Chạy đua vũ trang: Hệ lụy và vai trò của ngoại giao (kỳ cuối)

Vũ Đăng Minh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. Chạy đua vũ trang là một hiện thực nghiệt ngã, chứng tỏ thách thức an ninh, cạnh tranh chiến lược, đối đầu gia tăng, thiếu lòng tin giữa các quốc gia; đe dọa hòa bình, an ninh, ổn định và môi trường của khu vực, thế giới.
Vai trò của ngoại giao trong ngăn ngừa chạy đua vũ trang: Bức tranh đa sắc màu (kỳ 1)

Vai trò của ngoại giao trong ngăn ngừa chạy đua vũ trang: Bức tranh đa sắc màu (kỳ 1)

Cuộc chạy đua vũ trang khiến cho Trái đất - ngôi nhà chung của nhân loại mong manh hơn bao giờ hết. Chỉ một tính toán chiến lược sai lầm, thậm chí một trục trặc của hệ thống chỉ huy, điều khiển là xung đột vũ trang, chiến tranh có thể xảy ra.

Nguyên nhân và thủ đoạn

Cùng với kinh tế, khoa học công nghệ, văn hóa, ngoại giao, sức mạnh quân sự là một tiêu chí quan trọng xác lập vị thế quốc gia trên trường quốc tế. Một số nước lớn phát triển sức mạnh quân sự, nhất là vũ khí hạt nhân, tạo ưu thế tuyệt đối, nhằm bảo vệ vị thế siêu cường, tranh giành lợi ích chiến lược, răn đe “đánh đòn phủ đầu”, sẵn sàng sử dụng sức mạnh khuất phục, chiếm đoạt lãnh thổ, tài nguyên, buộc nước khác phải tuân theo sự “dẫn dắt”, áp đặt của mình.

Kích thích chạy đua vũ trang để bán vũ khí thu lợi nhuận khổng lồ là ý đồ của một số nước lớn, nước có nền khoa học công nghệ, công nghiệp quốc phòng phát triển. Syria trở thành chiến trường thử nghiệm, quảng cáo các loại vũ khí mới của Mỹ, Nga, Israel..., kích thích mạnh mẽ xuất nhập khẩu vũ khí trang bị quân sự, chạy đua vũ trang trong khu vực.

Lôi kéo đối phương vào cuộc chạy đua vũ trang, làm kinh tế sa sút, dẫn đến mất ổn định xã hội cũng là một thủ đoạn của nước lớn. Điều này từng diễn ra trong giai đoạn Chiến tranh Lạnh giữa Mỹ và Liên Xô trước đây. Ý đồ, chính sách, chiến lược và hành động của một số nước lớn là nguyên nhân cơ bản, quyết định, động lực của chạy đua vũ trang.

Các nước đang phát triển, chậm phát triển cũng phải chạy theo để bảo vệ độc lập, chủ quyền, hòa bình, an ninh và lợi ích quốc gia. Nhiều người lập luận: xây nhà thì phải có tường rào, lắp đặt hệ thống camera, thiết bị phòng, chữa cháy... để bảo vệ; chi phí rẻ hơn nhiều so với hậu quả nếu xảy ra xung đột vũ trang, chiến tranh.

Điều đó cần thiết, nếu tăng cường sức mạnh quân sự vừa đủ để phòng ngừa, ngăn chặn, sẵn sàng đối phó hiệu quả với các nguy cơ, thách thức an ninh. Đây là tình trạng của số đông các nước. Họ không phải là động lực thúc đẩy chạy đua vũ trang.

Chạy đua vũ trang: Hệ lụy và vai trò của ngoại giao (kỳ cuối)
Chạy đua vũ trang khiến cho Trái đất - ngôi nhà chung của nhân loại mong manh hơn bao giờ hết.

Trước xu thế chạy đua vũ trang, sự can dự, cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ-Trung Quốc và các nước lớn khác, ASEAN, nhất là các nước có tranh chấp chủ quyền biển đảo phải tăng cường sức mạnh quân sự để đối phó với các thách thức an ninh, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, giữ ổn định nội địa.

Sự bất ổn, nội chiến, xung đột vũ trang, can dự quân sự của nước lớn ở Trung Đông, Bắc Phi buộc các nước trong khu vực tăng cường sức mạnh quân sự, điển hình như Saudi Arabia (xếp thứ 5 thế giới về ngân sách quốc phòng).

Tuy nhiên, nếu tăng cường sức mạnh quân sự quá mức cần thiết, không chỉ tổn hại kinh tế, xã hội, môi trường của nước mình mà có thể gây lo ngại cho các nước khác, vô hình trung kích thích “cuộc đua”. Triều Tiên, Iran… tăng cường sức mạnh quân sự, trong đó có các loại vũ khí chiến lược, vũ khí hủy diệt lớn, để bảo vệ quyền tồn tại, buộc Mỹ và phương Tây phải cân nhắc, tính toán khi có ý đồ gây chiến tranh.

Ý đồ, chính sách, chiến lược và hành động của một số nước lớn là nguyên nhân cơ bản, quyết định, động lực của chạy đua vũ trang.

Triều Tiên liên tiếp tiến hành các vụ thử hạt nhân còn là “con bài để mặc cả”, đòi Mỹ và phương Tây nhương bộ trong thương lượng đàm phán. Nhưng chính Triều Tiên, Iran lại bị các nước lớn, các nước trong khu vực coi là một thách thức an ninh!

Chiến lược, chính sách quốc phòng hòa bình, tự vệ

Mặc dù đứng trước nhiều thách thức, nhưng Việt Nam luôn kiên định chiến lược, chính sách quốc phòng mang tính hòa bình, tự vệ; phương châm “4 không”: Không liên minh quân sự, không liên kết với nước này chống nước kia, không cho nước ngoài đặt căn cứ quân sự hoặc sử dụng lãnh thổ Việt Nam chống lại nước khác, không sử dụng vũ lực và đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế.

Việt Nam chủ trương và luôn hành động theo quan điểm giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, tuân thủ luật pháp quốc tế.

Việt Nam duy trì số lượng, cơ cấu tổ chức quân đội, nghiên cứu, cải tiến, chế tạo và mua sắm vũ khí trang bị quân sự đáp ứng yêu cầu ngăn ngừa, đẩy lùi nguy cơ, xử lý thắng lợi các tình huống quốc phòng và sẵn sàng đánh thắng mọi hình thái chiến tranh xâm lược.

Quy mô lực lượng và vũ khí trang bị quân đội bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc nhưng không trở thành gánh nặng của nền kinh tế.

Việt Nam phản đối các hoạt động chạy đua vũ trang; cam kết thực hiện nghiêm túc các công ước, nghị định, hiệp định quốc tế liên quan đến quốc phòng đã ký kết. Là một thành viên có trách nhiệm của Liên hợp quốc, Việt Nam phát triển quan hệ, tăng cường hợp tác quốc phòng đa phương, nỗ lực cùng các nước ngăn chặn, đẩy lùi các nguy cơ, thách thức đối với hòa bình, phát triển của thế giới, khu vực.

Nỗ lực chung đẩy lùi chạy đua vũ trang

Nguy cơ, thách thức an ninh vẫn tồn tại dưới nhiều hình thức. Còn nguy cơ, thách thức an ninh thì các nước còn phải lo phòng bị. Để cho việc tăng cường sức mạnh quân sự, bảo vệ đất nước không trở thành chạy đua vũ trang, cộng đồng các quốc gia cần nỗ lực, chung tay thực hiện đồng bộ các giải pháp chủ yếu sau:

Trước hết, cộng đồng các quốc gia, nhất là các nước lớn phải tuân thủ nguyên tắc trong Hiến chương Liên hợp quốc: không sử dụng vũ lực và đe dọa sử dụng trong quan hệ quốc tế; giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế.

Hai là, thực hiện nghiêm túc cam kết, trách nhiệm, nghĩa vụ trong các công ước, hiệp định, hiệp ước đã ký kết về cấm phổ biến các loại vũ khí hủy diệt hàng loạt, hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (như SEANWFZ của các nước Đông Nam Á), giải trừ quân bị...; tiếp tục xây dựng các công ước, hiệp định, hiệp ước khác có hiệu lực, thiết thực.

Ba là, các quốc gia cần công khai, minh bạch về chính sách quốc phòng, ngân sách quốc phòng, hoạt động xuất, nhập khẩu vũ khí phương tiện quân sự; có sự giám sát quốc tế.

Bốn là, phát huy vai trò của Liên hợp quốc, các tổ chức khu vực, các diễn đàn an ninh trong thực thi nguyên tắc Hiến chương Liên hợp quốc, luật pháp quốc tế, các công ước, nghị định, hiệp định, hiệp ước về ngăn chặn chạy đua vũ trang dưới mọi hình thức; hoạt động gìn giữ hòa bình, ngăn ngừa xung đột, chiến tranh.

Vai trò của ngoại giao

Thiếu hay mất lòng tin giữa các quốc gia là một nhân tố thúc đẩy chạy đua vũ trang, đồng thời là nhân tố quan trọng cản trở việc ngăn chặn chạy đua vũ trang. Bốn giải pháp chủ yếu nêu trên khó thực hiện được nếu không có lòng tin, các bên không chịu ngồi lại với nhau, không hợp tác với nhau. Do đó, ngoại giao được xem như chìa khóa mở một trong những cánh cửa trên con đường nhiều rào cản.

Và đó cũng là giải pháp thứ năm, đẩy mạnh hoạt động đối ngoại, hợp tác quốc tế đa phương và song phương, trên các lĩnh vực, trong đó có quốc phòng, an ninh.

Trong các cuộc kháng chiến của Việt Nam, cùng với đấu tranh chính trị, quân sự, ngoại giao cũng là một mặt trận quan trọng. Ngoại giao thúc đẩy đàm phán, thương lượng, ký kết các hiệp định ngừng bắn, kết thúc chiến tranh, giảm bớt tổn thất xương máu cho cả hai bên. Đó cũng là bài học có giá trị đối với thế giới và khu vực.

Thông qua các hoạt động ngoại giao, trao đổi thông tin, từng bước giải tỏa nghi kị, tạo không khí để hợp tác, xây dựng lòng tin giữa các quốc gia. Qua đó, thúc đẩy thương lượng, đàm phán xây dựng các cơ chế phòng ngừa, giám sát, tìm kiếm các biện pháp giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp, xung đột, vì lợi ích của các bên và lợi ích chung của thế giới, khu vực.

Trắc nghiệm về Ngoại giao Việt Nam - Có thể bạn chưa biết (kỳ 2)

Trắc nghiệm về Ngoại giao Việt Nam - Có thể bạn chưa biết (kỳ 2)

Mời bạn tham gia bài trắc nghiệm về Ngoại giao Việt Nam.

Ngoại giao đa phương: Mỗi thời mỗi khác nhưng luôn tỏa sáng

Ngoại giao đa phương: Mỗi thời mỗi khác nhưng luôn tỏa sáng

TGVN. Một phần sự nghiệp không nhỏ của bà Tôn Nữ Thị Ninh - nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Quốc hội gắn ...

Xây dựng lòng tin chiến lược – kỳ vọng và thách thức

Xây dựng lòng tin chiến lược – kỳ vọng và thách thức

TGVN. Lòng tin luôn là khởi nguồn, nền tảng vững chắc của mọi mối quan hệ giữa các quốc gia, dân tộc. Xây dựng lòng ...

Vũ Đăng Minh

Xem nhiều

Đọc thêm

Dự báo hướng đi bão số 2: Tâm bão trên vùng biển Quảng Ninh-Nam Định; Hà Nội mưa to đến rất to

Dự báo hướng đi bão số 2: Tâm bão trên vùng biển Quảng Ninh-Nam Định; Hà Nội mưa to đến rất to

Baoquocte.vn. Sức gió mạnh nhất vùng gần tâm bão số 2 mạnh cấp 8-9 (62-88km/giờ), giật cấp 11, bán kính gió mạnh cấp 6, giật cấp 8 khoảng 130km từ tâm ...
Sao Việt: Hari Won tự tin xuống phố, Phương Oanh khoe dáng mảnh mai

Sao Việt: Hari Won tự tin xuống phố, Phương Oanh khoe dáng mảnh mai

Baoquocte.vn. Hari Won tự tin xuống phố, Ngọc Huyền cảm thấy trưởng thành hơn nhiều sau phim Thương ngày nắng về, Phương Oanh khoe vóc dáng mảnh mai...
Nguyễn Thành Chung sẽ gắn bó với CLB Hà Nội đến mùa giải năm 2025

Nguyễn Thành Chung sẽ gắn bó với CLB Hà Nội đến mùa giải năm 2025

Baoquocte.vn. Trung vệ Nguyễn Thành Chung gia hạn hợp đồng 3,5 năm với CLB Hà Nội, nhận lót tay lên tới hàng chục tỷ đồng.
Tổng thống Hàn Quốc gửi lời xin lỗi tới người dân cả nước vì mưa lớn và ngập lụt

Tổng thống Hàn Quốc gửi lời xin lỗi tới người dân cả nước vì mưa lớn và ngập lụt

Baoquocte.vn. Ngày 10/9, Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk-yeol đã lên tiếng xin lỗi người dân cả nước vì những sự bất tiện mưa lớn và ngập lụt ở thủ đô ...
Gần 200 thương hiệu công nghệ từ hơn 10 quốc gia dự VME 2022

Gần 200 thương hiệu công nghệ từ hơn 10 quốc gia dự VME 2022

Baoquocte.vn. Ngày 10/8, RX Tradex - nhà tổ chức triển lãm Đông Nam Á đã chính thức khai mạc Triển lãm sản xuất công nghiệp quốc tế - Vietnam Manufacturing Expo ...
Thách thức cản bước các lãnh đạo cánh tả ở Mỹ Latinh

Thách thức cản bước các lãnh đạo cánh tả ở Mỹ Latinh

Baoquocte.vn. Những lãnh đạo cánh tả lên nắm quyền tại Mỹ Latinh sẽ phải đối mặt với nhiều bài toán để bảo đảm ổn định chính trị, tăng trưởng cao thời ...
Không gian đậm dấu ấn Việt ở Bệnh viện dã chiến Việt Nam tại Nam Sudan

Không gian đậm dấu ấn Việt ở Bệnh viện dã chiến Việt Nam tại Nam Sudan

Baoquocte.vn. Không gian tiếp đón khách quốc tế tại Bệnh viện dã chiến cấp 2 số 4 lấy điểm nhấn là các thắng cảnh nổi tiếng, các nét văn hóa đặc ...
Khai mạc triển lãm ảnh và trưng bày, giới thiệu sản phẩm hàng hóa Hà Nội-Vientiane

Khai mạc triển lãm ảnh và trưng bày, giới thiệu sản phẩm hàng hóa Hà Nội-Vientiane

Baoquocte.vn. Sáng 10/8, UBND thành phố Hà Nội long trọng tổ chức khai mạc triển lãm ảnh và trưng bày, giới thiệu sản phẩm hàng hóa Hà Nội-Vientiane.
Trực tiếp xổ số miền Nam XSMN - XSMN 10/8 - SXMN 10/8/2022 - kết quả xổ số hôm nay 10/8

Trực tiếp xổ số miền Nam XSMN - XSMN 10/8 - SXMN 10/8/2022 - kết quả xổ số hôm nay 10/8

Baoquocte.vn. XSMN 10/8. trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay - XSMN thứ 4 ngày 10/8/2022. xổ số hôm nay ngày 10 tháng 8. SXMN 10/8/2022. xổ số ...
Điểm sàn xét tuyển của các trường Công an nhân dân 2022 là 70 điểm

Điểm sàn xét tuyển của các trường Công an nhân dân 2022 là 70 điểm

Baoquocte.vn. Điểm sàn xét tuyển đối với trình độ đại học chính quy tuyển mới các trường Công an là 70 điểm.
Tổng thống Hàn Quốc gửi lời xin lỗi tới người dân cả nước vì mưa lớn và ngập lụt

Tổng thống Hàn Quốc gửi lời xin lỗi tới người dân cả nước vì mưa lớn và ngập lụt

Baoquocte.vn. Ngày 10/9, Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk-yeol đã lên tiếng xin lỗi người dân cả nước vì những sự bất tiện mưa lớn và ngập lụt ở thủ đô Seoul.
Thách thức cản bước các lãnh đạo cánh tả ở Mỹ Latinh

Thách thức cản bước các lãnh đạo cánh tả ở Mỹ Latinh

Baoquocte.vn. Những lãnh đạo cánh tả lên nắm quyền tại Mỹ Latinh sẽ phải đối mặt với nhiều bài toán để bảo đảm ổn định chính trị, tăng trưởng cao thời gian tới.
Nga phân trần quyết định 'né' hoạt động thanh tra của Mỹ trong khuôn khổ START, khẳng định lợi thế đang nghiêng hẳn về một bên

Nga phân trần quyết định 'né' hoạt động thanh tra của Mỹ trong khuôn khổ START, khẳng định lợi thế đang nghiêng hẳn về một bên

Baoquocte.vn. Nga đã chính thức thông báo với Mỹ rằng đang tạm thời rút các cơ sở của mình ra khỏi các hoạt động thanh tra theo Hiệp ước START.
Hàn Quốc củng cố 'bộ 3 răn đe', cải tiến mạnh hệ thống phòng thủ

Hàn Quốc củng cố 'bộ 3 răn đe', cải tiến mạnh hệ thống phòng thủ

Baoquocte.vn. Bộ trưởng Quốc phòng Hàn Quốc Lee Jong-sup chỉ đạo bộ này và đề nghị ban ngành liên quan ưu tiên đầu tư xây dựng một hệ thống quân sự.
Nga yêu cầu Hội đồng Bảo an 'vào cuộc' về vụ tấn công nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia, Ukraine nói Moscow sắp làm một điều liên quan tới Crimea

Nga yêu cầu Hội đồng Bảo an 'vào cuộc' về vụ tấn công nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia, Ukraine nói Moscow sắp làm một điều liên quan tới Crimea

Baoquocte.vn. Nga yêu cầu Hội đồng Bảo an LHQ họp về vụ tấn công Zaporizhzhia, còn Ukraine cảnh báo Moscow sắp kết nối nhà máy điện hạt nhân này với Crimea.
Phản ứng của Moscow khi Mỹ định thanh sát trên lãnh thổ Nga trong khuôn khổ New START

Phản ứng của Moscow khi Mỹ định thanh sát trên lãnh thổ Nga trong khuôn khổ New START

Baoquocte.vn. Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Ryabkov cho rằng, việc Mỹ định thanh sát trên lãnh thổ Nga theo Hiệp ước New START là không thể chấp nhận được.
Châu Âu: Để Đông về bớt lạnh

Châu Âu: Để Đông về bớt lạnh

Baoquocte.vn. Trước viễn cảnh nguồn cung khí đốt bị gián đoạn, giữa mùa Hè nắng nóng, Liên minh châu Âu đang gấp rút triển khai kế hoạch ứng phó với mùa Đông.
Mỹ tiêu diệt trùm khủng bố Al-Qaeda: Vừa mừng vừa lo

Mỹ tiêu diệt trùm khủng bố Al-Qaeda: Vừa mừng vừa lo

Baoquocte.vn. Việc Mỹ tiêu diệt thủ lĩnh Al-Qaeda đã giáng đòn vào chủ nghĩa khủng bố, song cũng cho thấy thực tế đáng ngại cùng một số tác động tới Mỹ và khu vực.
Cuộc đua ngầm dưới Thái Bình Dương

Cuộc đua ngầm dưới Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Những năm gần đây, châu Á-Thái Bình Dương trở thành nơi cạnh tranh ảnh hưởng giữa các nước lớn.
Tâm điểm mới trong cạnh tranh chiến lược Nga-Mỹ

Tâm điểm mới trong cạnh tranh chiến lược Nga-Mỹ

Baoquocte.vn. Trong hai tuần qua, Trung Đông bỗng nổi lên thành điểm quan tâm đặc biệt của dư luận với chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Biden và Tổng thống Nga Putin.
Tổng thống Indonesia thăm Trung Quốc: Thân thiết trong thận trọng

Tổng thống Indonesia thăm Trung Quốc: Thân thiết trong thận trọng

Baoquocte.vn. Quan hệ hợp tác thương mại và đầu tư giữa Indonesia và Trung Quốc khăng khít vẫn chưa thể khiến hai bên bớt thận trọng ở các vấn đề cốt lõi.
‘Làn sóng từ chức’ ở châu Âu: Nào chỉ vì Nga-Ukraine?

‘Làn sóng từ chức’ ở châu Âu: Nào chỉ vì Nga-Ukraine?

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine không phải là nguyên nhân duy nhất dẫn đến thay đổi chính phủ tại một số nước châu Âu thời gian qua.
5 ngày 'toát mồ hôi' của nhà ngoại giao EU trên con đường lịch sử ở Vienna, thỏa thuận hạt nhân Iran được hồi sinh?

5 ngày 'toát mồ hôi' của nhà ngoại giao EU trên con đường lịch sử ở Vienna, thỏa thuận hạt nhân Iran được hồi sinh?

Baoquocte.vn. Iran và Mỹ đã đạt được bản dự thảo xác định các bước để quay trở lại việc tuân thủ hoàn toàn thỏa thuận hạt nhân Iran ban đầu năm 2015.
Sứ mệnh mới của tình báo Mỹ: Hiểu rõ và chi tiết hơn về Trung Quốc

Sứ mệnh mới của tình báo Mỹ: Hiểu rõ và chi tiết hơn về Trung Quốc

Baoquocte.vn. Ngân sách và nguồn lực của CIA sẽ ngày càng được chuyển sang tập trung vào Trung Quốc.
Chương mới trong quan hệ Mỹ-Philippines: Khi đồng minh lâu năm trao nhau những mỹ từ

Chương mới trong quan hệ Mỹ-Philippines: Khi đồng minh lâu năm trao nhau những mỹ từ

Baoquocte.vn. Quan hệ đồng minh Mỹ-Philippines đang chuyển biến tích cực khi hai bên nhận thấy tầm quan trọng của việc thắt chặt quan hệ song phương.
'Nút thắt cổ chai' khủng hoảng lương thực toàn cầu có được mở sau thỏa thuận xuất khẩu ngũ cốc Nga-Ukraine?

'Nút thắt cổ chai' khủng hoảng lương thực toàn cầu có được mở sau thỏa thuận xuất khẩu ngũ cốc Nga-Ukraine?

Baoquocte.vn. Thỏa thuận ngũ cốc Nga-Ukraine mang lại hy vọng giải quyết khủng hoảng lương thực toàn cầu nhưng sự bấp bênh của nó khiến nhiều người nghi ngờ.
Báo Pathet Lao: Hợp tác giữa tỉnh Bolikhamxay và các địa phương của Việt Nam ngày càng chặt chẽ và hiệu quả

Báo Pathet Lao: Hợp tác giữa tỉnh Bolikhamxay và các địa phương của Việt Nam ngày càng chặt chẽ và hiệu quả

Baoquocte.vn. Giám đốc Sở Ngoại vụ tỉnh Bolikhamxay Oudom Vongkaysone khẳng định quan hệ hợp tác trên mọi lĩnh vực giữa tỉnh Bolikhamxay với các địa phương của Việt Nam.
AFP: Từ chiến tranh đến hòa bình, dép cao su Việt Nam vẫn được ưa chuộng

AFP: Từ chiến tranh đến hòa bình, dép cao su Việt Nam vẫn được ưa chuộng

Baoquocte.vn. Được làm từ lốp xe tải quân sự hoặc lốp máy bay tái chế, dép cao su thủ công đã đi suốt dặm dài đất nước Việt Nam trong nhiều thập kỷ.
Phiên bản di động