Chuyên gia phác họa chân dung thanh niên thành công trong thời đại số

Bảo Thoa
Chia sẻ với Báo Thế giới và Việt Nam, ThS. Đinh Văn Mãi, giảng viên kỹ năng mềm, Trung tâm phát triển năng lực sinh viên, Trường Đại học Văn Lang cho rằng, để thành công trong môi trường làm việc số hóa, thanh niên cần có tư duy linh hoạt, chuyển mình để thích nghi.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Thanh niên chuyển mình để thích ứng trong thời đại số
ThS. Đinh Văn Mãi cho rằng, thanh niên cần nâng cao nhận thức, trang bị kỹ năng số và có tư duy phản biện để sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm. (Ảnh: NVCC)

Góc nhìn của anh về trách nhiệm của thanh niên trong thời đại số?

Ngày nay, thanh niên Việt Nam rất năng động, giỏi giang. Họ bắt nhịp rất nhanh với sự thay đổi của thời đại và chuyển mình mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực, thể hiện tố chất và bản lĩnh vững vàng, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Nhiều gương thanh niên thành công như những nhà khoa học trẻ, doanh nhân trẻ, nhà hoạt động xã hội trẻ, trở thành "lực lượng vàng" đưa đất nước vươn xa.

Trong thời đại số, thanh niên là “đòn bẩy” tạo nên những tiến bộ vượt bậc nhờ sự tự tin, tư duy nhạy bén. Họ chính là lực lượng tiên phong tiếp nhận và ứng dụng công nghệ, do đó, trách nhiệm của thanh niên không chỉ dừng lại ở việc sử dụng công nghệ thông minh, mà còn góp phần xây dựng không gian số lành mạnh. Điều này bao gồm việc phát triển tư duy phản biện, sử dụng công nghệ có đạo đức, bảo vệ thông tin cá nhân và tham gia tích cực vào các hoạt động mang tính cộng đồng, xã hội trên môi trường số.

Để làm được điều đó, thanh niên cần có tư duy chuyển đổi số mạnh mẽ, cùng với tinh thần cầu tiến, cập nhật những cái mới và tận dụng thời cơ để nâng cao trình độ năng lực.

Anh đánh giá thế nào về vai trò của thanh niên trong việc giải quyết các vấn đề xã hội phát sinh từ thời đại số, như tin giả, an ninh mạng và khoảng cách số?

Thời đại số mang đến nhiều cơ hội nhưng cũng phát sinh những vấn đề xã hội mới, phức tạp như tin giả, tin sai lệnh, lừa đảo trực tuyến, đánh cắp thông tin cá nhân, hay sự chênh lệch trong tiếp cận công nghệ giữa các khu vực cũng như các nhóm đối tượng.

Một bộ phận giới trẻ lệ thuộc vào công nghệ, nghiện các nền tảng mạng xã hội, so sánh bản thân với người khác trên mạng, giảm tương tác trực tiếp gây ra căng thẳng, lo âu hoặc trầm cảm. Đứng trước những vấn đề thách thức đó, thanh niên đóng vai trò xung kích và sáng tạo triển khai đa dạng các hành động cụ thể trong phong trào “bình dân học vụ số” nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng số thiết yếu cho người dân.

Mỗi đoàn viên - thanh niên cần nâng cao nhận thức, trang bị kỹ năng số và có tư duy phản biện để sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm. Các chương trình nâng cao kỹ năng kiểm chứng thông tin, tư duy phản biện, giao tiếp số, hay văn hóa số cần được triển khai thường xuyên để người trẻ trang bị “vaccine số”, phòng ngừa trước ảnh hưởng tiêu cực từ mạng xã hội.

Theo anh, những kỹ năng và phẩm chất nào thanh niên cần trang bị để thành công trong môi trường làm việc số hóa và không ngừng biến đổi?

Chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn thế giới , ạo ra những thay đổi lớn trong môi trường làm việc. Nhiều doanh nghiệp đã sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để hợp lý hóa quy trình làm việc, thúc đẩy tự động hóa, tăng cường cá nhân hóa trên quy mô lớn.

Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) dự đoán rằng, 42% công việc sẽ được tự động hóa vào năm 2027 nhờ triển khai AI và các công nghệ mới khác. Để thành công trong môi trường làm việc số hóa và không ngừng biến đổi, thanh niên cần trang bị cả kỹ năng cứng và kỹ năng mềm, đặc biệt là tư duy linh hoạt cùng khả năng thích nghi.

Theo tôi, chân dung thanh niên thành công trong thời đại số có thể được phác họa qua các yếu tố như biết sử dụng và khai thác công nghệ một cách thông minh; sử dụng thành thạo các công cụ làm việc trực tuyến để tăng năng suất làm việc; ứng dụng AI vào công việc nhằm tối ưu hiệu suất cũng như phát triển kỹ năng thu thập, phân tích và sử dụng dữ liệu để đưa ra quyết định đúng đắn.

Đồng thời, họ giao tiếp tốt trong môi trường số, tận dụng mạng xã hội để xây dựng hình ảnh bản thân và phát triển sự nghiệp; thành thạo các công cụ làm việc nhóm online hiệu quả; có tư duy phản biện để phân tích, đánh giá thông tin và đưa ra lập luận logic; biết sử dụng công nghệ để tạo ra ý tưởng mới, tìm ra giải pháp mới.

Đặc biệt, thanh niên thời công nghệ chủ động cập nhật kiến thức, tham gia các khóa học trực tuyến để thúc đẩy tinh thần học tập suốt đời; sẵn sàng thích nghi, linh hoạt trước thay đổi, học hỏi từ thất bại. Họ sử dụng công nghệ có trách nhiệm, không vi phạm quyền riêng tư cũng như đạo đức nghề nghiệp.

Thanh niên chuyển mình để thích ứng trong thời đại số
ThS. Đinh Văn Mãi trong cuộc nói chuyện với học sinh về kỹ năng sống. (Ảnh: NVCC)

Anh có nhận định gì về tác động của mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến đến nhận thức và hành vi của thanh niên, đặc biệt là trong việc thể hiện trách nhiệm công dân?

Mạng xã hội và nền tảng trực tuyến có ảnh hưởng hai mặt đến nhận thức và hành vi của thanh niên, đặc biệt trong việc thể hiện trách nhiệm công dân.

Về mặt tích cực, thanh niên được nâng cao nhận thức và trách nhiệm công dân số, cập nhật thông tin nhanh chóng và tiếp cận nhiều quan điểm khác nhau giúp phát triển tư duy đa chiều. Các nền tảng như YouTube, Coursera, LinkedIn Learning giúp nâng cao kiến thức, rèn luyện tinh thần tự học.

Mạng xã hội cũng tạo ra cơ hội để thanh niên rèn luyện tư duy phản biện, học cách đánh giá thông tin, xác thực nguồn tin, giúp giảm thiểu tác hại của tin giả, tin sai lệnh. Từ đó thanh niên ý thức và có trách nhiệm hơn với lời nói, hành động trên không gian mạng.

Tuy nhiên, thông tin sai lệch, tin giả lan truyền nhanh chóng trên mạng xã hội nên nếu không xác minh cẩn thận, thanh niên có thể bị ảnh hưởng bởi tin giả, dẫn đến nhận thức sai lệch. Trên các nền tảng số, thanh niên có thể bị cuốn theo các trào lưu độc hại, những thử thách nguy hiểm trên các mạng xã hội có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng.

Như vậy, mạng xã hội không xấu, quan trọng do cách chúng ta ứng dụng vào học tập, công việc và cuộc sống. Nếu khai thác đúng cách, thanh niên có thể phát triển bản thân, thể hiện trách nhiệm công dân số và tạo nên tác động tích cực cho xã hội.

Vậy làm thế nào để thanh niên có thể cân bằng giữa việc tận dụng lợi ích của công nghệ số và việc duy trì các giá trị đạo đức, văn hóa truyền thống, theo anh?

Để cân bằng giữa tận dụng lợi ích của công nghệ số và việc duy trì các giá trị đạo đức, văn hóa truyền thông, thanh niên có thể thực hiện các biện pháp cụ thể.

Một là, chủ động kiểm soát nội dung cũng như thông tin trên mạng xã hội, lựa chọn những nội dung phù hợp với giá trị đạo đức, văn hóa; không để các xu hướng tiêu cực thao túng nhận thức, hành vi của bản thân.

Hai là, ứng dụng công nghệ để phát triển các dự án văn hóa sáng tạo cũng như bảo tồn nghệ thuật truyền thống.

Ba là, thiết lập ranh giới giữa đời sống thực và thế giới số, không để công nghệ làm mất đi văn hóa ứng xử lễ phép; có thể áp dụng nguyên tắc “digital detox” khi cần thiết để giảm thời gian sử dụng mạng xã hội và dành thời gian tham gia các hoạt động trực tiếp. Đồng thời, xây dựng văn hóa ứng xử số lịch sự trên mạng xã hội.

Anh có đề xuất gì cho các cơ quan, tổ chức và gia đình trong việc hỗ trợ thanh niên phát huy trách nhiệm và thích ứng thành công trong thời đại số?

Để hỗ trợ thanh niên phát huy trách nhiệm và thích ứng thành công trong thời đại số, cần hoàn thiện các chính sách về công dân số và an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu người dùng trên mạng xã hội.

Đoàn thanh niên - Hội sinh viên cần thường xuyên phổ biến kiến thức, kỹ năng xác thực thông tin, tư duy phản biện, đạo đức số cho đoàn viên, thanh niên, sinh viên; phối hợp với doanh nghiệp hoặc tổ chức xã hội cung cấp học bổng công nghệ để thanh niên nâng cao năng lực; xây dựng các trung tâm học tập số cho thanh niên ở vùng sâu vùng xa khó tiếp cận với công nghệ; khuyến khích thanh niên sáng tạo những nội dung tích cực, có trách nhiệm; xây dựng các quy tắc ứng xử, phòng chống quấy rối trực tuyến, đảm bảo quyền riêng tư trong môi trường làm việc số.

Cha mẹ cần đồng hành cùng con trên không gian mạng, hướng dẫn con nhận diện tin giả, tin sai sự thật cũng như bảo mật thông tin cá nhân trên mạng xã hội, hướng dẫn con về cách thể hiện bản thân có trách nhiệm trên mạng xã hội, không bắt nạt trực tuyến, không chia sẻ nội dung tiêu cực.

Xin cảm ơn anh!

Miễn học phí cho học sinh: Một quyết định phù hợp với xu thế phát triển của nền kinh tế tri thức

Miễn học phí cho học sinh: Một quyết định phù hợp với xu thế phát triển của nền kinh tế tri thức

PGS. TS. Trần Thành Nam cho rằng, chính sách miễn học phí phù hợp với xu thế phát triển của nền kinh tế tri thức ...

Học tập suốt đời - 'chìa khóa' để mỗi người mở rộng cơ hội, nâng cao năng lực cạnh tranh

Học tập suốt đời - 'chìa khóa' để mỗi người mở rộng cơ hội, nâng cao năng lực cạnh tranh

Việc học suốt đời sẽ giúp các bạn trẻ có thể nắm bắt các xu hướng mới, phát triển các kỹ năng cần thiết, không ...

Cơ hội để giáo dục quốc gia vươn mình

Cơ hội để giáo dục quốc gia vươn mình

Chính sách miễn học phí cho học sinh cả nước từ bậc mầm non đến hết phổ thông sẽ tạo đà để giáo dục quốc ...

Chính sách giáo dục công bằng

Chính sách giáo dục công bằng

Bộ Chính trị quyết định miễn toàn bộ học phí cho học sinh từ mầm non đến THPT công lập từ năm học 2025-2026 là ...

Bảo Thoa (thực hiện)

Bài viết cùng chủ đề

Giáo dục Việt Nam

Đọc thêm

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 20/11/2026, Lịch vạn niên ngày 20 tháng 11 năm 2026

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 20/11/2026, Lịch vạn niên ngày 20 tháng 11 năm 2026

Lịch âm 20/11. Lịch âm 20/11/2026? Âm lịch hôm nay 20/11. Lịch vạn niên 20/11/2026. Ngày hôm nay tốt hay xấu? Xem ngày giờ, hướng tốt xấu...
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Sáu ngày 20/11/2026: Nhân Mã tình cảm ngọt ngào

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Sáu ngày 20/11/2026: Nhân Mã tình cảm ngọt ngào

Tử vi hôm nay 20/11/2026 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 20/11/2026: Tuổi Tuất cải thiện tài vận

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 20/11/2026: Tuổi Tuất cải thiện tài vận

Xem tử vi 20/11 - tử vi 12 con giáp hôm nay 20/11/2026 - Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, ...
Khám phá sức hút của hệ thống thư viện Trung Quốc

Khám phá sức hút của hệ thống thư viện Trung Quốc

Một câu chuyện về văn hóa đọc đang được viết bằng những điều cụ thể: Không gian gần gũi, dịch vụ phù hợp và quyền tiếp cận tri thức bình ...
Ngày Văn hóa và Thương mại Romania – Việt Nam: Lan tỏa giá trị văn hóa, mở rộng kết nối doanh nghiệp

Ngày Văn hóa và Thương mại Romania – Việt Nam: Lan tỏa giá trị văn hóa, mở rộng kết nối doanh nghiệp

Ngày Văn hóa và Thương mại Romania - Việt Nam chính thức khai mạc tại Thanh Thủy, Phú Thọ.
Chuyển hoá nhận thức chung cấp cao thành kết quả hợp tác thiết thực, bền vững

Chuyển hoá nhận thức chung cấp cao thành kết quả hợp tác thiết thực, bền vững

Theo Tổng Lãnh sự Nguyễn Việt Dũng, Việt Nam - Trung Quốc cần phát huy tốt điều kiện hiện có, chuyển các thỏa thuận cấp cao thành kết quả cụ ...
Từ điển Cambridge chọn 'human' (con người) là từ của năm 2026

Từ điển Cambridge chọn 'human' (con người) là từ của năm 2026

Ngày 18/11, Từ điển Cambridge công bố 'human' (con người) là từ của năm 2026.
Những năm sinh phải đổi thẻ căn cước trong năm 2027?

Những năm sinh phải đổi thẻ căn cước trong năm 2027?

Những năm sinh phải đổi thẻ căn cước trong năm 2027? Không cấp đổi thẻ căn cước trong năm 2027 khi đến tuổi sẽ bị phạt thế nào?
Cải cách hành chính ở Quảng Ninh: Nhanh gọn, minh bạch và số hóa toàn diện

Cải cách hành chính ở Quảng Ninh: Nhanh gọn, minh bạch và số hóa toàn diện

TP. Quảng Ninh cung cấp trực tuyến 2.135 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền; cắt giảm 39% thời gian giải quyết đối với 1.258/2.075 thủ tục.
Phu nhân Ngô Phương Ly thăm mô hình chăm lo phụ nữ, trẻ em tại Thâm Quyến (Trung Quốc)

Phu nhân Ngô Phương Ly thăm mô hình chăm lo phụ nữ, trẻ em tại Thâm Quyến (Trung Quốc)

Chiều 18/11, Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, bà Ngô Phương Ly đã đến thăm Tòa nhà Phụ nữ và Trẻ em thành phố Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông.
Ban Tổ chức Trung ương chỉ đạo triển khai các nhiệm vụ trọng tâm thực hiện Kết luận số 107-KL/TW

Ban Tổ chức Trung ương chỉ đạo triển khai các nhiệm vụ trọng tâm thực hiện Kết luận số 107-KL/TW

Ban Tổ chức Trung ương yêu cầu các cơ quan, đơn vị và đầu mối được giao nhiệm vụ thống nhất nhiệm vụ, tập trung chỉ đạo, tổ chức thực hiện...
Tăng cường hợp tác đa bên thúc đẩy ứng dụng AI vì việc làm thỏa đáng

Tăng cường hợp tác đa bên thúc đẩy ứng dụng AI vì việc làm thỏa đáng

Ngày 18/11, tại Hà Nội, VCCI phối hợp với ILO tổ chức Hội nghị 'Thúc đẩy chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo vì việc làm thỏa đáng tại Việt Nam'.
Chuyên gia VCCI đề xuất 5 vấn đề khi sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá

Chuyên gia VCCI đề xuất 5 vấn đề khi sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá

Trong bối cảnh chính sách tạm ngưng một số giấy phép mua bán thuốc lá sẽ kết thúc vào đầu năm 2027, chuyên gia VCCI kiến nghị 5 nội dung nhằm bảo đảm cải cách ...
5 thực phẩm giàu chất xơ hơn cả khoai lang tốt cho hệ tiêu hóa

5 thực phẩm giàu chất xơ hơn cả khoai lang tốt cho hệ tiêu hóa

Khoai lang cung cấp chất xơ có lợi cho hệ tiêu hóa. Các phẩm khác như bơ, hạt chia, các loại đậu và atisô... cũng chứa lượng chất xơ không kém.
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Điểm sáng trong hợp tác y tế Việt Nam-Thụy Điển

Điểm sáng trong hợp tác y tế Việt Nam-Thụy Điển

Ngày 17/11, tại Hà Nội, Đại sứ quán Thụy Điển, Business Sweden và Viện Karolinska phối hợp tổ chức Diễn đàn Đối tác Việt Nam-Thụy Điển 2026.
Độ chín của chuối quan trọng như thế nào đối với sức khỏe?

Độ chín của chuối quan trọng như thế nào đối với sức khỏe?

Hàm lượng dinh dưỡng của quả chuối - bao gồm đường, tinh bột và vitamin - sẽ thay đổi tùy theo mức độ chín. Vậy độ chín nào là tốt nhất cho sức khỏe?
Nụ cười có song hành hạnh phúc?

Nụ cười có song hành hạnh phúc?

Một nghiên cứu cho thấy, việc cố gắng mỉm cười liên tục, đặc biệt dưới áp lực công việc, có thể làm giảm cảm giác hạnh phúc thay vì cải thiện tâm trạng.
Phiên bản di động