Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81: Neo giữ ‘ngọn lửa’ lòng tin

Tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc (LHQ) khóa 81 (từ ngày 22-28/9) quy tụ hơn một trăm nguyên thủ và người đứng đầu chính phủ về New York (Mỹ). Trong bối cảnh xung đột, biến đổi khí hậu, trí tuệ nhân tạo và yêu cầu cải cách thể chế đa phương cùng phủ bóng chương trình nghị sự, sự kiện tiếp tục khẳng định vai trò của Liên hợp quốc là diễn đàn chính trị toàn cầu quan trọng nhất, đồng thời phản ánh những chuyển động sâu sắc trong trật tự quốc tế.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Ban Lãnh đạo Đảng Cộng sản Hoa Kỳ Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan bên lề Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 Chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tạo thêm động lực cho quan hệ Việt Nam–Hoa Kỳ

Phiên thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 khai mạc ngày 22/9 tại New York. (Nguồn: UN)

Khóa họp với chủ đề Khôi phục lòng tin, kiến tạo chuyển đổi: Một LHQ hành động vì tất cả mọi người phản ánh mối quan tâm chung của cộng đồng quốc tế trong việc củng cố lòng tin đối với chủ nghĩa đa phương và các thể chế quốc tế. Đây cũng là tuần lễ cấp cao cuối cùng trong nhiệm kỳ của Tổng Thư ký Antonio Guterre.

Theo thông lệ, Brazil là nước phát biểu đầu tiên với bài phát biểu của Tổng thống Luiz Inácio Lula da Silva, tiếp sau là Hoa Kỳ với Tổng thống Donald Trump. Những ngày tiếp theo, danh sách diễn giả quy tụ nhiều nguyên thủ và người đứng đầu chính phủ đại diện cho các khu vực khác nhau, trong đó có Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Sự hiện diện đông đảo của lãnh đạo cấp cao nhất từ mọi khu vực cho thấy sức hút và vị thế của diễn đàn Đại hội đồng, bất chấp những hoài nghi về hiệu quả thực tế của hệ thống đa phương.

Điểm hẹn toàn cầu

Các nội dung nổi bật tại Tuần lễ cấp cao khóa họp thứ 81 Đại hội đồng LHQ tập trung vào bảy nhóm vấn đề: xung đột và an ninh quốc tế; biến đổi khí hậu và phát triển bền vững; y tế toàn cầu; trí tuệ nhân tạo; cải cách LHQ; quyền con người và công bằng trong phát triển; giải trừ vũ khí hạt nhân. Các nội dung này gắn với chủ đề của khóa họp.

Thứ nhất, xung đột và an ninh quốc tế tiếp tục là trọng tâm, với tình hình tại Gaza, Iran, Ukraine, Sudan, Cộng hòa Dân chủ Congo và Myanmar được đặc biệt quan tâm. Các cuộc thảo luận tập trung vào triển vọng thúc đẩy giải pháp chính trị, duy trì hòa bình và nâng cao hiệu quả của hợp tác đa phương.

More from WVR
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham dự Khai mạc Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc Khóa 81

Thứ hai, biến đổi khí hậu và phát triển bền vững được đề cập thông qua các vấn đề nhiệt độ toàn cầu gia tăng, thời tiết cực đoan, nước biển dâng và tiến độ thực hiện các Mục tiêu Phát triển bền vững. Hội nghị cấp cao về hành động khí hậu và chuyển đổi công bằng ngày 23/9 và phiên thảo luận về nước biển dâng ngày 24/9 là những hoạt động đáng chú ý.

Thứ ba, y tế toàn cầu tập trung vào bài học từ đại dịch Covid-19, tăng cường năng lực phòng ngừa và ứng phó với đại dịch, cũng như bảo đảm tiếp cận công bằng với vaccine, thuốc và công nghệ y tế.

Thứ tư, trí tuệ nhân tạo nổi lên như một vấn đề mới trong chương trình nghị sự, xoay quanh yêu cầu xây dựng cơ chế quản trị AI an toàn, có trách nhiệm và hạn chế những tác động tiêu cực đối với an ninh, dân chủ và việc làm. Hội đồng Bảo an cũng tổ chức phiên họp cấp cao về chủ đề này.

Thứ năm, cải cách Liên hợp quốc tiếp tục tập trung vào cải tổ Hội đồng Bảo an, nâng cao tính đại diện và hiệu quả của hệ thống đa phương trong bối cảnh môi trường quốc tế có nhiều thay đổi.

Thứ sáu, quyền con người và công bằng trong phát triển được thể hiện qua các cuộc thảo luận về Quyền được Phát triển, chống phân biệt chủng tộc, giảm bất bình đẳng và thúc đẩy phát triển bao trùm.

Cuối cùng, giải trừ vũ khí hạt nhân tiếp tục được đưa vào chương trình nghị sự trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược gia tăng và các nước sở hữu vũ khí hạt nhân tiếp tục hiện đại hóa lực lượng. Nội dung thảo luận tập trung vào duy trì các chuẩn mực không phổ biến, thúc đẩy giải trừ và giảm nguy cơ sử dụng vũ khí hạt nhân.

Một góc phòng họp Đại hội đồng LHQ. (Nguồn: UN)

Thấy gì từ “cuộc hội ngộ” đa phương?

Từ kỳ họp lần này, có thể rút ra một số nhận xét. Thứ nhất, chủ đề “khôi phục niềm tin” phản ánh nghịch lý của quản trị toàn cầu hiện nay: nhu cầu hợp tác đa phương ngày càng lớn, trong khi niềm tin vào hiệu quả và khả năng giải quyết vấn đề của các thể chế đa phương lại suy giảm. Việc LHQ lựa chọn thông điệp này cho thấy những sức ép đối với tính chính danh và hiệu quả của hệ thống, nhất là khi khóa họp diễn ra trước thời điểm chuyển giao nhiệm kỳ Tổng Thư ký.

Thứ hai, chương trình nghị sự cho thấy sự đan xen ngày càng rõ giữa các vấn đề an ninh truyền thống và phi truyền thống. Các điểm nóng như Ukraine, Gaza và Iran tiếp tục thu hút sự quan tâm, đồng thời các vấn đề khí hậu, y tế và công nghệ ngày càng chiếm vị trí quan trọng. Đặc biệt, sự nổi lên của trí tuệ nhân tạo cho thấy quản trị công nghệ đang trở thành một nội dung mới của hợp tác quốc tế, trong khi các quy tắc chung vẫn chưa theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ.

Thứ ba, vai trò của các hoạt động tiếp xúc bên lề ngày càng nổi bật trong Tuần lễ cấp cao. Trong bối cảnh các cơ chế chính thức thường gặp khó khăn do khác biệt lợi ích giữa các nước lớn, các cuộc gặp song phương, đối thoại và hoạt động bên lề tạo thêm không gian để trao đổi, vận động và tìm kiếm đồng thuận. Đây cũng là cơ hội để các nước tầm trung và đang phát triển chủ động thúc đẩy sáng kiến, kết nối lợi ích và nâng cao vai trò trong các vấn đề khu vực và toàn cầu.

Tuần lễ cấp cao khóa họp thứ 81 cho thấy Đại hội đồng LHQ vẫn là diễn đàn đa phương lớn nhất, quy tụ những vấn đề cấp thiết của đời sống quốc tế, từ xung đột, an ninh đến khí hậu, phát triển, công nghệ và giải trừ vũ khí hạt nhân.

Tuy nhiên, chương trình nghị sự ngày càng rộng cũng cho thấy khoảng cách giữa kỳ vọng và khả năng hành động của LHQ trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn gia tăng và lòng tin vào chủ nghĩa đa phương suy giảm. Thông điệp “khôi phục niềm tin” vì vậy vừa phản ánh những thách thức hiện nay, vừa đặt ra yêu cầu củng cố vai trò và hiệu quả của tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham dự Khai mạc Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc Khóa 81

Ngày 22/9 (theo giờ địa phương), tại trụ sở Liên hợp quốc ở New York (Hoa Kỳ), Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng ...