Đàm phán biên giới Việt Nam-Trung Quốc: Chuyện kể của người trong cuộc (Kỳ 1)

Khánh Nguyễn
TGVN. Trong công tác phân giới cắm mốc, các thành viên tham gia công việc này luôn ý thức một điều rất rõ ràng: “Đêm 30 chưa phải là Tết” và việc đấu tranh để bảo vệ từng tấc đất chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc trên bàn đàm phán là cuộc đấu trí vô cùng căng thẳng mà không bên nào cho phép cán cân lợi ích nghiêng về phía bên kia, vi phạm luật pháp quốc tế và chủ quyền quốc gia.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Đàm phán biên giới Việt Nam-Trung Quốc: Chuyện kể của người trong cuộc (Kỳ 1)
Lễ cắm cột mốc 1116, một trong những cột mốc cuối cùng trên tuyến biên giới Việt Nam-Trung Quốc, tháng 12/2008. (Ông Nguyễn Hồng Thao thứ hai từ phải).

Sự hoành hành kéo dài của đại dịch Covid-19 ở nhiều nơi trên thế giới tình cờ mang đến cho tôi cơ hội gặp gỡ trực tiếp Phó Chủ tịch thứ hai của Ủy ban Luật pháp quốc tế - Đại sứ Nguyễn Hồng Thao đúng vào thời điểm mà lẽ ra ông phải tới Geneva (Thụy Sỹ) để dự họp. Trong tiết trời dịu mát của Hà Nội chuẩn bị sang Thu, bên ly cà phê thơm ngậy, câu chuyện của vị Đại sứ tuổi lục tuần thêm đậm đà bởi những cảm xúc khó tả khi ông ngược dòng ký ức trở về thời điểm tham gia đàm phán để hoàn tất hồ sơ cho hai gói cột mốc cuối cùng ở biên giới đất liền Việt Nam-Trung Quốc.

Hơn 10 năm trước, Đại sứ Nguyễn Hồng Thao – khi đó đảm nhiệm cương vị Phó Chủ nhiệm Ủy ban Biên giới Quốc gia – được phân công giúp Trưởng Đoàn đàm phán cấp Chính phủ Vũ Dũng, phụ trách điều phối công tác phân giới cắm mốc trên thực địa biên giới Việt Nam-Trung Quốc, đồng thời là đặc phái viên tại các cuộc đàm phán cấp Ủy ban liên hợp phân giới cắm mốc. Thi hành Hiệp ước hoạch định biên giới trên đất liền Việt-Trung năm 1999, và thỏa thuận của Lãnh đạo cấp cao, thời hạn chót cho việc hoàn thành phân giới cắm mốc trên toàn tuyến biên giới dài khoảng 1.450km từ Tây sang Đông phải kết thúc trước ngày 31/12/2008.

Đó là lý do mà sau hơn chín năm ròng (2000-2009) đàm phán và triển khai phân giới cắm mốc trên thực địa, tháng 12/2008 là thời điểm mà hai đoàn đàm phán cả phía Việt Nam và phía bạn đều trong một cuộc “chạy nước rút” vô cùng cẩn trọng để hoàn thành những bộ hồ sơ cuối cùng trên tổng số 1.971 mốc (1.378 mốc chính, 402 mốc phụ trong đó 1.627 mốc đơn, 232 mốc đôi, 11 mốc ba và phân giới được 1.449,566km đường biên giới).

Hai gói đàm phán cuối cùng mà Đại sứ Nguyễn Hồng Thao được tham gia là hai gói vô cùng quan trọng, nhạy cảm: gói sáu cửa khẩu trong đó có cột mốc 1116-1117 tại cặp cửa khẩu quốc tế Hữu nghị - Hữu nghị quan và các mốc giới tại khu vực Thác Bản Giốc-Cửa sông Bắc Luân. Trưởng đoàn đàm phán cấp Chính phủ phía Việt Nam là Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Vũ Dũng và Trưởng đoàn đàm phán cấp Chính phủ phía bạn khi đó là Thứ trưởng Ngoại giao Vũ Đại Vĩ, mà anh em trong đoàn gọi đùa là hai ông Vũ.

Niềm vinh dự mang tên '1116'

Theo kết quả đàm phán giữa hai bên, Cột mốc 1116 (phía Việt Nam) và 1117 (phía Trung Quốc) có cùng kích thước, được cắm cùng cao độ và phải hoàn thành trong bốn ngày (từ 18-22/12/2008). Mốc giới số 1116 là mốc đơn, loại lớn, làm bằng đá hoa cương, có gắn quốc huy, đặt trên sườn núi, phía Tây đường quốc lộ 1A từ cửa khẩu Hữu Nghị (Việt Nam) đi Hữu Nghị Quan (Trung Quốc), có tọa độ địa lý 21º 58’ 25,419” vĩ độ Bắc, 106º 42’ 40,798” kinh độ Đông. Từ mốc giới số 1116, đường biên giới theo đường thẳng, hướng Đông, qua Km0, cắt qua đường cái từ cửa khẩu Hữu Nghị (Việt Nam) đi Hữu Nghị Quan (Trung Quốc), đến mốc giới số 1117 do Trung Quốc xây. Mốc giới số 1117 là mốc đại, làm bằng đá hoa cương, có gắn quốc huy, đặt trên sườn núi, phía Đông đường cái từ cửa khẩu Hữu Nghị (Việt Nam) đi Hữu Nghị Quan (Trung Quốc), có tọa độ địa lý 21º 58’ 25,138” vĩ độ Bắc, 106º 42’ 43,744” kinh độ Đông. Chiều dài đoạn biên giới là 0,085km.

Đàm phán biên giới Việt Nam-Trung Quốc: Chuyện kể của người trong cuộc (Kỳ 1)
Đại sứ Nguyễn Hồng Thao, người trực tiếp làm công tác phân giới cắm mốc trên thực địa biên giới Việt Nam-Trung Quốc.

Đại sứ Nguyễn Hồng Thao nhớ lại: “Về địa hình tự nhiên, ngọn đồi phía Trung Quốc đặt cột mốc 1117 cao hơn đồi phía Việt Nam đặt mốc 1116. Qua nhiều vòng đàm phán, hai bên đã thống nhất đặt mốc trên cùng cao độ 9m so với mực nước biển. Theo thỏa thuận này, phía bạn cần thi công bạt bớt đất ở sườn đồi để có cao độ tương ứng với phía Việt Nam. Ngược lại, phía Việt Nam cũng phải xây nền mốc 1116 đảm bảo đạt cao độ tương đương”.

“Theo nguyên tắc, hai nước là các quốc gia bình đẳng chủ quyền. Hữu nghị là một cửa khẩu quan trọng trong giao thương giữa hai nước, có địa thế hai mốc gần nhau, đối diện qua đường quốc lộ 1A. Chính vì vậy, các mốc ở đây cần phải bố trí ngang hàng. Bạn không thể cao hơn ta và ta cũng không đứng cao hơn bạn”, ông nói thêm. Phía địa phương bạn có khó khăn khi bạt đồi nên dừng lại ở cao độ cao hơn 9m và xây nền tại đó. Thời gian gấp rút, tôi bàn với anh Nguyễn Hữu Hoành, Phó Ban thường trực Ban chỉ đạo Phân giới cắm mốc (PGCM) tỉnh Lạng Sơn động viên anh em khắc phục xây ngay nền mới có cùng cao độ với bạn. Phía Việt Nam vất vả hơn, kinh phí nảy sinh, nhân tài vật lực phải huy động thêm, nhiều thủ tục báo cáo nhưng mọi việc đều suôn sẻ.

Đêm 21/12 - trời đổ mưa khá nặng hạt. Từ trưởng đoàn phụ trách thực địa đến các lãnh đạo địa phương, cùng các thành viên trong đoàn đều bồn chồn vì sợ mưa lớn sẽ ảnh hưởng đến lễ đặt mốc và khai trương mốc có sự chứng kiến và giám sát của hai bên. Lễ chính thức được tiến hành lúc 10 giờ. Khoảng 8 giờ, toàn đoàn cắm mốc làm lễ dâng hương báo cáo tổ tiên. Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Lạng Sơn Phùng Thanh Kiểm cùng các lãnh đạo Lạng Sơn đến thực địa trước cả buổi lễ chính. Lễ vật dâng hương giản dị nhưng trang trọng. Ông Nguyễn Hồng Thao xúc động đặt một lá cờ Tổ quốc được gói cẩn thận trong túi nilon, trong khi Bí thư Phùng Thanh Kiểm đặt một đồng xu cổ xuống dưới chân cột mốc 1116, báo cáo với tổ tiên, với Bác Hồ, các anh hùng thương binh liệt sỹ và đồng bào đã nằm xuống nơi đây, cầu mong được phù hộ cho biên giới hòa bình, trường tồn. “Sau lễ dâng hương, mưa nhẹ hạt và dừng hẳn, gió nhẹ, trời lạnh nhưng trong xanh. Chúng tôi dùng cẩu, đặt mốc vào vị trí, rồi phủ vải đỏ chuẩn bị. Đúng 10 giờ, lễ cắt băng khánh thành, cột mốc chính thức diễn ra với sự tham dự của Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Vũ Dũng, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Hồ Xuân Sơn, các lãnh đạo tỉnh Lạng Sơn và hai nhóm PGCM”, ông Thao kể lại.

“Giây phút tấm vải đỏ phủ cột mốc 1116 được kéo xuống, những thanh âm oai hùng của bài Tiến Quân ca vang lên, tất cả chúng tôi đều lặng đi vì xúc động. Đó là kết quả của biết bao công sức từ cả hai phía trong quyết tâm giải quyết hòa bình, công bằng các vấn đề do lịch sử để lại, có tính đến lợi ích của nhau giữa hai nước Việt Nam-Trung Quốc, phù hợp với luật pháp và thực tiễn quốc tế. Bốn nghìn năm lịch sử, lần đầu tiên chúng ta có một đường biên giới được phân giới cắm mốc hoàn chỉnh từ Tây sang Đông, đánh dấu bằng các cột mốc chính quy hiện đại, thuận tiện cho quản lý, do chính người Việt Nam đàm phán, xây dựng khẳng định chủ quyền đất nước”, ông nói.

Hơn một trăm năm trước, thực dân Pháp – khi đó đang cai trị Việt Nam - và Triều đình nhà Thanh - Trung Quốc đã ký các Công ước hoạch định biên giới giữa Bắc Kỳ với Trung Quốc năm 1887 và Công ước bổ sung Công ước hoạch định biên giới năm 1895. Với những thay đổi của lịch sử và tác động của thiên nhiên, con người và chiến tranh, đường biên giới trên đất liền Việt Nam-Trung Quốc hơn một trăm năm qua đã có nhiều biến động phức tạp. Số lượng mốc cắm khá thưa trên 314 cột mốc nên hiệu quả quản lý bị hạn chế. Một số mốc giới đã bị mất, bị hủy hoại, hoặc bị dịch chuyển... gây ra nhận thức khác nhau về hướng đi của đường biên giới ở một số khu vực, dẫn đến tranh chấp. Tình hình đó đặt ra yêu cầu xác định lại rõ ràng, cụ thể đường biên giới pháp lý này với một hệ thống mốc giới hiện đại, bền vững.

Sau khi Việt Nam và Trung Quốc bình thường hóa quan hệ, Chính phủ hai nước đã thống nhất đàm phán giải quyết vấn đề tồn tại về biên giới trên đất liền theo nguyên tắc tôn trọng đường biên giới đã được hoạch định bởi các Công ước 1887 và 1895 do Chính phủ Pháp và nhà Thanh ký, và đã được phía Việt Nam và Trung Quốc thỏa thuận đồng ý.

Kỳ cuối: Giao thừa “trắng” ở Hà Nội

Ý nghĩa của ba văn kiện pháp lý biên giới trên đất liền Việt Nam - Trung Quốc đối với Lạng Sơn

Ý nghĩa của ba văn kiện pháp lý biên giới trên đất liền Việt Nam - Trung Quốc đối với Lạng Sơn

TGVN. “Việc ký 3 văn kiện pháp lý về biên giới trên đất liền Việt Nam - Trung Quốc đã tạo tiền đề cho hai ...

Việt Nam-Trung Quốc đàm phán về vùng biển ngoài cửa Vịnh Bắc Bộ và hợp tác cùng phát triển trên biển

Việt Nam-Trung Quốc đàm phán về vùng biển ngoài cửa Vịnh Bắc Bộ và hợp tác cùng phát triển trên biển

TGVN. Ngày 9/9, Việt Nam và Trung Quốc đã tổ chức đàm phán trực tuyến Vòng XIII Nhóm công tác về vùng biển ngoài cửa ...

Việt Nam – Trung Quốc sẽ kỷ niệm 20 năm ký Hiệp ước biên giới và 10 năm triển khai các văn kiện pháp lý về biên giới đất liền

Việt Nam – Trung Quốc sẽ kỷ niệm 20 năm ký Hiệp ước biên giới và 10 năm triển khai các văn kiện pháp lý về biên giới đất liền

TGVN. Lễ kỷ niệm sự kiện trên sẽ được Việt Nam - Trung Quốc tổ chức vào ngày 23/8 tại thành phố Móng Cái, Quảng ...

Khánh Nguyễn

Bài viết cùng chủ đề

75 năm Ngoại giao Việt Nam

Đọc thêm

Việt Nam-Indonesia phối hợp triển khai hiệu quả Chương trình hành động 2026-2030 với các mục tiêu cụ thể

Việt Nam-Indonesia phối hợp triển khai hiệu quả Chương trình hành động 2026-2030 với các mục tiêu cụ thể

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đã tiếp Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Cộng hòa Indonesia Arrmanatha Christiawan Nasir.
Vì sao Nhật Bản phải dừng chương trình trợ cấp xe điện sớm hơn dự kiến?

Vì sao Nhật Bản phải dừng chương trình trợ cấp xe điện sớm hơn dự kiến?

Ngày 20/11, Chính phủ Nhật Bản đã ngừng tiếp nhận hồ sơ xin trợ cấp mua xe điện và các loại xe thân thiện với môi trường.
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 22/11/2026: Tuổi Thân tài lộc bền vững

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 22/11/2026: Tuổi Thân tài lộc bền vững

Xem tử vi 22/11 - tử vi 12 con giáp hôm nay 22/11/2026 - Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, ...
Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 22/11/2026, Lịch vạn niên ngày 22 tháng 11 năm 2026

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 22/11/2026, Lịch vạn niên ngày 22 tháng 11 năm 2026

Lịch âm 22/11. Lịch âm 22/11/2026? Âm lịch hôm nay 22/11. Lịch vạn niên 22/11/2026. Ngày hôm nay tốt hay xấu? Xem ngày giờ, hướng tốt xấu...
Phát triển nguồn nhân lực trí tuệ nhân tạo và bán dẫn: Nền tảng cho các ngành công nghệ chiến lược

Phát triển nguồn nhân lực trí tuệ nhân tạo và bán dẫn: Nền tảng cho các ngành công nghệ chiến lược

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực AI và công nghiệp bán dẫn đang được Việt Nam xác định là một trong những nhiệm vụ quan ...
Doanh nghiệp Nhật Bản cam kết đồng hành cùng Việt Nam phát triển năng lượng và kinh tế

Doanh nghiệp Nhật Bản cam kết đồng hành cùng Việt Nam phát triển năng lượng và kinh tế

Tổng Giám đốc kiêm Giám đốc điều hành Mitsubishi Power Asia Pacific khẳng định cam kết đồng hành cùng Việt Nam trong quá trình phát triển năng lượng và kinh ...
Ngày Văn hóa ẩm thực Việt Nam tại Luang Prabang năm 2026

Ngày Văn hóa ẩm thực Việt Nam tại Luang Prabang năm 2026

Ngày 20/11, Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Luang Prabang (Lào) tổ chức sự kiện ‘Ngày Văn hóa ẩm thực Việt Nam tại Luang Prabang năm 2026’.
Đại sứ Trịnh Đức Hải thăm và làm việc tại thành phố Châteauroux (Pháp)

Đại sứ Trịnh Đức Hải thăm và làm việc tại thành phố Châteauroux (Pháp)

Đại sứ Việt Nam tại Pháp Trịnh Đức Hải cùng đoàn công tác Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp đã có chuyến thăm và làm việc tại thành phố Châteauroux.
Ngoại giao văn hóa vun đắp tình hữu nghị Việt Nam – Bulgaria

Ngoại giao văn hóa vun đắp tình hữu nghị Việt Nam – Bulgaria

Tối 19/11, Đại sứ quán Việt Nam tại Bulgaria tổ chức chương trình gặp mặt Nhóm nghị sĩ hữu nghị Bulgaria – Việt Nam kết hợp giao lưu văn hóa, ẩm thực.
Tổng kết khóa bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ các bộ, ngành và địa phương phía Bắc, Bắc Trung Bộ giáp Lào

Tổng kết khóa bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ các bộ, ngành và địa phương phía Bắc, Bắc Trung Bộ giáp Lào

Ngày 19/11 đã diễn ra Lễ bế giảng ‘Khóa bồi dưỡng nghiệp vụ, kỹ năng đối ngoại cho cán bộ các bộ, ngành và địa phương phía Bắc và Bắc Trung Bộ giáp Lào’ đã ...
Thúc đẩy hợp tác Việt Nam – Nhật Bản trong các lĩnh vực mới thông qua JICA

Thúc đẩy hợp tác Việt Nam – Nhật Bản trong các lĩnh vực mới thông qua JICA

Thứ trưởng Ngoại giao Lê Anh Tuấn tiếp Trưởng đại diện Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) tại Việt Nam và Đoàn tình nguyện viên cao cấp Nhật Bản (JOCVs).
Lan tỏa hương vị phở Việt Nam, gắn kết tình hữu nghị Việt Nam - Campuchia tại Sihanoukville

Lan tỏa hương vị phở Việt Nam, gắn kết tình hữu nghị Việt Nam - Campuchia tại Sihanoukville

Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Sihanoukville cùng Nhà hàng Special Combo Phở tổ chức sự kiện 'Ngày của Phở', nhân dịp Ngày Văn hóa Việt Nam.
Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tăng cường hợp tác bảo hộ công dân tại Đông Bắc Thái Lan

Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tăng cường hợp tác bảo hộ công dân tại Đông Bắc Thái Lan

Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Khon Kaen (Thái Lan) đã tiếp và làm việc với Thiếu tướng Phairach Pookcharoen, Tư lệnh cảnh sát Hoàng gia Thái Lan.
Việt Nam phản đối tấn công dân thường, kêu gọi giải quyết hòa bình xung đột tại Saudi Arabia

Việt Nam phản đối tấn công dân thường, kêu gọi giải quyết hòa bình xung đột tại Saudi Arabia

Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng khẳng định Việt Nam mạnh mẽ lên án các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự tại Saudi Arabia.
Tìm hiểu và xác minh thông tin một công dân Việt Nam mất tích trong thảm họa Nepal

Tìm hiểu và xác minh thông tin một công dân Việt Nam mất tích trong thảm họa Nepal

Đại sứ quán Việt Nam tại Ấn Độ kiêm nhiệm Nepal và Bhutan đang phối hợp với các bên liên quan tại Nepal tiến hành tìm hiểu và xác minh thông tin.
Tin bảo hộ công dân ngày 27/8 về tình hình lũ quét, sạt lở đất tại khu vực biên giới Nepal và Trung Quốc

Tin bảo hộ công dân ngày 27/8 về tình hình lũ quét, sạt lở đất tại khu vực biên giới Nepal và Trung Quốc

Bộ Ngoại giao Việt Nam đang khẩn trương xác minh tình hình công dân Việt Nam sau vụ lũ quét, sạt lở tại khu vực biên giới Nepal - Trung Quốc.
Xu hướng chống tội phạm xuyên quốc gia, lừa đảo trực tuyến tại Đông Nam Á và kinh nghiệm cho người lao động Việt Nam tại Philippines

Xu hướng chống tội phạm xuyên quốc gia, lừa đảo trực tuyến tại Đông Nam Á và kinh nghiệm cho người lao động Việt Nam tại Philippines

Việc nhiều người Việt Nam bị phát hiện trong các cơ sở lừa đảo hoặc bị trục xuất do vi phạm nhập cư gây tác động tiêu cực tới hình ảnh cộng đồng người Việt ...
Toàn bộ công dân Việt Nam ở Colombia đều an toàn sau động đất

Toàn bộ công dân Việt Nam ở Colombia đều an toàn sau động đất

Toàn bộ cộng đồng người Việt ở Colombia đều an toàn sau trận động đất tại địa bàn sáng ngày 10/8.
Hương vị ASEAN: 11 quốc gia, muôn sắc ẩm thực

Hương vị ASEAN: 11 quốc gia, muôn sắc ẩm thực

Mỗi món ăn là một câu chuyện văn hóa, đưa thực khách khám phá bản sắc, phong tục và những nét độc đáo trong đời sống của 11 quốc gia Đông Nam Á.
Đại sứ Lào tại Việt Nam: Đa dạng văn hóa là sức mạnh của Cộng đồng ASEAN

Đại sứ Lào tại Việt Nam: Đa dạng văn hóa là sức mạnh của Cộng đồng ASEAN

Đại sứ Khamphao Ernthavanh kỳ vọng những hương vị truyền thống của Lào sẽ vun đắp tình hữu nghị giữa hai dân tộc và lan tỏa tinh thần đoàn kết ASEAN.
Mỗi vị khách đến Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 đều mang về ‘một hương vị để nhớ và một việc tốt để tự hào’

Mỗi vị khách đến Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 đều mang về ‘một hương vị để nhớ và một việc tốt để tự hào’

Cục trưởng Ngô Phương Nghị kỳ vọng, Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 sẽ lan tỏa bản sắc Việt, tinh thần sẻ chia và tình hữu nghị giữa các dân tộc.
Argentina gửi lời chào từ bên kia bán cầu qua ngôn ngữ ẩm thực

Argentina gửi lời chào từ bên kia bán cầu qua ngôn ngữ ẩm thực

Qua những hương vị đặc trưng, Argentina mong muốn đưa văn hóa Nam Mỹ đến gần hơn với công chúng Việt Nam, vun đắp tình hữu nghị giữa hai dân tộc.
Khám phá Palestine giàu bản sắc văn hóa qua Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026

Khám phá Palestine giàu bản sắc văn hóa qua Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026

Đại sứ Shadi Abu Zarqa mong muốn lan tỏa vẻ đẹp văn hóa dân tộc, gửi gắm thông điệp hữu nghị và hòa bình tới công chúng Việt Nam qua ẩm thực.
Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026: Đặc sắc những màn quảng diễn ẩm thực

Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026: Đặc sắc những màn quảng diễn ẩm thực

Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 giới thiệu tinh hoa ẩm thực Việt qua những màn quảng diễn đặc sắc, quy tụ nghệ nhân và đầu bếp trong, ngoài nước.
Phiên bản di động