Dòng tên lửa đẩy Soyuz trứ danh của Nga và cuộc chay đua chinh phục vũ trụ

Lê Ngọc
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. “Những tên lửa Soyuz-5 và Soyuz-6 mà Nga đang thiết kế sẽ cạnh tranh được với các thiết bị phóng của Mỹ và hoàn toàn có thể cạnh tranh trên thị trường vũ khí hiện đạy." Ông Rogozin - Tổng giám đốc Cơ quan vũ trụ Nga Roscosmos tự tin cho biết.
TIN LIÊN QUAN
dong ten lua day soyuz tru danh cua nga cho su menh chinh phuc vu tru Vì sao Thổ Nhĩ Kỳ muốn lá chắn tên lửa S-400 của Nga?
dong ten lua day soyuz tru danh cua nga cho su menh chinh phuc vu tru TASS: ​Các nước châu Á-Thái Bình Dương muốn mua hệ thống tên lửa của Nga
dong ten lua day soyuz tru danh cua nga cho su menh chinh phuc vu tru
Một vụ phóng vật thể vào vũ trụ dùng tên lửa đẩy siêu nặng Soyuz. (Nguồn: Sputnik News)

Vậy tên lửa đẩy siêu nặng mới được Nga phát triển như thế nào? Hãy ngược dòng lịch sử phát triển của dòng tên lửa đẩy siêu nặng để khám phá Soyuz 5 và Soyuz 6.

Ngược dòng lịch sử

Tên lửa Soyuz (Союз - Liên hợp) là tên lửa tầm trung của Liên Xô - Nga dùng để đưa các vệ tinh nhân tạo và tàu vũ trụ lên không gian. Dòng Soyuz - loại tên lửa duy nhất của Nga được sử dụng để đưa rất nhiều phi hành gia và khách du lịch thuộc nhiều quốc tịch khác nhau lên vũ trụ có là tiền thân là tên lửa R-7 - tên lửa đạn đạo xuyên lục địa đầu tiên trên thế giới do Liên Xô chế tạo. Hiện tại, thiết bị phóng này là phương tiện để Nga đưa các tàu chở người Soyuz và tàu không người lái Tiến bộ lên Trạm Vũ trụ Quốc tế.

Vào thập niên 50 của thế kỷ trước, dưới sự lãnh đạo của viện sỹ Sergey Korolev - người đứng đầu cục thiết kế OKB-1 (hiện là RKK Energia), R-7 đã được thiết kế và chế tạo. Khi đầu đạn hạt nhân trở nên nhỏ và nhẹ hơn, R-7 nhanh chóng bị thay thế bởi các loại tên lửa khác, nhưng nó là nền tảng của nhiều loại thiết bị phóng khác nhau của Liên Xô trước đây và Nga hiện nay, mà nổi tiếng nhất là tên lửa đẩy Soyuz. Chính loại tên lửa này đã mang Sputnik - vệ tinh nhân tạo đầu tiên của loài người lên không gian vào ngày 4/10/1957.

dong ten lua day soyuz tru danh cua nga cho su menh chinh phuc vu tru
Cấu tạo của tên lửa đẩy Soyuz-5. (Nguồn: Russian Space Web)

Phiên bản đầu tiên (11A511) được cải tiến từ tên lửa Voskhod - vốn xuất phát từ tên lửa R-7A (8K74) được nâng cấp từ R-7, ban đầu thuộc dự án Soyuz và được thiết kế để phóng tàu vũ trụ Soyuz 7K - 9K - 11K, cũng được đặt tên là tên lửa Soyuz, phổ biến và thông dụng cho đến nay. Năm 1973, một phiên bản đổi mới của Soyuz được đưa vào sử dụng gọi là Soyuz-U (11A511U), là loại phổ biến nhất trong dòng tên lửa Soyuz và được sử dụng cho tới tận ngày nay.

Tên lửa Soyuz có ba tầng, tầng thứ nhất và tầng thứ hai tương tự như của tên lửa hai tầng R-7. Cả ba tầng đều sử dụng nhiên liệu là dầu lửa và chất ôxi hóa là ôxi lỏng (Riêng loại Soyuz-U2 sử dụng Sintin - một loại dầu lửa tổng hợp). Các động cơ dùng trong tên lửa Soyuz được thiết kế bởi NPO Energomash. Ngoài 3 tầng này còn có thể có thêm một tầng thứ tư được lắp thêm vào phía trên tầng thứ ba để tăng sức mang trọng tải cho tên lửa Soyuz, gồm hai kiểu có tên goại là Ikar và Fregat, đều sử dụng nhiên liệu là UDMH và chất ôxi hóa là N2O4.

Qua nhiều thắng trầm bởi nhiều lý do, dòng tên lửa Soyuz đã liên tục phát triển và chiếm một vị trí đáng tự hào trong công cuộc chinh phục vũ trụ của con người. Soyuz được sử dụng nhiều và lâu nhất trên thế giới so với các loại thiết bị phóng khác với tổng cộng hơn 1700 lần phóng kể từ khi bắt đầu được sử dụng vào năm 1966. Loại tên lửa này nổi tiếng bởi số lần phóng khổng lồ cùng độ tin cậy cao, mặc dù thiết kế đã rất cũ - được coi là xương sống của các chương trình không gian có người lái và không người lái của Nga và được sản xuất bởi Trung tâm Vũ trụ Samara (TsSKB-Progress) tại Samara (Nga).

Tên lửa «Proton-M» và «Soyuz», cũng như những tên lửa đẩy khác của Nga, chiếm giữ hơn 50% toàn bộ các cuộc phóng thương mại trên thế giới. Tên lửa Soyuz được phóng lên không chỉ từ Sân bay vũ trụ Baykonur (Kazakhstan) và Plesetsk, bãi phóng Vostochny (Nga), mà còn từ bãi phóng Kourou của châu Âu ở Guyana (khu vực Nam Mỹ) thuộc Pháp.

Sứ mệnh mới của Soyuz

Tên lửa «Soyuz-5» được phát triển từ năm 2016 để thay thế cho tên lửa «Zenit» sử dụng cho các chuyến bay có người lái đưa các phi hành gia lên Trạm Không gian Quốc tế, và vì mục đích thương mại - phương tiện vận tải siêu nặng cho các chuyến thám hiểm vũ trụ trong tương lai. Soyuz-5 thực ra không thuộc dòng các phương tiện phóng Soyuz từ thời Liên Xô mà nó có nguồn gốc từ tên lửa đẩy Zenit được phát triển cho công ty Energia của Nga và được sử dụng cho bãi phóng trên biển. Vụ phóng Soyuz-5 đầu tiên dự kiến vào năm 2022, nhưng mới đây có lệnh hoãn lui đến năm 2023.

Soyuz-5 dài 62m, trọng lượng cất cánh khoảng 270 tấn sẽ thay thế tên lửa hạng nhẹ Soyuz-2 hiện nay và sẽ mang được 9 tấn hàng hóa lên các quỹ đạo thấp - gấp 3 lần tải trọng của Soyuz-2.1b. Theo báo chí Nga, Soyuz-5 không quá tối tân về công nghệ nhưng giá thành sẽ cao hơn tính toán. Soyuz-5 sẽ được lắp loại động cơ tên lửa RD-171 cho tầng một và RD-169 cho tầng hai. Cả hai động cơ đều sử dụng nhiên liệu khí thiên nhiên hóa lỏng và ôxy hóa lỏng. RD-171 là động cơ tên lửa mạnh nhất thế giới hiện nay.

RD-171MV có công suất 246.000 mã lực, lực đẩy vượt quá 800 tấn với khối lượng động cơ 10,3 tấn. RD-171MV là phiên bản sửa đổi của động cơ RD-171M được sử dụng trong giai đoạn đầu tiên của tên lửa đẩy Zenit. Tầng đầu tiên của Soyuz-5 cũng sẽ được sử dụng làm khối bên cạnh của tên lửa siêu nặng Yenisei. Tua bin và máy bơm của RD-171M tạo ra công suất 180MW - tương đương với ba tàu phá băng chạy bằng năng lượng hạt nhân. Chi phí cho vụ phóng Soyuz-5 khoảng 60 triệu USD. Cơ quan vũ trụ Nga Roscosmos tin rằng, tên lửa mới của Nga sẽ trở thành đối thủ của tên lửa Falcon 9 và Ariane 6 của Elon Musk.

Các nhà khoa học Nga còn dự trù sử dụng tầng một của Soyuz-5 làm động cơ đẩy cho một loại tên lửa siêu nặng có thể mang tới 80 tấn từ sân Baikonur lên quỹ đạo thấp của Trái Đất. Tên lửa «Soyuz-6» khác biệt với «Soyuz-5» ở chỗ sử dụng động cơ RD-180 thay vì RD-171 ở kỳ đầu tiên. RD-180 nhẹ bằng một nửa của RD-171. Trong tương quan này, công suất thiết kế của «Soyuz-6» sẽ là 9 tấn trên quỹ đạo gần Trái đất thay vì 17 tấn ở «Soyuz-5». Theo Rogozin - Tổng giám đốc Roscosmos cho biết: “Soyuz-5 sẽ trở thành nguyên mẫu của giai đoạn thứ nhất và Soyuz-6 sẽ trở thành nguyên mẫu của giai đoạn thứ hai của tên lửa đẩy siêu nặng”.

“Những tên lửa Soyuz-5 và Soyuz-6 mà cơ quan này đang thiết kế sẽ cạnh tranh được với các thiết bị phóng của Mỹ. Các thiết bị phóng này sẽ nằm trong nhóm có nhu cầu cao, có thể cạnh tranh trên thị trường. Chúng sẵn sàng cạnh tranh với bất kỳ nhà sản xuất nào của Mỹ hay một số nhà sản xuất khác." Ông Rogozin cho biết thêm.

Tên lửa này đang được lên kế hoạch thay đổi các thiết kế kỹ thuật để có thể tái sử dụng - giống như tên lửa của Elon Musk. Tập đoàn chế tạo đang xem xét các biện pháp bổ sung để giảm chi phí phóng tên lửa: sử dụng lại tầng đầu tiên của tên lửa bằng dù hoặc hạ cánh phản lực như Falcon-9; đưa phần động cơ trở về bằng dù.

dong ten lua day soyuz tru danh cua nga cho su menh chinh phuc vu tru Iran thỏa thuận triển khai việc mua hệ thống tên lửa S-300 thế hệ mới của Nga

Ngày 22/2, hãng thông tấn Iran IRNA đưa tin, Iran đang thảo luận với Nga về việc mua vũ khí, bao gồm hệ thống phòng ...

dong ten lua day soyuz tru danh cua nga cho su menh chinh phuc vu tru Mỹ “quan ngại” về hệ thống tên lửa của Nga ở Syria

Ngày 26/11, một quan chức Mỹ cho biết, quyết định triển khai hệ thống phòng không tối tân nhất của Nga tới Syria đang dấy ...

dong ten lua day soyuz tru danh cua nga cho su menh chinh phuc vu tru Tổng thống Hugo Chavez: Venezuela có hàng nghìn tên lửa của Nga

Tổng thống Venezuela Hugo Chavez hôm 7/12 cho biết, nước này đã nhận hàng nghìn tên lửa và bệ phóng rocket do Nga sản xuất, ...

(theo News, IZ, Russian Space Web)

Đọc thêm

Nga-Trung Quốc: Bạn thân… ai nấy lo?

Nga-Trung Quốc: Bạn thân… ai nấy lo?

Baoquocte.vn. Hai đối thủ hàng đầu của Mỹ là Nga-Trung Quốc ngày càng khăng khít sẽ là thách thức với Wasshington. Tuy nhiên, sự thật có chỉ đơn giản như thế?
Súng phóng lựu chống tăng của tương lai do Nga thiết kế lợi hại như thế nào?

Súng phóng lựu chống tăng của tương lai do Nga thiết kế lợi hại như thế nào?

Baoquocte.vn. Trưởng phòng thiết kế của NPO Basalt Nikolai Sereda nói về các tính năng của súng phóng lựu chống tăng.
Covid-19 ở Việt Nam trưa 16/6: 176 ca mắc mới, riêng Bắc Giang 128 ca

Covid-19 ở Việt Nam trưa 16/6: 176 ca mắc mới, riêng Bắc Giang 128 ca

Baoquocte.vn. Theo Bản tin 12h của Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng dịch Covid-19, tính đến nay, Việt Nam ghi nhận thêm 176 ca mắc mới, riêng Bắc Giang 128 ca.
Cập nhật Covid-19 ngày 16/6: 343 ca tử vong ở Mỹ mỗi ngày; Malaysia thoát 'thảm họa y tế'; ca mắc cao kỷ lục ở Cuba

Cập nhật Covid-19 ngày 16/6: 343 ca tử vong ở Mỹ mỗi ngày; Malaysia thoát 'thảm họa y tế'; ca mắc cao kỷ lục ở Cuba

Baoquocte.vn. Đến nay, toàn cầu ghi nhận hơn 177,4 triệu ca nhiễm Covid-19, trong đó có gần 3,84 triệu ca tử vong và hơn 161,8 triệu bệnh nhân bình phục.
Nga phòng thủ chống máy bay không người lái ở Bắc Cực như thế nào?

Nga phòng thủ chống máy bay không người lái ở Bắc Cực như thế nào?

Baoquocte.vn. Vùng Bắc Cực của Nga được bảo vệ khỏi máy bay không người lái tàng hình nhờ hàng rào radar không thể xuyên thủng.
Nhóm nhạc lừng danh Maroon 5 gây thất vọng sau 4 năm chờ đợi?

Nhóm nhạc lừng danh Maroon 5 gây thất vọng sau 4 năm chờ đợi?

Baoquocte.vn. Đã qua rồi cái thời phát hành bài nào cũng thành hit, album mới mang tên Jordi của Maroon 5 đang được khán giả đón nhận khá hờ hững.
Người Việt khắp thế giới lan tỏa chiến dịch '10.000 liều vaccine cho Việt Nam'

Người Việt khắp thế giới lan tỏa chiến dịch '10.000 liều vaccine cho Việt Nam'

Baoquocte.vn. Chiến dịch đang được cộng đồng người Việt tại Pháp, Mỹ, Canada... hưởng ứng tích cực với tấm lòng và sự chia sẻ hướng về quê hương.
Tiền vẫn ào ào đổ vào ngân hàng, xuất hiện nỗi lo bong bóng chứng khoán

Tiền vẫn ào ào đổ vào ngân hàng, xuất hiện nỗi lo bong bóng chứng khoán

Baoquocte.vn. Bất chấp dòng tiền đổ vào thị trường chứng khoán, huy động vốn của các ngân hàng từ đầu năm đến nay vẫn tăng mạnh.
Nhật Bản chính thức nộp đơn khiếu nại Trung Quốc lên WTO

Nhật Bản chính thức nộp đơn khiếu nại Trung Quốc lên WTO

Baoquocte.vn. WTO xác nhận, Nhật Bản đã nộp đơn khiếu nại về mức thuế chống bán phá giá của Trung Quốc đối với các sản phẩm thép không gỉ.
Covid-19: Dự báo tác động của dịch bệnh đến thị trường lao động toàn cầu

Covid-19: Dự báo tác động của dịch bệnh đến thị trường lao động toàn cầu

Baoquocte.vn. ILO dự báo, cuộc khủng hoảng thị trường lao động toàn cầu do đại dịch Covid-19 gây ra ít nhất còn tiếp diễn đến năm 2023.
Trung Đông, Vùng Vịnh và Bắc Phi: Thay trọng tâm, đổi định hướng

Trung Đông, Vùng Vịnh và Bắc Phi: Thay trọng tâm, đổi định hướng

Baoquocte.vn. Điểm nóng Trung Đông, với diễn biến chiến sự ác liệt giữa Israel và Hamas, gợi mở điều gì khi muốn nhận diện chính sách đối ngoại của ông Biden? Phân tích.
Chuyện gì đang diễn ra ở Trung Đông? Bản chất cũ trong bối cảnh mới

Chuyện gì đang diễn ra ở Trung Đông? Bản chất cũ trong bối cảnh mới

Baoquocte.vn. Trung Đông lại chứng kiến bùng phát cuộc xung đột Israel-Palestine. Tại sao lại lúc này và rồi triển vọng sẽ thế nào? Báo TG&VN phân tích.
Mỹ-Iran và hồ sơ hạt nhân Iran: Ánh sáng cuối đường hầm

Mỹ-Iran và hồ sơ hạt nhân Iran: Ánh sáng cuối đường hầm

Baoquocte.vn. Mâu thuẫn Mỹ-Iran sẽ thế nào dưới thời của Tổng thống Biden? Qua 100 ngày cầm quyền của ông Biden, số phận của JCPOA có triển vọng ra sao? Báo TG&VN phân tích.
Căng thẳng Nga-Ukraine: Kịch bản cũ, ác mộng xưa

Căng thẳng Nga-Ukraine: Kịch bản cũ, ác mộng xưa

Baoquocte.vn. Căng thẳng gia tăng trong quan hệ Nga-Ukraine đặt ra câu hỏi liệu kịch bản cũ của Crimea có trở lại? Chủ ý và ý đồ của các bên là gì? TG&VN phân tích.
Cuộc đấu mới ‘Ai thắng ai’: Liên thủ đấu liên minh

Cuộc đấu mới ‘Ai thắng ai’: Liên thủ đấu liên minh

Baoquocte.vn. Một bên là liên minh Mỹ-đồng minh, bên kia là Trung Quốc-Nga. Cuộc đấu quốc tế mới lại đặt ra câu hỏi muôn thủa ‘Ai thắng ai?’. Phân tích của báo TG&VN.
Triều Tiên phóng tên lửa và phản ứng của Mỹ: Bên cách cũ, phía tính mới

Triều Tiên phóng tên lửa và phản ứng của Mỹ: Bên cách cũ, phía tính mới

Baoquocte.vn. Phản ứng của Mỹ trước động thái mới của phía Triều Tiên bộc lộ những chủ ý chính sách mới của chính quyền Biden đối với điểm nóng này. TG&VN phân tích
Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Tổng thống Vladimir Putin thực sự muốn gì ở ông Joe Biden?

Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Tổng thống Vladimir Putin thực sự muốn gì ở ông Joe Biden?

Baoquocte.vn. Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ-Nga tại Geneva, Thụy Sỹ hôm nay (16/6) sẽ không phải là một cuộc gặp gỡ giao lưu 'hữu nghị'.
Tập trận quy mô lớn, ông Putin muốn 'khoe cơ bắp' trước thềm Thượng đỉnh Nga-Mỹ?

Tập trận quy mô lớn, ông Putin muốn 'khoe cơ bắp' trước thềm Thượng đỉnh Nga-Mỹ?

Baoquocte.vn. Trước thềm Thượng đỉnh Nga-Mỹ ngày 16/6, Tổng thống Putin cho rằng quan hệ Nga-Mỹ đang ở mức thấp nhất trong nhiều năm.
Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Điểm danh 3 vấn đề nổi cộm 'không thể ngó lơ'*

Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Điểm danh 3 vấn đề nổi cộm 'không thể ngó lơ'*

Baoquocte.vn. Tại hội nghị thượng đỉnh Nga-Mỹ sắp tới, Tổng thống Nga Vladimir Putin và người đồng cấp Mỹ Joe Biden sẽ thảo luận những vấn đề gì?
Thượng đỉnh G7: 'Hội nhà giàu' bắt tay xuất chiêu mới đối chọi Trung Quốc

Thượng đỉnh G7: 'Hội nhà giàu' bắt tay xuất chiêu mới đối chọi Trung Quốc

Baoquocte.vn. Tại hội nghị thượng đỉnh, G7 đang chứng minh rằng những nền dân chủ giàu có nhất thế giới có thể 'đối trọng' với tầm ảnh hưởng của Trung Quốc.
Cơ hội cho Australia tại Thượng đỉnh G7: Thời tới cản không nổi!

Cơ hội cho Australia tại Thượng đỉnh G7: Thời tới cản không nổi!

Baoquocte.vn. Thủ tướng Australia Scott Morrison đến Cornwall, Vương quốc Anh, để tham dự Hội nghị thượng đỉnh G7 năm 2021 với vai trò khách mời đặc biệt.
Tổng thống Joe Biden công du châu Âu: Bài toán 'khó nhằn' khi tập hợp liên minh đối phó Trung Quốc

Tổng thống Joe Biden công du châu Âu: Bài toán 'khó nhằn' khi tập hợp liên minh đối phó Trung Quốc

Baoquocte.vn. Tổng thống Joe Biden sẽ phải thuyết phục một châu Âu đầy thận trọng hợp tác chặt chẽ hơn với Mỹ để đối phó với Trung Quốc.
Phiên bản di động