EU-Thổ Nhĩ Kỳ: Mối quan hệ lạ kỳ!

Minh Vương
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Cuộc gặp tại Ankara ngày 6/4 một lần nữa cho thấy sự lạ kỳ trong mối quan hệ nhiều thăng trầm giữa Liên minh châu Âu (EU) và Thổ Nhĩ Kỳ. Bình luận của báo Thế giới & Việt Nam.

Đầu tiên, sự lạ kỳ trong quan hệ EU-Thổ Nhĩ Kỳ được thể hiện ngay sau khi Chủ tịch Hội đồng châu Âu (EC) Charles Michel, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan và Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EU) Ursula von der Leyen chấm dứt màn chào hỏi xã giao và ổn định chỗ ngồi.

(04.08) Chủ tịch Hội đồng châu Âu Charles Michel, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen. (Nguồn: Reuters)
Chủ tịch Hội đồng châu Âu Charles Michel, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen. (Nguồn: Reuters)

Ông Michel và ông Erdogan sớm an tọa tại hai chiếc ghế đã được định sẵn. Tuy nhiên, bà Leyen lại lúng túng khi không có chiếc ghế nào trong căn phòng được sắp xếp riêng, ngang hàng với hai nhà lãnh đạo trên. Loay hoay một lúc, bà đành an tọa trên một chiếc ghế bành được sắp xếp ở vị trí thấp hơn, đặt bà đối diện với Ngoại trưởng nước chủ nhà Mevlut Cavusoglu. Sự cố ngoại giao nho nhỏ này đã ít nhiều làm nổi bật câu chuyện lạ kỳ về mối quan hệ EU-Thổ Nhĩ Kỳ trong nhiều năm qua.

Bằng mặt không bằng lòng

Lạ hơn nữa là theo kế hoạch ban đầu, các nhà lãnh đạo EU muốn thấy rõ cách thức Tổng thống Erdogan dự định thực hiện nhằm đưa quan hệ EU-Thổ Nhĩ Kỳ bước sang trang mới như ông từng nhấn mạnh. Tuy nhiên, thay vì lắng nghe và thấu hiểu như dự kiến, Brussels đã sớm quay lại chỉ trích Ankara về các vấn đề nhạy cảm và mang tính nội bộ của nước này.

Phát biểu tại họp báo sau cuộc gặp, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von de Leyen đã yêu cầu Thổ Nhĩ Kỳ tôn trọng quy định của luật pháp, thực thi các phán quyết của Tòa án Nhân quyền châu Âu và vấn đề nhân quyền là ưu tiên hàng đầu cần phải giải quyết và không thể đàm phán. Trong khi đó, hai tuần trước, chính bà nhận định Thổ Nhĩ Kỳ “đã thể hiện thái độ tích cực hơn, bao gồm thúc đẩy mối quan hệ song phương với một số nước EU. Đây là bước đi tích cực và đáng hoan nghênh.”

Sự cố ngoại giao nho nhỏ này đã ít nhiều làm nổi bật câu chuyện lạ kỳ về mối quan hệ EU-Thổ Nhĩ Kỳ trong nhiều năm qua.

Lạ không kém, là thái độ của Thổ Nhĩ Kỳ trước và sau cuộc gặp. Trước cuộc gặp, Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Mevlut Cavusoglu khẳng định Thổ Nhĩ Kỳ đã nhiều muốn duy trì chương trình nghị sự tích cực và hối thúc châu Âu đưa ra các bước đi cụ thể trong một số lĩnh vực mong muốn, thay vì tận dụng thời gian đưa ra những điều kiện không rõ ràng. Tuy nhiên, sau cuộc gặp vừa qua, thay vì họp báo chung với các nhà lãnh đạo EU, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ chỉ thông báo về kết quả cuộc họp thông qua trợ lý riêng, với thông điệp chung là thúc giục EU. Động thái trên cho thấy Thổ Nhĩ Kỳ dường như chưa thực sự hài lòng với nội dung thảo luận và quan điểm của EU về nước này.

Giấc mơ hai thập kỷ

Càng lạ hơn khi dù là ứng viên được xét gia nhập EU từ năm 1999, song tới nay Thổ Nhĩ Kỳ vẫn đứng ngoài khối. Tại Hội nghị Thượng đỉnh ngày 25/3/2021, lãnh đạo EU đã nhất trí áp dụng cách tiếp cận “theo từng giai đoạn, cân đối và có thể đảo ngược” nhằm tăng cường hợp tác với Thổ Nhĩ Kỳ trong lĩnh vực hai bên có lợi ích chung. Tuy nhiên, EU yêu cầu Thổ Nhĩ Kỳ phải giảm leo thang căng thẳng, giải quyết tranh chấp với Hy Lạp và Cyprus, rút khỏi Libya và có giải pháp thỏa đáng cho vấn đề trong nước. Nếu Thổ Nhĩ Kỳ không tuân thủ, EU sẽ áp dụng biện pháp trừng phạt.

Song thực tế cho thấy các vấn đề giữa Thổ Nhĩ Kỳ với Hy Lạp cùng Cyprus đều liên quan đến tranh chấp chủ quyền và khó có thể được giải quyết sớm. Hiện diện của Thổ Nhĩ Kỳ tại Libya có vai trò quan trọng trong lợi ích chiến lược của quốc gia này. Trong khi đó, các vấn đề trong nước thuộc về công việc nội bộ của Thổ Nhĩ Kỳ và Ankara thường không nhượng bộ trong vấn đề này. Do đó, việc EU yêu cầu Thổ Nhĩ Kỳ giải quyết sớm những vấn đề này, tưởng dễ song lại rất khó.

Điều không lạ duy nhất có lẽ là thái độ của các quốc gia thành viên EU xung quanh quan hệ với Thổ Nhĩ Kỳ. Trong khi Cộng hòa Cyprus, Hy Lạp và Pháp thúc giục khối có đường lối cứng rắn hơn thì các nước khác, dẫn đầu là Đức, lại mong muốn có cách tiếp cận mềm mỏng hơn.

Cộng hòa Cyprus và Hy Lạp có tranh chấp chủ quyền trực tiếp với Thổ Nhĩ Kỳ. Trong khi đó, quan hệ của Paris với Ankara đã xuống dốc kể từ năm 2005 dưới thời cựu Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy và không có dấu hiệu chậm lại, nhất là khi hai bên bất đồng quan điểm về vấn đề Libya, Syria và Nagorno-Karabakh. Mới đây, ngày 25/3, Tổng thống Emmanuel Macron thậm chí còn cáo buộc người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan can thiệp vào bầu cử Tổng thống Pháp tới, song không cung cấp bằng chứng cho các cáo buộc này.

(04.08) Quan hệ Pháp-Thổ Nhĩ Kỳ đã không suôn sẻ từ năm 2005 và chưa có dấu hiệu cải thiện dưới thời ông Macron. (Nguồn: AFP)
Quan hệ Pháp-Thổ Nhĩ Kỳ đã không suôn sẻ từ năm 2005 và chưa có dấu hiệu cải thiện dưới thời ông Macron. (Nguồn: AFP)

Trong khi đó, nhu cầu làm thân với Thổ Nhĩ Kỳ của Đức và phần còn lại của EU xuất phát từ lợi ích kiểm soát dòng người nhập cư tràn vào châu Âu. Quan trọng hơn, với vị trí chiến lược cùng tiềm năng kinh tế-quân sự, tầm ảnh hưởng đáng kể, Thổ Nhĩ Kỳ có thể trở thành đối tác quan trọng, giúp EU đa dạng hóa quan hệ, giảm sự phụ thuộc vào quan hệ với Mỹ.

Tuy nhiên, điều này chỉ diễn ra khi các bên có thể gạt đi những điều “lạ kỳ” để mang sức sống mới tới quan hệ song phương. Cho đến lúc ấy, với Thổ Nhĩ Kỳ, EU đang ở rất gần, nhưng cũng rất xa.

TIN LIÊN QUAN
Thổ Nhĩ Kỳ rút khỏi Công ước Istanbul: EU quan ngại, kêu gọi Ankara tôn trọng luật pháp quốc tế
Tìm cách đưa quan hệ 'sang trang', lãnh đạo EU đến Thổ Nhĩ Kỳ, Ankara quyết vào EU bằng được
Thổ Nhĩ Kỳ nói gì về thiện chí hợp tác từ EU?
Căng thẳng EU-Thổ Nhĩ Kỳ: Tổng thống Erdogan nói về ‘cánh cửa cơ hội’ trong quan hệ với Brussels
Lo 'chiến thuật gây hấn' từ Thổ Nhĩ Kỳ, Nghị viện châu Âu kêu gọi EU ra đòn
Minh Quân

Đọc thêm

Tình hình Ukraine: Lãnh đạo Pháp và Đức tăng sức ép, Tổng thống Nga nêu điều kiện

Tình hình Ukraine: Lãnh đạo Pháp và Đức tăng sức ép, Tổng thống Nga nêu điều kiện

Baoquocte.vn. Các nhà lãnh đạo của Pháp và Đức yêu cầu Tổng thống Nga tổ chức 'các cuộc đàm phán nghiêm túc trực tiếp' với người đồng cấp Ukraine.
Tổng thống Nga phê chuẩn thỏa thuận với Nam Ossetia về hai quốc tịch

Tổng thống Nga phê chuẩn thỏa thuận với Nam Ossetia về hai quốc tịch

Baoquocte.vn. Tổng thống Nga đã ký một đạo luật phê chuẩn thỏa thuận với Nam Ossetia về hai quốc tịch, cho phép công dân hai quốc gia này đồng thời có ...
Nhiều nước ghi nhận các ca mắc bệnh đậu mùa khỉ

Nhiều nước ghi nhận các ca mắc bệnh đậu mùa khỉ

Baoquocte.vn. Ngày 28/5, các cơ quan y tế Ireland và Malta cho biết đã ghi nhận những trường hợp đầu tiên mắc bệnh đậu mùa khỉ.
Fado Group, DC Media và Theanh28 ký kết hợp tác tại 'TikTok Blue Ocean - Vạn đơn không khó'

Fado Group, DC Media và Theanh28 ký kết hợp tác tại 'TikTok Blue Ocean - Vạn đơn không khó'

Baoquocte.vn. Theo đó, Fado Group, DC Media và Theanh28 sẽ tăng cường hợp tác toàn diện trên nhiều lĩnh vực như truyền thông, thương mại điện tử, khai thác doanh thu ...
Hãng nội y Victoria's Secret đền bù hơn 8 triệu USD cho công nhân bị thôi việc

Hãng nội y Victoria's Secret đền bù hơn 8 triệu USD cho công nhân bị thôi việc

Baoquocte.vn. Ngày 28/5, hơn 1.000 công nhân may mặc Thái Lan bị sa thải được hãng nội y lớn nhất nước Mỹ Victoria's Secret đền bù 8,3 triệu USD.
Gen Z Trung Quốc - thế hệ lười kết hôn, ngại sinh con, sẵn sàng theo đuổi đam mê cá nhân

Gen Z Trung Quốc - thế hệ lười kết hôn, ngại sinh con, sẵn sàng theo đuổi đam mê cá nhân

Baoquocte.vn. Gen Z Trung Quốc đang ngày càng lười kết hôn và ngại sinh con. Họ muốn tập trung cho công việc, sự nghiệp hoặc theo đuổi những sở thích, đam ...
Nhóm nghị sĩ Đức kêu gọi chính phủ từ bỏ trừng phạt Nga, thêm nước nhận được 'vàng đen' của Moscow

Nhóm nghị sĩ Đức kêu gọi chính phủ từ bỏ trừng phạt Nga, thêm nước nhận được 'vàng đen' của Moscow

Baoquocte.vn. Nhóm nghị sĩ Đức kêu gọi chính phủ từ bỏ trừng phạt Nga do lo ngại hậu quả. Sri Lanka đã nhận được dầu thô từ Nga giữa lúc khủng ...
Đại học Nội vụ Hà Nội ký Biên bản ghi nhớ hợp tác với các trường đại học Hy Lạp

Đại học Nội vụ Hà Nội ký Biên bản ghi nhớ hợp tác với các trường đại học Hy Lạp

Baoquocte.vn. Ngày 24-25/5, Đại học Nội vụ Hà Nội đã có buổi làm việc và ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác với hai trường đại học của Hy Lạp.
Chuyên gia: Thế giới không nên lặp lại sai lầm ban đầu trong đại dịch Covid-19 với bệnh đậu mùa khỉ

Chuyên gia: Thế giới không nên lặp lại sai lầm ban đầu trong đại dịch Covid-19 với bệnh đậu mùa khỉ

Baoquocte.vn. Các chuyên gia nổi tiếng về bệnh truyền nhiễm kêu gọi hệ thống y tế thế giới hành động sớm để ngăn chặn bệnh đậu mùa khỉ, rút kinh nghiệm ...
Thủ tướng Fiji: Biến đổi khí hậu là mối quan tâm lớn nhất

Thủ tướng Fiji: Biến đổi khí hậu là mối quan tâm lớn nhất

Baoquocte.vn. Fiji không phải là sân sau của bất kỳ nước nào, mà là một phần của gia đình Thái Bình Dương.
Tình hình Ukraine: Lãnh đạo Pháp và Đức tăng sức ép, Tổng thống Nga nêu điều kiện

Tình hình Ukraine: Lãnh đạo Pháp và Đức tăng sức ép, Tổng thống Nga nêu điều kiện

Baoquocte.vn. Các nhà lãnh đạo của Pháp và Đức yêu cầu Tổng thống Nga tổ chức 'các cuộc đàm phán nghiêm túc trực tiếp' với người đồng cấp Ukraine.
Tổng thống Nga phê chuẩn thỏa thuận với Nam Ossetia về hai quốc tịch

Tổng thống Nga phê chuẩn thỏa thuận với Nam Ossetia về hai quốc tịch

Baoquocte.vn. Tổng thống Nga đã ký một đạo luật phê chuẩn thỏa thuận với Nam Ossetia về hai quốc tịch, cho phép công dân hai quốc gia này đồng thời có hộ chiếu cả hai nước.
Thủ tướng Fiji: Biến đổi khí hậu là mối quan tâm lớn nhất

Thủ tướng Fiji: Biến đổi khí hậu là mối quan tâm lớn nhất

Baoquocte.vn. Fiji không phải là sân sau của bất kỳ nước nào, mà là một phần của gia đình Thái Bình Dương.
Tổng thống Belarus: Sẽ làm mọi việc để giữ nguyên vẹn biên giới với Ukraine

Tổng thống Belarus: Sẽ làm mọi việc để giữ nguyên vẹn biên giới với Ukraine

Baoquocte.vn. Ngày 28/5, Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko cho hay căng thẳng chính trị-quân sự đang gia tăng ở biên giới với Ukraine.
Diễn biến xung đột ở Ukraine: Nga giành quyền kiểm soát thị trấn Lyman, khu vực Kherson chuyển sang giờ Moscow

Diễn biến xung đột ở Ukraine: Nga giành quyền kiểm soát thị trấn Lyman, khu vực Kherson chuyển sang giờ Moscow

Baoquocte.vn. Ngày 28/5, Nga đã giành quyền kiểm soát thị trấn chiến lược Lyman, miền Đông Ukraine. Cùng ngày, khu vực Kherson đã chuyển theo giờ Moscow.
Cạnh tranh với Trung Quốc ở Thái Bình Dương, Australia úp mở về 'kế hoạch toàn diện'

Cạnh tranh với Trung Quốc ở Thái Bình Dương, Australia úp mở về 'kế hoạch toàn diện'

Baoquocte.vn. Ngày 28/5, tân Thủ tướng Australia Anthony Albanese cho biết ông có một "kế hoạch toàn diện" cho khu vực Thái Bình Dương cạnh tranh với Trung Quốc.
Khủng hoảng lương thực: Ám ảnh kịch bản 2008

Khủng hoảng lương thực: Ám ảnh kịch bản 2008

Baoquocte.vn. Các vấn đề thế giới hiện nay khiến viễn cảnh về khủng hoảng lương thực hiện hữu hơn bao giờ hết.
Kinh tế hydrogen: Cuộc chạy đua địa chính trị mới

Kinh tế hydrogen: Cuộc chạy đua địa chính trị mới

Baoquocte.vn. Sự nổi lên của nền kinh tế hydrogen mở ra một thị trường mới đầy tiềm năng, song cũng để lại không ít thách thức địa chính trị.
5 vũ khí Nga siêu cấp dễ khiến NATO phải 'toát mồ hôi hột'

5 vũ khí Nga siêu cấp dễ khiến NATO phải 'toát mồ hôi hột'

Baoquocte.vn. Xung đột tại Ukraine đã làm gia tăng căng thẳng Nga-NATO. Một số vũ khí Nga có thể khiến NATO phải dè chừng trước khi có bất cứ động thái nào.
Phục hồi tài nguyên đất: Vấn đề và giải pháp

Phục hồi tài nguyên đất: Vấn đề và giải pháp

Baoquocte.vn. Suy thoái tài nguyên đất cũng là nguyên nhân của 'dịch bệnh được truyền nhiễm từ động vật hoang dã sang người'.
Thổ Nhĩ Kỳ: Cuộc chiến về sự tồn vong của AKP

Thổ Nhĩ Kỳ: Cuộc chiến về sự tồn vong của AKP

Baoquocte.vn. Thổ Nhĩ Kỳ thông báo nước này phát động chiến dịch có quy mô lớn nhằm vào các mục tiêu thuộc PKK ở vùng biên giới miền Bắc Iraq giáp với nước này.
60 năm sau khi được coi là 'đã chết', sông Thames bất ngờ 'hồi sinh'

60 năm sau khi được coi là 'đã chết', sông Thames bất ngờ 'hồi sinh'

Baoquocte.vn. Sông Thames đã trải qua một cú 'chuyển mình' ngoạn mục và trở thành một trong những con sông sạch nhất thế giới chảy qua một thành phố.
'Vỗ về' đảo quốc Thái Bình Dương, Australia 'ngầm' đối đầu với Trung Quốc

'Vỗ về' đảo quốc Thái Bình Dương, Australia 'ngầm' đối đầu với Trung Quốc

Baoquocte.vn. Tân Ngoại trưởng Australia Penny Wong tuyên bố về một chính phủ Australia khác biệt trong hành động trách nhiệm về biến đối khí hậu.
Mỹ 'bắt bài' Trung Quốc, nêu bật phương châm 3 'từ khóa'

Mỹ 'bắt bài' Trung Quốc, nêu bật phương châm 3 'từ khóa'

Baoquocte.vn. Bài phát biểu dài 45 phút của Ngoại trưởng Mỹ đã cho thấy đầy đủ cách tiếp cận mới của chính quyền Tổng thống Biden với Trung Quốc.
Hợp tác ba bên Mỹ-Nhật-Hàn: 'Hãy đập mạnh thanh sắt khi còn nóng'

Hợp tác ba bên Mỹ-Nhật-Hàn: 'Hãy đập mạnh thanh sắt khi còn nóng'

Baoquocte.vn. Chuyến công du củaTổng thống Mỹ Joe Biden tới Hàn Quốc và Nhật Bản là cơ hội để kết nối Seoul-Tokyo lại gần nhau hơn.
Tổng thống Joe Biden gửi thông điệp 4 chữ, Triều Tiên đáp lại bằng 3 tên lửa đạn đạo

Tổng thống Joe Biden gửi thông điệp 4 chữ, Triều Tiên đáp lại bằng 3 tên lửa đạn đạo

Baoquocte.vn. Vài giờ sau khi Tổng thống Mỹ kết thúc chuyến công du châu Á, Triều Tiên đã phóng 3 tên lửa đạn đạo ra vùng biển phía Đông vào rạng sáng 25/5.
Mỹ chẳng còn vội vã trong việc khôi phục thỏa thuận hạt nhân Iran, vì sao?

Mỹ chẳng còn vội vã trong việc khôi phục thỏa thuận hạt nhân Iran, vì sao?

Baoquocte.vn. Dường như đã có một sự thay đổi của Mỹ rằng việc khôi phục thỏa thuận hạt nhân Iran 2015 sẽ tốt hơn những lựa chọn thay thế khác.
Thượng đỉnh nhóm Bộ tứ: Trật tự quốc tế là luật pháp quốc tế, tranh chấp phải được giải quyết hòa bình

Thượng đỉnh nhóm Bộ tứ: Trật tự quốc tế là luật pháp quốc tế, tranh chấp phải được giải quyết hòa bình

Baoquocte.vn. Các nước thành viên nhóm Bộ tứ đã thể hiện được tiếng nói chung trong nhiều vấn đề khu vực và quốc tế.