Ngày Gia đình Việt Nam (28/6):

Gia đình thích ứng trong thời đại mới

Trọng Dũng
Để gia đình thực sự là tổ ấm, là nền tảng hình thành nhân cách và giá trị sống, mỗi thành viên cần có trách nhiệm không chỉ gìn giữ, mà còn làm mới.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Gia đình là nơi để trở về
Một gia đình hòa thuận, yêu thương sẽ giúp trẻ em cảm thấy an toàn, tự tin, từ đó dễ dàng hòa nhập và phát triển toàn diện. (Ảnh: Trần Hảo)

Bắt đầu từ điều nhỏ nhất

Ngày Gia đình Việt Nam (28/6) không chỉ là dịp để tôn vinh giá trị thiêng liêng của tổ ấm, mà còn là cơ hội để chúng ta nhìn lại: Gia đình chính là môi trường học tập đầu tiên và có ảnh hưởng đến sự hình thành nhân cách của trẻ.

Ngay từ những năm tháng đầu đời, trẻ nhỏ không học qua sách vở hay trường lớp, mà học qua cách cha mẹ hành xử trước mọi tình huống trong cuộc sống. Cách người lớn thể hiện sự ấm áp, biết lắng nghe, biết giữ cân bằng giữa sự quan tâm và việc để con tự do khám phá, chính là nền móng đầu tiên cho trí tuệ cảm xúc.

Trẻ em không lớn lên nhờ những lời dạy đạo lý khô khan, mà nhờ cảm giác an toàn khi được cha mẹ ôm vào lòng, nhờ những lời động viên nhỏ nhẹ khi vấp ngã, hay đơn giản là ánh mắt dịu dàng khi chúng cố gắng làm điều gì đó mới mẻ. Những cử chỉ nhỏ tưởng chừng vô hình ấy lại là thông điệp đầy sức mạnh.

Một gia đình không hoàn hảo vẫn có thể là một tổ ấm an toàn nếu ở đó, các thành viên được lắng nghe, thể hiện bản thân và có quyền được thất bại, vấp ngã và đứng lên. Trong thời đại bận rộn, nhiều biến động và sự chen chân của công nghệ, có lẽ điều quý giá nhất mà mỗi người cha, người mẹ có thể dành cho con cái mình không phải là vật chất mà là sự hiện diện trọn vẹn: Một lời hỏi han khi con im lặng, một chút kiên nhẫn lắng nghe khi con mắc sai lầm.

"Dù xã hội có đổi thay ra sao, giá trị của một gia đình bền vững vẫn là gốc rễ nuôi dưỡng nên những cá nhân mạnh mẽ, có đạo đức và có khả năng thích ứng với cuộc sống".

Tình cảm ấm áp từ cha mẹ không chỉ giúp trẻ cảm thấy dễ chịu, an toàn, mà còn có khả năng nhận diện, thấu hiểu và điều chỉnh cảm xúc của bản thân. Khả năng này không tự nhiên có mà được hình thành từ những tương tác hằng ngày. Khi trẻ học được cách bình tĩnh trước khó khăn, thấu hiểu người khác và hành xử có trách nhiệm với cảm xúc của mình, các em sẽ có nền tảng vững chắc để xây dựng mối quan hệ lành mạnh, đưa ra quyết định đúng đắn và kiên cường trước thử thách.

Mỗi người có thể bắt đầu từ điều nhỏ nhất, đó là một cái ôm, một lời hỏi han, một buổi tối bỏ điện thoại xuống để lắng nghe nhau. Bởi hơi ấm gia đình không chỉ nuôi dưỡng hiện tại mà còn kiến tạo tương lai – một tương lai có những con người biết yêu thương, biết sống tử tế và biết làm chủ cuộc đời mình.

Gia đình luôn là cái nôi nuôi dưỡng, định hình nhân cách và ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển tâm lý, xã hội của mỗi người. Trong bối cảnh xã hội hiện đại, những giá trị truyền thống có thể bị lung lay nhưng vai trò của gia đình vẫn không hề thay đổi. Dù xã hội có đổi thay ra sao, giá trị của một gia đình bền vững vẫn là gốc rễ nuôi dưỡng nên những cá nhân mạnh mẽ, có đạo đức và có khả năng thích ứng với cuộc sống.

Một đứa trẻ lớn lên trong sự yêu thương, lắng nghe và định hướng đúng đắn sẽ có nền tảng cảm xúc lành mạnh, khả năng giao tiếp tốt, lòng tin vào bản thân và sự tự chủ cao. Ngược lại, những tổn thương đầu đời, thiếu vắng tình cảm cha mẹ hoặc môi trường gia đình bạo lực, áp đặt, thường để lại hậu quả trong nhận thức và hành vi xã hội. Gia đình, theo nghĩa đầy đủ nhất, không chỉ là nơi “ở cùng nhau”, mà là nơi “thuộc về nhau” – nơi mỗi thành viên được nhìn nhận, được yêu thương và được là chính mình.

Gia đình là nơi để trở về
Dù cuộc sống có hiện đại đến đâu, gia đình vẫn luôn là yếu tố then chốt định hình nên một xã hội tốt đẹp. (Ảnh: Khánh Thi)

Xây dựng những yếu tố mới phù hợp với thời đại

Sự phát triển của xã hội hiện đại mang đến nhiều thay đổi trong cấu trúc gia đình. Gia đình hạt nhân dần thay thế cho mô hình đại gia đình nhiều thế hệ, phụ nữ đi làm nhiều hơn, cha mẹ đơn thân ngày một phổ biến, ranh giới vai trò giới tính trong gia đình trở nên linh hoạt.

Tuy nhiên, trong mọi đổi thay ấy, có những giá trị vẫn cần được giữ gìn, cần thiết cho sự phát triển bền vững của mỗi gia đình. Đó là tình yêu thương vô điều kiện, sự tôn trọng lẫn nhau, tính trách nhiệm giữa các thành viên, sự gắn kết, chia sẻ. Những giá trị này không cũ đi theo thời gian, mà càng trở nên quý giá trong xã hội hiện đại.

Sự phát triển công nghệ, đặc biệt là mạng xã hội và thiết bị thông minh đã làm thay đổi sâu sắc cách các thành viên trong gia đình kết nối với nhau. Một mặt, công nghệ giúp cha mẹ có thể trò chuyện với con cái khi đi công tác xa, giúp ông bà thấy mặt cháu qua video call, giúp cả nhà chia sẻ những khoảnh khắc qua mạng. Nhưng mặt khác, nhiều gia đình ngày nay xa cách về mặt cảm xúc khi mỗi người mải đắm chìm trong thế giới riêng trên điện thoại.

Nhiều cha mẹ mải mê lướt tin tức hơn là nghe con kể chuyện ở trường. Nhiều con trẻ quen tâm sự với mạng xã hội hơn là với người thân. Vậy làm sao để cân bằng? Câu trả lời không phải là loại bỏ công nghệ, mà là sử dụng nó có chủ đích, đặt gia đình vào vị trí trung tâm trong lịch trình sống mỗi ngày. Hãy quy ước giờ “không điện thoại” trong bữa ăn, giữ thói quen cùng nhau trò chuyện buổi tối, cùng con làm việc nhà hay chơi trò chơi thay vì mỗi người ôm một điện thoại.

Trong bối cảnh hội nhập và hiện đại hóa, gia đình Việt Nam đang đứng trước cả thách thức lẫn cơ hội để củng cố giá trị truyền thống và thích ứng với thời đại mới. Những giá trị như hiếu kính với cha mẹ, yêu thương con cái, sự hy sinh thầm lặng và tinh thần đùm bọc vẫn luôn là bản sắc đẹp đẽ. Đồng thời, gia đình Việt cũng cần xây dựng thêm những giá trị mới như bình đẳng giới trong phân chia trách nhiệm, lắng nghe thay vì áp đặt, tôn trọng sự khác biệt thay vì đồng hóa, nuôi dạy con bằng đồng hành thay vì kiểm soát.

Gia đình mạnh không phải là gia đình không có mâu thuẫn, mà là biết đối thoại, biết sửa chữa và cùng nhau vượt qua. Hạnh phúc gia đình không đến từ sự đủ đầy vật chất, mà từ việc mỗi người trong tổ ấm ấy cảm thấy mình được trân trọng và có chỗ dựa khi cần.

Chính trong nhịp sống hiện đại, nơi áp lực dễ làm con người rạn vỡ, thì gia đình càng cần là điểm tựa vững chãi. Để gia đình thực sự là tổ ấm, là nền tảng hình thành nhân cách và giá trị sống, mỗi thành viên cần có trách nhiệm không chỉ gìn giữ, mà còn làm mới.

Gia đình là môi trường đầu tiên và quan trọng nhất mà mỗi cá nhân trải nghiệm. Tại đây, những giá trị cốt lõi như tình yêu thương, sự sẻ chia, lòng biết ơn, sự tôn trọng và trách nhiệm được hình thành. Cách cha mẹ giao tiếp, ứng xử, giáo dục con cái sẽ trực tiếp ảnh hưởng đến cách con cái nhìn nhận thế giới, hình thành quan điểm sống và phát triển kỹ năng xã hội. Một gia đình hòa thuận, yêu thương sẽ giúp trẻ em cảm thấy an toàn, tự tin, từ đó dễ dàng hòa nhập và phát triển toàn diện.

Dù cuộc sống có hiện đại đến đâu, vai trò của gia đình vẫn luôn là yếu tố then chốt định hình nên một xã hội tốt đẹp. Bằng cách giữ gìn những giá trị truyền thống và xây dựng những yếu tố mới phù hợp với thời đại, gia đình Việt Nam sẽ tiếp tục là tổ ấm vững chắc, nơi mọi thành viên tìm thấy sự bình yên, hạnh phúc và động lực để phát triển.

ĐBQH. Nguyễn Thị Việt Nga: Không 'thả nổi' chính sách dân số, cần xác định lại hệ giá trị xã hội xoay quanh gia đình trẻ

ĐBQH. Nguyễn Thị Việt Nga: Không 'thả nổi' chính sách dân số, cần xác định lại hệ giá trị xã hội xoay quanh gia đình trẻ

Chúng ta đã bước sang một thời kỳ mới, với thách thức mới, đòi hỏi cách tiếp cận hoàn toàn khác so với giai đoạn ...

GS. Huỳnh Văn Sơn: Dành thời gian chất lượng cho gia đình là khoản đầu tư không bao giờ lỗ

GS. Huỳnh Văn Sơn: Dành thời gian chất lượng cho gia đình là khoản đầu tư không bao giờ lỗ

Gia đình không tránh khỏi những “cơn bão nhỏ”, nhưng nếu mỗi thành viên đều nắm tay nhau đi qua, “ngôi nhà” sẽ thêm bền ...

ĐBQH băn khoăn về khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn trong Thông tư 29 về dạy thêm, học thêm

ĐBQH băn khoăn về khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn trong Thông tư 29 về dạy thêm, học thêm

Đại biểu Nguyễn Thị Lệ Thủy (Bến Tre) cho rằng, Thông tư 29 về dạy thêm, học thêm chưa hiệu quả, vẫn còn khoảng cách ...

Bài viết cùng chủ đề

Giáo dục Việt Nam

Đọc thêm

Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Chiều 22/11, Chương trình kết nối doanh nghiệp Việt Nam và Malaysia đã diễn ra với sự tham gia của 41 doanh nghiệp hai nước.
Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Trong khuôn khổ Festival Tôm Cà Mau lần thứ 2 năm 2026, ngày 22/11, đã diễn ra Diễn đàn tôm Việt Nam - Giải pháp phát triển bền vững.
Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Các cuộc tấn công của Nga vào hệ thống năng lượng Ukraine khiến hàng triệu người dân phải đối mặt với nguy cơ thiếu điện, sưởi ấm.
Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Quyết định của ông Choi Kyo-jin được đưa ra sau kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia, trong bối cảnh lo ngại về gian lận bằng công nghệ AI ...
GTA 6 hé lộ dàn diễn viên: Dylan Rourke và Manni L. Perez đứng sau Jason, Lucia

GTA 6 hé lộ dàn diễn viên: Dylan Rourke và Manni L. Perez đứng sau Jason, Lucia

Rockstar Games công bố danh sách diễn viên của Grand Theft Auto VI (GTA 6), xác nhận Dylan Rourke đảm nhận vai Jason Duval và Manni L. Perez thể hiện ...
Lan tỏa hương vị xứ Chùa Vàng giữa lòng Hà Nội

Lan tỏa hương vị xứ Chùa Vàng giữa lòng Hà Nội

Đại sứ Thái Lan Urawadee Sriphiromya kỳ vọng Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 sẽ góp phần quảng bá bản sắc và tăng cường giao lưu văn ...
Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Quyết định của ông Choi Kyo-jin được đưa ra sau kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia, trong bối cảnh lo ngại về gian lận bằng công nghệ AI gia tăng và 111 trường ...
Khởi động ý tưởng không gian văn hóa Góc Baku và Khu ẩm thực Azerbaijan tại Hà Nội

Khởi động ý tưởng không gian văn hóa Góc Baku và Khu ẩm thực Azerbaijan tại Hà Nội

Ngày 21/11, bà Leyla Aliyeva, con gái Tổng thống Azerbaijan cùng đoàn đại biểu đã đến thăm Trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch Hà Nội (HCCT).
Mở rộng không gian hợp tác Việt Nam-Pháp từ nền tảng giáo dục ngôn ngữ

Mở rộng không gian hợp tác Việt Nam-Pháp từ nền tảng giáo dục ngôn ngữ

Giáo dục là lĩnh vực hợp tác quan trọng giữa Việt Nam và Pháp, góp phần củng cố quan hệ hữu nghị, thúc đẩy hợp tác và kết nối thế hệ trẻ hai nước.
Nước Mỹ thời Trump 2.0 qua lăng kính hai thế hệ giảng viên – sinh viên

Nước Mỹ thời Trump 2.0 qua lăng kính hai thế hệ giảng viên – sinh viên

Cuốn sách “Nước Mỹ trong nhiệm kỳ thứ hai của Donald Trump: Góc nhìn lịch sử và văn hóa” mang đến góc nhìn chuyên sâu về nước Mỹ đương đại.
PGS.TS. Chu Cẩm Thơ: Giá trị người thầy không chỉ nằm ở tri thức

PGS.TS. Chu Cẩm Thơ: Giá trị người thầy không chỉ nằm ở tri thức

Giữa những thay đổi không ngừng của giáo dục, khi tri thức ngày càng dễ tiếp cận nhờ Internet và trí tuệ nhân tạo (AI), vai trò của người thầy cũng đang đứng trước những ...
Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Người thầy cần đổi mới tư duy, làm chủ công nghệ và tiếp tục nuôi dưỡng những giá trị nhân văn trong mỗi học trò...
Indonesia: Các vụ cháy đã thiêu rụi khoảng 2,88 triệu ha rừng và đất đai, thiệt hại kinh tế tương đương 2,69% GDP

Indonesia: Các vụ cháy đã thiêu rụi khoảng 2,88 triệu ha rừng và đất đai, thiệt hại kinh tế tương đương 2,69% GDP

Các vụ cháy rừng và cháy đất than bùn tại Indonesia trong năm 2026 có thể gây thiệt hại kinh tế hơn 30 tỷ USD.
Cẩn trọng với trầm cảm mùa lạnh

Cẩn trọng với trầm cảm mùa lạnh

Trầm cảm mùa lạnh, hay rối loạn cảm xúc theo mùa, là một vấn đề sức khỏe tinh thần nghiêm trọng cần được nhận biết và điều trị kịp thời.
Tuyên Quang: Chạy đua với thời gian đưa các liệt sĩ trở về từ chiến trường Vị Xuyên xưa

Tuyên Quang: Chạy đua với thời gian đưa các liệt sĩ trở về từ chiến trường Vị Xuyên xưa

Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ' tại Tuyên Quang đã đi qua nửa chặng đường.
WHO hoan nghênh những nỗ lực kiểm soát thuốc lá của Việt Nam

WHO hoan nghênh những nỗ lực kiểm soát thuốc lá của Việt Nam

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đánh giá cao bước tiến của Việt Nam trong kiểm soát thuốc lá.
Cơm độn khoai lang: Món ngon bổ dưỡng nhưng người bệnh thận cần thận trọng

Cơm độn khoai lang: Món ngon bổ dưỡng nhưng người bệnh thận cần thận trọng

Thêm khoai lang vào nấu cùng gạo giúp món cơm có vị ngọt tự nhiên, bổ sung chất xơ, kali và beta-carotene nhưng người mắc bệnh thận nên lưu tâm.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trồng cây lưu niệm cùng Bí thư Tỉnh ủy Vân Nam (Trung Quốc)

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trồng cây lưu niệm cùng Bí thư Tỉnh ủy Vân Nam (Trung Quốc)

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã trồng cây lưu niệm tại 'Khu rừng hữu nghị quốc tế' thuộc Công viên ngập nước Bảo Phong, tỉnh Vân Nam.
Chính sách phụ cấp đối với nhân viên y tế theo các nghị định mới

Chính sách phụ cấp đối với nhân viên y tế theo các nghị định mới

Nghị định số 192 và 350 quy định mức phụ cấp trực, phẫu thuật, chống dịch và ưu đãi nghề mới cho nhân viên y tế.
Các hành vi bị nghiêm cấm liên quan đến thuốc lá

Các hành vi bị nghiêm cấm liên quan đến thuốc lá

Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Không cho phép lấy mô, bộ phận cơ thể từ người dưới 18 tuổi sau khi chết não

Không cho phép lấy mô, bộ phận cơ thể từ người dưới 18 tuổi sau khi chết não

Ngày 21/11, với 83,17% đại biểu tán thành, Quốc hội thông qua dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi).
Thêm nhiều địa phương tại Nga cấm bán lẻ thuốc lá điện tử

Thêm nhiều địa phương tại Nga cấm bán lẻ thuốc lá điện tử

Thống đốc thành phố lớn thứ hai tại Nga Saint (St.) Petersburg Alexander Beglov mới ký luật cấm bán lẻ thuốc lá điện tử tại thành phố này.
Thúc đẩy hợp tác y tế Việt Nam - Anh theo hướng chuyên sâu, hiện đại

Thúc đẩy hợp tác y tế Việt Nam - Anh theo hướng chuyên sâu, hiện đại

Từ ngày 16-20/11, Phái đoàn Thương mại Y tế Vương quốc Anh có chuyến thăm và làm việc đến Hà Nội và Đà Nẵng.
Ăn sáng quá mặn làm tăng nguy cơ suy và sỏi thận

Ăn sáng quá mặn làm tăng nguy cơ suy và sỏi thận

Thói quen thường xuyên ăn sáng mặn với bánh mì kẹp đồ chế biến, bánh ngọt hay mì mặn, làm tăng huyết áp, khiến thận quá tải, có nguy cơ hình thành sỏi.
Phiên bản di động