Tại phiên thảo luận ngày 21/10, trong khuôn khổ Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết, một trong bốn nhóm nội dung trọng tâm của lần sửa đổi này là cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đồng thời đẩy mạnh phân quyền, phân cấp và bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.
Từ định hướng này, một số đại biểu đề xuất cân nhắc bãi bỏ yêu cầu cấp giấy phép phân phối, bán buôn, bán lẻ thuốc lá, thay bằng cơ chế quản lý thông qua điều kiện kinh doanh, ứng dụng công nghệ và tăng cường hậu kiểm.
Bãi bỏ giấy phép để giảm gánh nặng thủ tục hành chính
Thảo luận tại Tổ 13, đại biểu Phạm Ngọc Lâm (Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai) đồng tình với quan điểm tiếp tục quản lý chặt chẽ hoạt động kinh doanh thuốc lá, vì đây là ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.
Tuy nhiên, theo đại biểu, việc quy định bắt buộc phải có giấy phép đối với tất cả các hoạt động kinh doanh thuốc lá có thể tạo thêm rào cản, gia tăng thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh.
Đại biểu cho rằng, một số khâu trong hoạt động phân phối, bán buôn, bán lẻ sản phẩm thuốc lá có thể được quản lý thông qua các điều kiện kinh doanh, quyền và nghĩa vụ của thương nhân, kết hợp với tăng cường kiểm tra, giám sát và hậu kiểm mà không nhất thiết phải cấp giấy phép.
 |
| Các đại biểu tỉnh Gia Lai tham dự phiên thảo luận Tổ 13.
|
Đáng chú ý, Luật Đầu tư năm 2025 cho phép áp dụng nhiều hình thức quản lý đối với ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, bao gồm phương thức tiền kiểm, hậu kiểm và các yêu cầu mà tổ chức, cá nhân phải đáp ứng mà không cần xác nhận bằng văn bản.
Do đó, việc bãi bỏ yêu cầu cấp giấy phép không đồng nghĩa với việc loại bỏ điều kiện kinh doanh hay giảm trách nhiệm quản lý nhà nước.
Cùng quan điểm, đại biểu Đoàn Thị Thanh Mai (Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên) đề nghị cân nhắc bãi bỏ giấy phép đối với hoạt động phân phối, bán buôn, bán lẻ thuốc lá, chuyển sang quản lý theo điều kiện kinh doanh và tăng cường kiểm tra, hậu kiểm.
Theo đại biểu, giấy phép kinh doanh không phải là công cụ trực tiếp và duy nhất để hạn chế khả năng tiếp cận và giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá. Mục tiêu này cần được thực hiện thông qua nhiều biện pháp đồng bộ, từ kiểm soát sản xuất, nhập khẩu đến chính sách thuế, địa điểm bán, đối tượng mua và hành vi bán hàng.
Đại biểu Phạm Ngọc Lâm cũng lưu ý về tính nhất quán trong cải cách thủ tục hành chính, khi một số thủ tục liên quan đến việc cấp mới, sửa đổi, bổ sung và cấp lại giấy phép đã được quy định không thực hiện theo Nghị quyết số 19/2026/NQ-CP của Chính phủ.
Trong khi đó, Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP quy định việc tạm thời không thực hiện một số yêu cầu về giấy phép mua bán, bán thuốc lá trong giai đoạn từ ngày 1/7/2026 đến hết ngày 28/2/2027.
Tăng cường kiểm soát thuốc lá nhập lậu, quản lý chuỗi cung ứng
Song song với cải cách thủ tục hành chính, nhiều đại biểu Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu tăng cường kiểm soát thị trường thuốc lá bất hợp pháp, đặc biệt là hoạt động buôn lậu, kinh doanh hàng giả và hàng hóa không rõ nguồn gốc.
 |
| Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung cho rằng khi thu hẹp quá mức nguồn cung thuốc lá hợp pháp, một bộ phận người dân có nhu cầu có thể tìm đến nguồn cung bất hợp pháp. |
Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung, đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh, nêu quan điểm, mục tiêu lâu dài khi ban hành Luật là giảm và tiến tới giảm mạnh việc sử dụng thuốc lá. Tuy nhiên, chính sách pháp luật cần phân biệt giữa mục tiêu dài hạn về sức khỏe cộng đồng và phương thức quản lý thị trường trong ngắn hạn, trung hạn. Khi một bộ phận người dân vẫn có nhu cầu sử dụng, việc thu hẹp quá mức nguồn cung hợp pháp không mặc nhiên làm nhu cầu biến mất. Nhu cầu đó có thể tìm đến nguồn cung bất hợp pháp.
Trong khi thuốc lá nhập khẩu hợp pháp phải tuân thủ các yêu cầu về thuế, hải quan, tiêu chuẩn kỹ thuật, nhãn hàng hóa, cảnh báo sức khỏe và kiểm soát phân phối, thuốc lá nhập lậu có thể né tránh phần lớn các nghĩa vụ này. Điều đó tạo ra lợi thế về chi phí cho các hoạt động kinh doanh bất hợp pháp, đồng thời gây khó khăn cho công tác quản lý thị trường.
Đại biểu đề nghị tăng cường các biện pháp ngăn chặn thị trường bất hợp pháp, đồng thời quản lý hoạt động kinh doanh theo quy định.
Theo đại biểu Phạm Ngọc Lâm, thay vì tập trung nguồn lực vào thủ tục cấp phép ở khâu lưu thông, cần tăng cường ứng dụng công nghệ, kết nối dữ liệu đăng ký kinh doanh, hóa đơn điện tử và thông tin truy xuất nguồn gốc để giám sát hoạt động kinh doanh thực tế.
Đồng thời, cần phân định rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng trong công tác kiểm tra, hậu kiểm; tập trung xử lý thuốc lá nhập lậu, thuốc lá giả, hành vi bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi và các vi phạm khác.
Cấm trưng bày thuốc lá: Cần quy định rõ ràng
Bên cạnh cải cách thủ tục hành chính và kiểm soát thị trường bất hợp pháp, dự thảo Luật cũng đề xuất cấm trưng bày thuốc lá tại các điểm bán buôn, bán lẻ, thay cho quy định hiện hành cho phép trưng bày giới hạn sản phẩm của mỗi nhãn hiệu.
 |
| Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh cần phân biệt rõ hành vi trưng bày, tiếp thị trực tiếp với việc niêm yết giá và sử dụng tên thương mại hợp pháp. |
Phát biểu tại Tổ 2, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị đánh giá kỹ tính khả thi của quy định cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán, đặc biệt tại các cửa hàng miễn thuế, nhà ga hàng không và khu vực biên giới. Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh cần phân biệt hoạt động trưng bày, quảng bá thuốc lá với việc niêm yết giá và sử dụng tên thương mại hợp pháp.
Đại biểu Trần Văn Khải, đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình, đề nghị làm rõ việc niêm yết danh mục sản phẩm và giá bán bằng chữ theo mẫu thống nhất, không có yếu tố quảng cáo.
Trong khi đó, đại biểu Phạm Thúy Chinh, đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng, lưu ý nếu tiếp tục siết chặt quy định, cần làm rõ lực lượng kiểm tra, nguồn kinh phí và thời gian chuyển tiếp để bảo đảm khả năng thực thi.
| Việt Nam kêu gọi tăng cường đối thoại, củng cố lòng tin đối với thể chế giải trừ quân bị, chống phổ biến và kiểm soát vũ khí toàn cầu Ngày 8/10, tại Trụ sở Liên hợp quốc (LHQ) ở New York (Hoa Kỳ), Ủy ban về các vấn đề an ninh quốc tế và ... |
| Kiểm soát đường huyết hiệu quả nhờ 5 thực phẩm quen thuộc Các chuyên gia dinh dưỡng khuyên nên chọn yến mạch, quả mọng, cá hồi, các loại hạt và đậu để hỗ trợ đường huyết khỏe ... |
