Lão lương y “nhặt lỗi” Truyện Kiều

Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Lương y Nguyễn Khắc Bảo, chủ hiệu thuốc Đông y gia truyền “Hiệu Cao Chọi” ở thành phố Bắc Ninh dày công sưu tầm và sửa lỗi các bản dịch Truyện Kiều.
TIN LIÊN QUAN
lao luong y nhat loi truyen kieu Rằng trăm năm cũng từ đây…
lao luong y nhat loi truyen kieu Đưa nàng Kiều trở lại nước Đức

Ông Bảo sinh năm 1947 trong một gia đình có truyền thống Nho giáo và chuyên nghề bốc thuốc cứu người, tại làng Chọi (thành phố Bắc Ninh).

Ông nổi tiếng bởi hơn 20 năm qua đã dày công sưu tầm các bản Kiều cổ. Vốn là thầy giáo dạy toán nhưng ông Bảo được kế thừa nghề thuốc Đông y gia truyền, do “các cụ để lại” với rất nhiều sách cổ viết bằng chữ Hán và chữ Nôm. Do đó ông phải tự học để dịch những bài thuốc sang chữ quốc ngữ cho đời sau.

Ông kể: “Tôi tự học chữ Hán - Nôm, nhà lại có sẵn cuốn Kiều cổ, vậy là tôi đem ra làm “từ điển”. Đọc nhiều bản Kiều, tôi phát hiện có rất nhiều câu chữ khác nhau. Tôi tò mò và quyết tâm đi tìm nguyên tác Truyện Kiều. Một kiệt tác như Truyện Kiều của Nguyễn Du, đời sau không thể làm tam sao thất bản được”.

lao luong y nhat loi truyen kieu
Ông Nguyễn Khắc Bảo đang giới thiệu một số bản Kiều cổ trong bộ sưu tập của mình.

Ông lý giải: Cụ Nguyễn Du viết Truyện Kiều bản chính thống đến tầm “tuyệt tác” nhưng khi các dịch giả tiếp cận thì từng câu, từng chữ của cụ được họ luận và dịch theo một nghĩa khác. Để giải tỏa mối băn khoăn của mình, ông Bảo quyết  tâm sưu tầm thật nhiều bản Kiều, sau đó tìm điểm chung và đúng nhất, hay nhất giữa các bản Kiều nôm để “trả lại nguyên bản từng chữ cho cụ Nguyễn Du”.

Ông Bảo đi khắp nơi, từ Nam ra Bắc, nghe đồn ở đâu có bản Kiều cổ là ông tìm đến hỏi mua hoặc xin sao chép lại. Nhiều cuốn cổ quý, ông phải bỏ rất nhiều tiền để mua, hoặc đánh đổi, có cuốn phải nhờ bạn bè photo lại từ các thư viện ở Pháp, Mỹ, Canada.

Hiện nay, ông đang giữ kỷ lục sưu tầm được nhiều bản Kiều cổ nhất Việt Nam: 60 bản Kiều cổ chữ Nôm (bao gồm 54 bản khắc gỗ và 6 trang chép tay) trong khi các thư viện cả nước (như thư viện Quốc gia, thư viện Hà Nội, thư viện Hán Nôm...) cũng chỉ có tất cả 18 cuốn. Đặc biệt, có 25 “độc bản” mà ông Bảo là người duy nhất có, một trong số những bản Kiều cổ nhất là bản của nhà xuất bản Liễu Văn Đường in năm 1866.

Ông Bảo đã phát hiện bản dịch Truyện Kiều của học giả Đào Duy Anh xuất bản năm 1979 có nhiều từ sai so với bản Kiều cổ. Thế là ông viết bài, phản biện, sửa lại 918 từ trong 701 câu trong Truyện Kiều của Đào Duy Anh, với đầy đủ lý lẽ chắc chắn, được các nhà nghiên cứu ngôn ngữ thừa nhận.

Dựa trên 60 bản Kiều cổ có trong tay, ông Bảo đã phục nguyên được 918 từ trong tổng số 3254 câu trong tác phẩm Truyện Kiều của Nguyễn Du. Việc phục nguyên này đã được đông đảo các nhà nghiên cứu, các tạp chí chuyên ngành thừa nhận là “có lý có tình”.

Lấy ví dụ, câu 1951 với nhiều bản dịch là “Quản chi lên thác xuống ghềnh” – sau nhiều lần đối chiếu với hơn 20 bản Kiều cổ, ông đã sửa thành “Quản chi trên các dưới duyềnh” cho đúng với nguyên tác của Nguyễn Du. Ông lý giải: cụ Nguyễn Du viết câu thơ này dựa vào điển tích “Dương Hùng đầu các nhi tử. Khuất Nguyên tự trầm Mịch La” nên phải dùng chữ “duyềnh” mới đúng với điển tích chứ không phải như nhiều bản quốc ngữ dịch là “ghềnh” – theo ông, dịch như vậy nghe thì hay nhưng chưa đúng với ý của tác giả. Ông giải thích: Dương Hùng là một nhà Nho đời Hán, do xấu hổ vì sự phản bội của mình nên đâm đầu từ trên gác xuống tự tử (đầu các nhi tử), còn vị quan thanh liêm Khuất Nguyên do chịu oan khuất mà phải gieo mình xuống sông Mịch La chết (tự trầm Mịch La). Ở đây, Thúc Sinh ngụ ý nói với Kiều là mình không quản ngại “nhảy lầu” hay “trầm mình”, song vì chưa có con nối dõi (tông đường chút chửa cam lòng, cắn răng bẻ một chữ đồng làm hai) nên chưa thể chết.

Ý kiến của ông đã được nhiều dịch giả và công chúng công nhận sau khi đăng trên tạp chí Ngôn ngữ và đời sống năm 1998. Năm 2011, ông được bầu là Phó Chủ tịch Hội Khoa học nghiên cứu Truyện Kiều Việt Nam và chính thức trở thành nhà Kiều học. Đến nay, ông đã xuất bản được 5 đầu sách viết về Truyện Kiều và hàng trăm bài báo phân tích chuyện “chữ nghĩa” của tác phẩm, cũng như các bài viết về phương pháp chữa bệnh bằng cây thuốc dân gian.

“Với tôi việc sưu tầm Truyện Kiều và sửa lại cho đúng với nguyên bản không phải để nổi tiếng. Tôi đến với Truyện Kiều cũng bởi một chữ “duyên”, mà đã có duyên thì tự nhiên lại có “phận”. Cả đời tôi đến nay cũng chỉ theo đuổi vì chữ “duyên” này chứ không đòi hỏi danh phận hay thứ gì khác”, ông tâm sự.

lao luong y nhat loi truyen kieu Đại lễ Vu lan báo hiếu của kiều bào tại Thái Lan

Ngày 28/8, tại Bangkok, đã diễn ra Đại lễ Vu lan báo hiếu và lễ cầu siêu cho đồng bào và các anh hùng chiến ...

lao luong y nhat loi truyen kieu Truyện Kiều xác lập kỷ lục thế giới

Ngày 2/12, Tổ chức Liên minh Kỷ lục thế giới đã chính thức xác nhận kỷ lục thế giới mới dành cho tác phẩm Truyện ...

lao luong y nhat loi truyen kieu Tình yêu từ mạch nguồn truyền thống

Thầy giáo dạy văn hồi trung học của tôi sinh ra tại Hà Tĩnh, làm việc ở Nghệ An. Thời đó, nhiều lúc, trong các ...

Trung Hiếu

Đọc thêm

XSMB 3/8 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 3/8/2021 - xổ số hôm nay 3/8  - dự đoán XSMB

XSMB 3/8 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 3/8/2021 - xổ số hôm nay 3/8 - dự đoán XSMB

Baoquocte.vn. XSMB 3/8 - xổ số hôm nay 3/8 - Trực tiếp xổ số miền Bắc hôm nay thứ 3 ngày 3/8 /2021 - KQXSMB thứ 3 - KQSXMB
XSMN 3/8 - xổ số miền Nam hôm nay 3/8/2021 có quay không, XSMN khi nào mở lại?

XSMN 3/8 - xổ số miền Nam hôm nay 3/8/2021 có quay không, XSMN khi nào mở lại?

Baoquocte.vn. XSMN 3/8 - xổ số miền Nam tiếp tục tạm ngưng phát hành loại hình xổ số các tỉnh phía Nam kể từ ngày 9/7/2021
XSMT 3/8 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 3/8/2021 - SXMT 3/8 - xổ số hôm nay - KQXSMT

XSMT 3/8 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 3/8/2021 - SXMT 3/8 - xổ số hôm nay - KQXSMT

Baoquocte.vn. XSMT 3/8 - SXMT 3/8 - Trực tiếp xổ số miền Trung hôm nay thứ 3 ngày 3/8/2021 - KQXSMT thứ 3 - KQSXMT - xổ số hôm nay
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Ba ngày 3/8/2021: Kim Ngưu cảnh giác người mới, Song Ngư đừng bảo thủ trong công việc

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Ba ngày 3/8/2021: Kim Ngưu cảnh giác người mới, Song Ngư đừng bảo thủ trong công việc

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 3/8 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Lịch âm 3/8 - Xem âm lịch hôm nay thứ 3 ngày 3/8/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 3/8/2021

Lịch âm 3/8 - Xem âm lịch hôm nay thứ 3 ngày 3/8/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 3/8/2021

Baoquocte.vn. Lịch âm 3/8. Âm lịch hôm nay 3/8. Lịch âm 3/8. Xem âm lịch hôm nay ngày 3/8/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên ngày 3 tháng 8 năm 2021 ...
Tử vi hôm nay - Xem tử vi 12 con giáp ngày 3/8/2021: Tuổi Dần cẩn thận vạ miệng, tuổi Dậu mệt mỏi khi làm việc

Tử vi hôm nay - Xem tử vi 12 con giáp ngày 3/8/2021: Tuổi Dần cẩn thận vạ miệng, tuổi Dậu mệt mỏi khi làm việc

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 3/8/2021, tử vi 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi.
Chuyên gia Algeria: Bài viết của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng khẳng định tầm nhìn đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam

Chuyên gia Algeria: Bài viết của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng khẳng định tầm nhìn đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam

Baoquocte.vn. Chuyên gia của Algeria bày tỏ tâm đắc với nội dung xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam trong bài viết của Tổng Bí ...
AMM-54: Nhiều vấn đề nóng trong khu vực và quốc tế được bàn thảo

AMM-54: Nhiều vấn đề nóng trong khu vực và quốc tế được bàn thảo

Baoquocte.vn. Trong ngày làm việc đầu tiên của Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN (AMM-54) và giữa ASEAN với các đối tác, các đại biểu đã bàn về các vấn ...
Quách Thị Lan chia tay Olympic Tokyo 2020

Quách Thị Lan chia tay Olympic Tokyo 2020

Baoquocte.vn. Trong lượt chạy Bán kết 1 nội dung 400m vượt rào tối 2/8, Quách Thị Lan cán đích ở vị trí 6/8, không đủ điều kiện để tranh tài tại ...
Từng là hình mẫu chống dịch, Hàn Quốc tìm cách 'lách khe cửa hẹp' đối phó với biến thể Delta

Từng là hình mẫu chống dịch, Hàn Quốc tìm cách 'lách khe cửa hẹp' đối phó với biến thể Delta

Baoquocte.vn. Với gần 2.000 ca mắc mới do biến thể Delta được ghi nhận mỗi ngày, Hàn Quốc đang phải 'gồng mình' chống dịch và có nguy cơ 'kiệt sức' vì ...
Trải nghiệm xuyên Việt trên tàu du lịch bằng đầu máy hơi nước

Trải nghiệm xuyên Việt trên tàu du lịch bằng đầu máy hơi nước

Baoquocte.vn. Bộ Giao thông Vận tải vừa có văn bản chấp thuận chủ trương thực hiện dự án cải tạo, xây dựng tàu du lịch bằng đầu máy hơi nước.
'Ngấm đòn' do Covid-19, du lịch Thái Lan tìm kiếm kịch bản mới

'Ngấm đòn' do Covid-19, du lịch Thái Lan tìm kiếm kịch bản mới

Baoquocte.vn. Tổng cục Du lịch Thái Lan (TAT) đưa ra ba kịch bản khả thi cho ngành du lịch trong năm 2022.
Saudi Arabia cho phép du khách đã tiêm đủ liều vaccine ngừa Covid-19 nhập cảnh

Saudi Arabia cho phép du khách đã tiêm đủ liều vaccine ngừa Covid-19 nhập cảnh

Baoquocte.vn. Sau 17 tháng đóng cửa do đại dịch, ngày 30/7, Saudi Arabia thông báo nước này sẽ mở cửa biên giới cho du khách nước ngoài đã tiêm đủ liều vaccine ngừa Covid-19.
Mê mẩn với triển lãm hiệu ứng 3D từ 13.000 cây hoa lan ở Nhật Bản

Mê mẩn với triển lãm hiệu ứng 3D từ 13.000 cây hoa lan ở Nhật Bản

Baoquocte.vn. Bảo tàng TeamLab ở thủ đô Tokyo đang trưng bày 13.000 tác phẩm hoa lan, được bố trí mang lại hiệu ứng 3D như kính vạn hoa.
Lo biến thể Delta, Đức chuẩn bị thắt chặt nhập cảnh đối với du khách

Lo biến thể Delta, Đức chuẩn bị thắt chặt nhập cảnh đối với du khách

Baoquocte.vn. Số các ca nhiễm Covid-19 tại nền kinh tế lớn nhất châu Âu liên tục gia tăng kể từ đầu tháng Bảy, chủ yếu do sự lây lan nhanh của biến thể Delta.
Sự kiện kỷ niệm 200 năm Quốc khánh Peru: Từ quá khứ đến hiện tại

Sự kiện kỷ niệm 200 năm Quốc khánh Peru: Từ quá khứ đến hiện tại

Baoquocte.vn. Ngày 27/7, tại thủ đô Lima diễn ra sự kiện 'Đoàn kết vì 200 năm Độc lập' nhân dịp kỷ niệm 200 năm Quốc khánh Peru trong bối cảnh dịch Covid-19.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Tây Ban Nha (kỳ 4)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Tây Ban Nha (kỳ 4)

Baoquocte.vn. Văn học Tây Ban Nha bao gồm các thể loại văn học như thơ, văn xuôi và kịch, trong đó nhiều tác giả, tác phẩm nổi tiếng thế giới.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Tây Ban Nha (kỳ 3)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Tây Ban Nha (kỳ 3)

Baoquocte.vn. Văn học Tây Ban Nha có nhiều tác giả, tác phẩm nổi tiếng thế giới.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Tây Ban Nha (kỳ 2)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Tây Ban Nha (kỳ 2)

Baoquocte.vn. Văn học Tây Ban Nha bao gồm các thể loại văn học như thơ, văn xuôi và kịch, trong đó nhiều tác giả, tác phẩm nổi tiếng thế giới.
Tiếng Arab: Từ ngôn ngữ của kinh sách tới văn học nghệ thuật

Tiếng Arab: Từ ngôn ngữ của kinh sách tới văn học nghệ thuật

Baoquocte.vn. Trải qua 14 thế kỷ thăng trầm, chữ viết và ngữ pháp Arab, ngôn ngữ được gần hơn 460 triệu người sử dụng thường xuyên, dường như vẫn vẹn nguyên với thời gian.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Tây Ban Nha (kỳ 1)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Tây Ban Nha (kỳ 1)

Baoquocte.vn. Văn học Tây Ban Nha bao gồm các thể loại văn học như thơ, văn xuôi và kịch, trong đó nhiều tác giả đoạt giải Nobel văn học, nhiều tác phẩm nổi tiếng.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Italy (Kỳ 16)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Italy (Kỳ 16)

Baoquocte.vn. Văn học Italy chiếm một vị trí quan trọng trong văn hóa của châu Âu. Thời kỳ này bao gồm một số tên tuổi nổi tiếng thế giới.
Phong trào đọc sách từ vùng tâm dịch TP. Hồ Chí Minh

Phong trào đọc sách từ vùng tâm dịch TP. Hồ Chí Minh

Baoquocte.vn. Các chương trình ý nghĩa như 'Sách trao tay, học ngày giãn cách', hay 'Khép cửa đọc sách' đang được thực hiện tại vùng tâm dịch TP. Hồ Chí Minh.
Truyện Kiều và sự liên tưởng thú vị với thời Covid-19

Truyện Kiều và sự liên tưởng thú vị với thời Covid-19

Baoquocte.vn. Cách nhau tới 200 năm, nhưng thế giới trong Truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du lại có sự trùng hợp và liên tưởng thú vị với thời Covid-19.
Đại sứ Tôn Sinh Thành ra mắt sách 'Giáo trình Đàm phán quốc tế'

Đại sứ Tôn Sinh Thành ra mắt sách 'Giáo trình Đàm phán quốc tế'

Baoquocte.vn. Đây là cuốn sách khá hiếm hoi, có độ tin cậy cao, rất hữu ích về lĩnh vực đàm phán trong quan hệ quốc tế cho những ai muốn tìm hiểu về lĩnh vực này.
Lan tỏa niềm vui đọc sách với cuộc thi thiết kế Thế giới là một cuốn sách mở

Lan tỏa niềm vui đọc sách với cuộc thi thiết kế Thế giới là một cuốn sách mở

Baoquocte.vn. Giữa không khí ảm đạm của mùa dịch, những tác phẩm văn học… đã trở thành nguồn cảm hứng cho cuộc thi thiết kế Thế giới là một cuốn sách mở.
Hoàng tử Harry sẽ thổ lộ những gì trong cuốn hồi ký sắp ra mắt?

Hoàng tử Harry sẽ thổ lộ những gì trong cuốn hồi ký sắp ra mắt?

Baoquocte.vn. Harry cho biết anh viết cuốn hồi ký không phải trong tư cách một hoàng tử từ lúc được sinh ra, mà với tư cách một người đàn ông đã trưởng thành.
Sách mới: 'Bình an mà sống'

Sách mới: 'Bình an mà sống'

Baoquocte.vn. Cuốn sách mới của tác giả Lưu Đình Long thật phù hợp để đồng hành cùng bạn vào những lúc lắng lòng giữa bối cảnh dịch Covid-19.
Phiên bản di động