Luật biển quốc tế: Chuyện không chỉ của riêng các nhà hoạch định chính sách

Hoài Minh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Người dân Đông Á, Đông Nam Á cần nắm bắt và hiểu biết hệ thống luật lệ quốc tế và Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) vì đây là những công cụ để thiết lập một trật tự hàng hải công bằng, hợp lý và có lợi.
Luật biển quốc tế không phải chuyện của riêng các nhà hoạch định chính sách
Quá trình bổ phiến kiến thức và hiểu biết về luật biển quốc tế đối với người dân cần tiến hành một cách khẩn trương hơn. (Nguồn: Getty)

Trong những năm gần đây, nhiều nước ven biển ở khu vực Đông Á đã củng cố và tăng cường những nỗ lực để thiết lập và duy trì luật lệ và trật tự trên biển trong nỗ lực đảm bảo an ninh quốc gia của mình.

Tình trạng xói mòn luật lệ trên biển

Những nỗ lực này là hệ quả của tình trạng gia tăng các hoạt động đánh bắt cá bất hợp pháp, không báo cáo và không được quản lý, sự gia tăng của các tội phạm tổ chức xuyên quốc gia trên biển, sự bành trướng của các hoạt động và mạng lưới khủng bố trên biển cũng như những những hành động đơn phương tuyên bố chủ quyền lãnh hải mang tính chất ngày càng quyết đoán.

Thông thường, các nước này có cách ứng phó với những tình hình trên theo cơ sở riêng rẽ, thường là triển khai các chương trình hiện đại hóa hàng hải đối với các lực lượng vũ trang quân sự và dân sự, cũng như sửa đổi và thông qua những luật lệ và quy định của mình nhằm kiểm soát điều mà các nước này coi là những hoạt động hàng hải khó giải quyết.

Những hoạt động xâm nhập lãnh hải do các chủ thể nhà nước và phi nhà nước gây ra được coi là những chỉ dấu của tình trạng xói mòn luật lệ trong nước và trật tự trên biển, do đó, những quốc gia bị xâm phạm lãnh hải thường nỗ lực tìm các cách thức ứng phó với tình trạng này mà trước hết nhằm lấy lại quyền và khả năng kiểm soát của mình đối với vùng lãnh hải.

Ở những vùng biển như Biển Đông, cuộc cạnh tranh nhằm giành lại quyền kiểm soát hàng hải đã trở nên ngày càng căng thẳng trong những năm gần đây. Đáng chú ý là việc Trung Quốc mở rộng chức năng của Lực lượng Hải cảnh, coi lực lượng này là một nhân tố không thể thiếu nhằm theo đuổi những tuyên bố chủ quyền lãnh hải rộng lớn ở Biển Đông và Biển Hoa Đông.

Để ứng phó với thách thức này, những quốc gia nhỏ hơn trong khu vực đã mở rộng và hiện đại hóa các lực lượng bảo vệ bờ biển hoặc những lực lượng hải quân và không quân bảo vệ biển của mình.

Những cách thức này giúp các nước nhỏ hơn có thể duy trì khả năng kiểm soát và quyền tài phán đối với vùng lãnh hải của họ theo luật pháp quốc tế. Vì đây là những nỗ lực cơ bản để nâng tầm chủ quyền quốc gia nhằm thiết lập quyền tài phán, nên căng thẳng và mâu thuẫn trở nên khó tránh khỏi, rốt cuộc sẽ trở thành những thách thức đối với trật tự hàng hải.

Giới học giả và chuyên gia cần phổ biến những diễn giải của mình đến đông đảo người dân, chứ không nên chỉ bó hẹp đối với giới chức chính phủ và các lực lượng chức trách trên biển.

Không nên bó hẹp đối tượng tiếp cận

Về mặt lý thuyết, luật lệ quốc tế hiện hành, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) có thể cung cấp phần lớn giải pháp đối với những mâu thuẫn và xung đột lợi ích này.

UNCLOS bao gồm những quy định và luật lệ cơ bản để giải quyết những tuyên bố chủ quyền chồng lấn giữa các nước có tranh chấp lãnh hải. Do đó, tồn tại một mối liên hệ trực tiếp giữa việc duy trì và củng cố luật lệ và trật tự hàng hải quốc tế và việc theo đuổi và bảo vệ hệ thống luật lệ vốn được đưa ra trong UNCLOS.

Tuy nhiên, cần có một cách tiếp cận thận trọng giữa việc khích lệ chủ nghĩa đơn phương và thúc đẩy chủ nghĩa đa phương nhằm giải quyết những nguyên nhân cơ bản gây ra tình trạng hỗn loạn và xáo trộn trong quá trình áp dụng và triển khai luật lệ và trật tự hàng hải. Điều cần làm lúc này là phổ biến hệ thống quốc tế hiện nay để thiết lập luật lệ và trật tự hàng hải.

Cho dù xét theo luật lệ và nguyên tắc hay xét theo những hoạt động thực sự trên biển, các quốc gia thường hành động với lý do nhằm bảo vệ lợi ích của người dân trong nước. Vì vậy, các nước này cần nâng cao nhận thức của người dân trong nước về hệ thống luật lệ quốc tế và UNCLOS, để họ hiểu rằng đây là những công cụ để thiết lập một trật tự hàng hải công bằng, hợp lý và có lợi.

Thông thường, giới học giả, chuyên gia và quan chức chính phủ có hiểu biết sâu rộng về những vấn đề liên quan đến hệ thống quốc tế và UNCLOS. Tuy nhiên, công dân của các chính phủ này cũng cần nắm bắt và hiểu biết những hệ thống luật lệ này, nhất là cộng đồng ngư dân của nước đó, để toàn bộ người dân trong nước có thể hiểu được đầy đủ lý do và tác động khi các chính phủ của họ đưa ra những chính sách và hành động vốn được biện minh là đại diện cho người dân.

Cho dù những hoạt động của chính phủ có thể là một cuộc đấu khẩu căng thẳng về mặt ngoại giao hay một cuộc tập trận mang tính hợp tác với các nước khác, thì người dân của họ cần hiểu rõ những lợi ích của việc duy trì hệ thống luật lệ quốc tế hiện hành mà cốt lõi là UNCLOS.

Giới học giả và chuyên gia cần phổ biến những diễn giải của mình đến đông đảo người dân, chứ không nên chỉ bó hẹp đối với giới chức chính phủ và các lực lượng chức trách trên biển.

Quá trình bổ phiến kiến thức và hiểu biết về luật lệ quốc tế đối với người dân cần tiến hành một cách khẩn trương hơn và đòi hòi này có thể thực hiện được, nhất là nhờ khả năng phát tán thông tin hiện nay thông qua các phương tiện truyền thông hiện đại.

Luật biển quốc tế không phải chuyện của riêng các nhà hoạch định chính sách
Các nước Đông Á, Đông Nam Á cần triển khai và khai thác những cơ hội đầu tư vào các lĩnh vực giáo dục xã hội, kinh doanh hàng hải và hoạt động “kinh tế xanh” cũng như các nền tảng đa phương tiện truyền thông xã hội và thông thường. (Nguồn: WorldFish)

Kế hoạch cụ thể để nâng cao nhận thức cộng đồng

Sự phổ biến của mạng xã hội cùng với sự hiểu biết và khả năng nhạy bén ngày càng gia tăng của người dân đối với những tranh chấp lãnh hải không còn là điều mới mẻ ở khu vực Đông Á. Tuy nhiên, nếu không có sự hướng dẫn và chỉ đạo tích cực với luồng thông tin phù hợp, thì người dân sẽ có xu hướng phát triển quan điểm dân tộc chủ nghĩa hoặc quan điểm thiển cận.

Hệ quả là những người dân này có thể muốn các nước khác thì đơn giản tuân thủ những yêu cầu và quan điểm của họ mà không nhận thức được rằng họ cũng cần phải cân bằng và thỏa hiệp lợi ích theo cách phù hợp với hệ thống luật lệ vốn được thiết lập nhằm đạt được mục đích cân bằng đó.

Nhằm ngăn chặn những xu hướng này, điều cần thiết là đảm bảo rằng các kế hoạch và chương trình nâng cao nhận thức cho người dân cũng cần phải thúc đẩy quan điểm và hiểu biết mang tính quốc tế rộng lớn cho người dân, để họ đóng vai trò là những thành viên của những quốc gia thực sự tồn tại theo một hệ thống luật lệ quốc tế được công nhận.

Nói cách khác, việc nâng cao nhận thức cộng đồng phải đi kèm với việc trang bị cho họ một thế giới quan mang bản chất quốc tế chủ nghĩa mở rộng. Đây là cách thức để giải quyết xu hướng người dân các nước có thể đi theo quan điểm chủ nghĩa dân tộc và chủ nghĩa đơn phương đối với những vấn đề chung của các quốc gia.

Liên quan đến vấn đề này, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) hiện đang phải nỗ lực đối phó với vấn đề này, nhất là trong kế hoạch xây dựng Cộng đồng ASEAN.

Vì vậy, Australia và Anh cùng với các đối tác cùng chí hướng khác có cơ hội đóng vai trò hỗ trợ nỗ lực phổ biến và quốc tế hóa luật lệ và trật tự hàng hải.

Để thúc đẩy những lợi ích chung trong một hệ thống luật lệ quốc tế công bằng, ổn định và bình đẳng, các nước này cần triển khai và khai thác những cơ hội đầu tư vào các lĩnh vực giáo dục xã hội, kinh doanh hàng hải và hoạt động “kinh tế xanh” cũng như các nền tảng đa phương tiện truyền thông xã hội và thông thường.

Khi đó, những hoạt động này của các nước bên ngoài sẽ góp phần thúc đẩy nỗ lực nhất quán và bền bỉ giữa các quốc gia ven biển nhằm củng cố trật tự hàng hải trong vùng biển thuộc quyền tài phán của họ bằng cách củng cố trật tự quốc tế hiện hành đang ngày càng bị thách thức bởi các hành động đơn phương.

Chắc chắn, các nước nhỏ hơn ở Đông Á cần phải ủng hộ nhiều hơn đối với trật tự luật pháp đa phương và thực tế vốn được UNCLOS và hệ thống luật pháp quốc tế hiện hành đề cập. Do đó, những nỗ lực theo hướng này có thể sẽ được hoan nghênh và sẽ thu hút được nhiều động lực và cổ vũ hơn nữa trong những năm tới.

Việt Nam tái khẳng định chính sách nhất quán về giải trừ quân bị và không phổ biến vũ khí hạt nhân

Việt Nam tái khẳng định chính sách nhất quán về giải trừ quân bị và không phổ biến vũ khí hạt nhân

Ngày 4/4, phiên họp thường niên của Ủy ban Giải trừ quân bị Liên hợp quốc (UNDC) đã khai mạc tại New York, Hoa Kỳ ...

Thượng đỉnh Nhật Bản-Ấn Độ: Coi trọng luật pháp quốc tế tại Biển Đông

Thượng đỉnh Nhật Bản-Ấn Độ: Coi trọng luật pháp quốc tế tại Biển Đông

Biển Đông là một trong những vấn đề được Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và người đồng cấp Nhật Bản Kishida Fumio thảo luận ...

(theo Lowy Institute)

Bài viết cùng chủ đề

Biển Đông

Đọc thêm

Hoàn thiện thể chế về công tác kiểm tra, giám sát đảm bảo khoa học, chặt chẽ, đồng bộ

Hoàn thiện thể chế về công tác kiểm tra, giám sát đảm bảo khoa học, chặt chẽ, đồng bộ

Baoquocte.vn. Ủy ban Kiểm tra Trung ương tổ chức Hội nghị toàn quốc sơ kết công tác kiểm tra, giám sát 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ 6 tháng ...
Giải nữ Đông Nam Á 2022: Khởi đầu thuận lợi, tuyển nữ Việt Nam thắng dễ nữ Campuchia

Giải nữ Đông Nam Á 2022: Khởi đầu thuận lợi, tuyển nữ Việt Nam thắng dễ nữ Campuchia

Baoquocte.vn. Dù chỉ sử dụng đội hình 2 nhưng tuyển nữ Việt Nam vẫn có trận thắng dễ dàng 3-0 trước Campuchia ngày ra quân giải vô địch Đông Nam Á ...
Hội nghị hợp tác Mekong-Lan Thương 7:  Những ưu tiên hàng đầu

Hội nghị hợp tác Mekong-Lan Thương 7: Những ưu tiên hàng đầu

Baoquocte.vn. Các nước thành viên hợp tác Mekong – Lan Thương cần lấy vấn đề tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững làm ưu tiên hàng đầu.
Có gì trong nhiệm kỳ Chủ tịch EU của Czech?

Có gì trong nhiệm kỳ Chủ tịch EU của Czech?

Baoquocte.vn. Nhiệm kỳ Chủ tịch EU của Czech sẽ hướng tới giải quyết thách thức từ xung đột Nga-Ukraine và củng cố tính độc lập, tự chủ của khối.
Rộ tin đồn Hoa hậu Đỗ Mỹ Linh được cầu hôn và phản ứng của người trong cuộc

Rộ tin đồn Hoa hậu Đỗ Mỹ Linh được cầu hôn và phản ứng của người trong cuộc

Baoquocte.vn. Mới đây, trên mạng xã hội rộ lên tin đồn Hoa hậu Đỗ Mỹ Linh được thiếu gia Đỗ Vinh Quang cầu hôn. Người đẹp vẫn chưa lên tiếng...
Tin thế giới 7/7: Vì Mỹ can thiệp, Nga sẽ đẩy mạnh hợp tác với Trung Quốc; Ukraine bị ‘bóc phốt’; Thủ tướng Anh từ chức

Tin thế giới 7/7: Vì Mỹ can thiệp, Nga sẽ đẩy mạnh hợp tác với Trung Quốc; Ukraine bị ‘bóc phốt’; Thủ tướng Anh từ chức

Baoquocte.vn. Hội nghị Ngoại trưởng G20; xung đột Nga-Ukraine; Moscow đẩy mạnh hợp tác với Trung Quốc... là những sự kiện thế giới nổi bật 24 giờ qua.
‘Gồng mình’ trong cơn ‘bão giá’, doanh nghiệp Việt tận dụng lợi thế FTA, năng động tìm hướng đi mới

‘Gồng mình’ trong cơn ‘bão giá’, doanh nghiệp Việt tận dụng lợi thế FTA, năng động tìm hướng đi mới

Baoquocte.vn. Mạnh dạn mở rộng thị trường, chú trọng triển khai hiệu quả các FTA là những giải pháp mà doanh nghiệp Việt đang triển khai nhằm vượt qua khó khăn.
XSMB 8/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 8/7/2022. dự đoán XSMB thứ 6

XSMB 8/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 8/7/2022. dự đoán XSMB thứ 6

Baoquocte.vn. XSMB 8/7. trực tiếp xổ số miền Bắc 8/7/2022. xổ số hôm nay 8/7. kết quả xổ số miền Bắc hôm nay. xổ số miền Bắc thứ 6. xo so ...
Họp Ngoại trưởng G20: ‘Phép thử’ ngoại giao đa phương của Nga

Họp Ngoại trưởng G20: ‘Phép thử’ ngoại giao đa phương của Nga

Baoquocte.vn. Không chỉ là bước chạy đà quan trọng cho Thượng đỉnh G20, Hội nghị Ngoại trưởng G20 còn có thể đóng góp tích cực giải quyết xung đột Nga-Ukraine.
Thị trường bất động sản quý II/2022: Đất nền vẫn 'nóng' dù nhu cầu giảm; nhà đất tăng giá vượt vàng, chứng khoán

Thị trường bất động sản quý II/2022: Đất nền vẫn 'nóng' dù nhu cầu giảm; nhà đất tăng giá vượt vàng, chứng khoán

Baoquocte.vn. Ngày 7/7, Batdongsan.com.vn đã công bố báo cáo thị trường BĐS quý II/2022, đưa ra các dữ liệu phân tích bức tranh toàn cảnh và dự báo nửa cuối năm ...
Tin thế giới 7/7: Vì Mỹ can thiệp, Nga sẽ đẩy mạnh hợp tác với Trung Quốc; Ukraine bị ‘bóc phốt’; Thủ tướng Anh từ chức

Tin thế giới 7/7: Vì Mỹ can thiệp, Nga sẽ đẩy mạnh hợp tác với Trung Quốc; Ukraine bị ‘bóc phốt’; Thủ tướng Anh từ chức

Baoquocte.vn. Hội nghị Ngoại trưởng G20; xung đột Nga-Ukraine; Moscow đẩy mạnh hợp tác với Trung Quốc... là những sự kiện thế giới nổi bật 24 giờ qua.
Lần đầu tiên trong lịch sử, Chủ tịch Triều Tiên tổ chức một hội thảo đặc biệt

Lần đầu tiên trong lịch sử, Chủ tịch Triều Tiên tổ chức một hội thảo đặc biệt

Baoquocte.vn. Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong-un lần đầu tổ chức hội thảo nhằm tăng cường sự lãnh đạo 'đơn nhất' của đảng Lao động cầm quyền, diễn ra từ 2-6/7.
Trung Quốc-Philippines nhất trí giải quyết những vấn đề liên quan Biển Đông qua liên lạc và đối thoại

Trung Quốc-Philippines nhất trí giải quyết những vấn đề liên quan Biển Đông qua liên lạc và đối thoại

Baoquocte.vn. Tổng thống Philippines Romualdez Marcos ngày 6/7 đã tiếp Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đang ở thăm Manila.
Hơn 50 quan chức rời bỏ chính phủ trong hai ngày, Thủ tướng Anh Johnson chuẩn bị ra tuyên bố quan trọng

Hơn 50 quan chức rời bỏ chính phủ trong hai ngày, Thủ tướng Anh Johnson chuẩn bị ra tuyên bố quan trọng

Baoquocte.vn. Tổng cộng có hơn 50 quan chức đã tuyên bố rời khỏi chính phủ của Thủ tưởng Anh Boris Johnson trong chưa đầy 48 giờ qua.
Trước thềm Hội nghị Ngoại trưởng G20, Indonesia-EU bàn vấn đề Ukraine

Trước thềm Hội nghị Ngoại trưởng G20, Indonesia-EU bàn vấn đề Ukraine

Baoquocte.vn. Các nhà ngoại giao của EU và Indonesia đã thảo luận về tình hình xung đột ở Ukraine và những tác động tới chuỗi cung ứng lương thực toàn cầu.
Australia: 'ASEAN là trung tâm của khu vực... là chìa khóa của vấn đề'

Australia: 'ASEAN là trung tâm của khu vực... là chìa khóa của vấn đề'

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Australia nhấn mạnh vai trò của ASEAN trong việc bảo đảm an ninh và thịnh vượng của khu vực.
Có gì trong nhiệm kỳ Chủ tịch EU của Czech?

Có gì trong nhiệm kỳ Chủ tịch EU của Czech?

Baoquocte.vn. Nhiệm kỳ Chủ tịch EU của Czech sẽ hướng tới giải quyết thách thức từ xung đột Nga-Ukraine và củng cố tính độc lập, tự chủ của khối.
Ẩn số chính trường Israel: Kịch bản cũ, kết cục mới?

Ẩn số chính trường Israel: Kịch bản cũ, kết cục mới?

Baoquocte.vn. Thủ tướng tạm quyền Israel Yair Lapid một lần nữa đối đầu với chính trị gia kỳ cựu Benjamin Netanyahu, song liệu kịch bản một năm về trước có lặp lại?
Chịu nhiều trừng phạt nhưng nước Nga không dễ bị cô lập

Chịu nhiều trừng phạt nhưng nước Nga không dễ bị cô lập

Baoquocte.vn. Dù Nga đã trở thành quốc gia chịu nhiều biện pháp trừng phạt nhất của Mỹ và phương Tây nhưng để cô lập nước này thì không phải là điều dễ dàng.
Philippines 'cài đặt lại' quan hệ với Mỹ và Trung Quốc?

Philippines 'cài đặt lại' quan hệ với Mỹ và Trung Quốc?

Baoquocte.vn. Philippines dưới thời ông Ferdinand Marcos Jr. sẽ tránh phụ thuộc vào một đối tác đơn lẻ.
Ấn Độ định hướng ngoại giao ‘đa liên kết’ để ‘tự chủ chiến lược’

Ấn Độ định hướng ngoại giao ‘đa liên kết’ để ‘tự chủ chiến lược’

Baoquocte.vn. Hàng loạt hoạt động đối ngoại của Ấn Độ những tháng qua là bước triển khai mạnh mẽ chiến lược ngoại giao của Thủ tướng Modi theo hướng “đa liên kết”.
Chi phí quân sự: Nghịch lý thời hậu Covid-19

Chi phí quân sự: Nghịch lý thời hậu Covid-19

Baoquocte.vn. Đúng vào lúc thế giới đang cần thêm những nguồn lực nhằm vực dậy nền kinh tế sau tác động của Covid-19, thì chi phí quân sự lại có xu hướng tăng.
Du lịch thế giới: Sức bật đã đủ mạnh?

Du lịch thế giới: Sức bật đã đủ mạnh?

Baoquocte.vn. Thời gian qua, du lịch thế giới có sự phục hồi mạnh mẽ. Tuy nhiên, ngành công nghiệp này vẫn đang đứng trước nhiều thách thức.
Nhìn lại 25 năm lịch sử Hong Kong

Nhìn lại 25 năm lịch sử Hong Kong

Baoquocte.vn. Đặc khu hành chính Hong Kong (Trung Quốc), với lịch sử phát triển phức tạp, đã trải qua không ít thăng trầm để trở thành một trung tâm tài chính nhộn nhịp.
Đằng sau bức ảnh ‘Em bé Napalm’

Đằng sau bức ảnh ‘Em bé Napalm’

Baoquocte.vn. Nhắc đến tác phẩm báo chí nổi tiếng nhất trong thời chiến tranh chống Mỹ của Việt Nam, không thể không kể đến bức ảnh Em bé Napalm.
Ai là 'ngư ông đắc lợi' trong ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu sau xung đột Nga-Ukraine?

Ai là 'ngư ông đắc lợi' trong ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu sau xung đột Nga-Ukraine?

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine đang làm suy yếu ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu. Sau cùng, Mỹ và Trung Quốc dường như là những nước hưởng lợi nhất.
Những điều bạn có thể chưa biết về Trận chiến Stalingrad

Những điều bạn có thể chưa biết về Trận chiến Stalingrad

Baoquocte.vn. Trận chiến Stalingrad không chỉ là cuộc chiến đẫm máu nhất, mà còn là trận chiến mang tính bước ngoặt trong Thế chiến II.
Nhìn lại 70 năm trị vì của Nữ hoàng Elizabeth II

Nhìn lại 70 năm trị vì của Nữ hoàng Elizabeth II

Baoquocte.vn. Nữ hoàng Elizabeth II đã trở thành một biểu tượng của nền quân chủ Anh và có thể là quân vương duy nhất của quốc gia này có Đại lễ Bạch kim.
Phiên bản di động