Mô hình “thắt lưng buộc bụng thông minh” cho Mỹ Latin

Đó là đề xuất của ông Ernesto Talvi* trong bài viết đăng trên mạng Project Syndicate ngày 29/10 vừa qua. TG&VN xin giới thiệu cùng bạn đọc.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
TIN LIÊN QUAN
mo hinh that lung buoc bung thong minh cho my latin Hội nghị Iberia – Mỹ Latin kêu gọi hòa bình và đối thoại
mo hinh that lung buoc bung thong minh cho my latin Khủng hoảng ở Venezuela cần thảo luận tại hội nghị khu vực

Nhìn lại quá trình phát triển của Mỹ Latin trong hơn 40 năm qua, các nhà nghiên cứu cho rằng sự thay đổi chính trị ở khu vực thường diễn ra đồng loạt ở nhiều nước và phản ánh rõ nét tình hình kinh tế.

Lắm thành công, nhiều gian khó

Từ năm 1974 đến 1981, kinh tế Mỹ Latin phát triển với tốc độ tăng trưởng trung bình hằng năm là 4,1% - cao hơn nhiều so với mức 2,8% trong giai đoạn trước đó, chủ yếu nhờ vào việc tăng mạnh giá dầu mỏ trong thập niên 70. Những đồng tiền có được từ việc bán dầu đã giúp chính phủ các nước Mỹ Latin tăng chi tiêu công, làm bùng nổ thị trường bất động sản, thúc đẩy sự phồn vinh kinh tế. Đặc biệt, các chính phủ cánh tả đóng vai trò quan trọng trong giai đoạn này, bởi họ góp phần tái thiết lập sự ổn định và duy trì trật tự ở châu lục.

Tuy nhiên, giai đoạn nói trên chỉ là khoảng lặng trước cơn bão. Vào đầu những năm 80 của thế kỷ trước, việc Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đương thời Paul Volcker quyết định tăng lãi suất để hạn chế lạm phát đã kéo theo ba hệ quả: kinh tế Mỹ lâm vào suy thoái sâu, giá cả hàng hóa giảm mạnh, nguồn tài chính đổ vào các nước Mỹ Latin bị cắt đứt đột ngột.

mo hinh that lung buoc bung thong minh cho my latin
Trụ sở Fed ở thủ đô Washington D.C, Mỹ. (Nguồn: PBS)

Sau đó, khi hoạt động sản xuất của các nước trong khu vực bị đình trệ hoặc sụp đổ, Mỹ Latin bước vào “thập kỷ mất mát” với tình trạng suy giảm kinh tế, phát triển trì trệ cũng như khủng hoảng tiền tệ, nợ và ngân hàng… . Thực tế này khiến người dân bất mãn, cộng với sự sụp đổ của Bức tường Berlin và tác động của Mỹ, đã tạo điều kiện cho các đảng phái trung - hữu lên nắm quyền. Các đảng phái này đã thay thế mô hình kinh tế cũ, vốn có sự can thiệp sâu của nhà nước, bằng Thỏa thuận Washington, qua đó ủng hộ những quy luật tài chính chung, sự ổn định giá cả, tự do tài chính và thương mại, khuyến khích tư nhân hóa.

Đến đầu những năm 90, Kế hoạch Brady của Mỹ đã giải quyết vấn đề nợ của Mỹ Latin, khi Washington chấp nhận giảm nợ cho các nước tại khu vực, nhưng các nước này phải tiến hành cải cách kinh tế. Đặc biệt, theo quan điểm của Mỹ, các nước Mỹ Latin phải tuân theo quy chế thị trường - một trong những điều kiện quan trọng để có thể vay tiền của Washington.

Lúc bấy giờ, nền dân chủ, cùng với những chính sách kinh tế đổi mới và mang tính bền vững, được kỳ vọng sẽ giúp các nước Mỹ Latin phát triển. Tuy nhiên, mọi chuyện đã thay đổi khi nổ ra cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997 và cuộc khủng hoảng đồng Ruble ở Nga năm 1998. Các nguồn tài chính rời khỏi các thị trường đang nổi, đẩy các nước Mỹ Latin lâm vào đợt suy thoái mới, tạo ra nhiều cuộc khủng hoảng về tiền tệ, nợ và ngân hàng.

Tiến trình hơn 4 thập kỷ

Bước sang thế kỷ XXI, sự khó khăn kinh tế ở Mỹ Latin lại châm ngòi cho sự bất bình của người dân, tạo điều kiện cho các đảng cánh tả lên nắm quyền trở lại.

Không giống như những chính quyền dân túy, các chính phủ theo đường lối trung - tả không loại bỏ các cam kết trước đó về quy định tài chính và thị trường mở cửa. Dựa trên những nền tảng này, các nước Mỹ Latin xây dựng cơ chế phúc lợi xã hội hào phóng và các chương trình tái phân bổ kinh tế. Điều này có thể được thực hiện bởi các nguồn tài chính đổ vào các nước Mỹ Latin liên tục tăng cho đến năm 2012, trong bối cảnh các nhà đầu tư từ các nước phát triển tìm kiếm các thị trường mới.

Một lần nữa, giá cả hàng hóa cao và nguồn tài chính dồi dào đã tạo nên một thời kỳ phát triển kinh tế năng động của Mỹ Latin. Và một lần nữa, các chính phủ ở khu vực cho rằng những thành công kinh tế của họ là do đi theo mô hình đúng đắn, với trọng tâm là chính sách tái phân bổ. Hơn nữa, việc các chính phủ trung - hữu chuyển giao quyền lực cho các chính quyền trung - tả một cách hòa bình, đã khiến nhiều người tin rằng giai đoạn hiện nay sẽ khác với những thời kỳ trước đây.

Nhưng họ đã lầm. Bắt đầu vào năm 2012, sự phát triển “nóng” của các nền kinh tế Mỹ Latin bắt đầu “hạ nhiệt”, chủ yếu vì khủng hoảng nợ châu Âu, sự phát triển chậm lại của Trung Quốc... Tình trạng này khiến nhiều quốc gia Mỹ Latin “lao đao”, thậm chí một số nước rơi vào suy thoái sâu.

Khi sự kỳ vọng của cử tri Mỹ Latin xung đột với tình hình phát triển kinh tế - xã hội, họ đổ ra đường biểu tình. Bên cạnh đó, những bê bối tham nhũng tại một số nước đã “đổ thêm dầu vào lửa”, mở đường cho các đảng phái trung - hữu được dân bầu lên nắm chính quyền trở lại.

mo hinh that lung buoc bung thong minh cho my latin
Ngày 1/9/2016, khoảng 1 triệu người dân Venezuela đổ ra đường biểu tình phản đối chính phủ. (Nguồn: AFP)

Lịch sử 40 năm ở Mỹ Latin, với sự chuyển giao vai trò liên tục giữa cánh tả - cánh hữu, có thể xem là một sự tiến triển: mỗi thời kỳ được xây dựng dựa trên những thành quả của giai đoạn trước đó. Như vậy, chúng ta có thể kỳ vọng gì từ các chính phủ trung - hữu, vốn chiếm đa số ở các nước Mỹ Latin hiện nay?

Rất có thể các nước sẽ tiếp tục tiến trình phát triển trong nhiều năm qua, bằng việc tôn trọng các nguyên tắc của Thỏa thuận Washington, trong khi vẫn theo đuổi chính sách tái phân bổ trong những trường hợp cụ thể. Tuy nhiên, nguồn tài nguyên sẽ dần cạn kiệt, nên các nước Mỹ Latin cần thiết kế lại các chương trình chi tiêu xã hội và các dự án cơ sở hạ tầng nhằm tối đa hóa hiệu quả. Tôi gọi mô hình mới này là “thắt lưng buộc bụng thông minh”. Nếu các chính phủ ở Mỹ Latin có thể triển khai mô hình mới một cách thành công, họ có thể đưa đất nước thoát khỏi tình trạng khó khăn hiện nay.

* Ông Ernesto Talvi là chuyên gia về kinh tế thế giới và phát triển tại Viện Nghiên cứu Brookings, Mỹ.

mo hinh that lung buoc bung thong minh cho my latin Vì tình đoàn kết và hợp tác với các nước Á-Phi-Mỹ Latinh

Ngày 28/10 tại Hà Nội, Ủy ban Việt Nam đoàn kết và hợp tác Á-Phi-Mỹ Latinh đã tổ chức buổi tọa đàm nhằm kỷ niệm 60 ...

mo hinh that lung buoc bung thong minh cho my latin Điều bất ngờ tại Colombia

Cuộc trưng cầu ý dân tại Colombia cho thấy vai trò quan trọng của người dân trong tiến trình hòa bình của đất nước Mỹ ...

mo hinh that lung buoc bung thong minh cho my latin IMF hạ mức dự báo tăng trưởng kinh tế Mỹ Latin

Trong báo cáo ngày 4/10, Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), kinh tế Mỹ Latin sẽ chỉ đạt mức tăng trưởng 0,6% trong năm nay, ...

Quang Chinh (theo Project Syndicate)

Đọc thêm

Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Ngày 21/11, Tổng thống Donald Trump cho biết, Mỹ và Canada sẽ sớm đạt được một thỏa thuận thương mại.
Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực trong đêm hôm nay và ngày mai (23/11) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Chiều 22/11, Chương trình kết nối doanh nghiệp Việt Nam và Malaysia đã diễn ra với sự tham gia của 41 doanh nghiệp hai nước.
Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Trong khuôn khổ Festival Tôm Cà Mau lần thứ 2 năm 2026, ngày 22/11, đã diễn ra Diễn đàn tôm Việt Nam - Giải pháp phát triển bền vững.
Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Các cuộc tấn công của Nga vào hệ thống năng lượng Ukraine khiến hàng triệu người dân phải đối mặt với nguy cơ thiếu điện, sưởi ấm.
Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Quyết định của ông Choi Kyo-jin được đưa ra sau kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia, trong bối cảnh lo ngại về gian lận bằng công nghệ AI ...
Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Ngày 21/11, Tổng thống Donald Trump cho biết, Mỹ và Canada sẽ sớm đạt được một thỏa thuận thương mại.
Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Các cuộc tấn công của Nga vào hệ thống năng lượng Ukraine khiến hàng triệu người dân phải đối mặt với nguy cơ thiếu điện, sưởi ấm.
Đất hiếm ở một châu lục có tiềm năng thay thế nguồn cung từ Trung Quốc

Đất hiếm ở một châu lục có tiềm năng thay thế nguồn cung từ Trung Quốc

Châu Phi được đánh giá có tiềm năng trở thành một nguồn cung thay thế đáng kể nếu đẩy nhanh khai thác, chế biến và tinh luyện đất hiếm.
Doanh nghiệp Hàn Quốc đồng loạt triển khai chiến dịch kích cầu mua sắm cho thí sinh

Doanh nghiệp Hàn Quốc đồng loạt triển khai chiến dịch kích cầu mua sắm cho thí sinh

Sau khi kỳ thi tuyển sinh đại học tại Hàn Quốc kết thúc, nhiều doanh nghiệp đã đồng loạt triển khai các chương trình ưu đãi dành cho thí sinh.
Vì sao Nhật Bản phải dừng chương trình trợ cấp xe điện sớm hơn dự kiến?

Vì sao Nhật Bản phải dừng chương trình trợ cấp xe điện sớm hơn dự kiến?

Ngày 20/11, Chính phủ Nhật Bản đã ngừng tiếp nhận hồ sơ xin trợ cấp mua xe điện và các loại xe thân thiện với môi trường.
Giá vàng hôm nay 22/11/2026 ‘bốc hơi’ gần 10%, đáy 3.500 USD bị đe dọa, nhu cầu mua vào bất ngờ tăng mạnh tại hai thị trường lớn nhất thế giới

Giá vàng hôm nay 22/11/2026 ‘bốc hơi’ gần 10%, đáy 3.500 USD bị đe dọa, nhu cầu mua vào bất ngờ tăng mạnh tại hai thị trường lớn nhất thế giới

Giá vàng hôm nay 22/11/2026 'bốc hơi' gần 10%, đáy 3.500 USD bị đe dọa, nhu cầu mua vào bất ngờ tăng mạnh tại hai thị trường lớn nhất thế giới.
Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Với di sản tiên phong trong việc xây dựng các công trình nổi tiếng toàn cầu, nhà phát triển bất động sản hàng đầu Thái Lan tiếp tục thách thức các quy ước, tạo ra ...
Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Hồng Vinh thông tin, dự kiến đến hết năm 2026, cả nước sẽ hoàn thành 87.601 căn nhà ở xã hội, đạt 90% so với kế hoạch đề ra.
Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng là tổ hợp căn hộ và thương mại dịch vụ nằm tại phường An Hải, bờ đông sông Hàn. Tổ hợp thuộc hệ sinh thái phát triển của BRG, với sự ...
Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Bộ Xây dựng đề xuất sửa đổi toàn diện Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023, trong đó dự kiến cắt giảm 7 điều kiện đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục ...
Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Giữa nhịp sống sôi động của Hà Nội, khi sự riêng tư và chất lượng sống ngày càng trở thành những tiêu chí quan trọng của giới thượng lưu, Penthouse không đơn thuần là một ...
Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Vinhomes Hải Vân Bay, Làng Vân Đà Nẵng, thu hút sự quan tâm nhờ định hướng phát triển không gian sống gắn liền với thiên nhiên và cảnh quan ven biển Đà Nẵng. Trong đó, ...
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 20/11: Đồng USD tăng nhẹ so với rổ các đồng tiền chủ chốt

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 20/11: Đồng USD tăng nhẹ so với rổ các đồng tiền chủ chốt

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 20/11 ghi nhận đồng USD tăng nhẹ so với rổ các đồng tiền chủ chốt khác.
MB - Ngân hàng Việt Nam duy nhất vào Top 10 thương hiệu tăng trưởng nhanh nhất ASEAN (2023 – 2026)

MB - Ngân hàng Việt Nam duy nhất vào Top 10 thương hiệu tăng trưởng nhanh nhất ASEAN (2023 – 2026)

Với giá trị thương hiệu tăng trưởng 152% trong giai đoạn 2023-2026, MB là đại diện duy nhất ngành Ngân hàng Việt Nam và đứng thứ 8 trong danh sách 10 thương hiệu tăng trưởng ...
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 19/11: Đồng USD chạm mức cao mới trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 19/11: Đồng USD chạm mức cao mới trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 19/11 cho thấy đồng USD đã chạm mức cao mới trong vòng 19 tháng.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11 cho thấy đà giảm của đồng USD chưa phải dấu hiệu khởi đầu cho một xu hướng suy yếu trên diện rộng.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11 cho thấy tăng trưởng kinh tế Mỹ và thị trường chứng khoán khởi sắc giúp khôi phục sức hấp dẫn của đồng USD.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11 cho thấy kỳ vọng Fed tăng lãi suất trong tháng 12 đang trở thành động lực hỗ trợ đồng USD.
Phiên bản di động