 |
| Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman tại một diễn đàn đầu tư song phương. Theo CNN, Washington đã hoàn tất dự thảo thỏa thuận cho phép Riyadh phát triển chương trình hạt nhân dân sự, bao gồm quyền làm giàu uranium trong nước, hiện chỉ còn chờ Tổng thống Trump ký phê duyệt. (Nguồn: RT) |
Đáng chú ý, văn kiện này không yêu cầu Riyadh áp dụng Nghị định thư bổ sung của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) - cơ chế thanh sát tăng cường cho phép thanh sát viên tiếp cận sâu hơn các cơ sở hạt nhân nhằm phát hiện những hoạt động chưa được khai báo.
Nếu được phê duyệt, Saudi Arabia sẽ tiếp cận công nghệ làm giàu uranium tương tự công nghệ từng là tâm điểm căng thẳng giữa Iran với phương Tây suốt nhiều thập kỷ. Từ lâu, Mỹ cùng Israel luôn cho rằng, chương trình hạt nhân của Tehran có nguy cơ bị chuyển hướng phục vụ phát triển vũ khí, đồng thời viện dẫn lo ngại này để tiến hành các cuộc không kích nhằm vào hạ tầng hạt nhân của Iran hồi đầu năm.
Trong khi đó, Iran nhiều lần bác bỏ cáo buộc, khẳng định chương trình hạt nhân chỉ phục vụ mục đích hòa bình. Tehran đồng thời cho rằng, với tư cách thành viên Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT), nước này có “quyền không thể tước bỏ” trong việc làm giàu uranium cho các hoạt động dân sự. Trước đây, Iran từng tạm thời áp dụng Nghị định thư bổ sung của IAEA, qua đó cho phép thanh sát viên tiếp cận các cơ sở hạt nhân ở mức rộng hơn quy định thông thường.
| More from WVR |
 Trước thềm đàm phán với Mỹ, Tổng thống Iran tuyên bố không bao giờ từ bỏ quyền làm giàu uranium |
Về phía Saudi Arabia, Riyadh từ lâu theo đuổi mục tiêu xây dựng ngành công nghiệp hạt nhân nhằm khai thác nguồn uranium trong nước, đa dạng hóa cơ cấu năng lượng, tăng lượng dầu dành cho xuất khẩu, đồng thời đáp ứng nhu cầu điện năng và các dự án khử mặn. Quốc gia Vùng Vịnh cũng lập luận rằng, họ có quyền làm giàu uranium vì mục đích hòa bình như mọi quốc gia thành viên NPT khác.
Theo CNN, nếu được ký kết, thỏa thuận sẽ đánh dấu bước thay đổi đáng kể trong chính sách hợp tác hạt nhân dân sự của Washington. Trước đó, Mỹ luôn theo đuổi “tiêu chuẩn vàng”, yêu cầu các đối tác từ bỏ hoạt động làm giàu uranium để đổi lấy hợp tác hạt nhân. Mô hình này được thiết lập từ năm 2009, khi Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) chấp nhận từ bỏ vĩnh viễn hoạt động làm giàu uranium cùng tái chế plutonium và sau đó được nhiều chính quyền Mỹ coi là khuôn mẫu cho các thỏa thuận tại Trung Đông.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia kiểm soát vũ khí cảnh báo việc Washington mở đường cho Saudi Arabia làm giàu uranium có thể làm suy yếu “tiêu chuẩn vàng”, đồng thời tạo tiền lệ để các quốc gia khác trong khu vực đưa ra yêu cầu tương tự.
Theo các chuyên gia, công nghệ máy ly tâm dùng để sản xuất nhiên liệu cho lò phản ứng hạt nhân cũng có thể tạo ra uranium cấp độ vũ khí nếu tiếp tục được làm giàu ở mức cao hơn. Vì vậy, việc sở hữu năng lực làm giàu uranium trong nước đồng nghĩa một quốc gia sẽ nắm giữ năng lực hạt nhân tiềm tàng, dù chương trình ban đầu được tuyên bố chỉ phục vụ mục đích dân sự.
| Uranium làm giàu của Iran: Nga đề xuất giúp lưu trữ, Tehran chỉ thị không vận chuyển ra nước ngoài Nga đã chia sẻ với Trung Quốc về sáng kiến vận chuyển và tiếp nhận lưu trữ uranium làm giàu của Iran, trong khi Tehran ... |
| Quan chức Mỹ tiết lộ nhượng bộ lớn của Iran trong vấn đề hạt nhân, thực hư ra sao? Hai quan chức Mỹ tiết lộ, Iran đã đồng ý từ bỏ kho dự trữ uranium làm giàu ở cấp độ cao trong khuôn khổ ... |
| Tình hình Trung Đông: Chẳng phải Nga hay Mỹ, đây mới là quốc gia Iran muốn 'gửi' uranium; hoà đàm tiếp tục tại Qatar Các nguồn tin cấp cao giấu tên cho biết, Iran sẵn sàng xuất khẩu uranium làm giàu ở cấp độ cao và đang yêu cầu ... |
| Mỹ-Hàn tái khởi động đối thoại an ninh, tập trung vào nhiều vấn đề chiến lược Hàn Quốc và Mỹ ngày 2/6 đã hoàn tất ngày làm việc đầu tiên trong khuôn khổ cơ chế đối thoại an ninh mới, được ... |
| Không thể xác minh tình trạng kho uranium của Iran, IAEA phát cảnh báo nguy cơ đáng lo ngại Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) đã cảnh báo về nguy cơ phổ biến hạt nhân sau khi không thể xác minh ... |
