Ngoại giao Hồ Chí Minh tỏa sáng

Phạm Ngạc *
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Việt Nam tự hào đã có Nguyễn Ái Quốc (Hồ Chí Minh) là người đầu tiên từ năm 1919 đã gửi “Yêu sách của nhân dân An Nam” tới Hội quốc liên (tiền thân của Liên hợp quốc) họp ở Versailles (Pháp) đòi quyền dân tộc tự quyết.
Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Năm 1940, Người trở về nước “đứng hẳn về phía Đồng minh chống phát xít Nhật” và lãnh đạo thành công Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (VNDCCH), kháng chiến chống thực dân Pháp với thắng lợi Điện Biên Phủ năm 1954, thúc đẩy phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới và phi thực dân hóa tại Liên hợp quốc.

Sau Hội nghị Geneva năm 1954, Mỹ thay chân Pháp, thúc đẩy Chiến tranh Lạnh chia cắt Việt Nam nhưng Cách mạng Việt Nam tiếp tục phát triển. Sau thất bại trong Tết Mậu Thân năm 1968, Quốc hội Mỹ nhận ra sai lầm ở Việt Nam và cắt ngân sách chiến tranh, Mỹ phải đàm phán để rút quân.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ đạo chiến lược “Đánh cho Mỹ cút (rút), đánh cho ngụy nhào” và chỉ đạo sách lược cho hai đoàn gồm đoàn VNDCCH và Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam (CPCMLT) tại Paris “tuy hai mà một, tuy một mà hai”.

Hiệp định Paris thực tế là trải “chiếu hoa” cho Mỹ rút quân. Tổng thống Richard Nixon muốn kéo dài đàm phán và chiến tranh nhưng cuối cùng cũng thất bại. Trong đàm phán riêng với Mỹ, đoàn ta vừa kiên định lập trường vừa tạo điều kiện để Mỹ rút khỏi sai lầm ở Việt Nam. Thái độ xây dựng đó cuối cùng đã làm Mỹ chủ động hợp tác ký kết thành công và phát triển quan hệ lâu dài với Việt Nam.

Tư liệu không có trong biên bản

Trong khi tại Hội nghị 4 bên ở Trung tâm Hội nghị quốc tế Kléber các bên chủ yếu đưa ra lập trường chính thức để tranh thủ dư luận, thì tại các cuộc gặp riêng, đoàn VNDCCH và Hoa Kỳ thực sự thương lượng về giải pháp cho cuộc chiến tranh. Là một trong những phiên dịch và người ghi biên bản tại các cuộc họp công khai cũng như bí mật, tôi muốn điểm lại một số tư liệu về Hội nghị Paris.

Ngay từ đầu, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ đạo chính xác cho hai đoàn VNDCCH và CPCMLT tại Hội nghị nên đã triển khai đấu tranh thắng lợi. Trong khi phía Mỹ dù Tổng thống Nixon cố kéo dài chiến tranh nhưng cũng thất bại. Để rút khỏi sa lầy ở Việt Nam, đoàn đàm phán Mỹ đã phải ký kết và thi hành Hiệp định.

Tôi muốn nêu một số dẫn chứng về cặp đôi - ông Nguyễn Cơ Thạch và ông William Sullivan. Ông William Sullivan là Phó Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao về Đông Á - Thái Bình Dương, nổi tiếng là nhà ngoại giao sắc sảo, đã tham gia Hội nghị Geneva về Lào. Nguyễn Cơ Thạch là Thứ trưởng Ngoại giao, nhà ngoại giao xuất sắc của Việt Nam, đặc trách về Hội nghị Paris và quan hệ với Mỹ, cũng đã tham gia Hội nghị Geneva về Lào.

Sau khi giúp cố vấn Lê Đức Thọ và cố vấn đặc biệt của Tổng thống Mỹ, Tiến sĩ Henry Kissinger thỏa thuận văn bản Hiệp định Paris, ông Nguyễn Cơ Thạch và ông Sullivan soạn thảo các nghị định thư về chấm dứt chiến sự, trao trả tù binh, tháo dỡ bom mìn, lễ ký chính thức 4 bên, Định ước quốc tế 12 nước, đàm phán về hàn gắn vết thương chiến tranh và cả cuộc họp cuối cùng Lê Đức Thọ - Kissinger ngày 13/06/1973 để hoàn tất việc thi hành Hiệp định.

Trước đó, khi Phái đoàn Sài Gòn chưa chịu sang Paris ký Hiệp định, ông Nguyễn Cơ Thạch hỏi ông Sullivan phải làm gì. Ông Sullivan nói: “Phải hara-kiri thôi” (mổ bụng tự tử kiểu Nhật), và Mỹ đã ép chính quyền Sài Gòn đến Paris ký Hiệp định do Mỹ và Việt Nam đã ký tắt.

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Cơ Thạch và Đại sứ William H. Sullivan gặp nhau tại Hà Nội, tháng 05/1989.
Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Cơ Thạch và Đại sứ William H. Sullivan gặp nhau tại Hà Nội, tháng 05/1989.

Tháng 07/1975 sau khi thống nhất, Việt Nam nộp đơn vào Liên hợp quốc, Mỹ phủ quyết. Ông Sullivan báo ông Thạch rằng đã can thiệp để Mỹ không phong tỏa tài khoản của Việt Nam gửi ở Ngân hàng Mỹ và sau đó đã gặp ông Thạch tại Liên hợp quốc để thúc đẩy bình thường hóa quan hệ hai nước.

Ông Sullivan dẫn các công ty Mỹ sang Việt Nam thúc đẩy quan hệ kinh tế và có gặp tôi nói rằng, rất muốn gặp ông Thạch. Khi ông Thạch mất, ông Sullivan đã gửi thư tha thiết chia buồn với vợ ông Thạch, bà Phan Thị Phúc. Sau khi bị ốm nặng, ông Sullivan ủy quyền cho bà Virginia Foote hết lòng thúc đẩy quan hệ kinh tế với Việt Nam.

Riêng tôi cũng được hưởng “thơm lây”. Trong đàm phán ở Hội nghị Paris, Cố vấn pháp lý George Aldrich lần đầu gặp đã tự hào nói với tôi việc cậu con trai khuyên ông đóng góp cho hòa bình ở Việt Nam. Năm 1974, khi làm trưởng đoàn Mỹ tại một Hội nghị ở Geneva, ông chủ động đến nói chuyện với tôi trước sự lo ngại của đoàn Sài Gòn.

Ông Nguyễn Cơ Thạch sau đó nói với tôi rằng: “Aldrich thân với cậu và nể mình nên khi mình nhìn, ông ta cũng đến chào, càng làm đoàn Sài Gòn lo ngại”.

Một ví dụ khác, tại lễ ký Định ước quốc tế ở Paris, ông Thạch và ông Sullivan đã thỏa thuận về mọi chi tiết nhưng một số nước lớn lại đòi thay đổi chỗ ngồi và trình tự phát biểu - thật khó cho Việt Nam! Ông Thạch báo tôi sang nói với phía Mỹ, đoàn Mỹ cũng bất bình và nhanh chóng trực tiếp gặp các nước lớn đó khẳng định những điều đã quyết định với Việt Nam và mọi việc diễn ra đúng như Việt Nam và Mỹ sắp xếp.

Ông Phạm Ngạc (ngoài cùng bên phải), trong một cuộc họp ở Liên hợp quốc, năm 1975.
Ông Phạm Ngạc (ngoài cùng bên phải), trong một cuộc họp ở Liên hợp quốc, năm 1975.

Thắng lợi đầy tự hào

Khi bắt đầu cuộc chiến tranh, nhiều người Mỹ trước khi sang Việt Nam còn phải tìm trên bản đồ xem Việt Nam ở đâu. Đối phương coi thường quân đội nhân dân Việt Nam: vũ khí thô sơ, lạc hậu; binh lính, sĩ quan không được đào tạo cơ bản, không thể đương đầu với binh lính và sĩ quan Mỹ đã qua đào tạo tại các trường võ bị nổi tiếng như West Point. Đối phương cũng coi thường ngoại giao Việt Nam: Cán bộ không được đào tạo đầy đủ, kinh nghiệm chưa có, dễ dàng bị sức ép. Đối phương ra sức phát huy lợi thế về ngoại giao, gây sức ép ở Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, vu cáo Việt Nam trong “sự kiện vịnh Bắc Bộ”, mặc cả gây sức ép với Liên Xô, Trung Quốc, vận động một số vị lãnh đạo Phong trào Không liên kết như Tito, N’Khrumah ủng hộ chiến dịch mà Bác Hồ gọi là “hòa bình giả, chiến tranh thật”.

Trước so sánh lực lượng đó, bạn bè quốc tế thật sự lo ngại rằng, Việt Nam sẽ nhanh chóng bị đè bẹp về quân sự và bị áp đặt về ngoại giao. Nhưng Đảng ta dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Bác Hồ đã vận dụng thành công đường lối “kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại”, phương châm “vừa đánh vừa đàm” và sách lược “đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào”. Do đó, ta càng đánh càng mạnh, cả trên chiến trường cũng như trên bàn hội nghị, mang lại thắng lợi theo đúng mục tiêu và yêu cầu của mình: Hiệp định Paris được ký kết, quốc tế công nhận, Mỹ rút, tạo điều kiện để lật nhào ngụy.

Thắng lợi tại Hội nghị Paris đã khẳng định về mặt pháp lý những thắng lợi về đấu tranh chính trị và quân sự của ta, tạo điều kiện cho những thắng lợi tiếp theo trên chiến trường, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước ngay trước khi tình hình thế giới chuyển biến bất lợi cho cuộc đấu tranh cách mạng của Việt Nam.

Thắng lợi trên chiến trường và trên bàn hội nghị là kết quả của đường lối độc lập tự chủ của Việt Nam. Nền ngoại giao Việt Nam đã tự tỏa sáng và uy tín quốc tế của ta ngày càng được đề cao. Chính sách đối ngoại của Việt Nam không những tranh thủ được cảm tình của bạn bè mà còn phát huy truyền thống hòa hiếu và bình thường hóa quan hệ với những nước từng can thiệp, xâm lược Việt Nam. Điều đó đã và đang tạo điều kiện thuận lợi cho Việt Nam phát huy nội lực, phát triển kinh tế, xã hội và hội nhập quốc tế.

Thắng lợi của cách mạng Việt Nam đã góp phần vào hòa bình và cách mạng thế giới, tạo niềm tin to lớn cho lực lượng hòa bình và tiến bộ thế giới. Những thắng lợi đó cho phép người Việt Nam chúng ta tự hào và tin tưởng ở tương lai. Lẽ phải của Việt Nam tiếp tục thu phục được lòng người và sự đồng tình ủng hộ trên toàn thế giới.

* Ông Phạm Ngạc nguyên là thành viên Đoàn đàm phán VNDCCH tại Hội nghị Paris về Việt Nam, nguyên Vụ trưởng Bộ Ngoại giao, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Thụy Điển, kiêm nhiệm Phần Lan, Na Uy, Đan Mạch, Ireland.
Nghệ thuật ngoại giao Hồ Chí Minh: ‘Giành thắng từng bước’ tiến tới thắng lợi hoàn toàn

Nghệ thuật ngoại giao Hồ Chí Minh: ‘Giành thắng từng bước’ tiến tới thắng lợi hoàn toàn

Đàm phán, thương lượng là nghệ thuật đấu tranh ngoại giao trực diện, là quá trình chuyển hóa sức mạnh chính trị, quân sự, thành ...

Bài học về Ngoại giao Hồ Chí Minh tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế

Bài học về Ngoại giao Hồ Chí Minh tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế

Nắm sát tình hình thế giới và trong nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh dự báo thời cơ khởi nghĩa đang đến rất gần, Việt ...

Khởi đầu nền ngoại giao thời đại Hồ Chí Minh

Khởi đầu nền ngoại giao thời đại Hồ Chí Minh

Đối với những người làm công tác đối ngoại, những ngày tháng Tám lịch sử cách đây 77 năm không chỉ là mốc son chói ...

Lan tỏa giá trị di sản Chủ tịch Hồ Chí Minh với bạn bè thế giới

Lan tỏa giá trị di sản Chủ tịch Hồ Chí Minh với bạn bè thế giới

Cuốn sách đã tập hợp một khối lượng tư liệu ảnh phong phú, sinh động cùng với những luận giải làm sáng rõ chân dung ...

Tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh - di sản vô giá của nền ngoại giao Việt Nam

Tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh - di sản vô giá của nền ngoại giao Việt Nam

Tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh là chìa khóa giúp ngành Ngoại giao thực hiện thắng lợi, hiệu quả đường lối và chính sách ...

Bài viết cùng chủ đề

50 năm Hiệp định Paris

Đọc thêm

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Năm ngày 2/2/2023: Bảo Bình sự nghiệp vụt sáng

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Năm ngày 2/2/2023: Bảo Bình sự nghiệp vụt sáng

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 2/2/2023 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Điện mừng Bộ trưởng Ngoại giao New Zealand

Điện mừng Bộ trưởng Ngoại giao New Zealand

Baoquocte.vn. Nhân dịp bà Nanaia Mahuta được tái bổ nhiệm làm Bộ trưởng Ngoại giao New Zealand, Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn đã gửi điện chúc mừng.
Tổng thống Philippines thăm Nhật Bản, ký kết ít nhất 7 thỏa thuận

Tổng thống Philippines thăm Nhật Bản, ký kết ít nhất 7 thỏa thuận

Baoquocte.vn. Philippines và Nhật Bản ký các thỏa thuận tăng cường hợp tác quốc phòng và phát triển cơ sở hạ tầng nhân chuyến thăm của Tổng thống Ferdinand Marcos Jr.
Giá tiêu hôm nay 2/2/2023: Xuất hiện tín hiệu tích cực; hồ tiêu nhập từ Trung Quốc không đủ tác động đến thị trường, giá cả tại Việt Nam

Giá tiêu hôm nay 2/2/2023: Xuất hiện tín hiệu tích cực; hồ tiêu nhập từ Trung Quốc không đủ tác động đến thị trường, giá cả tại Việt Nam

Baoquocte.vn. Giá tiêu hôm nay tại thị trường trong nước tăng nhẹ ở một số địa phương trọng điểm, giao dịch từ 56.000 – 58.500 đ/kg.
Giá vàng hôm nay 2/2/2023: Giá vàng được 'săn đón', 'cá mập' mạnh tay mua thêm, giá giảm chỉ trong chốc lát?

Giá vàng hôm nay 2/2/2023: Giá vàng được 'săn đón', 'cá mập' mạnh tay mua thêm, giá giảm chỉ trong chốc lát?

Baoquocte.vn. Giá vàng hôm nay 2/2/2023 bật tăng trở lại trên thị trường thế giới sau phiên giảm giá bất ngờ.
S&P Global lạc quan về sản lượng công nghiệp Việt Nam, dự báo tăng 6,6%

S&P Global lạc quan về sản lượng công nghiệp Việt Nam, dự báo tăng 6,6%

Baoquocte.vn. Có những dấu hiệu cho thấy nhu cầu ngành sản xuất đã cải thiện khi số lượng đơn đặt hàng mới giảm chậm hơn và số lượng đơn đặt hàng ...
Việt Nam đảm nhiệm Chủ tịch luân phiên Ủy ban ASEAN tại Thổ Nhĩ Kỳ

Việt Nam đảm nhiệm Chủ tịch luân phiên Ủy ban ASEAN tại Thổ Nhĩ Kỳ

Baoquocte.vn. Đại sứ các nước ASEAN bày tỏ tin tưởng Việt Nam sẽ hoàn thành tốt công tác và khẳng định sẽ phối hợp chặt chẽ trong công tác chung của Ủy ban ASEAN.
Vui Tết cộng đồng tại Khon Kaen, Thái Lan

Vui Tết cộng đồng tại Khon Kaen, Thái Lan

Baoquocte.vn. Vừa qua, Tổng lãnh sự quán Việt Nam tại Khon Kaen (Thái Lan) đã tổ chức Chương trình Xuân Quê hương 2023 cho cộng đồng người Việt tại đây.
Phái đoàn Việt Nam và Campuchia tại Liên hợp quốc tiếp tục phối hợp chặt chẽ

Phái đoàn Việt Nam và Campuchia tại Liên hợp quốc tiếp tục phối hợp chặt chẽ

Baoquocte.vn. Đại sứ Đặng Hoàng Giang tiếp Đại sứ Sophea Eat, tân Trưởng Phái đoàn thường trực Campuchia tại LHQ đến chào xã giao, bắt đầu nhiệm kỳ công tác.
Triển lãm kỷ niệm 50 năm Hiệp định Paris và chương trình đón Tết Nguyên đán của người Việt tại Pháp

Triển lãm kỷ niệm 50 năm Hiệp định Paris và chương trình đón Tết Nguyên đán của người Việt tại Pháp

Baoquocte.vn. Triển lãm 'Đóng góp của một cộng đồng hướng về đất nước' và chương trình đón Tết Nguyên đán vừa được Hội người Việt Nam tại Pháp (UGVF) tổ chức.
Giới thiệu về chính sách đối ngoại và quốc phòng của Việt Nam tại Venezuela

Giới thiệu về chính sách đối ngoại và quốc phòng của Việt Nam tại Venezuela

Baoquocte.vn. Đại sứ Lê Viết Duyên nhấn mạnh, chính sách đối ngoại của Việt Nam góp phần tạo điều kiện thuận lợi để xây dựng đất nước, bảo vệ Tổ quốc...
Việt Nam sẽ đóng góp tích cực vào tiến trình thảo luận và xây dựng Thỏa thuận số toàn cầu

Việt Nam sẽ đóng góp tích cực vào tiến trình thảo luận và xây dựng Thỏa thuận số toàn cầu

Baoquocte.vn. Đại sứ Đặng Hoàng Giang cho rằng, bên cạnh những lợi ích có được, kỷ nguyên số cũng đặt ra nhiều thách thức cần phải giải quyết.
Để công tác bảo hộ công dân ngày một hiệu quả, hiện đại và chuyên nghiệp hơn

Để công tác bảo hộ công dân ngày một hiệu quả, hiện đại và chuyên nghiệp hơn

Baoquocte.vn. Trả lời phỏng vấn Báo TG&VN, Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ đã phác họa bức tranh phản ánh công tác bảo hộ công dân trong năm 2022...
Đại sứ quán Việt Nam tại Saudi Arabia thăm lãnh sự công dân nhân dịp Tết Quý Mão 2023

Đại sứ quán Việt Nam tại Saudi Arabia thăm lãnh sự công dân nhân dịp Tết Quý Mão 2023

Baoquocte.vn. Đại sứ Việt Nam tại Saudi Arabia Đặng Xuân Dũng và các cán bộ Đại sứ quán thăm một số người Việt đang thụ án tại hai trại tù nam và nữ tại Malaz, Riyadh.
Việt Nam lên tiếng về vụ xét xử đường dây buôn người ở Anh

Việt Nam lên tiếng về vụ xét xử đường dây buôn người ở Anh

Baoquocte.vn. Đại sứ quán Việt Nam tại Anh sẽ tiếp tục theo dõi sát sao vụ xét xử người đứng đầu đường dây buôn người ở Anh.
Động đất ở Indonesia: Đại sứ quán Việt Nam sẵn sàng các biện pháp bảo hộ công dân khi cần thiết

Động đất ở Indonesia: Đại sứ quán Việt Nam sẵn sàng các biện pháp bảo hộ công dân khi cần thiết

Baoquocte.vn. Đại sứ Tạ Văn Thông cho biết tính đến 18h ngày 21/11, chưa ghi nhận trường hợp người Việt thương vong trong trận động đất tại thị trấn Cijanjur.
Vụ tàu LADY R3 gặp sự cố: Bộ Ngoại giao đang phối hợp triển khai các biện pháp hỗ trợ nhân đạo theo quy định

Vụ tàu LADY R3 gặp sự cố: Bộ Ngoại giao đang phối hợp triển khai các biện pháp hỗ trợ nhân đạo theo quy định

Baoquocte.vn. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng trả lời về vụ việc tàu LADY R3 gặp sự cố trên vùng biển gần mũi Vũng Tàu.
Vụ tai nạn tại Seoul: Đã xác định 1 công dân Việt Nam thiệt mạng; thiết lập Nhóm công tác theo dõi sát vụ việc

Vụ tai nạn tại Seoul: Đã xác định 1 công dân Việt Nam thiệt mạng; thiết lập Nhóm công tác theo dõi sát vụ việc

Baoquocte.vn. Cảnh sát Quốc gia Hàn Quốc vừa thông báo đã xác định 1 công dân Việt Nam (sinh năm 2001) thiệt mạng trong vụ tai nạn tại Itaewon, Seoul.
Khám phá văn hóa giao tiếp của đất nước vạn đảo Indonesia (Phần 2)

Khám phá văn hóa giao tiếp của đất nước vạn đảo Indonesia (Phần 2)

Baoquocte.vn. Là một quốc gia Đông Nam Á, Indonesia gần gũi với Việt Nam, nhưng nước này có 86% dân số theo Hồi giáo tạo nên khác biệt trong văn hoá giao tiếp.
Khám phá văn hóa giao tiếp của đất nước vạn đảo Indonesia (Phần 1)

Khám phá văn hóa giao tiếp của đất nước vạn đảo Indonesia (Phần 1)

Baoquocte.vn. Là quốc gia Đông Nam Á nên Indonesia gần gũi với Việt Nam, nhưng 86% dân số nước này theo Hồi giáo tạo nên khác biệt trong văn hoá giao tiếp.
Những điều cần biết để không bỡ ngỡ khi đến xứ sở hoa tulip Hà Lan

Những điều cần biết để không bỡ ngỡ khi đến xứ sở hoa tulip Hà Lan

Baoquocte.vn. Khi gặp một người Hà Lan bất kì, thật khó để nhận xét về địa vị hay khả năng tài chính của họ thông qua vẻ bề ngoài...
Đôi điều cần biết về văn hóa giao tiếp ở Bỉ - 'trái tim của châu Âu'

Đôi điều cần biết về văn hóa giao tiếp ở Bỉ - 'trái tim của châu Âu'

Baoquocte.vn. Cùng khám phá đôi nét về văn hóa giao tiếp và con người Bỉ để hiểu rõ hơn về đất nước được coi là 'trái tim châu Âu' qua bài viết dưới đây!
Những nước nào có Ngày Quốc khánh trong tháng 12?

Những nước nào có Ngày Quốc khánh trong tháng 12?

Baoquocte.vn. Trong tháng 12 có 12 quốc gia kỷ niệm Ngày Quốc khánh, bao gồm Romania, Lào, UAE, Thái Lan, Phần Lan, Burkina Faso, Kenya, Bhutan, Niger, Qatar...
Đôi điều cần biết khi đến 'xứ sở nghìn đảo' Philippines

Đôi điều cần biết khi đến 'xứ sở nghìn đảo' Philippines

Baoquocte.vn. Gồm hơn 7.100 hòn đảo lớn nhỏ muôn màu sắc, Philippines có nề văn hóa vô cùng đặc sắc. Cùng tìm hiểu những nét đặc trưng trong văn hóa tại đây.
Phiên bản di động