Sổ tay văn hóa Đông - Tây

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Tây Ban Nha (kỳ 2)

Hữu Ngọc
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Văn học Tây Ban Nha bao gồm các thể loại văn học như thơ, văn xuôi và kịch, trong đó nhiều tác giả, tác phẩm nổi tiếng thế giới.
Nhà văn cổ điển Cervantes Saavedra Miguel de
Nhà văn cổ điển Cervantes Saavedra Miguel de

Cervantes Saavedra Miguel de (1547-1616) là nhà văn cổ điển lớn nhất của Tây Ban Nha, một đỉnh cao của văn học thế giới. Tác phẩm chính: Don Quijote, nhà quý tộc tài ba xứ Mancha.

Don Quijote, nhà quý tộc tài ba xứ Mancha (phần 1 xuất bản năm 1605, phần 2 năm 1615) là tiểu thuyết hiện thực phê phán, trở thành mẫu mực thể loại này trên thế giới và có một giá trị nhân văn lớn.

Tác phẩm Don Quijote nhại và giễu cợt thể loại tiểu thuyết hiệp sĩ đương thời đề cao những ảo vọng về danh dự, anh dũng, đạo lý của tầng lớp hiệp sĩ, không còn được ai tin tưởng trong một nước Tây Ban Nha phong kiến suy tàn.

Truyện kể về một nhà quý tộc nông thôn, gầy gò, cao lênh khênh, tốt bụng và có nhân phẩm. Ông ta đọc quá nhiều tiểu thuyết hiệp sĩ, đến mức loạn trí, tự cho mình có nhiệm vụ đem gươm đi khắp thiên hạ để làm việc nghĩa.

Ông lấy tên là Don Quijote de la Mancha và nhận lễ thụ phong hiệp sĩ. Người phong tước cho ông là một tay chủ quán (ông tưởng quán của y là một tòa lâu đài). Ông chọn một cô thôn nữ làm “Phu nhân lý tưởng” để tôn sùng (theo tục lệ hiệp sĩ) và đặt tên cô là Dulcinea.

Ông ra đi và nếm đủ nỗi gian truân. Có lần, ông gây sự với một bọn lái buôn, bị chúng đánh cho một trận. Ông phải trở về nhà. Vẫn hăng hái, ông mộ một nông phu là Sancho Panza làm bầy tôi, hứa sẽ phong cho hắn làm thái thú mảnh đất nào họ sẽ chiếm được. Don Quijote cưỡi con ngựa Rocinante gầy còm cùng Sancho Panza cưỡi lừa, đi chu du thiên hạ.

Đầu óc ngông cuồng của Don Quijote tưởng tượng ra đủ thứ. Ông đánh nhau với cối xay gió, tưởng đó là bọn khổng lồ, bị cánh quạt tung cả người lẫn ngựa lên không. Ông đánh lung tung vì tưởng đàn cừu là quân sĩ, tưởng người nô lệ là những nhà quý tộc bị hành hạ.

Cuối cùng, mấy nhà quý tộc thích đùa, tặng cho Sancho Panza danh hiệu thái thú một hòn đảo tưởng tượng. Còn Don Quijote thì bị một sinh viên đóng giả làm hiệp sĩ Bạch Nguyệt đánh bại. Ông vỡ mộng, trở về quê. Trước khi chết ít lâu, ông không đọc tiểu thuyết hiệp sĩ giang hồ nữa.

Ngoài giá trị đương thời (chống lại loại tiểu thuyết trên, chống lại nhà thờ Thiên Chúa giáo và một số chính sách xã hội Tây Ban Nha thế kỷ XVII), Don Quijote còn có giá trị nhân văn sâu sắc, cặp chủ tớ Don Quijote-Sancho Panza đối lập tính cách, lý tưởng hóa hào hiệp viển vông, với tính chất thực tế, khôn ngoan của tính cách Tây Ban Nha nói riêng, của mỗi con người bình thường nói chung.

Có thể Don Quijote là câu chuyện tiêu biểu về một con người lý tưởng rơi vào một xã hội thực dụng. Don Quijote đã được nhiều lần lấy làm đề tài kịch và phim.

***

Echegara Y Yeizaguirre (1832-1916) là tác giả sân khấu (lãng mạn, đề tài hiện thực) và chính khách. Ông được Giải thưởng Nobel Văn học năm 1904. Tác phẩm chính: Miệng lưỡi thế gian (1881).

Miệng lưỡi thế gian là vở kịch được coi là tác phẩm nổi trội nhất của Echegara. Ông thể hiện những đề tài hiện thực (mâu thuẫn có tính chất xã hội và đạo lý) bằng kỹ thuật lãng mạn mới. Miệng lưỡi thế gian lên án miệng lưỡi thế gian, những kẻ ngồi rồi bịa chuyện gây nên tai họa. Nhân vật chính là thiếu phụ Teedera xinh đẹp và đức hạnh.

Hai vợ chồng Teedera có một người con nuôi là Ernesto tuổi khoảng hai mươi, tâm hồn lãng mạn. Ernesto mê mẹ nuôi, nhưng Teedera rất đứng đắn. Những người xung quanh, nhất là họ hàng nhà chồng nói ra nói vào, khiến cho chồng Julian sau cũng tin là vợ mình có tình ý với con nuôi.

Có một tử tước công khai vu cho Teedera; Ernesto đòi đấu gươm với hắn. Chồng Teedera can thiệp, đứng ra đấu gươm bảo vệ danh dự cho vợ, chồng Teedera bị thương chết. Thiên hạ càng đinh ninh là Teedera có quan hệ bất chính với Ernesto, cuối cùng, Ernesto và Teedera lấy nhau, chính do miệng lưỡi thiên hạ đẩy họ đến hành động ấy.

***

Sender Ramon Jose (1902-1982) là nhà văn viết tiểu thuyết hiện thực và biểu tượng về tự do, về số phận con người, về chiến sĩ cách mạng (lưu vong). Tác phẩm chính: Vua và hoàng hậu (1947).

Vua và hoàng hậu là tiểu thuyết vừa hiện thực, vừa biểu tượng của Sender. Trong cuộc nội chiến, khi nhân dân thủ đô Mandrid nổi dậy, một vị hầu tước bỏ trốn, vợ ở lại, trốn trong một căn buồng, được người làm vườn Romulo bảo vệ. Romulo đã nhìn thấy cô chủ tắm truồng trong bể bơi và đâm mê cô ta, mặc dù biết cô khinh mình là kẻ tôi tớ.

Anh thấy cô lén lút tiếp khách ban đêm, rình bắt: té ra đó chính là chồng cô. Hầu tước bị dân quân bắn. Cô chủ lợi dụng tình yêu của Romulo để tìm cách trốn đi. Lúc sắp thành công thì cô lại ở lại, vì cô đã yêu Romulo và không muốn Romulo có nguy cơ bị giết, nhưng rồi chính cô lại bị giết.

Tác giả muốn chứng minh là trong những hoàn cảnh đặc biệt, con người trở về bản chất thực của mình, vượt ra ngoài các ước lệ xã hội. Vua tượng trưng cho con người, Hoàng hậu là ảo mộng, lý tưởng.

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Italy (Kỳ 16)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Italy (Kỳ 16)

Ungaretti Giuseppe (1888-1970) là nhà thơ, tác phẩm chính: Vui sướng, Bến cảng bị vùi, Cảm xúc thời gian; Verga Giovanni (1840 - 1922) là ...

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Người phương Tây nghĩ gì? (Kỳ 2)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Người phương Tây nghĩ gì? (Kỳ 2)

TGVN. Phương pháp tư duy nội quan, suy niệm về Thượng đế bằng nhận thức trực giác, đã ảnh hưởng nhiều đến trào lưu triết học ...

Đọc thêm

AMM-54: ASEAN và các đối tác EAS đề cao cách tiếp cận đa phương trong giải quyết các thách thức

AMM-54: ASEAN và các đối tác EAS đề cao cách tiếp cận đa phương trong giải quyết các thách thức

Baoquocte.vn. ASEAN và các đối tác EAS nhất trí đề cao cách tiếp cận đa phương, đẩy mạnh hợp tác khu vực và quốc tế trong giải quyết các thách thức ...
Netflix tháng 8: Cuộc đổ bộ của hàng loạt phim mới ra mắt mùa đầu

Netflix tháng 8: Cuộc đổ bộ của hàng loạt phim mới ra mắt mùa đầu

Baoquocte.vn. Netflix tiếp tục giới thiệu thêm nhiều bộ phim mới lạ, đánh dấu một tháng 8 đầy sôi động và lôi cuốn giữa mùa dịch Covid-19.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Năm ngày 5/8/2021: Ma Kết cảnh giác với người khác, Song Tử nên thành thật với bản thân

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Năm ngày 5/8/2021: Ma Kết cảnh giác với người khác, Song Tử nên thành thật với bản thân

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 5/8 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Tử vi hôm nay - Xem tử vi 12 con giáp ngày 5/8/2021: Tuổi Sửu công việc thăng hoa, tuổi Ngọ nên quan tâm tới ngoại hình

Tử vi hôm nay - Xem tử vi 12 con giáp ngày 5/8/2021: Tuổi Sửu công việc thăng hoa, tuổi Ngọ nên quan tâm tới ngoại hình

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 5/8/2021, tử vi 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi.
Những địa phương có ca mắc Covid-19 mới cao nhất cả nước ngày 4/8

Những địa phương có ca mắc Covid-19 mới cao nhất cả nước ngày 4/8

Baoquocte.vn. Bản tin Covid-19 của Bộ Y tế cho biết, trong ngày 4/8 cả nước ghi nhận 7.623 ca nhiễm mới (giảm 754 ca so với hôm qua).
Ô tô hạng sang đang hot hit thị trường Hàn Quốc

Ô tô hạng sang đang hot hit thị trường Hàn Quốc

Baoquocte.vn. Ô tô hạng sang do nước ngoài sản xuất bán tại thị trường Hàn Quốc trong tháng 7/2021, tăng 23,3% so với cùng kỳ năm trước.
Việt Nam-Thụy Sỹ: Nền tảng vững chắc cho quan hệ đối tác bền vững hơn

Việt Nam-Thụy Sỹ: Nền tảng vững chắc cho quan hệ đối tác bền vững hơn

Baoquocte.vn. Trong 50 năm qua, quan hệ Việt Nam-Thụy Sỹ phát triển theo chiều hướng tốt đẹp mà nửa thế kỷ trước không ai có thể tưởng tượng ra.
Điện mừng lãnh đạo Cộng hòa Armenia

Điện mừng lãnh đạo Cộng hòa Armenia

Baoquocte.vn. Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ gửi điện chúc mừng Thủ tướng và Chủ tịch Quốc hội Cộng hòa Armenia.
Tin thế giới 4/8: Nga nói phương Tây có thể can thiệp bầu cử; Biển Đông thành ‘tâm điểm’ trong ngày; Iran bị cáo buộc tấn công tàu biển

Tin thế giới 4/8: Nga nói phương Tây có thể can thiệp bầu cử; Biển Đông thành ‘tâm điểm’ trong ngày; Iran bị cáo buộc tấn công tàu biển

Baoquocte.vn. Nga lo ngại phương Tây can thiệp bầu cử, thế giới hướng tới Biển Đông, vụ tấn công tàu ngoài khơi UAE... là những sự kiện thế giới nổi bật ...
Linh vật Olympic Tokyo 2021 ‘thất sủng’ ngay trên sân nhà

Linh vật Olympic Tokyo 2021 ‘thất sủng’ ngay trên sân nhà

Baoquocte.vn. Linh vật thường đóng vai trò quan trọng trong các chiến dịch marketing hình ảnh, nhưng các linh vật của Olympic Tokyo lại vô cùng mờ nhạt.
Thụy Sỹ - Vẻ đẹp đa sắc giữa lòng châu Âu

Thụy Sỹ - Vẻ đẹp đa sắc giữa lòng châu Âu

Baoquocte.vn. Chỉ có thể là Thụy Sỹ - "thiên đường giữa châu Âu" có thể chiều lòng những du khách khó tính nhất...
Trải nghiệm xuyên Việt trên tàu du lịch bằng đầu máy hơi nước

Trải nghiệm xuyên Việt trên tàu du lịch bằng đầu máy hơi nước

Baoquocte.vn. Bộ Giao thông Vận tải vừa có văn bản chấp thuận chủ trương thực hiện dự án cải tạo, xây dựng tàu du lịch bằng đầu máy hơi nước.
'Ngấm đòn' do Covid-19, du lịch Thái Lan tìm kiếm kịch bản mới

'Ngấm đòn' do Covid-19, du lịch Thái Lan tìm kiếm kịch bản mới

Baoquocte.vn. Tổng cục Du lịch Thái Lan (TAT) đưa ra ba kịch bản khả thi cho ngành du lịch trong năm 2022.
Saudi Arabia cho phép du khách đã tiêm đủ liều vaccine ngừa Covid-19 nhập cảnh

Saudi Arabia cho phép du khách đã tiêm đủ liều vaccine ngừa Covid-19 nhập cảnh

Baoquocte.vn. Sau 17 tháng đóng cửa do đại dịch, ngày 30/7, Saudi Arabia thông báo nước này sẽ mở cửa biên giới cho du khách nước ngoài đã tiêm đủ liều vaccine ngừa Covid-19.
Mê mẩn với triển lãm hiệu ứng 3D từ 13.000 cây hoa lan ở Nhật Bản

Mê mẩn với triển lãm hiệu ứng 3D từ 13.000 cây hoa lan ở Nhật Bản

Baoquocte.vn. Bảo tàng TeamLab ở thủ đô Tokyo đang trưng bày 13.000 tác phẩm hoa lan, được bố trí mang lại hiệu ứng 3D như kính vạn hoa.
Lo biến thể Delta, Đức chuẩn bị thắt chặt nhập cảnh đối với du khách

Lo biến thể Delta, Đức chuẩn bị thắt chặt nhập cảnh đối với du khách

Baoquocte.vn. Số các ca nhiễm Covid-19 tại nền kinh tế lớn nhất châu Âu liên tục gia tăng kể từ đầu tháng Bảy, chủ yếu do sự lây lan nhanh của biến thể Delta.
Phong trào đọc sách từ vùng tâm dịch TP. Hồ Chí Minh

Phong trào đọc sách từ vùng tâm dịch TP. Hồ Chí Minh

Baoquocte.vn. Các chương trình ý nghĩa như 'Sách trao tay, học ngày giãn cách', hay 'Khép cửa đọc sách' đang được thực hiện tại vùng tâm dịch TP. Hồ Chí Minh.
Truyện Kiều và sự liên tưởng thú vị với thời Covid-19

Truyện Kiều và sự liên tưởng thú vị với thời Covid-19

Baoquocte.vn. Cách nhau tới 200 năm, nhưng thế giới trong Truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du lại có sự trùng hợp và liên tưởng thú vị với thời Covid-19.
Đại sứ Tôn Sinh Thành ra mắt sách 'Giáo trình Đàm phán quốc tế'

Đại sứ Tôn Sinh Thành ra mắt sách 'Giáo trình Đàm phán quốc tế'

Baoquocte.vn. Đây là cuốn sách khá hiếm hoi, có độ tin cậy cao, rất hữu ích về lĩnh vực đàm phán trong quan hệ quốc tế cho những ai muốn tìm hiểu về lĩnh vực này.
Lan tỏa niềm vui đọc sách với cuộc thi thiết kế Thế giới là một cuốn sách mở

Lan tỏa niềm vui đọc sách với cuộc thi thiết kế Thế giới là một cuốn sách mở

Baoquocte.vn. Giữa không khí ảm đạm của mùa dịch, những tác phẩm văn học… đã trở thành nguồn cảm hứng cho cuộc thi thiết kế Thế giới là một cuốn sách mở.
Hoàng tử Harry sẽ thổ lộ những gì trong cuốn hồi ký sắp ra mắt?

Hoàng tử Harry sẽ thổ lộ những gì trong cuốn hồi ký sắp ra mắt?

Baoquocte.vn. Harry cho biết anh viết cuốn hồi ký không phải trong tư cách một hoàng tử từ lúc được sinh ra, mà với tư cách một người đàn ông đã trưởng thành.
Sách mới: 'Bình an mà sống'

Sách mới: 'Bình an mà sống'

Baoquocte.vn. Cuốn sách mới của tác giả Lưu Đình Long thật phù hợp để đồng hành cùng bạn vào những lúc lắng lòng giữa bối cảnh dịch Covid-19.
Phiên bản di động