Nhìn lại 10 năm Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ được UNESCO ghi danh

PGS. TS. Bùi Hoài Sơn*
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Khoảng thời gian 10 năm Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại không quá dài nhưng đủ để ta cảm nhận được niềm tự hào với những kết quả đặc biệt...
Nhìn lại 10 năm Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ được UNESCO ghi danh
Nhìn lại 10 năm Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ được UNESCO ghi danh. (Nguồn: Vietnamnet)

Năm nay vừa tròn 10 năm Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ được Tổ chức Khoa học, Giáo dục và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. 10 năm là một khoảng thời gian không quá dài nhưng chúng ta cũng đủ cảm nhận về niềm tự hào, những kết quả đạt được khi di sản đặc biệt quan trọng của quốc gia được thế giới vinh danh.

Trong lòng mỗi người dân Việt Nam, Lễ hội Đền Hùng là thời khắc linh thiêng để chúng ta cảm nhận sâu sắc nhất về tinh thần dân tộc, lòng yêu nước, giá trị đoàn kết mà cha ông ta đã để lại, tinh thần sức mạnh chung cho cả đất nước, giúp dân tộc ta chiến thắng mọi kẻ thù, vượt qua mọi khó khăn. Có lẽ hiếm có một dân tộc nào trên thế giới, tổ tiên chung lại có ý nghĩa lớn lao và được thực hành một cách kính cẩn, trang trọng đến như vậy.

Văn hóa người Việt được đặc trưng bởi tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên và sự thăng hoa của tín ngưỡng ấy ở tầm quốc gia chính là tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương. Không phải ngẫu nhiên mà trước khi về tiếp quản Thủ đô, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dừng chân ở Đền Hùng và nói một câu truyền cảm hứng cho cả dân tộc về lòng yêu nước và trách nhiệm với đất nước: “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”.

Lời hiệu triệu từ con tim ấy cùng với nghĩa đồng bào được vang lên từ buổi đọc Tuyên ngôn độc lập của Bác “Tôi nói đồng bào nghe rõ không” chính là thông điệp quan trọng để tạo nên tinh thần dân tộc và lòng yêu nước của mỗi người dân đất Việt.

Việc thực hiện hồ sơ tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ là một trong những công việc nặng nề nhưng có ý nghĩa nhất mà tôi được tham gia. Công nhận giá trị di sản văn hóa thế giới cho tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương có tầm quan trong trong việc tôn vinh tổ tiên, khẳng định giá trị văn hóa của dân tộc, từ đó củng cố sức mạnh Việt Nam trong thời đại mới.

Tôi còn nhớ rất rõ những quyết tâm của lãnh đạo tỉnh Phú Thọ như ông Nguyễn Doãn Khánh, Bí thư Tỉnh ủy, bà Nguyễn Thị Kim Hải lúc đó rồi ông Hà Kế San sau này, hai Phó chủ tịch tỉnh, hay trong lần họp Ban Chỉ đạo thực hiện hồ sơ lần thứ 2 ngày 25/1/2011, ông Hoàng Dân Mạc, thời điểm đó là Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ nhấn mạnh, việc xây dựng hồ sơ Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương là công việc trọng đại, việc làm thể hiện tấm lòng trân trọng với tổ tiên, vì vậy, cần thực hiện một cách thận trọng. Đã làm là phải chắc thắng, chắc chắn được công nhận.

Nếu công việc không được thực hiện thành công thì UBND tỉnh, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch có lỗi với tổ tiên và không hoàn thành nhiệm vụ mà Đảng và Nhà nước giao. Chính nhờ sự quyết tâm của lãnh đạo tỉnh cùng với các cán bộ của Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam đã tạo nên thuận lợi lớn cho việc thành công của hồ sơ.

Trong hồ sơ đệ trình UNESCO của chúng ta ghi rõ: “Bắt nguồn từ tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên trong gia tộc, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương có từ xa xưa đã trở thành một bản sắc văn hóa của cộng đồng với triết lý “Con người có tổ có tông”.

Thờ cúng Hùng Vương có một tầm quan trọng trong tâm thức của người Việt, khẳng định người Việt có chung một thủy tổ, nguồn gốc đó là sợi chỉ đỏ tạo nên truyền thống đoàn kết thương yêu, đùm bọc lẫn nhau. Thờ cúng Hùng Vương, thờ cúng thủy tổ của dân tộc - đất nước trở thành một biểu tượng văn hóa - tín ngưỡng kết nối giữa quá khứ với hiện tại, có tác dụng vun đắp tình cảm với gia đình, làng xã và đất nước”.

Đồng thời, nhấn mạnh với nhân dân toàn thế giới về ý nghĩa của tín ngưỡng đặc biệt này đối với dân tộc Việt Nam: “Giỗ Tổ Hùng Vương vào ngày 10 tháng 3 âm lịch hàng năm nhằm giáo dục đạo lý truyền thống biết ơn tổ tiên, trở thành nơi hội tụ tinh thần đưa các thế hệ con cháu về cội nguồn. Trong ngày Giỗ Tổ Hùng Vương và những ngày còn lại trong năm, hàng triệu lượt người hành hương về núi thiêng Nghĩa Lĩnh để tưởng niệm Hùng Vương, nhớ ơn công lao tổ tiên trong dựng nước và giữ nước”.

Đến thời điểm tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương được ghi danh, chưa có bất kỳ một hồ sơ tương tự về tín ngưỡng thờ tổ tiên chung của cả một đất nước được UNESCO lựa chọn đưa vào danh mục di sản của mình.

Vì thế, để nhấn mạnh đến tính riêng có, độc đáo và cũng là để trở thành một ví dụ toàn cầu về đề tinh thần yêu nước, đoàn kết, hồ sơ của chúng ta đã ghi rõ: “Người Việt coi Hùng Vương là thủy tổ của dân tộc. Thờ cúng Hùng Vương là truyền thống đạo lý uống nước nhớ nguồn của người Việt, nhưng cũng là truyền thống của nhiều tộc người ở Việt Nam. Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ được đưa vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại sẽ khiến người dân ở tỉnh Phú Thọ, cả nước Việt Nam cùng cộng đồng quốc tế nhận thức sâu sắc thêm về sức sống của triết lý hướng về cội nguồn trong cuộc sống tinh thần của các cộng đồng địa phương. Việc ghi danh cũng sẽ nâng cao nhận thức về tầm quan trọng thờ cúng Hùng Vương ở cấp độ địa phương, quốc gia và quốc tế ở các làng, xã, không chỉ ngày Giỗ Tổ Hùng Vương ở núi Nghĩa Lĩnh".

Sau 10 năm được ghi danh, đánh giá lại nỗ lực của chúng ta trong việc tôn vinh giá trị tổ tiên - dân tộc mình, chúng ta nhận thấy rằng, tỉnh Phú Thọ đã phối hợp với các bộ, ban, ngành để thực hiện thành công rất nhiều việc. Cộng đồng đã tiến hành phục hồi những diễn xướng dân gian liên quan đến việc thờ cúng Hùng Vương đã mai một, thất truyền, phục dựng một số không gian thờ cúng Hùng Vương ở một số làng xã với sự hỗ trợ của Nhà nước.

Các nghi thức, diễn xướng dân gian liên quan đến Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở các làng xã trên địa bàn tỉnh Phú Thọ tiếp tục được sưu tầm, nghiên cứu; các văn bia, thần tích, sắc phong, lệnh chỉ liên quan đến Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở các làng đã được sưu tập, phân loại, dịch ra chữ quốc ngữ; hoạt động quảng bá giá trị của tín ngưỡng được thực hiện khá bài bản và thực sự đã phát huy hiệu quả truyền thông....

Tất cả giúp cho chúng ta một niềm tin vững chắc vào việc giữ gìn và phát huy tốt nhất giá trị của tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương nói chung, lễ hội Đền Hùng nói riêng trong đời sống xã hội đương đại và cả tương lai.

Có thể nói rằng, các thế hệ người Việt sáng tạo ra hình ảnh vị vua dựng nước, giữ nước vừa thực vừa ảo, vừa thiêng liêng như tổ tiên của dân tộc, vừa gần gũi với mỗi người dân. Việc UNESCO ghi danh Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại đã khẳng định sự trường tồn, bất diệt, đạo lý nhớ về cội nguồn, hòa hợp dân tộc có từ hàng ngàn năm nay của người Việt, nâng cao ý thức tôn trọng đối với sự đa dạng văn hóa và sự sáng tạo của người Việt.

*Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội, Nguyên Viện trưởng Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam, thư ký Hồ sơ Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ.

Giỗ Tổ Hùng Vương năm 2022 được tổ chức ở quy mô cấp tỉnh

Giỗ Tổ Hùng Vương năm 2022 được tổ chức ở quy mô cấp tỉnh

Tỉnh ủy Phú Thọ sẽ tổ chức các hoạt động Giỗ Tổ Hùng Vương năm 2022 ở quy mô cấp tỉnh, gắn với kỷ niệm ...

Nét đẹp văn hóa trong thực hành bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu

Nét đẹp văn hóa trong thực hành bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu

Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện ...

Xem nhiều

Đọc thêm

Giải bóng đá chào mừng Năm Đoàn kết Hữu nghị Việt Nam-Lào 2022

Giải bóng đá chào mừng Năm Đoàn kết Hữu nghị Việt Nam-Lào 2022

Baoquocte.vn. Chiều 19/8, tại thủ đô Vientiane đã diễn ra giải bóng đá hữu nghị nhằm thiết thực chào mừng Năm Đoàn kết Hữu nghị Việt Nam-Lào 2022.
Bất động sản mới nhất: Giá nhà liền kề tăng sốc 67% sau 4 năm, thị trường thanh lọc mạnh mẽ, địa ốc triệu đô vẫn ‘ngủ’, xu hướng phòng thủ lên ngôi

Bất động sản mới nhất: Giá nhà liền kề tăng sốc 67% sau 4 năm, thị trường thanh lọc mạnh mẽ, địa ốc triệu đô vẫn ‘ngủ’, xu hướng phòng thủ lên ngôi

Baoquocte.vn. Giá biệt thự, nhà liền kề tăng mạnh dù thanh khoản kém, dự báo thị trường những tháng cuối năm … là những tin bất động sản (BĐS) mới nhất.
Hành trình gia nhập NATO: Phần Lan, Thụy Điển và Thổ Nhĩ Kỳ chuẩn bị có động thái mới

Hành trình gia nhập NATO: Phần Lan, Thụy Điển và Thổ Nhĩ Kỳ chuẩn bị có động thái mới

Baoquocte.vn. Các đại diện Phần Lan, Thụy Điển và Thổ Nhĩ Kỳ sẽ nhóm họp, tiếp tục các cuộc thảo luận về việc gia nhập NATO dựa trên bản ghi nhớ ...
Tình thế lưỡng nan ở Greenland - hòn đảo lớn nhất thế giới

Tình thế lưỡng nan ở Greenland - hòn đảo lớn nhất thế giới

Baoquocte.vn. Khi du khách đổ về Greenland (Đan Mạch) để thưởng ngoạn những tảng băng trôi thì vấn đề bảo vệ môi trường lại khiến các nhà chức trách “đau đầu”.
Nga: Rất khó để các quốc gia CSTO một mình đối phó với thảm họa

Nga: Rất khó để các quốc gia CSTO một mình đối phó với thảm họa

Baoquocte.vn. Đại diện Nga kêu gọi các nước thuộc CSTO xúc tiến các biện pháp chung để đối phó tình huống khẩn cấp.
Trung Quốc: Hạ tầng viễn thông phát triển vượt bậc, gần 500 triệu người sử dụng mạng 5G

Trung Quốc: Hạ tầng viễn thông phát triển vượt bậc, gần 500 triệu người sử dụng mạng 5G

Baoquocte.vn. Trung Quốc cho biết doanh thu ngành viễn thông tăng 1,47 nghìn tỷ Nhân dân tệ (khoảng 215,97 tỷ USD) năm 2021 so với 1,08 nghìn tỷ Nhân dân tệ ...
Hợp tác Nga-Iran vướng đòn trừng phạt, Qatar cũng 'bó tay' trước 'cơn khát’ khí đốt của châu Âu

Hợp tác Nga-Iran vướng đòn trừng phạt, Qatar cũng 'bó tay' trước 'cơn khát’ khí đốt của châu Âu

Baoquocte.vn. Trước sự thiếu hụt khí đốt từ Nga, châu Âu tìm tới Qatar. Nhưng dòng nhiên liệu này cũng không phải là 'liều thuốc' chữa bách bệnh.
Bán đảo Crimea: Tiếp tục kích hoạt hệ thống phòng không

Bán đảo Crimea: Tiếp tục kích hoạt hệ thống phòng không

Baoquocte.vn. Người dân thành phố Evpatoria trên bán đảo Crimea thông báo về hoạt động của hệ thống phòng không. Đoạn video đã được đăng tải trên kênh Telegram.
Điện hóa phương tiện giao thông công cộng - tham vọng của một thành phố ở Ấn Độ

Điện hóa phương tiện giao thông công cộng - tham vọng của một thành phố ở Ấn Độ

Baoquocte.vn. Thành phố Mumbai, Ấn Độ, sẽ tăng cường số lượng xe buýt 2 tầng màu đỏ giống ở London, gần một thế kỷ sau khi bắt đầu triển khai phương ...
Xe đạp - phương tiện giao thông hay giải trí?

Xe đạp - phương tiện giao thông hay giải trí?

Baoquocte.vn. Câu trả lời phụ thuộc vào quan điểm của các cá nhân nhưng rõ ràng không thể phủ nhận lợi ích của xe đạp đối với môi trường.
Tăng cường nguồn lực tài chính trong nước để thúc đẩy bình đẳng giới tại Việt Nam

Tăng cường nguồn lực tài chính trong nước để thúc đẩy bình đẳng giới tại Việt Nam

Baoquocte.vn. Hơn 100 đại biểu cùng thảo luận, kêu gọi các sáng kiến và sự hợp tác nhằm tăng cường các nguồn lực tài chính để thúc đẩy bình đẳng giới tại Việt Nam.
Số người di cư đến Liên minh châu Âu tăng 86% so với cùng kỳ

Số người di cư đến Liên minh châu Âu tăng 86% so với cùng kỳ

Baoquocte.vn. Theo Frontex, ngày 12/8, chỉ trong 7 tháng qua, đã có 155.090 người di cư đến Liên minh châu Âu (EU), tăng 86% so với cùng kỳ năm ngoái.
Tập huấn công tác thông tin đối ngoại về nhân quyền cho cán bộ của 13 tỉnh, thành phố khu vực ĐBSCL

Tập huấn công tác thông tin đối ngoại về nhân quyền cho cán bộ của 13 tỉnh, thành phố khu vực ĐBSCL

Baoquocte.vn. Hội nghị diễn ra trong 2 ngày nhằm nâng cao hiệu quả công tác thông tin, tuyên truyền về quyền con người ở địa phương.
Chia sẻ kinh nghiệm các hoạt động dự án vì trẻ em gái vùng dân tộc thiểu số

Chia sẻ kinh nghiệm các hoạt động dự án vì trẻ em gái vùng dân tộc thiểu số

Baoquocte.vn. Hội thảo chia sẻ kinh nghiệm các hoạt động dự án 'Chúng tôi Có thể' vì trẻ em gái vùng dân tộc thiểu số đã được Ủy ban Dân tộc phối hợp UNESCO tổ chức.
Tìm hướng đi bền vững cho cây quế ở Lào Cai

Tìm hướng đi bền vững cho cây quế ở Lào Cai

Baoquocte.vn. Góp phần xóa đói giảm nghèo chủ lực cho bà con ở Lào Cai, tuy nhiên thời gian qua, việc phát triển 'nóng' cây quế đang tạo ra nhiều thách thức cho địa phương.
Hội nghị đánh giá tình hình Ban chỉ đạo nhân quyền các địa phương khu vực miền Trung và miền Nam

Hội nghị đánh giá tình hình Ban chỉ đạo nhân quyền các địa phương khu vực miền Trung và miền Nam

Baoquocte.vn. Đây là Hội nghị đầu tiên sau rất nhiều năm Ban chỉ đạo nhân quyền địa phương được thành lập và kiện toàn.
'Khuôn mẫu giới và định kiến xã hội khiến nam giới chịu thêm nhiều áp lực'

'Khuôn mẫu giới và định kiến xã hội khiến nam giới chịu thêm nhiều áp lực'

Baoquocte.vn. Khuôn mẫu giới và định kiến xã hội cũng khiến nam giới gặp nhiều khó khăn, phải gồng mình vì vai trò trụ cột kinh tế của gia đình.
Việt Nam tích cực cùng ASEAN đẩy lùi tội phạm xuyên quốc gia

Việt Nam tích cực cùng ASEAN đẩy lùi tội phạm xuyên quốc gia

Baoquocte.vn. Theo Thứ trưởng Bộ Công an Lê Quốc Hùng, Việt Nam luôn hợp tác chặt chẽ với ASEAN thúc đẩy hiệu quả hợp tác phòng chống tội phạm xuyên quốc gia.
ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga: Bình đẳng giới không thực chất nếu mặc nhiên việc nhà, chăm sóc mọi người là của phụ nữ

ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga: Bình đẳng giới không thực chất nếu mặc nhiên việc nhà, chăm sóc mọi người là của phụ nữ

Baoquocte.vn. Mặc định việc nhà là của phụ nữ... đã khiến cho bình đẳng giới dù được nhắc tới nhiều nhưng hoàn toàn không thực chất.
Pháp luật - pháp chế - pháp quyền: Bảo đảm quyền con người

Pháp luật - pháp chế - pháp quyền: Bảo đảm quyền con người

Baoquocte.vn. Bảo đảm quyền con người trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đòi hỏi phải xử lý đúng được mối quan hệ giữa pháp luật, pháp chế và pháp quyền.
ĐBQH Phạm Trọng Nghĩa: Việt Nam luôn lấy con người là động lực, trung tâm, mục tiêu của chính sách an sinh xã hội

ĐBQH Phạm Trọng Nghĩa: Việt Nam luôn lấy con người là động lực, trung tâm, mục tiêu của chính sách an sinh xã hội

Baoquocte.vn. An sinh xã hội ở nước ta phải đối mặt với những thách thức như già hóa dân số, 'bẫy thu nhập trung bình' làm giảm nguồn lực...
'Chiến dịch phòng, chống tham nhũng và cơ hội đầu tư nước ngoài ở Việt Nam'

'Chiến dịch phòng, chống tham nhũng và cơ hội đầu tư nước ngoài ở Việt Nam'

Baoquocte.vn. Chuyên gia Campuchia nhấn mạnh chiến dịch phòng, chống tham nhũng trên diện rộng ở Việt Nam đang có những bước tiến vững chãi và mạnh mẽ.
Australia: Treo cờ Thổ dân hay động thái hàn gắn quan hệ

Australia: Treo cờ Thổ dân hay động thái hàn gắn quan hệ

Baoquocte.vn. Lá cờ Thổ dân Australia sẽ vĩnh viễn tung bay trên Cầu cảng Sydney sau khi chính quyền bang New South Wales cam kết 17 triệu USD để lắp đặt cột cờ thứ ba.
Phần Lan: Nỗ lực giảm sự hấp dẫn của thuốc lá đối với giới trẻ

Phần Lan: Nỗ lực giảm sự hấp dẫn của thuốc lá đối với giới trẻ

Baoquocte.vn. Từ ngày 1/5, Phần Lan bắt buộc hình ảnh và logo thương hiệu phải xóa khỏi bao bì các sản phẩm thuốc lá, kể cả thuốc lá điện tử.
Nữ cựu binh Hải quân đầu tiên trở thành Cố vấn quốc phòng của Phó Tổng thống Mỹ

Nữ cựu binh Hải quân đầu tiên trở thành Cố vấn quốc phòng của Phó Tổng thống Mỹ

Baoquocte.vn. Bà Shanti Sethi, cựu binh Hải quân Mỹ gốc Ấn gia nhập văn phòng của Phó Tổng thống Kamala Harris với tư cách Cố vấn quốc phòng.
Sau 2 tháng chiến sự, hơn 5,2 triệu người Ukraine rời khỏi đất nước

Sau 2 tháng chiến sự, hơn 5,2 triệu người Ukraine rời khỏi đất nước

Baoquocte.vn. Phụ nữ và trẻ em chiếm 90% trong số hơn 5,2 triệu người Ukraine rời khỏi đất nước kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine.
Instagram 'lỗi hệ thống' trong việc bảo vệ phụ nữ khỏi những kẻ quấy rối

Instagram 'lỗi hệ thống' trong việc bảo vệ phụ nữ khỏi những kẻ quấy rối

Baoquocte.vn. Instagram có hệ thống hết sức lỏng lẻo trong việc ngăn chặn hành vi quấy rối qua tin nhắn, chủ yếu nhằm vào tệp người dùng nữ với lượng người theo dõi cao.
Ramadan - Tháng linh thiêng của người Hồi giáo

Ramadan - Tháng linh thiêng của người Hồi giáo

Baoquocte.vn. Hôm nay (2/4) bắt đầu Tháng Ramadan - một trong những dịp lễ quan trọng nhất của hơn 1,8 tỷ tín đồ Hồi giáo trên khắp thế giới.
Phiên bản di động