Richard Sorge: Sĩ quan tình báo huyền thoại của Liên Xô

Văn Đỉnh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Richard Sorge, bí danh Ramzai đã được lịch sử ghi nhận là một trong những điệp viên tài tình nhất của Liên Xô, với chiến tích cứu Moscow khỏi một cuộc tấn công của phát xít Đức.

Cách đây 80 năm, ngày 18/10/1941, sĩ quan tình báo Liên Xô Richard Sorge bị bắt ở thủ đô Tokyo. Tiếp theo là 1100 ngày bị giam cầm, tra tấn và hỏi cung trong nhà tù Sugamo.

Richard Sorge bình thản đón nhận bản án tử hình và không quyên cản ơn nhân viên quản giáo của nhà tù vì cách đối xử của họ giành cho ông luôn đậm chất nhân văn.

Thẻ thư ký báo chí Đại sứ quán Đức tại Tokyo của Richard Sorge. (Nguồn AiF)
Thẻ thư ký báo chí Đại sứ quán Đức tại Tokyo của Richard Sorge. (Nguồn AiF)

'Bàn cứu thua’ trông thấy

Điệp viên Richard Sorge đã đi vào lịch sử ngành tình báo Liên Xô bằng hai thông tin vô cùng giá trị, đó là kế hoạch chuẩn bị tấn công Liên Xô của Phát xít Đức và Nhật Bản sẽ không tuyên chiến với Liên Xô vào năm 1941.

Ngày 6/9/1941, điệp viên Sorge gửi về Trung tâm bản tin tuyệt mật, trong đó nói rõ: “Nhật Bản đang lên kế hoạch tác chiến ở phía Nam, chứ không phải vùng Viễn Đông của Liên Xô, như Moscow lo ngại”.

Đây là thời điểm quân đội Đức đang tiến gần tới Moscow. Sau khi giải mã những thông tin mà Ramzai (mật danh của Richard Sorge) gửi về, những sư đoàn và lữ đoàn tăng của Hồng quân Liên Xô đang trực chiến ở Viễn Đông để đối phó với đội quân Quan Đông của Nhật, được điều về ngoại ô Moscow và đây là yếu tố quan trọng đã cứu Moscow thoát khỏi cuộc tấn công của phát xít Đức.

Sĩ quan tình báo Richard Sorge hoạt động gần 10 năm từ 15/2/1932 đến tháng 10/1941 ở Tokyo, ngay sát bộ máy chính phủ Nhật. Mỗi ngày của Sorge là một ngày "đi trên lưỡi dao", phải vận dụng mọi mưu trí để khai thác thông tin mật và truyền về Moscow.

Để có được thành công đó, ngoài nỗ lực của bản thân, còn phải kể đến sự hỗ trợ tích cực từ đồng đội của Richard Sorge – những người mà ông đã từng hợp tác trong thời gian hoạt động ở Trung Quốc, đó là nhà báo Hozumi Ozaki, là nhân viên điện đài Maks Klauzen, về sau còn có thêm nhà báo Branko Vukelich và họa sĩ Yotoku Miayagi.

Nhật Bản, bến đỗ cuối cùng

Sự nghiệp tình báo của Richard Sorge có nhiều tình huống đặc biệt, khi ông là điệp viên của Liên Xô nhưng lại làm trong Đại sứ quán Đức ở Tokyo.

Thời gian còn là sinh viên, chàng trai Sorge thiên về tư tưởng cánh tả, ngoài thời gian nghiên cứu khoa học, ông rất tích cực tham gia hoạt động chính trị và là một trong những thành viên sáng lập Đảng Dân chủ Xã hội Đức.

Năm 1919, Sorge ra nhập Đảng Cộng sản Đức. Không lâu sau đó, Sorge trở thành lãnh đạo trường đảng của những người cộng sản Đức. Năm 1924, Richard Sorge tới Moscow, làm việc 5 năm trong Quốc tế Cộng sản (Quốc tế III). Năm 1929, ông được mời vào làm việc tại Cơ quan Tình báo quân đội Liên Xô.

Richard Sorge bắt đầu sự nghiệp tình báo ở Trung Quốc dưới vỏ bọc là nhà báo của Đức, các bài viết của anh được độc giả nhiệt liệt chào đón. Thời gian làm “phóng viên của báo chí Đức” ở Trung Quốc thực sự là bước đệm cho hoạt động sau này của ông ở Nhật Bản, đây cũng chính là kế hoạch sắp xếp của Lãnh đạo Liên Xô.

Khi Hitler vừa mới lên nắm quyền, Richard Sorge được điều về Đức. Thời gian này ông phải đổi hộ chiếu, vì hộ chiếu cũ đã hết hạn. Sorge rất lo ngại nếu tình cờ gặp lại người quen cũ, đặc biệt là những đảng viên Đảng Dân chủ Xã hội Đức, những người mà một thời ông đã cùng tham gia hoạt động.

Tuy nhiên, mọi việc diễn ra suôn sẻ. Nhận hộ chiếu mới, Sorge có thể tự tin giới thiệu mình là phóng viên làm việc ở Nhật Bản, tiếp đó là những chiến công ngoài sự mong đợi trên cương vị là thư ký báo chí của Đại sứ quán Đức ở Tokyo.

Tại sao Stalin không lên kế hoạch giải cứu Richard Sorge

Trong con mắt của mọi người, Richard Sorge được cho là “người ham vui”, “người luôn đuổi theo các bóng hồng”. Bất kỳ ở đâu có Sorge, ông đều trở thành linh hồn của cuộc vui. Thậm chí ông rất khéo léo kết thân với những người được giao nhiệm vụ theo dõi mình. (Ở Nhật Bản thời đó, bất kỳ công dân nước ngoài nào cũng bị chính quyền theo dõi).

Ở Tokyo, điệp viên Sorge thường đi xe phân khối lớn, tốc độ cao. Thật khó mà hình dung được rằng, bên trong vẻ hào nhoáng đó, ẩn chứa một công việc vô cùng căng thẳng – một công việc đã chi phối tiến trình lịch sử thế giới. Lãnh đạo Liên Xô đã đánh giá cao vai trò của Sorge, luôn tin tưởng những thông tin mà ông truyền về.

Một điều rất kỳ lạ là, tại sao Stalin không có kế hoạch giải thoát cho Richard Sorge. Tokyo đã đề xuất với Liên Xô là đổi điệp viên Sorge lấy hai đô đốc của họ đang bị Liên Xô bắt làm tù binh.

Theo nhà báo, nhà sử học Nga Nikolai Dolgopolov: “Cựu nhân viên Gestapo bị bắt giam ở Moscow đã tiết lộ một chi tiết, Tokyo đồng ý đổi Richard Sorge lấy vài sĩ quan của họ bị Mỹ bắt giữ trên một hòn đảo”.

Nhưng những đề xuất mà phía Nhật đưa ra đều không được lãnh tụ tối cao của Liên Xô Joseph Vissarionovich Stalin chấp thuận. Tại sao Stain lại xử sự như vậy? Câu trả lời đến nay vẫn là ẩn số.

Một trong những giả thiết lý giải về cách sử sự của Stalin, đó là lãnh tụ Liên Xô nghi ngờ Richard Sorge là điệp viên hai mang, vừa hoạt động cho Liên Xô, vừa hoạt động cho Đức.

Sau này, vào những năm 1940 và 1950, khi giải mã tài liệu mật của tình báo Đức và tình báo Nhật, đều không tìm thấy một bằng chứng gián tiếp nào cho giả thiết nêu trên.

Ở Liên Xô, những quân nhân Liên Xô bị Đức bắt làm tù binh, khi trở về sau chiến tranh, đều chịu chung một số phận - bị nghi ngờ và phải đưa vào các trại tập trung để thử thách. Có lẽ Richard Sorge không phải là ngoại lệ.

Nhật Bản đã rất thâm thúy khi ấn định ngày hành quyết Richard Sorge đúng vào ngày kỷ niệm Cách mạng tháng 10 thành công. Ngày 7/11/1944, điệp viên với bí danh Ramzai bị treo cổ.

Ở Liên Xô, dưới thời Tổng bí thư Đảng cộng sản Liên Xô Khrushchev, những chiến công của sĩ quan tình báo Richard Sorge mới được mọi người biết đến. Vinh quang đến dù có muộn, nhưng đây cũng là phần thưởng xứng đáng cho những chiến công của ông. Thông thường, đối với nghiệp tình báo, nhiều điệp viên vẫn còn sống, nhưng tên tuổi đã bị lịch sử xóa nhòa, còn đối với Richard Sorge thì mọi việc được sắp xếp theo chiều ngược lại.

Chuyện về nữ phi công Liên Xô từng là 'nỗi khiếp sợ' của không quân Đức

Chuyện về nữ phi công Liên Xô từng là 'nỗi khiếp sợ' của không quân Đức

Ekaterina Budanova, nữ phi công tiêm kích được coi là huyền thoại của Không quân Liên Xô trong Thế chiến II, cũng như là nỗi ...

Giải mã bức 'tối hậu thư' bị lãng quên thời hậu Liên Xô

Giải mã bức 'tối hậu thư' bị lãng quên thời hậu Liên Xô

Năm 1991, một bức 'tối hậu thư' liên quan đến vấn đề biên giới đã khiến dư luận nước Nga và các nước Liên Xô ...

(theo AiF)

Đọc thêm

Bộ trưởng quốc phòng Mỹ, Nhật Bản và Australia gặp nhau, 'chĩa mũi nhọn' vào Trung Quốc

Bộ trưởng quốc phòng Mỹ, Nhật Bản và Australia gặp nhau, 'chĩa mũi nhọn' vào Trung Quốc

Baoquocte.vn. Bộ trưởng quốc phòng 3 nước Mỹ, Nhật Bản và Australia đạt đồng thuận trong tăng cường hợp tác quốc phòng để đối phó với Trung Quốc.
Iran, Mỹ đàm phán trao đổi tù nhân

Iran, Mỹ đàm phán trao đổi tù nhân

Baoquocte.vn. Iran và Mỹ xúc tiến thỏa thuận trao đổi tù nhân, ngay sau khi Iran cho phép 1 doanh nhân người Mỹ gốc Iran được tại ngoại trong vòng 1 ...
Kuwait: Chính phủ đệ đơn từ chức

Kuwait: Chính phủ đệ đơn từ chức

Baoquocte.vn. Chính phủ Kuwait đệ đơn từ chức lên Quốc vương sau khi có kết quả chính thức của cuộc bầu cử Quốc hội nước này.
XSMN 2/10, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 2/10/2022. xổ số hôm nay 2/10/2022

XSMN 2/10, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 2/10/2022. xổ số hôm nay 2/10/2022

Baoquocte.vn. XSMN 2/10 - xổ số hôm nay 2/10/2022 - trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 2/10/2022. xổ số hôm nay ngày 2 tháng 10. XSMN chủ ...
XSMB 2/10, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật 2/10/2022. dự đoán XSMB 2/10/2022

XSMB 2/10, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật 2/10/2022. dự đoán XSMB 2/10/2022

Baoquocte.vn. XSMB 2/10 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay, Chủ Nhật 2/10/2022. kết quả xổ số hôm nay 2/10. xổ số miền Bắc Chủ Nhật. SXMB ...
XSMT 2/10, kết quả xổ số miền Trung hôm nay Chủ Nhật 2/10/2022. SXMT 2/10/2022

XSMT 2/10, kết quả xổ số miền Trung hôm nay Chủ Nhật 2/10/2022. SXMT 2/10/2022

Baoquocte.vn. XSMT 2/10 - Trực tiếp xổ số miền Trung 2/10/2022. xổ số hôm nay 2/10/2022. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số miền Trung chủ nhật. SXMT ...
'Chưa từng có tiền lệ', Nga mất ghế ở Hội đồng ICAO

'Chưa từng có tiền lệ', Nga mất ghế ở Hội đồng ICAO

Baoquocte.vn. Nga không nhận đủ số phiếu ủng hộ để tái cử vào Hội đồng điều hành Tổ chức hàng không dân dụng quốc tế (ICAO).
Nicaragua cắt quan hệ ngoại giao, Hà Lan nói 'thật đáng tiếc'

Nicaragua cắt quan hệ ngoại giao, Hà Lan nói 'thật đáng tiếc'

Baoquocte.vn. Hà Lan cho rằng Nicaragua đã 'chọn cách phản ứng không cân xứng này đối với một thông điệp quan trọng về dân chủ và nhân quyền'
Tình hình Ukraine: Lý do Nga rút khỏi thị trấn Lyman; khả năng Pháp 'tiếp tế' 12 pháo tự hành Caesar

Tình hình Ukraine: Lý do Nga rút khỏi thị trấn Lyman; khả năng Pháp 'tiếp tế' 12 pháo tự hành Caesar

Baoquocte.vn. Bộ Quốc phòng Nga ngày 1/10 xác nhận quân đội Nga đã rút khỏi thị trấn Lyman ở Donetsk.
Giá vàng hôm nay 2/10, Giá vàng gây thất vọng, kim loại quý bị vùi dập, tìm ‘tia lửa’ kích hoạt giá ở đâu? Vàng SJC thuận đà lao dốc

Giá vàng hôm nay 2/10, Giá vàng gây thất vọng, kim loại quý bị vùi dập, tìm ‘tia lửa’ kích hoạt giá ở đâu? Vàng SJC thuận đà lao dốc

Baoquocte.vn. Giá vàng hôm nay 2/10, Giá vàng vẫn gây thất vọng. Vàng đối mặt khó khăn, nhưng việc giữ kim loại quý có ý nghĩa nhất định. Vàng SJC tiếp ...
Bộ trưởng quốc phòng Mỹ, Nhật Bản và Australia gặp nhau, 'chĩa mũi nhọn' vào Trung Quốc

Bộ trưởng quốc phòng Mỹ, Nhật Bản và Australia gặp nhau, 'chĩa mũi nhọn' vào Trung Quốc

Baoquocte.vn. Bộ trưởng quốc phòng 3 nước Mỹ, Nhật Bản và Australia đạt đồng thuận trong tăng cường hợp tác quốc phòng để đối phó với Trung Quốc.
Iran, Mỹ đàm phán trao đổi tù nhân

Iran, Mỹ đàm phán trao đổi tù nhân

Baoquocte.vn. Iran và Mỹ xúc tiến thỏa thuận trao đổi tù nhân, ngay sau khi Iran cho phép 1 doanh nhân người Mỹ gốc Iran được tại ngoại trong vòng 1 tuần.
Kuwait: Chính phủ đệ đơn từ chức

Kuwait: Chính phủ đệ đơn từ chức

Baoquocte.vn. Chính phủ Kuwait đệ đơn từ chức lên Quốc vương sau khi có kết quả chính thức của cuộc bầu cử Quốc hội nước này.
'Chưa từng có tiền lệ', Nga mất ghế ở Hội đồng ICAO

'Chưa từng có tiền lệ', Nga mất ghế ở Hội đồng ICAO

Baoquocte.vn. Nga không nhận đủ số phiếu ủng hộ để tái cử vào Hội đồng điều hành Tổ chức hàng không dân dụng quốc tế (ICAO).
Nicaragua cắt quan hệ ngoại giao, Hà Lan nói 'thật đáng tiếc'

Nicaragua cắt quan hệ ngoại giao, Hà Lan nói 'thật đáng tiếc'

Baoquocte.vn. Hà Lan cho rằng Nicaragua đã 'chọn cách phản ứng không cân xứng này đối với một thông điệp quan trọng về dân chủ và nhân quyền'
Tình hình Ukraine: Lý do Nga rút khỏi thị trấn Lyman; khả năng Pháp 'tiếp tế' 12 pháo tự hành Caesar

Tình hình Ukraine: Lý do Nga rút khỏi thị trấn Lyman; khả năng Pháp 'tiếp tế' 12 pháo tự hành Caesar

Baoquocte.vn. Bộ Quốc phòng Nga ngày 1/10 xác nhận quân đội Nga đã rút khỏi thị trấn Lyman ở Donetsk.
Bầu cử Brazil: Cờ về tay ai?

Bầu cử Brazil: Cờ về tay ai?

Baoquocte.vn. Cuộc bầu cử sắp tới tại Brazil có thể chứng kiến sự trở lại của chính trị gia cánh tả lão làng, cựu Tổng thống Lula da Silva.
Chiến thắng của liên minh trung hữu: Cột mốc chấn động Italy

Chiến thắng của liên minh trung hữu: Cột mốc chấn động Italy

Baoquocte.vn. Chiến thắng của liên minh trung hữu, bao gồm đảng Anh em Italy, đảng Liên đoàn và đảng Tiến lên Italy đang được dư luận đặc biệt quan tâm.
Phó Tổng thống Mỹ tới Hàn Quốc: Để trấn an, thêm hàn gắn

Phó Tổng thống Mỹ tới Hàn Quốc: Để trấn an, thêm hàn gắn

Baoquocte.vn. Chuyến thăm của Phó Tổng thống Mỹ Kamala Harris tới Hàn Quốc sẽ có một vài điểm nhấn đáng chú ý.
Bầu cử ở Thụy Điển và Italy: Thế lưỡng phân tả-hữu trở lại châu Âu

Bầu cử ở Thụy Điển và Italy: Thế lưỡng phân tả-hữu trở lại châu Âu

Baoquocte.vn. Những gì diễn ra ở Thụy Điển và sắp tới là tại Italy có thể báo hiệu của sự xuất hiện của chủ nghĩa hậu dân túy ở châu Âu.
Cái giá của xung đột

Cái giá của xung đột

Baoquocte.vn. Nhìn tổng thể, xung đột Nga-Ukraine là đỉnh điểm của các tranh chấp, bạo lực trong không gian hậu Xô viết.
Thông điệp Liên minh châu Âu: Ukraine và hơn thế nữa

Thông điệp Liên minh châu Âu: Ukraine và hơn thế nữa

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine và hệ quả là chủ đề xuyên suốt, song không phải là duy nhất trong Thông điệp Liên minh châu Âu ngày 14/9.
Những quân vương trị vì lâu nhất thế giới

Những quân vương trị vì lâu nhất thế giới

Baoquocte.vn. Hãy cùng TG&VN nhìn lại một số vị quân vương có thời gian giữ ngai vàng lâu trong lịch sử thế giới.
Trận lũ lịch sử tại Pakistan

Trận lũ lịch sử tại Pakistan

Baoquocte.vn. Lũ lụt ở Pakistan cuốn trôi nhà cửa, đường sá, vật nuôi và hoa màu, cướp đi mạng sống của hơn 1.400 người, đẩy hàng triệu người vào cảnh khốn đốn.
Cuộc đời Nữ hoàng Anh: Những sự thật thú vị ít người biết

Cuộc đời Nữ hoàng Anh: Những sự thật thú vị ít người biết

Baoquocte.vn. Nữ hoàng Anh Elizabeth II (1926-2022) chưa bao giờ học trường công, cũng phải đóng thuế, rất yêu chó corgi...
Tiểu sử cố Nữ hoàng Anh Elizabeth II

Tiểu sử cố Nữ hoàng Anh Elizabeth II

Baoquocte.vn. Nữ hoàng Elizabeth II, vị quân vương tại vị lâu nhất của Vương quốc Anh, đã qua đời tại Balmoral ở tuổi 96 sau 70 năm trị vì.
Xung đột Nga-Ukraine: Xu hướng mới trong sử dụng năng lượng

Xung đột Nga-Ukraine: Xu hướng mới trong sử dụng năng lượng

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine buộc các nước tìm kiếm và có điều chỉnh phù hợp về chính sách sử dụng năng lượng.
Những rắc rối có làm ông Trump lo lắng?

Những rắc rối có làm ông Trump lo lắng?

Baoquocte.vn. Cuộc điều tra của FBI nhằm vào cựu Tổng thống Donald Trump là một sự kiện nổi bật trên chính trường Mỹ những ngày qua.
50 năm bình thường hóa quan hệ Trung Quốc-Nhật Bản: Gấu trúc, hoa anh đào và một 'lời nhắc' của lịch sử

50 năm bình thường hóa quan hệ Trung Quốc-Nhật Bản: Gấu trúc, hoa anh đào và một 'lời nhắc' của lịch sử

Baoquocte.vn. Quan hệ Trung Quốc-Nhật Bản 50 năm qua đã trải qua nhiều cung bậc và đang đối mặt với những khó khăn nhất định.
Không thể muộn hơn, Ấn Độ 'siết chặt tay' với Mông Cổ

Không thể muộn hơn, Ấn Độ 'siết chặt tay' với Mông Cổ

Baoquocte.vn. Ấn Độ có thể đóng một vai trò quan trọng trong việc bảo vệ Mông Cổ khỏi bị nước láng giềng lớn chà đạp.
Bộ tứ có nguy cơ mất trọng tâm chiến lược

Bộ tứ có nguy cơ mất trọng tâm chiến lược

Baoquocte.vn. Bộ tứ đang trở nên gần gũi hơn thông qua các gặp thường xuyên hơn, song nguồn lực của Mỹ lại đang đổ vào châu Âu và Trung Đông.
Từ dùng nước lạnh đến đạp xe để tạo điện: Muôn vàn sắc thái đối phó với khủng hoảng năng lượng của châu Âu

Từ dùng nước lạnh đến đạp xe để tạo điện: Muôn vàn sắc thái đối phó với khủng hoảng năng lượng của châu Âu

Baoquocte.vn. Paris tắt đèn tháp Eiffel, Milan tắt đài phun nước công cộng... khủng hoảng năng lượng đang ngày càng ảnh hưởng tới cuộc sống ở châu Âu.
Báo Mỹ: Việt Nam xứng đáng 'có ghế' tại Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc

Báo Mỹ: Việt Nam xứng đáng 'có ghế' tại Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc

Baoquocte.vn. Tờ The Washington Times của Mỹ đánh giá cao những nỗ lực bảo đảm nhân quyền và những đóng góp tích cực của Việt Nam với các vấn đề quốc tế.
Đối với Ấn Độ, Hội nghị thượng đỉnh SCO phức tạp và hơn thế nữa

Đối với Ấn Độ, Hội nghị thượng đỉnh SCO phức tạp và hơn thế nữa

Baoquocte.vn. Những xung đột ở các cấp độ khác nhau giữa các quốc gia thành viên SCO gây khó khăn cho sự cam kết của Ấn Độ với tổ chức này.
Phiên bản di động