Nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan kể về ngoại giao Việt Nam:

Sau Hiệp định Paris, nếu ta tiến lên giải phóng miền Nam thì liệu Mỹ có quay lại?

Vũ Khoan
Nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ
TGVN. Sách báo đã đề cập nhiều đến thắng lợi của Hiệp định Paris nhưng ít khi nói tới “công việc bếp núc” của những con người đứng sau các hoạt động ngoại giao cam go, căng thẳng, không chỉ trong mà cả sau Hiệp định Paris. BáoTG&VN xin giới thiệu một số chia sẻ của nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan. 
TIN LIÊN QUAN
sau hiep dinh paris neu ta tien len giai phong mien nam thi lieu my co quay lai Những nước cờ ngoại giao chiến lược Xuân 1975
sau hiep dinh paris neu ta tien len giai phong mien nam thi lieu my co quay lai Ngày 30/4 và những kỷ niệm trên mặt trận ngoại giao
sau hiep dinh paris neu ta tien len giai phong mien nam thi lieu my co quay lai
Cuộc gặp riêng giữa Cố vấn đặc biệt Lê Đức Thọ, Bộ trưởng Xuân Thủy - Trưởng đoàn đại biểu Chính phủ VNDCCH Xuân Thủy với Trưởng đoàn Mỹ Harriman tại Hội nghị Paris. (Ảnh tư liệu)

Đại thắng mùa Xuân 30/4/1975 là đỉnh cao và sự kết tinh của cả quá trình đấu tranh đầy hy sinh gian khổ, hết sức kiên cường của quân dân ta suốt mấy chục năm dòng chống Pháp rồi chống Mỹ. Cuộc đấu tranh ấy mang tính toàn diện, từ 1967 đã hình thành ba mặt trận: quân sự, chính trị và ngoại giao.

Rõ ràng đấu tranh ngoại giao nói chung và cuộc hòa đàm Paris nói riêng đã góp phần hết sức quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của dân tộc. Kết quả chủ yếu của Hiệp định Paris là “đánh cho Mỹ cút” đã tạo ra điều kiện thuận lợi cơ bản để cuộc tổng tiến công mùa Xuân năm 1975 “đánh cho ngụy nhào” như Bác Hồ căn dặn.

Về điều này, sách báo đã đề cập nhiều nhưng ít khi nói tới “công việc bếp núc” của các bộ phận, con người đứng đằng sau những hoạt động ngoại giao cam go, căng thẳng suốt trong những năm tháng trước đại thắng mùa Xuân 1975. Để minh họa về mặt này xin chia sẻ đôi điều.

Cũng như trên mặt trận quân sự, trên mặt trận ngoại giao, Bộ Chính trị là “Bộ Tổng” thì Bộ Ngoại giao là một dạng Bộ Tổng tham mưu. Ngay từ năm 1965, Bộ đã lập ra “Tiểu ban Việt Nam” do đồng chí Nguyễn Cơ Thạch, lúc đó là Thứ trưởng Bộ, phụ trách. Chức năng của Tiểu ban là nghiên cứu và tham mưu về đấu tranh ngoại giao trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Năm 1969, khi Hội nghị bốn bên họp ở Paris, Bộ Chính trị quyết đinh lập ra CP50 để chỉ đạo mà Bộ Ngoại giao là cơ quan thường trực do đồng chí Nguyễn Cơ Thạch phụ trách. Các chủ trương liên quan tới giải pháp, bước đi và việc soạn thảo văn kiện đều xuất phát từ đây.

Cũng vào khoảng tháng 6/1969, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam được thành lập; Bộ Ngoại giao Cộng hòa miền Nam Việt Nam ra đời (mang bí số CP72), bà Nguyễn Thị Bình được cử làm Bộ trưởng kiêm Trưởng đoàn Cộng hòa miền Nam Việt Nam tại hòa đàm Paris. Hai Bộ Ngoại giao cũng như hai đoàn đàm phán đã hoạt động theo tinh thần Bác Hồ đề ra “tuy hai là một, tuy một là hai”.

Do chiến tranh Việt Nam mang tính quốc tế rất cao, các nước lớn đều “dính vào” nên ở Bộ đã hình thành Ad hoc nghiên cứu chiến lược đối ngoại của các nước lớn, nhất là Mỹ, Liên Xô và Trung Quốc. Ad hoc này cũng do đồng chí Nguyễn Cơ Thạch trực tiếp phụ trách. Nhóm này “đào bới” lịch sử hàng chục, thậm chí hàng trăm năm để nhận diện chiến lược của các nước lớn, dự báo, đánh giá chính sách của họ trên vấn đề Việt Nam nói chung và cuộc hòa đàm nói riêng. Sau khi Hiệp định Paris được ký, nhóm này còn phải trả lời câu hỏi hắc búa: Nếu ta tiến lên giải phóng miền Nam thì Mỹ có quay lại không? Các “ông bạn” sẽ hành xử ra sao?

Một bộ phận đáng kể cán bộ của Bộ cũng như của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam được cử ra “tiền phương” chiến đấu tại cuộc hòa đàm Paris; sau khi Hiệp định được ký kết, một số đã vào Nam tham gia Ủy ban bốn bên rồi hai bên cho tới khi cờ giải phóng tung bay trên “Dinh Độc lập” – hang ổ cuối cùng của chính quyền Sài Gòn.

Trong những ngày tháng đầu năm 1975, nhất là từ sau chiến dịch giải phóng Tây Nguyên, Bộ Ngoại giao bận rộn suốt ngày đêm theo dõi và ứng phó với những phản ứng từ bên ngoài, khi Sài Gòn sắp thất thủ thậm chí một số nước còn tìm cách “hòa giải” để làm chậm lại quá trình sụp đổ của chế độ Sài Gòn. Ngoại giao đã phải tìm cách xử lý câu chuyện rắc rối này.

Sau ngày 30/4 là thời gian bề bộn biết bao công việc như tiếp quản Bộ Ngoại giao của chính quyền Sài Gòn; hình thành Sở Ngoại vụ; hướng dẫn phóng viên nước ngoài đổ vào miền Nam; xử lý vấn đề ngoại kiều và tài sản nước ngoài, kể cả tài sản của các cơ quan ngoại giao...

Đằng sau bảng liệt kê khô khan những công việc nêu trên là vô vàn công việc cụ thể với sự tham gia của biết bao con người. Những “nhân chứng lịch sử” ấy lưu giữ biết bao câu chuyện sống động về thời kỳ hào hùng ấy nhưng ít ai biết, thời gian lâu dần trôi qua, nhiều người trong số họ đi về thế giới bên kia tạo nên “khoảng trống” trong lịch sử. Tuy đã muộn song vẫn muốn hy vọng rằng, khiếm khuyết này sẽ sớm được bổ khuyết.

sau hiep dinh paris neu ta tien len giai phong mien nam thi lieu my co quay lai Ngoại giao: Mặt trận chiến lược trong thời kỳ chống Mỹ

Nhân dịp kỷ niệm 43 năm ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, TG&VN trân trọng trích đăng bài viết của ông Trần ...

sau hiep dinh paris neu ta tien len giai phong mien nam thi lieu my co quay lai Thắng lợi của ý chí và tinh thần thống nhất dân tộc

Ý chí độc lập tự do, thống nhất đất nước của nhân dân Việt Nam có mạch nguồn mạnh mẽ từ lịch sử. Dù cho ...

sau hiep dinh paris neu ta tien len giai phong mien nam thi lieu my co quay lai Những nước cờ ngoại giao chiến lược Xuân 1975

Với vị trí là một mặt trận có ý nghĩa chiến lược trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ngoại giao Việt Nam đã ...

Có thể bạn quan tâm

Bài viết cùng chủ đề

75 năm Ngoại giao Việt Nam

Đọc thêm

Giải mã bí ẩn của chiếc bướu trên lưng giúp lạc đà sống từ 4 đến 5 tháng mà không cần thức ăn

Giải mã bí ẩn của chiếc bướu trên lưng giúp lạc đà sống từ 4 đến 5 tháng mà không cần thức ăn

Để tồn tại trong sa mạc, lạc đà tích trữ nước trong bướu của chúng. Tuy nhiên, quan điểm này có lẽ sẽ phải xem xét lại.
Việt Nam-Nigeria nhất trí nỗ lực thúc đẩy quan hệ song phương

Việt Nam-Nigeria nhất trí nỗ lực thúc đẩy quan hệ song phương

Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh đánh giá cao sự phát triển của quan hệ Việt Nam-Nigeria, đề nghị hai bên hợp tác trong các lĩnh vực có tiềm năng ...
Bầu cử Tổng thống Mỹ: Châu Á sẽ ra sao nếu ông Biden đắc cử?

Bầu cử Tổng thống Mỹ: Châu Á sẽ ra sao nếu ông Biden đắc cử?

Nếu ông Joe Biden giành chiến thắng trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ, chính sách của ông đối với châu Á sẽ có gì thay đổi so với đối ...
Dấu ấn trở lại của Paul Pogba sau khi khỏi Covid-19

Dấu ấn trở lại của Paul Pogba sau khi khỏi Covid-19

HLV Solskjaer thừa nhận rằng Man Utd có thể đã vội vã trong việc đưa Paul Pogba trở lại sân cỏ sau khi tiền vệ người Pháp nhiễm Covid-19.
Thêm một ca mắc mới Covid-19, Việt Nam có 1.169 bệnh nhân

Thêm một ca mắc mới Covid-19, Việt Nam có 1.169 bệnh nhân

Bản tin 18h ngày 26/10 của Ban Chỉ đạo Quốc gia Phòng chống dịch Covid-19 cho biết ghi nhận thêm 1 ca mắc mới Covid-19 là người nhập cảnh từ ...
XSMB 27/10 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay - SXMB 27/10/2020 - dự đoán XSMB 28/10

XSMB 27/10 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay - SXMB 27/10/2020 - dự đoán XSMB 28/10

XSMB 27/10. SXMT 27/10. KQXSMT. Tiếp kết quả xổ số kiến thiết miền Bắc hôm nay ngày 27 tháng 10 năm 2020. KQSXMT.
Ngắm nhan sắc thí sinh giấu bố mẹ đi thi Hoa hậu Việt Nam 2020

Ngắm nhan sắc thí sinh giấu bố mẹ đi thi Hoa hậu Việt Nam 2020

Trong số 35 thí sinh lọt vào Chung kết Hoa hậu Việt Nam 2020, ít người biết rằng, thí sinh Đỗ Thị Hà đã giấu bố mẹ về chuyện thi ...
Dự báo thời tiết: Tin bão khẩn cấp cơn bão số 9, vùng nguy hiểm trên Biển Đông chịu tác động của gió giật mạnh

Dự báo thời tiết: Tin bão khẩn cấp cơn bão số 9, vùng nguy hiểm trên Biển Đông chịu tác động của gió giật mạnh

Dự báo trong 24 giờ tới, bão số 9 di chuyển theo hướng Tây Tây Bắc, mỗi giờ đi được 20-25km và có khả năng mạnh thêm.
65 năm Việt Nam – Indonesia: Minh chứng rõ nét và sinh động nhất cho tình hữu nghị bền chặt trước thử thách

65 năm Việt Nam – Indonesia: Minh chứng rõ nét và sinh động nhất cho tình hữu nghị bền chặt trước thử thách

Ngày 26/10, đã diễn ra Hội thảo: “Nhìn lại 65 năm quan hệ Việt Nam – Indonesia và chặng đường phía trước”.
Tôn vinh 325 tấm gương người cao tuổi tiêu biểu toàn quốc

Tôn vinh 325 tấm gương người cao tuổi tiêu biểu toàn quốc

Hội nghị biểu dương cán bộ Hội người cao tuổi tiêu biểu toàn quốc trong phong trào thi đua yêu nước Tuổi cao – gương sáng vừa được tổ chức ...
PHÂN TÍCH bầu cử Mỹ 2020: Phía trước đầy bất định

PHÂN TÍCH bầu cử Mỹ 2020: Phía trước đầy bất định

Ba tuần trước cuộc bầu cử Mỹ 2020 vào ngày 3/11. Ai có lợi thế dẫn trước? Hai nhân tố quyết định kết quả bầu cử. Ông Trump có thể xoay chuyển ra sao?
Xung đột Armenia-Azerbaijan: Ai cứu hoả?

Xung đột Armenia-Azerbaijan: Ai cứu hoả?

Chiến sự Armenia-Azerbaijan leo thang nhưng nỗ lực hòa giải chưa phát huy tác dụng. Điểm mặt các bên có thể làm trung gian hòa giải. Iran-nhân tố mới.
PHÂN TÍCH. Donald Trump nhiễm Covid-19: Dễ lợi, dễ hại

PHÂN TÍCH. Donald Trump nhiễm Covid-19: Dễ lợi, dễ hại

Việc Tổng thống Donald Trump nhiễm Covid-19 gây chấn động, làm thay đổi cục diện bầu cử Mỹ 2020. Cuộc đấu rồi sẽ thế nào? Báo Thế giới & Việt Nam phân tích.
Xung đột Armenia-Azerbaijan: Hai ván cờ, bốn bên chơi

Xung đột Armenia-Azerbaijan: Hai ván cờ, bốn bên chơi

Xung đột Armenia-Azerbaijan bùng phát, trở thành điểm nóng của thời sự quốc tế. Câu hỏi đặt ra là tại sao giao tranh lại nổ ra vào lúc này. Phân tích.
Bầu cử Tổng thống Mỹ: Châu Á sẽ ra sao nếu ông Biden đắc cử?

Bầu cử Tổng thống Mỹ: Châu Á sẽ ra sao nếu ông Biden đắc cử?

Nếu ông Joe Biden giành chiến thắng trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ, chính sách của ông đối với châu Á sẽ có gì thay đổi so với đối thủ Donald Trump?
Hết thời 'ngả nghiêng', Australia tham gia tập trận Malabar, Bộ Tứ 'sắc bén' hơn?

Hết thời 'ngả nghiêng', Australia tham gia tập trận Malabar, Bộ Tứ 'sắc bén' hơn?

Sau 13 năm vắng bóng, Australia quyết định gia nhập lại cuộc tập trận Malabar cùng với ba thành viên còn lại của Bộ Tứ.
Yếu tố Iran trong xung đột Armenia-Azerbaijan

Yếu tố Iran trong xung đột Armenia-Azerbaijan

Đối với Iran, diễn biến xung đột Armenia-Azerbaijan có ý nghĩa quan trọng đối với sự ổn định trong nước và an ninh quốc gia.
Xung đột tại Nagorno-Karabakh: Suy giảm vai trò, Nga có tiếng nói chung với Mỹ?

Xung đột tại Nagorno-Karabakh: Suy giảm vai trò, Nga có tiếng nói chung với Mỹ?

Có rất ít vấn đề mà Nga và Mỹ cùng có tiếng nói chung, và một thỏa thuận ngừng bắn tại Nagorno-Karabakh là một trường hợp như vậy.
Phiên bản di động