Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 22]

HỮU NGỌC
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Nhà văn Gide André.
Nhà văn Gide André.

Gide André (1869-1951) là nhà văn (tự do cá nhân tuyệt đối để phát triển cá nhân toàn vẹn).

Tác phẩm chính: Bãi lầy (Paludes, 1895, luận văn), Những món ăn trần thế (Les Nourritures Terrestres, 1897, thơ văn xuôi), Kẻ vô luân (L’Immoraliste, 1902, tiểu thuyết), Những kẻ làm bạc giả (Les Faux-Monnayeurs, 1925, tiểu thuyết), Cửa hẹp (La Porte Étroite, 1909, tiểu thuyết), Bản giao hưởng đồng quê (La Symphonie Pastorale, 1919, tiểu thuyết), Nảy mầm (Si le Grain ne Meurt, 1919, tự truyện), Chuyến đi Congo (Voyage au Congo, 1927, du ký), Từ Liên Xô về (Retour de L’URSS, 1936, luận văn).

Những món ăn trần thế là tác phẩm thơ trữ tình văn xuôi, được coi là cuốn sách gối đầu của nhiều thế hệ thanh niên trí thức tư sản Pháp trong gần nửa thế kỷ, mãi đến trước Thế chiến II.

Xuất phát từ ý muốn tự giải phóng khỏi xiềng xích xã hội, luân lý, và cấm đoán nghiệt ngã tình dục của tôn giáo, gia đình, Gide đòi hỏi tự do cá nhân tuyệt đối để phát triển toàn vẹn tính cách, tận hưởng thú vui trần thế trong khi tự lột bỏ tất cả những cái đã có. Gide bị chớm ho lao.

Đi Bắc Phi về, Gide khỏi, ngán sách vở, ca ngợi thể xác, bản năng. Gide trình bày tư tưởng của mình qua lời của tôn sư Ménalque nói với đồ đệ là Nathanael. Thầy phát hiện cho trò biết thế nào là cuộc sống thực qua những thể nghiệm với trần thế và những thú vui của nó.

Ông ca ngợi sự đam mê thèm muốn, sự chờ đợi ngây ngất, cái hấp dẫn của xê dịch, cái đẹp của hoa, vị ngọt của quả. Gide gợi lên những phát hiện của mình ở châu Phi.

Ménalque khuyên Nathanael nên lên đường mà khám phá ra thế giới và bản thân mình, tự lấy mình làm chuẩn, cuối cùng hãy quên cả lời thầy bảo: “Nathanael hỡi, giờ thì con hãy vứt sách của thày đi. Con hãy tự giải phóng khỏi nó đi!” Câu này ứng với câu mở đầu sách: “Cuốn sách này dạy cho con chú ý đến con hơn là đến nó, rồi chú ý đến tất cả những cái khác hơn con”.

Kẻ vô luân là cuốn tiểu thuyết có dáng dấp tự truyện, cùng một nguồn cảm hứng với Những món ăn trần thế, Gide phân tích sự giải thoát của một nhà trí thức “sách vở” khỏi những xiềng xích của luân lý và tôn giáo, ca ngợi tự do cá nhân tuyệt đối, mạch sống trần thế; đồng thời, Gide cũng miêu tả những băn khoăn của lương tâm, tinh thần trách nhiệm khi trở thành vô luân.

Ménalque, vị tôn sư dạy đồ đệ trong Những món ăn trần thế là “người mẫu”. Chủ trương tự do tuyệt đối để lúc nào cũng không bị ràng buộc và sẵn sàng làm theo ý thích (disponible), Ménalque sống độc thân. Câu chuyện do nhân vật chính là Michel, một học giả trẻ, kể cho bốn người tri kỷ, một đêm ở sát sa mạc châu Phi.

Sau khi cưới Marceline. Michel cùng vợ đi chơi Bắc Phi. Anh khạc ra máu và ốm. Chị tận tâm chăm sóc anh. Anh khỏi và tâm hồn thay đổi hẳn. Anh không còn là “con người ốm yếu và siêng năng, chấp nhận luân lý ngày trước, cứng nhắc và cấm đoán”.

Tiếp tục chuyến đi, tuy là nhà sử học, anh không để ý đến các đền đài cũ, mà chỉ thiết tha đến hơi thở hừng hực của cuộc sống. Về Paris, anh chịu ảnh hưởng của Marceline và chạy theo thú vui xác thịt, không còn cảm giác tội lỗi nữa.

Người vợ trẻ của anh ốm, anh không trông nom vợ cẩn thận, lại kéo chị đi du lịch Algérie. Trong khi chị hấp hối trong phòng, anh vẫn đi tìm thú vui. Chị chết trong vòng tay anh khi tảng sáng anh trở về. Trước khi chết, chị bỏ rơi chiếc thập ác. Rất có thể, trong tiềm thức, anh mong chị chết đi để được tự do tuyệt đối.

Những kẻ làm bạc giả là tác phẩm hay nhất mà Gide gọi là “tiểu thuyết”, nhưng thực tế lại làm đảo lộn tất cả quan niệm về tiểu thuyết cổ điển (kiểu Balzac) và mở đường cho quan niệm hiện đại về tiểu thuyết.

Gide thể hiện một kỹ thuật tiểu thuyết độc đáo: không phải chỉ có một cốt truyện, mà nhiều cốt truyện đan nhau, có thể coi là không có cốt truyện cũng được; không phải chỉ có một số nhân vật có liên quan với nhau, mà rất nhiều nhân vật, có nhân vật chỉ thoáng qua; sự việc không nhất thiết được dẫn dắt bằng logic nhân quả, mà có rất nhiều ngẫu nhiên, cho nên người đọc có cảm giác là khi đọc xong, cuốn sách cũng như cuộc đời vẫn chưa hết mà cứ tiếp diễn, không phải chỉ có một mà rất nhiều quan điểm và tư tưởng. Tác phẩm đề cập nhiều đề tài cùng một lúc.

Một đề tài chủ yếu là: tác phẩm là một cuốn tiểu thuyết về sự hình thành của một cuốn tiểu thuyết. Nhà văn Edouard viết nhật ký về sự thai nghén cuốn tiểu thuyết của ông đang viết cũng lấy tên là Những kẻ làm bạc giả; vấn đề trung tâm là: người sáng tác xử lý tư liệu hiện thực như thế nào?

Một nhân vật trong Những kẻ làm bạc giả là nhà văn, anh ta suy nghĩ đưa một nhân vật cũng là nhà văn vào trong tác phẩm của mình đang sáng tác... Gide sử dụng một phương pháp bố cục của hội họa cổ, gọi là Composition an abyme, bố cục bức tranh trong đó lặp đi lặp lại mãi một mô-típ, cái nọ lồng vào cái kia và mỗi lần một nhỏ đi.

Sách lấy tên là Những kẻ làm bạc giả là vì trong có kể một vụ làm bạc giả; ngoài ra, còn có nghĩa biểu tượng: phê phán những kẻ giả mạo về mặt xã hội, mỹ học, đạo đức. Một nhân vật chính nữa của tiểu thuyết là Bernard, rất ghét bọn giả mạo.

Anh khám phá ra mình là con hoang nên bỏ nhà ra đi khám phá cuộc đời. Anh kết bạn với Olivier. Olivier theo một đạo lý vô luân, đã từng luyến ái đồng giới với bác là Edouard mà Bernard đã làm quen. Sau nhiều chuyến phiêu lưu, Bernard trở về nhà.

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 21]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 21]

Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền ...

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 20]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 20]

Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền ...

Xem nhiều

Đọc thêm

Australia: Thiếu lao động có tay nghề

Australia: Thiếu lao động có tay nghề

Baoquocte.vn. Nhu cầu lao động tăng cao đã khiến 286 ngành nghề ở Australia rơi vào tình trạng thiếu lao động có tay nghề, từ kỹ sư hóa chất đến công ...
Từ ngày 8/10/2022, giá đăng kiểm ô tô tăng thêm 10.000 đồng

Từ ngày 8/10/2022, giá đăng kiểm ô tô tăng thêm 10.000 đồng

Baoquocte.vn. So với Thông tư 238/2016/TT-BTC hiện hành thì giá đăng kiểm ô tô tăng thêm 10.000 đồng.
Dữ liệu của người dùng Việt trên mạng sẽ phải lưu trữ tại máy chủ trong nước từ tháng 10

Dữ liệu của người dùng Việt trên mạng sẽ phải lưu trữ tại máy chủ trong nước từ tháng 10

Baoquocte.vn. Nghị định 53/2022/NĐ-CP hiệu lực từ ngày 1/10/2022 yêu cầu nhiều loại dữ liệu internet của người dùng Việt Nam phải được lưu trữ ở các máy chủ đặt trong ...
Quân đội Nga phát triển 'siêu áo giáp'

Quân đội Nga phát triển 'siêu áo giáp'

Baoquocte.vn. Các chuyên gia Nga đang phát triển bộ trang phục chiến đấu bộ binh thế hệ thứ 3 'siêu hiện đại' mang tên 'Sotnik'.
Đức: Bụi hồng leo cánh đơn gần nghìn năm vẫn nở hoa hàng năm

Đức: Bụi hồng leo cánh đơn gần nghìn năm vẫn nở hoa hàng năm

Baoquocte.vn. Bụi hồng leo cao hơn 10m, trồng cách đây nhiều thế kỷ, vẫn trổ bông đều hàng năm và được ví như biểu tượng của TP. Hildesheim.
Việt Nam - nơi những 'ông lớn' công nghệ thế giới dừng chân

Việt Nam - nơi những 'ông lớn' công nghệ thế giới dừng chân

Baoquocte.vn. Apple, Google và Samsung là những 'gã khổng lồ' công nghệ đang mở rộng hoạt động tại Việt Nam - quốc gia Đông Nam Á đang phát triển nhanh chóng.
XSBTH 6/10, kết quả xổ số Bình Thuận hôm nay 6/10/2022. XSBTH thứ 5

XSBTH 6/10, kết quả xổ số Bình Thuận hôm nay 6/10/2022. XSBTH thứ 5

Baoquocte.vn. XSBTH 6/10 - Trực tiếp kết quả xổ số Bình Thuận nhanh nhất hôm nay - XSBTH 6/10/2022. XSBTH. xo so Binh Thuan. KQXSBTH.
Vietlott 6/10, Kết quả xổ số Vietlott Power thứ 5 ngày 6/10/2022. xổ số Power 655 hôm nay

Vietlott 6/10, Kết quả xổ số Vietlott Power thứ 5 ngày 6/10/2022. xổ số Power 655 hôm nay

Baoquocte.vn. Vietlott 6/10 - Trực tiếp kết quả xổ số Vietlott hôm nay 6/10/2022 nhanh và chính xác nhất từ trường quay. Power 655 hom nay. Vietlott Power 655
XSAG 6/10, kết quả xổ số An Giang hôm nay 6/10/2022. KQXSAG thứ 5

XSAG 6/10, kết quả xổ số An Giang hôm nay 6/10/2022. KQXSAG thứ 5

Baoquocte.vn. XSAG 6/10 - Trực tiếp kết quả xổ số An Giang nhanh nhất hôm nay - XSAG 6/10/2022. KQXSAG. xo so An Giang. KQXSAG.
XSTN 6/10, kết quả xổ số Tây Ninh hôm nay 6/10/2022. KQXSTN thứ 5

XSTN 6/10, kết quả xổ số Tây Ninh hôm nay 6/10/2022. KQXSTN thứ 5

Baoquocte.vn. XSTN 6/10 - Trực tiếp kết quả xổ số Tây Ninh nhanh nhất hôm nay - XSTN 6/10/2022. KQXSTN. ket qua xo so tay ninh.
Du lịch Bình Định tăng trưởng ấn tượng, vào nhóm các điểm đến hàng đầu tại Việt Nam

Du lịch Bình Định tăng trưởng ấn tượng, vào nhóm các điểm đến hàng đầu tại Việt Nam

Baoquocte.vn. Chỉ trong 9 tháng đầu năm 2022, du khách đến Bình Định tăng cao, các điểm du lịch đông khách trở lại, nhiều dịch vụ phục hồi nhanh sau mở cửa.
Quảng bá du lịch Việt Nam tại Venezuela

Quảng bá du lịch Việt Nam tại Venezuela

Baoquocte.vn. Đại sứ quán Việt Nam tại Venezuela phối hợp với Bộ Du lịch Venezuela và tạp chí du lịch quốc gia Viajes Venetur quảng bá về du lịch Việt Nam.
Đi bộ đường dài ở Thụy Sỹ

Đi bộ đường dài ở Thụy Sỹ

Baoquocte.vn. Với bầu không khí yên bình cùng cảnh quan say đắm lòng người, Thụy Sỹ là địa điểm lý tưởng dành cho những người thích đi bộ đường dài.
Liên kết hợp tác phát triển du lịch vùng biên giới Việt Nam-Lào

Liên kết hợp tác phát triển du lịch vùng biên giới Việt Nam-Lào

Baoquocte.vn. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với UBND tỉnh Điện Biên tổ chức Hội thảo liên kết, hợp tác phát triển du lịch vùng biên giới Việt Nam-Lào.
Tình hình khách du lịch tháng 9 và 9 tháng đầu năm 2022 tại Việt Nam

Tình hình khách du lịch tháng 9 và 9 tháng đầu năm 2022 tại Việt Nam

Baoquocte.vn. Cùng với số liệu về lượng khách du lịch từ quốc tế đến nội địa, tổng thu từ khách du lịch 9 tháng đầu năm 2022 ước đạt 394,2 nghìn tỷ đồng.
Hãy đến Ninh Thuận để đầu tư, trải nghiệm, tham quan nghỉ dưỡng và hưởng thụ không khí trong lành

Hãy đến Ninh Thuận để đầu tư, trải nghiệm, tham quan nghỉ dưỡng và hưởng thụ không khí trong lành

Baoquocte.vn. Từ ngày 30/9-2/10, tại phố Đinh Tiên Hoàng, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội sẽ tưng bừng diễn ra các hoạt động 'Ngày Văn hóa, Du lịch Ninh Thuận'.
Chung tay thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực xuất bản, in và phát hành

Chung tay thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực xuất bản, in và phát hành

Baoquocte.vn. Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật và Cục Chuyển đổi số quốc gia tổ chức tọa đàm 'Chuyển đổi số trong lĩnh vực xuất bản, in và phát hành'.
Hoàng Việt nhất thống dư địa chí đoạt giải A duy nhất Giải thưởng Sách quốc gia 2022

Hoàng Việt nhất thống dư địa chí đoạt giải A duy nhất Giải thưởng Sách quốc gia 2022

Baoquocte.vn. Bộ địa chí đầu tiên của triều Nguyễn 'Hoàng Việt nhất thống dư địa chí' là tác phẩm duy nhất giành giải A tại Giải thưởng Sách quốc gia lần thứ V.
Lời khuyên hữu ích từ cuốn sách 'Trí óc minh mẫn'

Lời khuyên hữu ích từ cuốn sách 'Trí óc minh mẫn'

Baoquocte.vn. 'Trí óc minh mẫn' là cuốn sách nên đọc với bất kỳ ai mong muốn tối đa hóa sức khỏe não bộ để có thể tận hưởng cuộc sống một cách trọn vẹn nhất.
Ngành xuất bản Việt Nam đặt mục tiêu phát triển dẫn đầu ASEAN

Ngành xuất bản Việt Nam đặt mục tiêu phát triển dẫn đầu ASEAN

Baoquocte.vn. Lãnh đạo ngành xuất bản đang đặt mục tiêu đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia có nền xuất bản hàng đầu ASEAN.
Giới thiệu tập thơ Tiếng vọng hồn sông núi tại Australia

Giới thiệu tập thơ Tiếng vọng hồn sông núi tại Australia

Baoquocte.vn. Đại sứ quán Việt Nam tại Australia tổ chức buổi giới thiệu tập thơ Tiếng vọng hồn sông núi của tác giả Trương Hòa Bình.
Ra mắt cuốn sách The Excellent Bridge về CEEVN

Ra mắt cuốn sách The Excellent Bridge về CEEVN

Baoquocte.vn. Vào một ngày đầu Thu năm 2022, tại Hà Nội đã diễn ra buổi giới thiệu cuốn sách “The Excellent Bridge”.
Phiên bản di động