Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 22]

HỮU NGỌC
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Nhà văn Gide André.
Nhà văn Gide André.

Gide André (1869-1951) là nhà văn (tự do cá nhân tuyệt đối để phát triển cá nhân toàn vẹn).

Tác phẩm chính: Bãi lầy (Paludes, 1895, luận văn), Những món ăn trần thế (Les Nourritures Terrestres, 1897, thơ văn xuôi), Kẻ vô luân (L’Immoraliste, 1902, tiểu thuyết), Những kẻ làm bạc giả (Les Faux-Monnayeurs, 1925, tiểu thuyết), Cửa hẹp (La Porte Étroite, 1909, tiểu thuyết), Bản giao hưởng đồng quê (La Symphonie Pastorale, 1919, tiểu thuyết), Nảy mầm (Si le Grain ne Meurt, 1919, tự truyện), Chuyến đi Congo (Voyage au Congo, 1927, du ký), Từ Liên Xô về (Retour de L’URSS, 1936, luận văn).

Những món ăn trần thế là tác phẩm thơ trữ tình văn xuôi, được coi là cuốn sách gối đầu của nhiều thế hệ thanh niên trí thức tư sản Pháp trong gần nửa thế kỷ, mãi đến trước Thế chiến II.

Xuất phát từ ý muốn tự giải phóng khỏi xiềng xích xã hội, luân lý, và cấm đoán nghiệt ngã tình dục của tôn giáo, gia đình, Gide đòi hỏi tự do cá nhân tuyệt đối để phát triển toàn vẹn tính cách, tận hưởng thú vui trần thế trong khi tự lột bỏ tất cả những cái đã có. Gide bị chớm ho lao.

Đi Bắc Phi về, Gide khỏi, ngán sách vở, ca ngợi thể xác, bản năng. Gide trình bày tư tưởng của mình qua lời của tôn sư Ménalque nói với đồ đệ là Nathanael. Thầy phát hiện cho trò biết thế nào là cuộc sống thực qua những thể nghiệm với trần thế và những thú vui của nó.

Ông ca ngợi sự đam mê thèm muốn, sự chờ đợi ngây ngất, cái hấp dẫn của xê dịch, cái đẹp của hoa, vị ngọt của quả. Gide gợi lên những phát hiện của mình ở châu Phi.

Ménalque khuyên Nathanael nên lên đường mà khám phá ra thế giới và bản thân mình, tự lấy mình làm chuẩn, cuối cùng hãy quên cả lời thầy bảo: “Nathanael hỡi, giờ thì con hãy vứt sách của thày đi. Con hãy tự giải phóng khỏi nó đi!” Câu này ứng với câu mở đầu sách: “Cuốn sách này dạy cho con chú ý đến con hơn là đến nó, rồi chú ý đến tất cả những cái khác hơn con”.

Kẻ vô luân là cuốn tiểu thuyết có dáng dấp tự truyện, cùng một nguồn cảm hứng với Những món ăn trần thế, Gide phân tích sự giải thoát của một nhà trí thức “sách vở” khỏi những xiềng xích của luân lý và tôn giáo, ca ngợi tự do cá nhân tuyệt đối, mạch sống trần thế; đồng thời, Gide cũng miêu tả những băn khoăn của lương tâm, tinh thần trách nhiệm khi trở thành vô luân.

Ménalque, vị tôn sư dạy đồ đệ trong Những món ăn trần thế là “người mẫu”. Chủ trương tự do tuyệt đối để lúc nào cũng không bị ràng buộc và sẵn sàng làm theo ý thích (disponible), Ménalque sống độc thân. Câu chuyện do nhân vật chính là Michel, một học giả trẻ, kể cho bốn người tri kỷ, một đêm ở sát sa mạc châu Phi.

Sau khi cưới Marceline. Michel cùng vợ đi chơi Bắc Phi. Anh khạc ra máu và ốm. Chị tận tâm chăm sóc anh. Anh khỏi và tâm hồn thay đổi hẳn. Anh không còn là “con người ốm yếu và siêng năng, chấp nhận luân lý ngày trước, cứng nhắc và cấm đoán”.

Tiếp tục chuyến đi, tuy là nhà sử học, anh không để ý đến các đền đài cũ, mà chỉ thiết tha đến hơi thở hừng hực của cuộc sống. Về Paris, anh chịu ảnh hưởng của Marceline và chạy theo thú vui xác thịt, không còn cảm giác tội lỗi nữa.

Người vợ trẻ của anh ốm, anh không trông nom vợ cẩn thận, lại kéo chị đi du lịch Algérie. Trong khi chị hấp hối trong phòng, anh vẫn đi tìm thú vui. Chị chết trong vòng tay anh khi tảng sáng anh trở về. Trước khi chết, chị bỏ rơi chiếc thập ác. Rất có thể, trong tiềm thức, anh mong chị chết đi để được tự do tuyệt đối.

Những kẻ làm bạc giả là tác phẩm hay nhất mà Gide gọi là “tiểu thuyết”, nhưng thực tế lại làm đảo lộn tất cả quan niệm về tiểu thuyết cổ điển (kiểu Balzac) và mở đường cho quan niệm hiện đại về tiểu thuyết.

Gide thể hiện một kỹ thuật tiểu thuyết độc đáo: không phải chỉ có một cốt truyện, mà nhiều cốt truyện đan nhau, có thể coi là không có cốt truyện cũng được; không phải chỉ có một số nhân vật có liên quan với nhau, mà rất nhiều nhân vật, có nhân vật chỉ thoáng qua; sự việc không nhất thiết được dẫn dắt bằng logic nhân quả, mà có rất nhiều ngẫu nhiên, cho nên người đọc có cảm giác là khi đọc xong, cuốn sách cũng như cuộc đời vẫn chưa hết mà cứ tiếp diễn, không phải chỉ có một mà rất nhiều quan điểm và tư tưởng. Tác phẩm đề cập nhiều đề tài cùng một lúc.

Một đề tài chủ yếu là: tác phẩm là một cuốn tiểu thuyết về sự hình thành của một cuốn tiểu thuyết. Nhà văn Edouard viết nhật ký về sự thai nghén cuốn tiểu thuyết của ông đang viết cũng lấy tên là Những kẻ làm bạc giả; vấn đề trung tâm là: người sáng tác xử lý tư liệu hiện thực như thế nào?

Một nhân vật trong Những kẻ làm bạc giả là nhà văn, anh ta suy nghĩ đưa một nhân vật cũng là nhà văn vào trong tác phẩm của mình đang sáng tác... Gide sử dụng một phương pháp bố cục của hội họa cổ, gọi là Composition an abyme, bố cục bức tranh trong đó lặp đi lặp lại mãi một mô-típ, cái nọ lồng vào cái kia và mỗi lần một nhỏ đi.

Sách lấy tên là Những kẻ làm bạc giả là vì trong có kể một vụ làm bạc giả; ngoài ra, còn có nghĩa biểu tượng: phê phán những kẻ giả mạo về mặt xã hội, mỹ học, đạo đức. Một nhân vật chính nữa của tiểu thuyết là Bernard, rất ghét bọn giả mạo.

Anh khám phá ra mình là con hoang nên bỏ nhà ra đi khám phá cuộc đời. Anh kết bạn với Olivier. Olivier theo một đạo lý vô luân, đã từng luyến ái đồng giới với bác là Edouard mà Bernard đã làm quen. Sau nhiều chuyến phiêu lưu, Bernard trở về nhà.

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 21]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 21]

Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền ...

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 20]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 20]

Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền ...

Xem nhiều

Đọc thêm

Tổng thống Nga Putin quyết định dự Thượng đỉnh G20

Tổng thống Nga Putin quyết định dự Thượng đỉnh G20

Baoquocte.vn. Nga đã chính thức nhận được lời mời Tổng thống nước này tham dự Hội nghị thượng đỉnh nhóm G20 ở Indonesia vào tháng 11 tới.
Biến thể Omicron BA.5 đã xâm nhập Việt Nam nguy hiểm tới mức nào?

Biến thể Omicron BA.5 đã xâm nhập Việt Nam nguy hiểm tới mức nào?

Baoquocte.vn. Cùng với biến thể Omicron BA.4, Omicron BA.5 được đánh giá có khả năng lây lan nhanh, sẽ sớm thống trị nhiều khu vực trên thế giới.
Tọa đàm kinh tế, thương mại và đầu tư Việt Nam-Hungary

Tọa đàm kinh tế, thương mại và đầu tư Việt Nam-Hungary

Baoquocte.vn. Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Hungary, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ dự Tọa đàm kinh tế - thương mại - đầu tư Việt Nam-Hungary.
XSBL 28/6, kết quả xổ số Bạc Liêu hôm nay 28/6/2022. KQXSBL thứ 3

XSBL 28/6, kết quả xổ số Bạc Liêu hôm nay 28/6/2022. KQXSBL thứ 3

Baoquocte.vn. XSBL 28/6. Trực tiếp kết quả xổ số Bạc Liêu nhanh nhất hôm nay - XSBL 28/6/2021. KQSXBL. ket qua xo so Bac Lieu.
XSVT 28/6, kết quả xổ số Vũng Tàu hôm nay 28/6/2022. KQXSVT thứ 3

XSVT 28/6, kết quả xổ số Vũng Tàu hôm nay 28/6/2022. KQXSVT thứ 3

Baoquocte.vn. XSVT 28/6. Trực tiếp kết quả xổ số Vũng Tàu nhanh nhất hôm nay - XSVT 28/6/2022. KQXSVT . ket qua xo so Vung Tau.
XSBT 28/6, kết quả xổ số Bến Tre hôm nay 28/6/2022. KQXSBT thứ 3

XSBT 28/6, kết quả xổ số Bến Tre hôm nay 28/6/2022. KQXSBT thứ 3

Baoquocte.vn. XSBT 28/6. Trực tiếp kết quả xổ số Bến Tre nhanh nhất hôm nay - XSBT 28/6/2022. KQXSBT. ket qua xo so Ben Tre.
Vietlott 28/6, Kết quả xổ số Vietlott Power thứ 3 ngày 28/6/2022. xổ số Power 655 hôm nay

Vietlott 28/6, Kết quả xổ số Vietlott Power thứ 3 ngày 28/6/2022. xổ số Power 655 hôm nay

Baoquocte.vn. Vietlott 28/6. Cập nhật trực tiếp kết quả xổ số Vietlott hôm nay 28/6/2022 từ trường quay tầng 19, tòa nhà VTC số 23 Lạc Trung, Hà Nội. Xo so ...
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 29/6/2022: Tuổi Dậu sắp lên chức

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 29/6/2022: Tuổi Dậu sắp lên chức

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay ngày 29/6/2022 của 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
Lịch âm 29/6, âm lịch hôm nay Thứ Tư ngày 29/6/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên 29/6/2022

Lịch âm 29/6, âm lịch hôm nay Thứ Tư ngày 29/6/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên 29/6/2022

Baoquocte.vn. Lịch âm 29/6. âm lịch hôm nay 29/6. Xem âm lịch hôm nay ngày 29/6/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên ngày 29 tháng 6 năm 2022 hôm nay.
Bạc Liêu: Đồng bào Khmer chung tay xây dựng phum sóc

Bạc Liêu: Đồng bào Khmer chung tay xây dựng phum sóc

Baoquocte.vn. Bạc Liêu có đông đồng bào Khmer sống cộng cư, đời sống bà con có chuyển biến tích cực trong những năm qua.
Tôn vinh giá trị văn hóa ẩm thực Huế

Tôn vinh giá trị văn hóa ẩm thực Huế

Baoquocte.vn. Tối 26/6, tại đường đi bộ dọc bờ sông Hương đã khai mạc Lễ hội '100 món Ẩm thực đường phố Huế' năm 2022.
Lễ khai mạc Festival Huế 2022 -  Bản hòa ca văn hóa nghệ thuật

Lễ khai mạc Festival Huế 2022 - Bản hòa ca văn hóa nghệ thuật

Baoquocte.vn. Tối 25/6, Lễ khai mạc Festival Huế được tổ chức trọng thể và hoành tráng tại Quảng trường Ngọ Môn, tỉnh Thừa Thiên - Huế.
Độc lạ hang động có hình đôi mắt khổng lồ

Độc lạ hang động có hình đôi mắt khổng lồ

Baoquocte.vn. Ánh sáng rọi qua hai lỗ hổng lớn trên trần hang động, chiếu thẳng vào bên trong như hình đôi mắt khổng lồ đang dõi theo từng bước chân của mỗi người.
Du lịch cộng đồng: Nắm bắt xu hướng thế giới để phát huy thế mạnh của Việt Nam

Du lịch cộng đồng: Nắm bắt xu hướng thế giới để phát huy thế mạnh của Việt Nam

Baoquocte.vn. Hình thức du lịch cộng đồng ngày càng khẳng định được thế mạnh, khi trở thành chủ đề chính của Hội nghị Cấp cao Toàn cầu của UNWTO vừa qua.
Sáng Dubai lại nhớ chiều miền Tây

Sáng Dubai lại nhớ chiều miền Tây

Baoquocte.vn. Dubai lại bắt đầu một ngày mới trong cái nóng hầm hập đầu Hè và sự nhộn nhịp của một điểm nút giao thông, giao thương khổng lồ của thế giới.
Cuộc sống ở ngôi làng hẻo lánh vùng Viễn Đông Nga

Cuộc sống ở ngôi làng hẻo lánh vùng Viễn Đông Nga

Baoquocte.vn. Là ngôi làng hẻo lánh thuộc khu tự trị Chukotsky, nằm ở Viễn Đông nước Nga, Uelen được biết đến là nơi 'khắc nghiệt, nhưng đẹp'.
Cuốn sách kết tinh những lời dạy của Bác Hồ về rèn luyện thể thao

Cuốn sách kết tinh những lời dạy của Bác Hồ về rèn luyện thể thao

Baoquocte.vn. Cuốn sách song ngữ Việt-Anh mang tên 'Chủ tịch Hồ Chí Minh với thể dục thể thao' sẽ ra mắt nhân dân cả nước vào ngày 2/9 tới.
Thú vị cuốn sách về Hà Nội bằng ba ngôn ngữ

Thú vị cuốn sách về Hà Nội bằng ba ngôn ngữ

Baoquocte.vn. Cuốn sách ảnh Hanoi Hanoi của Minh Phạm và Paola Boncompagni vừa được phát hành, sử dụng ba ngôn ngữ: Tiếng Việt, tiếng Anh và tiếng Italy.
Kỷ niệm ngày lễ Bloomsday của Ireland tại Việt Nam

Kỷ niệm ngày lễ Bloomsday của Ireland tại Việt Nam

Baoquocte.vn. Bloomsday là lễ kỷ niệm tôn vinh những đóng góp to lớn cho nền văn học Ireland của nhà văn James Joyce được tổ chức vào ngày 16/6 hằng năm.
'Nhật ký trong tù' của Chủ tịch Hồ Chí Minh có thêm bản dịch tiếng Uzbek

'Nhật ký trong tù' của Chủ tịch Hồ Chí Minh có thêm bản dịch tiếng Uzbek

Baoquocte.vn. Đại học tổng hợp Đông phương học Quốc gia Tashkent của Uzbekistan đã giới thiệu bản dịch sang tiếng Uzbek tập thơ 'Nhật ký trong tù của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Ra mắt bản dịch tiếng Việt tác phẩm nổi tiếng của nhà sử học Michel Foucault

Ra mắt bản dịch tiếng Việt tác phẩm nổi tiếng của nhà sử học Michel Foucault

Baoquocte.vn. Tác phẩm của Michel Foucault là một trong những đóng góp quan trọng trên phương diện lịch sử, xã hội học và triết học cho vấn đề nhà tù.
Truyện tranh 'Chuyến thám hiểm không thể bỏ qua ở Alaska' - tác phẩm hợp tác đầu tay của họa sĩ trẻ Việt Nam được chào đón tại Pháp

Truyện tranh 'Chuyến thám hiểm không thể bỏ qua ở Alaska' - tác phẩm hợp tác đầu tay của họa sĩ trẻ Việt Nam được chào đón tại Pháp

Baoquocte.vn. Cuốn truyện tranh 'Passage intérieur- Voyage essentiel en Alaska' do họa sĩ Mai Bách cùng tác giả kịch bản Maxime de Lisle thực hiện vừa được ra mắt tại Pháp.
Phiên bản di động