Tân Thủ tướng Nhật Bản và thách thức 'vẹn cả đôi đường' trong cạnh tranh Mỹ-Trung

Huy Sơn
TGVN. Học giả người Nhật Yoshikazu Kato - Phó Giáo sư tại Viện châu Á Toàn cầu, Đại học Hong Kong vừa có bài phân tích trên tờ South China Morning Post về cách giải bài toán 'vẹn cả đôi đường' trong căng thẳng Mỹ-Trung của tân Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide.

Trong bối cảnh quan hệ của Nhật Bản với Mỹ và Trung Quốc có bản chất khác nhau, ưu tiên hàng đầu của tân Thủ tướng Nhật Bản là duy trì mối quan hệ tốt đẹp với Washington. Đồng thời, ông Suga Yoshihide sẽ vẫn thúc đẩy quan hệ chặt chẽ hơn với Trung Quốc, đặc biệt là hợp tác kinh tế, mặc dù các vấn đề như Hong Kong hay tranh chấp ở Biển Hoa Đông vẫn được coi là rào cản cho quan hệ song phương.

tan thu tuong nhat ban va bai toan trung lap trong canh tranh my trung
Đáp án cho bài toán cân bằng quan hệ với Mỹ và Trung Quốc sẽ là một thách thức không nhỏ cho tân Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide. (Ảnh minh họa: Stephen)

Tiếp nối di sản ngoại giao

Một trong những đóng góp của cựu Thủ tướng Abe Shinzo cho Nhật Bản và khu vực là xây dựng mối quan hệ cá nhân tốt đẹp với Tổng thống Mỹ Donald Trump, đồng thời cải thiện mối quan hệ chính trị, kinh tế và giao lưu nhân dân với Trung Quốc. Trong kỷ nguyên mới của sự cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung, “vẹn cả đôi đường” với hai cường quốc tiếp tục là thách thức ngoại giao hàng đầu của Nhật Bản.

Tin liên quan
Nhật Bản, Hàn Quốc sớm hoàn tất đàm phán Nhật Bản, Hàn Quốc sớm hoàn tất đàm phán 'mở cửa' cho du khách ngắn hạn và dài hạn

Chính quyền của tân Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide sẽ tiếp tục những di sản của người tiền nhiệm Abe Shinzo. Ông Suga được cho là sẽ cố gắng hoàn thành công việc của ông Abe trong việc nâng cao ảnh hưởng quốc tế của đất nước. Ông Suga đã bắt đầu thiết lập những chương trình nghị sự ngoại giao, bao gồm việc gọi điện cho Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình, trấn an Mỹ về tầm quan trọng của liên minh an ninh và khẳng định với Trung Quốc về sự cần thiết của việc ổn định mối quan hệ láng giềng của hai cường quốc Đông Bắc Á.

Theo một cuộc khảo sát của tờ Asahi (Nhật Bản), nội các mới của ông Suga có tỷ lệ tán thành là 65%, cao hơn mức 59% mà nội các của ông Abe nhận được khi ông bắt đầu nhiệm kỳ Thủ tướng thứ hai vào tháng 12/2012. Đây là những tín hiệu tích cực đầu tiên cho tân Thủ tướng 71 tuổi bởi sự ủng hộ của người dân là điều không thể thiếu để thực hiện chính sách ngoại giao nhất quán.

Kỳ vọng vào Mỹ

Ưu tiên hàng đầu của Thủ tướng Nhật Bản sẽ là duy trì mối quan hệ tốt đẹp với Tổng thống Trump. Trong vài năm gần đây, liên minh Mỹ-Nhật phụ thuộc vào mối quan hệ tốt đẹp giữa ông Trump và ông Abe. Một điều không chắc chắn hiện nay là điều gì sẽ xảy ra với liên minh và khu vực nếu ông Suga không thể duy trì mối quan hệ tích cực với ông Trump, trong trường hợp đương kim Tổng thống Mỹ chiến thắng trong cuộc bầu cử vào tháng 11 sắp tới.

Ông Suga đã từng đến thăm Mỹ vào tháng 5/2019 và gặp Phó Tổng thống Mike Pence cùng Ngoại trưởng Mike Pompeo. Không có lý do gì ông Suga sẽ làm xấu đi mối quan hệ với ông Trump. Nếu quan hệ với Mỹ xấu đi, Washington có thể yêu cầu Tokyo đảm nhận những trách nhiệm lớn hơn trong liên minh, chẳng hạn như trả chi phí cho quân đội Mỹ ở Nhật. Tất nhiên, Nhật Bản không thích điều này.

Nếu ông Trump giành chiến thắng trong nhiệm kỳ thứ hai, ông có thể hành xử đơn phương hơn khi “người bạn” Abe không còn tại nhiệm. Ông Trump đã từng tin tưởng ông Abe và tìm kiếm ý kiến của ông Abe về các vấn đề khu vực và toàn cầu như quan hệ với Trung Quốc, cải cách Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và Triều Tiên. Tổng thống Trump không còn làm việc với ông Abe và do đó, có thể trở nên “hướng nội” hơn.

Xử lý bài toán căng thẳng Mỹ-Trung gia tăng, Nhật Bản chọn

Xử lý bài toán căng thẳng Mỹ-Trung gia tăng, Nhật Bản chọn 'im hơi lặng tiếng'?

Điều này sẽ tạo ra nhiều bất ổn hơn cho chính sách đối ngoại của Nhật Bản, bao gồm cả trong quan hệ với Trung Quốc. Một nước Mỹ đáng tin cậy và có trách nhiệm luôn là lý tưởng nhất đối với Nhật Bản trước sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Giới chuyên gia nhận định, ông Suga nhiều khả năng cho rằng, các lựa chọn ngoại giao của ông Biden có thể phù hợp hơn với lợi ích quốc gia của Nhật Bản. Tư duy của giới hoạch định chính sách Tokyo là những ưu tiên ngoại giao của ông Biden sẽ là củng cố các liên minh khu vực và toàn cầu đồng thời đưa ra quan điểm về quyền con người, chủ nghĩa đa phương dựa trên quy tắc và giá trị cũng như tính toàn vẹn của các nền dân chủ tự do.

Nếu ông Biden thắng, Nhật Bản có thể đưa Mỹ trở lại Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), giờ đây đã chuyển thành Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Các nỗ lực chung khác có thể bao gồm thúc đẩy Chiến lược Ấn Độ-Thái Bình Dương với Ấn Độ, Australia và có thể là các quốc gia Đông Nam Á. Nhật Bản và Mỹ có thể cùng tham vấn để đạt sự đồng thuận trong việc phản ứng và đưa ra cách tiếp cận, hướng phối hợp đối phó với Trung Quốc trong các vấn đề an ninh khu vực như Biển Đông, hay Biển Hoa Đông.

“Vẹn đường” với Bắc Kinh

Trong khi sẵn sàng thúc đẩy quan hệ với Trung Quốc, đặc biệt là quan hệ kinh tế và hợp tác kinh doanh, tân Thủ tướng Nhật Bản Suga, giống như người tiền nhiệm Abe, sẽ phản ứng lại các hành động của Trung Quốc theo những nguyên tắc nhất định.

Ngoài quan hệ kinh tế, vấn đề Triều Tiên còn là động lực để ông Suga cải thiện quan hệ Nhật-Trung. Các quan chức cấp cao thân cận với Suga đã đề nghị Thủ tướng coi việc giải quyết vụ Triều Tiên bắt cóc công dân Nhật Bản trong quá khứ là một trong những di sản chính trị tiềm năng lớn nhất của ông, nhưng ông cần sự giúp đỡ của Bắc Kinh để đàm phán với nhà lãnh đạo Kim Jong-un.

Nhật Bản sẽ không muốn một cuộc đối đầu, đặc biệt là một cuộc đối đầu quân sự, giữa đồng minh chiến lược và đối tác kinh tế lớn nhất của mình. Tuy nhiên, Nhật Bản phải chấp nhận rằng cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung vẫn tồn tại và sẽ tiếp tục như vậy trong nhiều năm tới.

Phân tách Mỹ-Trung trong bối cảnh Covid-19: Suy thoái toàn cầu là mối đe dọa lớn nhất

Phân tách Mỹ-Trung trong bối cảnh Covid-19: Suy thoái toàn cầu là mối đe dọa lớn nhất

TGVN. Các báo cáo gần đây cho thấy, Trung Quốc sẽ không còn đóng góp vào sự phục hồi trên toàn thế giới như sau ...

Chính sách đối ngoại của tân Thủ tướng Suga Yoshihide: Chủ nghĩa thực dụng trong thế giới hỗn độn

Chính sách đối ngoại của tân Thủ tướng Suga Yoshihide: Chủ nghĩa thực dụng trong thế giới hỗn độn

TGVN. Liệu tân Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide sẽ làm gì để giải quyết đống hỗn độn gây ra bởi cạnh tranh Mỹ - ...

'Chính trị bản sắc' làm trầm trọng thêm căng thẳng Mỹ-Trung Quốc ?

'Chính trị bản sắc' làm trầm trọng thêm căng thẳng Mỹ-Trung Quốc ?

TGVN. Học giả Wang Jisi - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, Đại học Bắc Kinh (Trung Quốc) mới đây có ...

Huy Sơn
(theo SCMP)

Có thể bạn quan tâm

Bài viết cùng chủ đề

Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 20.10: Khởi đầu tuần tốt đẹp, vàng đã sẵn sàng để 'cất cánh'?

Giá vàng hôm nay 20.10: Khởi đầu tuần tốt đẹp, vàng đã sẵn sàng để 'cất cánh'?

Khởi động phiên đầu tuần tốt đẹp, giá vàng hôm nay đã tăng khoảng 100.000 đồng/lượng.
Những điểm nhấn trong bài phát biểu quan trọng của Thủ tướng Suga tại Đại học Việt-Nhật

Những điểm nhấn trong bài phát biểu quan trọng của Thủ tướng Suga tại Đại học Việt-Nhật

'Nhật Bản và ASEAN - Cùng xây dựng tương lai của Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương' là chủ đề bài phát biểu của Thủ tướng Nhật Bản Suga ...
Ủy ban hợp tác chung ASEAN-Hàn Quốc họp định kỳ lần thứ 7

Ủy ban hợp tác chung ASEAN-Hàn Quốc họp định kỳ lần thứ 7

Về định hướng cho hợp tác trong thời gian tới, ASEAN và Hàn Quốc khẳng định cam kết tăng cường hơn nữa quan hệ Đối tác chiến lược ASEAN-Hàn Quốc.
Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân hội kiến Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân hội kiến Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide

Chiều 19/10, tại Nhà Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân đã hội kiến với Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide
Tiềm năng phát triển quan hệ Nhật Bản-Việt Nam là 'không giới hạn'

Tiềm năng phát triển quan hệ Nhật Bản-Việt Nam là 'không giới hạn'

Tại các cuộc gặp gỡ và hội đàm, Thủ tướng Suga cho rằng quan hệ Nhật Bản-Việt Nam đang ở giai đoạn tốt đẹp nhất trong lịch sử,
Việt Nam coi trọng quan hệ Đối tác chiến lược sâu rộng với Nhật Bản

Việt Nam coi trọng quan hệ Đối tác chiến lược sâu rộng với Nhật Bản

Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Phạm Minh Chính khẳng định Việt Nam coi trọng quan hệ Đối tác chiến lược sâu rộng với Nhật Bản.
Tập trung bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân, tích cực triển khai công tác cứu hộ cứu nạn

Tập trung bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân, tích cực triển khai công tác cứu hộ cứu nạn

Thủ tướng yêu cầu không được để dân đói, rét, không có chỗ ở; tích cực triển khai công tác cứu hộ cứu nạn và bảo đảm an toàn cho ...
Nâng cao nhận thức pháp luật nhằm tăng cường phòng, chống bạo lực trẻ em

Nâng cao nhận thức pháp luật nhằm tăng cường phòng, chống bạo lực trẻ em

Phiên thảo luận với chủ đề 'Nâng cao nhận thức pháp luật nhằm tăng cường phòng, chống bạo lực với trẻ em' do Bộ tư pháp và EU phối hợp ...
Nam sinh giả mạo học trường nổi tiếng Nhật Bản suốt 6 tháng đã bị phát giác

Nam sinh giả mạo học trường nổi tiếng Nhật Bản suốt 6 tháng đã bị phát giác

Nam sinh lợi dụng bối cảnh Covid-19 để giả mạo vào học trường nổi tiếng ở Nhật Bản suốt 6 tháng cuối cùng đã bị phát hiện.
Thủ tướng New Zealand tái đắc cử: Ba điểm nhấn đặc biệt

Thủ tướng New Zealand tái đắc cử: Ba điểm nhấn đặc biệt

Chiến thắng áp đảo của Công đảng New Zealand trong cuộc bỏ phiếu ngày 17/10 cho thấy nỗ lực của nữ Thủ tướng Jacinda Ardern đã đơm hoa kết trái.
Tin thế giới 19/10: UAV Azerbaijan tung hoành ở chiến trường; Trung Quốc nói Mỹ 'đổi trắng thay đen'; ông Navalny phàn nàn Tổng thống Trump

Tin thế giới 19/10: UAV Azerbaijan tung hoành ở chiến trường; Trung Quốc nói Mỹ 'đổi trắng thay đen'; ông Navalny phàn nàn Tổng thống Trump

Armenia-Azerbaijan, quan hệ Mỹ-Trung, tình hình Belarus, bầu cử Mỹ 2020 và biểu tình ở Thái Lan là một số tin thế giới nổi bật 24 giờ qua.
Xung đột Armenia-Azerbaijan: LHQ nói 'hoàn toàn không thể chấp nhận được', Nga đáp trả Thổ Nhĩ Kỳ

Xung đột Armenia-Azerbaijan: LHQ nói 'hoàn toàn không thể chấp nhận được', Nga đáp trả Thổ Nhĩ Kỳ

TTK LHQ Guterres nhấn mạnh, cả Armenia và Azerbaijan có trách nhiệm bảo vệ dân thường và cơ sở hạ tầng theo luật nhân đạo quốc tế.
Bầu cử Bolivia: Tổng thống mới từng là 'kiến trúc sư' cho các thành tựu kinh tế trong hơn 1 thập kỷ qua

Bầu cử Bolivia: Tổng thống mới từng là 'kiến trúc sư' cho các thành tựu kinh tế trong hơn 1 thập kỷ qua

Theo số liệu kiểm phiếu nhanh, ông Luis Arce của đảng Phong trào Tiến lên Chủ nghĩa Xã hội đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử Bolivia.
Cập nhật Covid-19 ngày 19/10: Số ca mắc mới ở châu Âu cao nhất thế giới, 30% dân số Ấn Độ có kháng thể, ông Trump 'lao' vào tâm dịch

Cập nhật Covid-19 ngày 19/10: Số ca mắc mới ở châu Âu cao nhất thế giới, 30% dân số Ấn Độ có kháng thể, ông Trump 'lao' vào tâm dịch

Toàn cầu ghi nhận 40.278.207 ca nhiễm Covid-19, trong đó có 1.118.321 trường hợp tử vong và 30.112.204 bệnh nhân bình phục.
Thủ tướng New Zealand tái đắc cử: Ba điểm nhấn đặc biệt

Thủ tướng New Zealand tái đắc cử: Ba điểm nhấn đặc biệt

Chiến thắng áp đảo của Công đảng New Zealand trong cuộc bỏ phiếu ngày 17/10 cho thấy nỗ lực của nữ Thủ tướng Jacinda Ardern đã đơm hoa kết trái.
Triều Tiên với tên lửa xuyên lục địa mới: Thông điệp từ hình ảnh

Triều Tiên với tên lửa xuyên lục địa mới: Thông điệp từ hình ảnh

Hình ảnh loại tên lửa đạn đạo mới của Triều Tiên vừa trình diễn mang thông điệp gì mà quốc gia này muốn nói với thế giới bên ngoài? Bình luận của TG&VN.
'Tình bạn trong nền chính trị lớn': Lý trí hay vị tình?

'Tình bạn trong nền chính trị lớn': Lý trí hay vị tình?

Tổng thống Nga Vladimir Putin từng khẳng định 'không nên có tình bạn trong nền chính trị lớn', song đáp án này có thực sự là đáp án được các quốc gia lựa chọn?
Bầu cử Mỹ: Khoảng lặng cần thiết cho Tổng thống Donald Trump

Bầu cử Mỹ: Khoảng lặng cần thiết cho Tổng thống Donald Trump

Tranh luận Tổng thống lần hai bị hủy bỏ tạo khoảng lặng cần thiết để ông Donald Trump nghiên cứu đối thủ, đẩy mạnh vận động, chuẩn bị cho bầu cử tháng 11 tới.
Phiên bản di động