Thách thức mới của Tổng thống Mỹ Joe Biden trong việc giải quyết kho vũ khí hạt nhân ở châu Á

Gia Kỳ
Theo dõi TGVN trên
TGVN. Châu Á hiện có tới 5 đại diện trong 9 quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân, và đây được xem là “kho thuốc nổ” mà Tổng thống Mỹ Joe Biden cần giải quyết.
Thách thức mới của Tổng thống Mỹ Joe Biden trong việc giải quyết kho vũ khí hạt nhân ở châu Á
Danh sách các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân trên thế giới. (Nguồn: Insourcing Multiplier)

Tổng thống Mỹ Joe Biden và người đồng cấp Nga Vladimir Putin đã chính thức gia hạn Hiệp ước vũ khí hạt nhân New START để cắt giảm vũ khí chiến lược và tránh gây căng thẳng tình hình thế giới.

Tuy nhiên, cuộc đối đầu hạt nhân giữa hai cường quốc Mỹ và Nga đã không còn là tâm điểm của thế giới như thời Chiến tranh Lạnh khi START được ký kết, và giờ đây, chính châu Á mới là “kho thuốc nổ” với 5 trong tổng số 9 quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân.

Học cách "sống chung" với Bắc Kinh

Những năm gần đây, cục diện châu Á thay đổi mạnh mẽ vì Trung Quốc phát triển sức mạnh quân sự nhanh chóng, thể hiện qua ý chí chính trị của Bắc Kinh trong việc thể hiện sức mạnh này nhằm giành lợi thế trong khu vực.

Việc gia tăng ảnh hưởng của Bắc Kinh trong khu vực đã làm giảm sự quan tâm tới những nỗ lực kiểm soát vũ khí hạt nhân giữa Mỹ và Nga, đồng thời gửi đến chính quyền của Tổng thống Biden tín hiệu rằng: vũ khí hạt nhân chỉ là một phần nhỏ trong bức tranh chiến lược tổng thể và chính trị phải đi trước vấn đề kiểm soát vũ khí.

Tin liên quan
Trung Quốc mong muốn xây dựng quan hệ đối tác lâu dài trong khu vực và bài học từ Nhật Bản Trung Quốc mong muốn xây dựng quan hệ đối tác lâu dài trong khu vực và bài học từ Nhật Bản

Từ năm 1964, Trung Quốc đã sở hữu vũ khí hạt nhân nhưng quy mô không lớn và không ảnh hưởng nhiều đến cân bằng vũ khí Xô-Mỹ. Bắc Kinh được cho là đã tránh được cuộc chơi chung khi cả Moscow và Washington bị “trói chân” nhau bằng Hiệp ước New START.

Để tránh lọt vào vòng xoáy cân bằng hạt nhân của Hiệp ước New START, quốc gia Đông Bắc Á đã tự hạn chế kho hạt nhân bằng hàng trăm đầu đạn hạt nhân tầm thấp, thay vì hàng ngàn vũ khí hạt nhân như Nga và Mỹ.

Theo giới chuyên gia, Washington và Moscow đã dần quen với viễn cảnh Bắc Kinh cũng sở hữu nhiều đầu đạn hạt nhân. Tuy nhiên, cả 2 cường quốc trên đều muốn Trung Quốc ở trong vòng cân bằng của New START để tránh việc phổ biến vũ khí hạt nhân với các quốc gia khác.

Khuôn khổ cũ bị phá vỡ

Mỹ và Nga được cho là đang vận động những quốc gia có năng lực hạt nhân, bao gồm cả Trung Quốc, phải từ bỏ vũ khí hạt nhân. Điều đó chắc chắn sẽ khó xảy ra vì khuôn khổ cũ về cấm phổ biến vũ khí hạt nhân đã lỗi thời.

Nguyên nhân chính cản trở tiến trình cấm phổ biến hạt nhân toàn cầu nhiều khả năng đến từ sự thay đổi trong nội bộ nước Mỹ và sự bất ổn địa chính trị ở châu Á.

Sự đồng thuận trong giới lãnh đạo Mỹ cho rằng việc kiểm soát vũ khí hạt nhân sẽ tạo lòng tin và giảm thiểu căng thẳng, xung đột giữa các siêu cường đã không kéo dài được lâu.

Vào thời điểm cả Washington và Moscow chuyển từ Hiệp ước Hạn chế Vũ khí Chiến lược lần thứ nhất (SALT I được ký vào năm 1972) sang SALT-II năm 1979, nội bộ Mỹ đã có sự phân rẽ sâu sắc về việc tiếp tục ký SALT-II với Liên Xô vào năm 1979.

Thành viên của đảng Dân chủ cho rằng, việc ký hiệp ước là điều tốt, trong khi đa số thành viên của đảng Cộng hòa lại tin rằng, ký thỏa thuận sẽ tạo ra những hậu quả khôn lường.

Phía Mỹ đã vẫn luôn cho rằng Nga là cường quốc hạt nhân thứ hai thế giới, và cuộc chiến với Nga (nếu diễn ra trong tương lai) sẽ xuất phát từ hành vi của Moscow và khả năng tiến hành cuộc chiến tổng thể, bao gồm chiến tranh thông thường, chiến tranh hỗn hợp và chiến tranh thông tin.

Trung Đông sẽ là mặt trận tiếp theo của cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung?

Trung Đông sẽ là mặt trận tiếp theo của cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung?

TGVN. Vốn được coi là “sân chơi của Mỹ”, khu vực Trung Đông đang trải qua một sự chuyển biến quan trọng và có thể ...

Ở chiều ngược lại, Nga nhận thấy, việc sở hữu vũ khí hạt nhân là biểu tượng tối cao của cường quốc và quá trình giới hạn vũ khí là biểu hiện “ngang cơ” với Mỹ.

Trang Foreign Policy cho rằng, các cuộc đàm phán kiểm soát vũ khí sẽ là kênh hữu hiệu giúp duy trì quan hệ giữa Mỹ và Nga, nhưng sẽ không phải là công cụ hữu ích để “phá băng” quan hệ song phương.

Bỏ qua hay phá hủy?

Ở châu Á, sự bất ổn về địa chính trị sâu sắc luôn gay gắt, và đây là nguyên nhân thứ hai dẫn đến sự đổ vỡ khuôn khổ kiểm soát vũ khí hạt nhân kiểu cũ.

Tuỳ từng quốc gia, tuỳ từng yếu tố đặc thù mà Mỹ sẽ tính đến việc “phá hủy” hoặc bỏ qua. Trước đây, Mỹ và liên quân quốc tế đã tấn công Iraq vào năm 2003 dưới thời Saddam Hussein với lý do quốc gia này sở hữu vũ khí hạt nhân. Với Iran, giới chức Mỹ giải quyết theo chiều hướng khác. Tầng lớp tinh hoa của xứ cờ hoa bị chia rẽ vì vấn đề hạt nhân Iran trong việc trừng phạt hay ký kết thỏa thuận nhằm giảm bớt hoặc triệt tiêu hoàn toàn năng lực hạt nhân của Tehran.

Dù có những lúc quan hệ Mỹ-Iran đứng bên bờ vực của chiến tranh, nhưng nhìn chung, các biện pháp được Washington đưa ra chỉ ở mức trừng phạt hoặc thỏa hiệp, chứ không sử dụng vũ lực để phá hủy năng lực hạt nhân như đã từng làm với Iraq.

Với trường hợp của Ấn Độ và Pakistan, vũ khí hạt nhân của 2 quốc gia này có trước khu vực Trung Đông và vì thế nhận được nhiều sự chú ý của cộng đồng quốc tế hơn.

Nhờ những sáng kiến của cựu Tổng thống George W. Bush, quan hệ song phương Mỹ-Ấn đã được xây dựng dựa trên sự tin tưởng chính trị và hợp tác lẫn nhau. Bởi cường quốc số 1 thế giới nhận thấy khó có thể cô lập Ấn Độ về việc tiêu hủy năng lực hạt nhân.

Tuy nhiên, cách thức cựu Tổng thống Bush giải quyết đã bị Trung Quốc phản đối kịch liệt và đẩy mạnh việc ủng hộ năng lực hạt nhân cho Pakistan.

Nhìn chung, vấn đề Nam Á được Mỹ giải quyết bằng cách “bỏ qua”, thay vì dùng phương thức “phá hủy”.

Chấm dứt chuỗi ngày 'dùng dằng', Nga-Mỹ chính thức gia hạn Hiệp ước New START thêm 5 năm

Chấm dứt chuỗi ngày 'dùng dằng', Nga-Mỹ chính thức gia hạn Hiệp ước New START thêm 5 năm

TGVN. Ngày 3/2, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken tuyên bố, nước này đã gia hạn Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược ...

Về Bán đảo Triều Tiên, đây là trường hợp chưa thành công trong việc hủy bỏ năng lực hạt nhân của Bình Nhưỡng. Nội bộ nước Mỹ từ lâu đã có những cuộc tranh luận sôi nổi về việc áp dụng phương cách để buộc Triều Tiên từ bỏ chương trình hạt nhân, bao gồm cả việc nhờ đến sự hỗ trợ từ Trung Quốc.

Theo đó, các cách tiếp cận chính trị trên Bán đảo Triều Tiên đã được thử nghiệm. Tổng thống Donald Trump tiền nhiệm đã thay đổi cách tiếp cận so với ông Obama và đã gặp mặt trực tiếp với người đồng cấp Kim Jong Un tại Singapore và Hà Nội.

Trong khi đó, Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in và chính khách nhận định, Mỹ cần đổi mới cách tiếp cận của ông Trump, thay vì tiếp tục tập trung vào giải trừ hạt nhân như dưới thời Tổng thống Obama để đạt được tiến bộ cho hòa giải liên Triều. Trong tương lai, ông Joe Biden sẽ gặp áp lực lớn nếu vẫn duy trì cách tiếp cận cũ, cụ thể là phi hạt nhân hóa rồi đến đàm phán hòa bình.

Sự trỗi dậy của Trung Quốc ở Đông Á và Tây Thái Bình Dương ngày càng lớn đã gây sức ép lớn đến các đồng minh thân cận của Mỹ. Hiện nay, không có bất cứ “dây xích” nào có thể “trói” Trung Quốc tuân theo thỏa thuận, và ngay cả hiệp ước giữa Washington và Moscow cũng không làm Bắc Kinh phải lo lắng để hạn chế kho “thuốc nổ”. Lý do được đưa ra là vì sự hiện diện của Mỹ trong khu vực ngày càng mờ nhạt và “việc nhà” của Washington ngày càng rối ren.

Ông Joe Biden đang chuyển những tín hiệu tích cực đến các đồng minh châu Á của mình. Những tín hiệu này nếu được biến thành các răn đe hữu hình với các hành vi của Trung Quốc trong khu vực, chứ không phải là kiểm soát vũ khí, sẽ là chìa khóa giữ ổn định hạt nhân ở châu Á. Các chuyên gia nhận định, nếu Mỹ không thể ngăn cản Trung Quốc, sẽ có thêm nhiều “kho thuốc nổ” mới được hình thành ở châu Á.

Ở bất cứ khu vực nào của châu Á, thách thức lớn nhất của Mỹ là việc xây dựng trật tự khu vực bền vững. Vấn đề hạt nhân chỉ là phần nhỏ của trật tự khu vực. Vì thế, ông Biden và chính quyền mới của Washington cần tránh việc tập trung vào giải trừ hạt nhân mà quên đi nhiệm vụ chính là làm thế nào để xây dựng cân bằng quyền lực lâu dài ở các khu vực của châu Á.

TIN LIÊN QUAN
Chấm dứt chuỗi ngày 'dùng dằng', Nga-Mỹ chính thức gia hạn Hiệp ước New START thêm 5 năm
Gia hạn New START: Tin tốt hay sự lãng phí ưu thế của Mỹ?
NATO hoan nghênh ý định gia hạn New START của tân Tổng thống Mỹ, đặt kỳ vọng ở sự khởi đầu
Mỹ: Hoạt động hạt nhân của Triều Tiên đe dọa nghiêm trọng hòa bình thế giới
Chính quyền tân Tổng thống Mỹ Biden muốn gì về Hiệp ước New START?
(theo Foreign Policy)

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

Nghệ sỹ gốc Việt đổ bộ trong phim hoạt hình mới của hãng Walt Disney

Nghệ sỹ gốc Việt đổ bộ trong phim hoạt hình mới của hãng Walt Disney

'Raya and The Last Dragon' quy tụ nhiều diễn viên đến từ những quốc gia khác nhau như Thái Lan, Singapore, Malaysia, trong đó có các nghệ sỹ gốc Việt.
Gareth Bale thi đấu ấn tượng, Tottenham rất hài lòng và lên kế hoạch mua đứt

Gareth Bale thi đấu ấn tượng, Tottenham rất hài lòng và lên kế hoạch mua đứt

Chứng kiến Gareth Bale liên tục tỏa sáng trong thời gian gần đây, ban lãnh đạo Tottenham lên kế hoạch ký hợp đồng dài hạn với cầu thủ này.
Đinh Quyền: Ông chủ vườn lan đam mê loài hoa vương giả

Đinh Quyền: Ông chủ vườn lan đam mê loài hoa vương giả

Trong số những người trẻ tuổi đam mê hoa lan và có được vườn lan “vạn người mê” có Đinh Văn Quyền (nghệ nhân Đinh Quyền) ở mảnh đất Cố ...
Tin tặc Trung Quốc âm mưu tấn công mạng Ấn Độ, New Delhi tuyên bố chặn đứng

Tin tặc Trung Quốc âm mưu tấn công mạng Ấn Độ, New Delhi tuyên bố chặn đứng

Bộ Điện lực Ấn Độ cho biết, New Delhi đã chặn đứng âm mưu tấn công các trung tâm điện lực của nhóm tin tặc Trung Quốc 'do nhà nước ...
Biến chứng y khoa để lại sau khi mắc Covid-19 là gì?

Biến chứng y khoa để lại sau khi mắc Covid-19 là gì?

Các triệu chứng từ nhẹ đến nặng của Covid-19 ngày càng mở rộng, các chuyên gia đã liệt kê ra 6 biến chứng y khoa lâu dài liên quan đến ...
Kinh tế Trung Quốc có nhiều tiềm năng để 'vượt mặt' Mỹ vào năm 2035

Kinh tế Trung Quốc có nhiều tiềm năng để 'vượt mặt' Mỹ vào năm 2035

Để hiện thực hóa mục tiêu tham vọng này đòi hỏi Trung Quốc phải có mức tăng trưởng trung bình hằng năm là 4,7% trong 15 năm tới.
Nga từng bước hiện đại hóa hệ thống cảnh báo sớm tên lửa

Nga từng bước hiện đại hóa hệ thống cảnh báo sớm tên lửa

Hệ thống tên lửa cảnh báo sớm của Nga đã vượt qua các cuộc thử nghiệm cấp nhà nước và đang sẵn sàng cho các nhiệm vụ chiến đấu thực ...
Hồng Quân: Từ ông chủ doanh nghiệp tới người trồng lan đột biến

Hồng Quân: Từ ông chủ doanh nghiệp tới người trồng lan đột biến

Sở hữu vườn lan giá trị cao với hơn 500 chậu lan các loại là gia tài mà anh Nguyễn Hồng Quân – từng là một giám đốc doanh nghiệp ...
XSMT 3/3 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 3/3/2021 - SXMT 3/3 - dự đoán XSMT 4/3

XSMT 3/3 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 3/3/2021 - SXMT 3/3 - dự đoán XSMT 4/3

XSMT 3/3. Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 4 ngày 3 tháng 3 năm 2021. KQXSMT thứ 4. SXMT 3/3. KQSXMT.
XSMN 3/3 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay 3/3/2021 - SXMN 3/3 - dự đoán XSMN 4/3

XSMN 3/3 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay 3/3/2021 - SXMN 3/3 - dự đoán XSMN 4/3

XSMN 3/3. Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 4 ngày 3 tháng 3 năm 2021. KQXSMN thứ 4. SXMN 3/3. KQSXMN.
Cạnh tranh Mỹ-Trung: Washington thúc đẩy chiến lược đối ngoại tại châu Phi

Cạnh tranh Mỹ-Trung: Washington thúc đẩy chiến lược đối ngoại tại châu Phi

Việc Washington điện đàm với Cape Verde cho thấy Tổng thống Joe Biden nghiêm túc về cạnh tranh Mỹ-Trung.
Cựu Tổng thống Pháp Sarkozy tuyên bố kháng án, quyết chứng minh vô tội

Cựu Tổng thống Pháp Sarkozy tuyên bố kháng án, quyết chứng minh vô tội

Cựu Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy quyết tâm tiếp tục chứng minh ông vô tội và sẽ kháng cáo phán quyết của tòa án Paris.
Cập nhật Covid-19 ngày 2/3: Tình hình 'cực kỳ nghiêm trọng' ở Czech; WHO báo tin buồn và Venezuela triển khai vaccine của Trung Quốc

Cập nhật Covid-19 ngày 2/3: Tình hình 'cực kỳ nghiêm trọng' ở Czech; WHO báo tin buồn và Venezuela triển khai vaccine của Trung Quốc

Theo Worldometers, đến nay, toàn cầu ghi nhận gần 115 triệu ca nhiễm Covid-19, hơn 2,55 triệu ca tử vong và hơn 90,7 triệu bệnh nhân bình phục.
Truyền thông Australia: Lo ngại ảnh hưởng từ Trung Quốc, Canberra rót hàng trăm triệu phát triển cơ sở hạ tầng ở Thái Bình Dương

Truyền thông Australia: Lo ngại ảnh hưởng từ Trung Quốc, Canberra rót hàng trăm triệu phát triển cơ sở hạ tầng ở Thái Bình Dương

Australia sẽ rót hàng trăm triệu USD để phát triển cơ sở hạ tầng chiến lược quan trọng trên khắp khu vực Thái Bình Dương trong thời gian tới.
Tổng thống Venezuela 'đe dọa', Tây Ban Nha triệu tập đại diện của Caracas, bày tỏ thất vọng

Tổng thống Venezuela 'đe dọa', Tây Ban Nha triệu tập đại diện của Caracas, bày tỏ thất vọng

Tổng thống Venezuela tuyên bố sẽ xem xét lại quan hệ với Tây Ban Nha sau chuyến thăm của Ngoại trưởng Tây Ban Nha tới biên giới Colombia.
Thỏa thuận hạt nhân Iran: Mỹ sẵn sàng đàm phán, Pháp quyết duy trì JCPOA, IAEA nói đừng lấy thanh sát để 'mặc cả'

Thỏa thuận hạt nhân Iran: Mỹ sẵn sàng đàm phán, Pháp quyết duy trì JCPOA, IAEA nói đừng lấy thanh sát để 'mặc cả'

Mỹ vẫn sẵn sàng gặp Tehran, song không 'giáo điều' về hình thức và định dạng của những cuộc đàm phán về thỏa thuận hạt nhân Iran.
Xung đột biên giới Ấn Độ-Trung Quốc: Tưởng dễ, hóa khó

Xung đột biên giới Ấn Độ-Trung Quốc: Tưởng dễ, hóa khó

Căng thẳng Ấn Độ-Trung Quốc có thể tạm thời hạ nhiệt, song quan hệ New Delhi-Bắc Kinh còn nhiều thách thức khó giải quyết một sớm một chiều. TG&VN bình luận.
Mỹ và 'sự trở lại' với G7: Hồi sinh thời thân ái

Mỹ và 'sự trở lại' với G7: Hồi sinh thời thân ái

Ông Biden tỏ ra coi trọng G7 để chứng tỏ khác biệt với người tiền nhiệm và để chứng minh là nghĩ thật làm thật với chủ trương đưa 'Nước Mỹ trở lại'.
Thái Lan hậu bỏ phiếu bất tín nhiệm: Sóng gió còn đó

Thái Lan hậu bỏ phiếu bất tín nhiệm: Sóng gió còn đó

Nội các Thái Lan đã vượt qua các cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm, song sóng gió với chính quyền Thủ tướng Prayut Chan-o-cha vẫn còn ở phía trước.
Nước Mỹ dưới thời ông Joe Biden ‘đã trở lại’, có lợi hại hơn xưa?

Nước Mỹ dưới thời ông Joe Biden ‘đã trở lại’, có lợi hại hơn xưa?

Ông Joe Biden tin rằng ‘nước Mỹ đã trở lại’ và sẵn sàng dẫn dắt thế giới đương đầu với thách thức một lần nữa, song đi thì dễ, mà về thì khó.
Thủ tướng Italy từ chức: Khó khăn riêng, thách thức chung thời Covid-19

Thủ tướng Italy từ chức: Khó khăn riêng, thách thức chung thời Covid-19

Chuyện ông Giuseppe Conte từ chức Thủ tướng Italy cho thấy hai thách thức lớn mà Italy nói riêng và thế giới nói chung đang phải đối mặt thời Covid-19.
Tân Tổng thống Joe Biden 'chữa lành vết thương' cho nước Mỹ như thế nào?

Tân Tổng thống Joe Biden 'chữa lành vết thương' cho nước Mỹ như thế nào?

Máu đã đổ, nước mắt đã rơi, nhưng những thời khắc khó khăn nhất vẫn đang chờ đón Tổng thống Joe Biden sau ngày 20/1.
Mỹ 'hồi sinh' thỏa thuận hạt nhân Iran: Con dao hai lưỡi

Mỹ 'hồi sinh' thỏa thuận hạt nhân Iran: Con dao hai lưỡi

Việc gia hạn thỏa thuận hạt nhân Iran có thể tác động rất khác trong khu vực so với khi hiệp ước này được ký lần đầu tiên cách đây gần 6 năm.
Cách Trung Quốc vận dụng sức mạnh mềm trên đất Anh

Cách Trung Quốc vận dụng sức mạnh mềm trên đất Anh

Sức mạnh mềm của Trung Quốc đang len lỏi vào từng ngóc ngách của nước Anh, giống như sông Thames chảy hàng thế kỷ qua Tháp London huyền thoại.
Tiêm phòng vaccine Covid-19: 'Trùm cuối' trong chính trường Malaysia

Tiêm phòng vaccine Covid-19: 'Trùm cuối' trong chính trường Malaysia

Kế hoạch tiêm phòng vaccine ngừa Covid-19 của Malaysia đang tạo ra những hiệu ứng tích cực cho Chính phủ của Thủ tướng Muhyiddin Yassin.
Chính quyền Tổng thống Joe Biden gia tăng sức ép 'bốn bề' với Trung Quốc trên Biển Đông

Chính quyền Tổng thống Joe Biden gia tăng sức ép 'bốn bề' với Trung Quốc trên Biển Đông

Chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden bày tỏ lập trường cứng rắn đối với các yêu sách chủ quyền phi lý của Trung Quốc tại Biển Đông.
Đối thoại Mỹ-Triều có thể hồi sinh dưới thời Tổng thống Mỹ Joe Biden?

Đối thoại Mỹ-Triều có thể hồi sinh dưới thời Tổng thống Mỹ Joe Biden?

Liệu đối thoại Mỹ-Triều, vốn đã 'ngủ yên' từ Hội nghị thượng đỉnh Hà Nội (tháng 2/2019), sẽ được tái khởi động với chính quyền ông Joe Biden?
Trung Quốc lại tung 'chiêu bài' đất hiếm để 'dằn mặt' Mỹ

Trung Quốc lại tung 'chiêu bài' đất hiếm để 'dằn mặt' Mỹ

Trung Quốc đang thăm dò khả năng hạn chế xuất khẩu kim loại đất hiếm, hiện được sử dụng trong chế tạo các linh kiện quan trọng của máy bay chiến đấu của Mỹ.
Phiên bản di động