Thương chiến Mỹ - Trung và cạnh tranh nước lớn

Ngô Di Lân
Theo dõi TGVN trên
TGVN. Nếu như sự trỗi dậy của Trung Quốc lâu nay được xem như diễn biến quan trọng nhất trong thời kỳ hậu Chiến tranh Lạnh thì cuộc chiến tranh thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc có lẽ là sự kiện quốc tế nổi bật nhất trong vòng hai năm qua. 
TIN LIÊN QUAN
thuong chien my trung va canh tranh nuoc lon Mặt trận thương mại “giảm tiếng súng”, cạnh tranh Mỹ - Trung chuyển sang quân sự
thuong chien my trung va canh tranh nuoc lon Tài chính: 'Mặt trận' kế tiếp của thương chiến Mỹ - Trung?
thuong chien my trung va canh tranh nuoc lon

Bất chấp sự lệ thuộc lẫn nhau rất lớn về mặt kinh tế giữa hai bên, nước Mỹ dưới chính quyền Trump vẫn quyết định phát động một cuộc chiến tranh thương mại nhằm vào Trung Quốc.

Không phải thương chiến thông thường

Nếu chỉ nhìn vào các phát ngôn của Tổng thống Trump sẽ dễ lầm tưởng rằng đây chỉ là một cuộc xung đột thương mại thuần tuý nhằm điều chỉnh lại cán cân thương mại Mỹ - Trung. Việc áp thuế bổ sung lên hàng hoá Trung Quốc và gây sức ép lên Huawei thoạt qua tưởng chừng chỉ là các biện pháp để ép Trung Quốc điều chỉnh chính sách tiền tệ và thương mại theo chiều hướng có lợi cho Mỹ.

Song nếu xét một cách toàn diện hơn thì đây không chỉ là một cuộc chiến thương mại thông thường. Bản Chiến lược an ninh quốc gia gần đây nhất do chính quyền Trump công bố đã chỉ đích danh Trung Quốc như một trong các đối thủ cạnh tranh chiến lược của Mỹ. Hơn nữa, các chiến lược như xoay trục về châu Á hay Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở (IPS) đều cho thấy rõ ý đồ kiềm chế Trung Quốc của Mỹ.

Do đó, dù ông Trump có chủ đích phát động chiến tranh thương mại để khiến Trung Quốc suy yếu hay không thì cuộc thương chiến hiện nay cũng đã vô tình trở thành một mặt trận trong cuộc cạnh tranh chiến lược rộng hơn giữa hai siêu cường hàng đầu thế giới này.

Việc hai bên mới đây tuyên bố đạt được một thoả thuận “đình chiến” thương mại không đồng nghĩa với việc cuộc chiến này sẽ sớm kết thúc hoặc quan hệ Mỹ - Trung sẽ trở về quỹ đạo bình thường như trước đây. Thương chiến hiện nay có thể chỉ là cuộc chiến của riêng ông Trump và một nhóm nhỏ trong giới cầm quyền ở Washington hiện nay nhưng sở dĩ ông Trump nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ để thi hành đường lối đối ngoại cứng rắn với Trung Quốc là bởi đại bộ phận giới tinh hoa Mỹ đã quay lưng lại với chính sách can dự mềm mỏng mà Mỹ đã theo đuổi suốt nhiều thập kỷ qua để ứng phó với sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Sự thất bại của chính sách can dự

Kể từ khi cặp đôi Nixon - Kissinger bắt đầu tiến trình bình thường hoá quan hệ với Trung Quốc vào đầu những năm 1970 cho tới đầu những năm 2000, Mỹ về cơ bản đã chọn đánh cược “tất tay” vào chính sách can dự mềm mỏng nhằm thu phục Trung Quốc và ngăn nước này trở thành kình địch.

Chính sách can dự này được xây dựng chủ yếu dựa trên một giả thiết duy nhất, đó là nếu Mỹ giúp Trung Quốc phát triển kinh tế và hội nhập sâu rộng vào hệ thống quốc tế thì đất nước này sẽ từng bước mở cửa và dân chủ hoá. Giới lãnh đạo ở Washington tin rằng nếu Trung Quốc giàu có, họ sẽ có một tầng lớp trung lưu giàu mạnh và có tiếng nói, khi có một tầng lớp trung lưu như vậy, Trung Quốc sẽ cải tổ và dân chủ hoá về mặt chính trị.

Họ đánh cược rằng một nước Trung Quốc dân chủ sẽ thân Mỹ chứ không chống Mỹ và vì vậy, Mỹ cần mềm mỏng thay vì đối xử với Trung Quốc như một kẻ thù, bởi khi đó Trung Quốc sẽ phản kháng mạnh mẽ và coi Mỹ như một kẻ thù.

Đáng tiếc rằng bốn thập niên vừa qua dường như chứng minh rằng chính sách can dự của Mỹ đã thất bại. Trung Quốc không những không dân chủ hoá như Mỹ mong đợi mà còn ngày trở nên xác quyết hơn trên chính trường quốc tế. Trung Quốc không tìm cách lật đổ hệ thống quốc tế hiện nay do Mỹ và các đồng minh đã dày công gây dựng nên nhưng tận dụng mọi kẽ hở để nâng cao vị thế và sức mạnh quốc gia, đồng thời làm suy yếu sức ảnh hưởng của Mỹ ở khu vực châu Á.

Không những vậy, trong những vấn đề như tranh chấp Biển Đông, Trung Quốc cho thấy rằng mình sẵn sàng sử dụng đe doạ vũ lực và cưỡng ép để thay đổi hiện trạng lãnh thổ và thúc đẩy yêu sách chủ quyền của mình. Đây chắc chắn không phải là kết quả mà người Mỹ kỳ vọng khi đưa Trung Quốc vào WTO và giúp nền kinh tế Trung Quốc “cất cánh”.

thuong chien my trung va canh tranh nuoc lon

Chiến tranh Lạnh 2.0?

Với tình thế hiện nay, liệu Mỹ và Trung Quốc có bước vào một cuộc “Chiến tranh Lạnh 2.0” hay không? Những người tin rằng cuộc cạnh tranh Mỹ - Trung hiện nay là một sự “va chạm giữa các nền văn minh”, có lẽ sẽ cho rằng một cuộc cạnh tranh chiến lược toàn diện và lâu dài giữa hai cường quốc này là khó tránh khỏi.

Tuy nhiên, lịch sử cho thấy văn hoá hay sắc tộc chưa bao giờ là yếu tố quyết định hai nước lớn có đối đầu với nhau hay không. Trong hàng trăm năm, các cường quốc châu Âu vẫn liên tục đối đầu, thậm chí giao chiến với nhau để tranh giành quyền lực. Trong khi đó, Mỹ có quan hệ đồng minh và đối tác hữu hảo với các nước lớn nhỏ từ Trung Đông cho tới Đông Á.

Tác nhân hàng đầu gây ra xung đột giữa các nước lớn là tham vọng quyền lực chứ không phải sự khác biệt giữa hai nền văn minh. Nếu cả Mỹ và Trung Quốc đều muốn trở thành độc bá ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương thì dù người Mỹ và người Trung Quốc có văn hoá và hệ tư tưởng giống hệt nhau đi nữa thì ngày nào cả hai còn đủ mạnh, ngày đó hai nước còn cạnh tranh.

Một yếu tố quan trọng không kém khác là sự hiện diện của một hệ tư tưởng có tính phổ quát. Mỹ và Liên Xô đối đầu trong một thời gian dài không chỉ bởi sự xung đột về lợi ích mà còn bởi cả hai đều muốn “xuất khẩu” mô hình phát triển và ý thức hệ của mình đi khắp thế giới. Hai siêu cường này không những muốn các nước còn lại ủng hộ mình mà còn muốn họ xây dựng hệ thống chính trị - xã hội theo sự sắp đặt của mình. Đó là một nguyên nhân quan trọng khiến cho hai bên khó tìm được lối thoát một khi đã bước vào cuộc cạnh tranh.

Trong tình thế hiện nay, Trung Quốc chưa có một hệ tư tưởng mang tính phổ quát như Liên Xô trước đây và tuy họ đã manh nha tìm cách phổ biến mô hình phát triển của mình, song những nỗ lực này mới chủ yếu dừng ở việc khuyếch trương các thành tựu mà họ đã đạt được, thay vì can thiệp thô bạo và ép các nước xung quanh phải đi theo mô hình của mình. Chính bởi Trung Quốc tại thời điểm này vẫn tập trung vào việc phát triển nội lực hơn là đi “truyền đạo” nên vẫn có khả năng hai siêu cường Mỹ - Trung có thể thoát ra khỏi vòng xoáy cạnh tranh cường quyền hiện nay.

Cuối cùng, có lẽ ẩn số lớn nhất trong vấn đề hiện nay đó là cách các nhà lãnh đạo hai bên xử lý các cuộc khủng hoảng bất ngờ nổ ra. Tuy Mỹ và Liên Xô có nhiều xung đột về lợi ích chiến lược ở tầm vĩ mô nhưng khó có thể nói được điều gì sẽ xảy ra nếu như họ đã giải quyết được những vấn đề như nước Đức hậu Thế chiến hay dàn xếp vấn đề Berlin một cách ổn thoả hơn.

Có thể Chiến tranh Lạnh vẫn xảy ra nhưng có kéo dài đến như vậy và có gay gắt đến như vậy không là rất khó để trả lời. Tương tự như vậy, có vô vàn vấn đề có thể bất ngờ ập đến làm đảo lộn quan hệ Mỹ - Trung. Hàn Quốc có thể rút ra khỏi liên minh Mỹ - Hàn, Đài Loan có thể tuyên bố độc lập khỏi đại lục…

Tất cả những vấn đề này tuy không thể một mình quyết định xem quan hệ Mỹ - Trung sẽ ra sao song cách các lãnh đạo Mỹ - Trung giải quyết từng cuộc khủng hoảng sẽ ảnh hưởng rất đáng kể tới lòng tin chiến lược giữa hai bên và về lâu dài, quyết định hai nước sẽ xem nhau là kẻ thù không đội trời chung hay những siêu cường vừa có lợi ích song trùng, vừa có mâu thuẫn lợi ích.

thuong chien my trung va canh tranh nuoc lon

Tài chính: 'Mặt trận' kế tiếp của thương chiến Mỹ - Trung?

TGVN. Đằng sau bầu không khí phấn chấn đạt được sau thỏa thuận thương mại giai đoạn 1, dường như có kdấu hiệu cho thấy ...

thuong chien my trung va canh tranh nuoc lon

3 kịch bản của thương chiến Trung - Mỹ trong năm 2020

TGVN. Bất chấp cuộc chiến thương mại với Mỹ, triển vọng kinh tế Trung Quốc vẫn như dự báo năm 2019 và có thể vẫn ...

thuong chien my trung va canh tranh nuoc lon

Chuyên gia: Thương chiến Mỹ - Trung sẽ dịu bớt, song tranh cãi vẫn tiếp diễn

TGVN. Cựu Bộ trưởng Tài chính Trung Quốc Lâu Kế Vĩ (Lou Jiwei) ngày 9/11 nhận định, thương chiến Mỹ - Trung có thể dịu bớt ...

Có thể bạn quan tâm

Bài viết cùng chủ đề

Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

Đọc thêm

Lịch âm 27/1 - Xem âm lịch hôm nay thứ 4 ngày 27/1/2021 - Lịch vạn niên 27/1/2021

Lịch âm 27/1 - Xem âm lịch hôm nay thứ 4 ngày 27/1/2021 - Lịch vạn niên 27/1/2021

Lịch âm 27/1. Âm lịch hôm nay 27/1. Xem âm lịch hôm nay ngày 27/1/2021 chính xác nhất. Lịch vạn viên ngày 27 tháng 1 năm 2021 hôm nay.
Bất động sản châu Á 2020: Kết thúc năm cam go, triển vọng sáng; logistic Việt Nam ‘hân hoan’

Bất động sản châu Á 2020: Kết thúc năm cam go, triển vọng sáng; logistic Việt Nam ‘hân hoan’

Thị trường bất động sản châu Á 2021 vẫn tiếp đà hồi phục vốn đã xuất hiện từ quý trước đó.
Covid-19 tại Việt Nam chiều 26/1: Hai ca mắc mới, cách ly tại TP. Hồ Chí Minh ngay sau khi nhập cảnh

Covid-19 tại Việt Nam chiều 26/1: Hai ca mắc mới, cách ly tại TP. Hồ Chí Minh ngay sau khi nhập cảnh

Bản tin 18h ngày 26/1, của Ban Chỉ đạo Quốc gia Phòng chống dịch Covid-19 cho biết có 2 ca mắc mới. Hiện có 21.994 người đang được cách ly ...
Công tác an ninh được thắt chặt, đảm bảo an toàn cho Đại hội XIII của Đảng

Công tác an ninh được thắt chặt, đảm bảo an toàn cho Đại hội XIII của Đảng

Hai ngày qua, các lực lượng an ninh, dân phòng đã được triển khai, ứng trực 24/24 để bảo đảm an toàn cho Đại hội XIII của Đảng.
Chương trình ca nhạc nghệ thuật 'Xuân trao yêu thương 2021'

Chương trình ca nhạc nghệ thuật 'Xuân trao yêu thương 2021'

Tối 20/1, tại Nhà hát Lớn sẽ diễn ra chương trình ca nhạc nghệ thuật 'Xuân trao yêu thương 2021' với chủ đề 'Về nhà ăn Tết'.
Các hãng thông tấn quốc tế đồng loạt đưa tin về lễ khai mạc Đại hội XIII của Đảng

Các hãng thông tấn quốc tế đồng loạt đưa tin về lễ khai mạc Đại hội XIII của Đảng

Các hãng thông tấn quốc tế đã đồng loạt đưa tin về lễ khai mạc Đại hội XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam ngày 26/1 tại Hà Nội.
Đại hội XIII của Đảng: Kinh tế Việt Nam 2016-2020 với vị thế và cơ đồ hoàn toàn mới

Đại hội XIII của Đảng: Kinh tế Việt Nam 2016-2020 với vị thế và cơ đồ hoàn toàn mới

Giai đoạn 2016-2020, kinh tế Việt Nam đạt nhiều thành tựu to lớn, được dư luận trong và ngoài nước ghi nhận.
Vì sao cuốn sách ‘Ăn theo nhóm máu’ vẫn bán chạy sau hơn hai thập kỷ?

Vì sao cuốn sách ‘Ăn theo nhóm máu’ vẫn bán chạy sau hơn hai thập kỷ?

‘Ăn theo nhóm máu’ được New York Times bình chọn là cuốn sách bán chạy với hơn 7 triệu bản vừa được ấn hành tại Việt Nam.
Đại sứ Nguyễn Tiến Thức: Kim ngạch thương mại Việt Nam-Hungary lần đầu tiên trong lịch sử vượt 1 tỷ USD

Đại sứ Nguyễn Tiến Thức: Kim ngạch thương mại Việt Nam-Hungary lần đầu tiên trong lịch sử vượt 1 tỷ USD

Lần đầu tiên trong lịch sử kim ngạch thương mại Việt Nam-Hungary vượt con số 1 tỷ USD, đạt 1,297 tỷ USD, tăng 73,88% so với năm 2019.
Chuyển nhượng cầu thủ Man Utd: Tranh tài năng trẻ Max Aarons; Nếu Barca bán Ousmane, Quỷ đỏ đàm phán; Diễn biến mới thương vụ Jadon Sancho

Chuyển nhượng cầu thủ Man Utd: Tranh tài năng trẻ Max Aarons; Nếu Barca bán Ousmane, Quỷ đỏ đàm phán; Diễn biến mới thương vụ Jadon Sancho

Man Utd có thể quay trở lại đàm phán thương vụ Dembele; Borussia Dortmund giảm giá Jadon Sancho là những tin chuyển nhượng của Quỷ đỏ.
Về quê mở văn phòng đại diện - Động thái đầu tiên của ông Trump khi Hạ viện chuyển bản luận tội lên Thượng viện

Về quê mở văn phòng đại diện - Động thái đầu tiên của ông Trump khi Hạ viện chuyển bản luận tội lên Thượng viện

Ông Trump đã mở một văn phòng ở Florida để xử lý các nghĩa vụ của mình với tư cách một cựu Tổng thống Mỹ.
Vụ Nga bắt giữ ông Navalny: EU thận trọng trong việc trừng phạt, Czech đòi Moscow giải thích, Italy tuyên bố sẵn sàng mạnh tay

Vụ Nga bắt giữ ông Navalny: EU thận trọng trong việc trừng phạt, Czech đòi Moscow giải thích, Italy tuyên bố sẵn sàng mạnh tay

EU muốn sử dụng các biện pháp trừng phạt Nga một cách thận trọng trong vụ bắt giữ ông Navalny và không có ý định chỉ dựa vào các biện pháp này.
Mỹ: Hạ viện chuyển bản luận tội ông Trump lên Thượng viện, Tổng thống Biden nói gì?

Mỹ: Hạ viện chuyển bản luận tội ông Trump lên Thượng viện, Tổng thống Biden nói gì?

Hạ viện Mỹ đã chính thức chuyển lên Thượng viện bản luận tội ông Trump với cáo buộc đã kích động biểu tình ở Đồi Capitol.
Cập nhật Covid-19 ngày 26/1: Toàn cầu vượt mốc 100 triệu ca; Mỹ hạn chế đi lại với Iran, Trung Quốc; WHO nói về tương lai SARS-CoV-2

Cập nhật Covid-19 ngày 26/1: Toàn cầu vượt mốc 100 triệu ca; Mỹ hạn chế đi lại với Iran, Trung Quốc; WHO nói về tương lai SARS-CoV-2

Theo Worldometers, đến nay, toàn cầu có hơn 100 triệu ca nhiễm Covid-19, trong đó gần 2,15 triệu ca tử vong và gần 71,3 triệu người bình phục
Nhật Bản mang 'Tầm nhìn Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở' đến EU

Nhật Bản mang 'Tầm nhìn Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở' đến EU

Ngoại trưởng Nhật Bản đã tham dự hội nghị trực tuyến của Hội đồng Ngoại trưởng EU theo lời mời của khối này.
Phớt lờ Mỹ và châu Âu, người kế nhiệm bà Merkel ở CDU ủng hộ hoàn thiện dự án Dòng chảy phương Bắc 2

Phớt lờ Mỹ và châu Âu, người kế nhiệm bà Merkel ở CDU ủng hộ hoàn thiện dự án Dòng chảy phương Bắc 2

Tân Chủ tịch đảng CDU sẽ không xem xét lại sự ủng hộ cho tới nay của ông đối với dự án Dòng chảy phương Bắc 2 đưa khí đốt từ Nga tới Đức.
Sức mạnh quân sự quốc gia từ những góc nhìn khác nhau trên thế giới (Kỳ cuối)

Sức mạnh quân sự quốc gia từ những góc nhìn khác nhau trên thế giới (Kỳ cuối)

Để gìn giữ hòa bình, bảo vệ Tổ quốc, phải tiếp tục xây dựng quân đội tinh, gọn, mạnh cả về tổ chức lực lượng, nguồn nhân lực, vũ khí trang bị,...
Sức mạnh quân sự quốc gia từ những góc nhìn khác nhau trên thế giới (Kỳ I)

Sức mạnh quân sự quốc gia từ những góc nhìn khác nhau trên thế giới (Kỳ I)

Sức mạnh quân sự không chỉ là con số, mà phụ thuộc nhiều vào sự chuyển hóa tiềm năng thành sức mạnh thực chất, khả năng thực chiến, yếu tố tinh thần...
Muôn màu ngày nhậm chức Tổng thống Mỹ

Muôn màu ngày nhậm chức Tổng thống Mỹ

Ngày 20/1, ứng viên đảng Dân chủ Joe Biden chính thức đọc lời tuyên thệ để trở thành Tổng thống Mỹ thứ 46
Tương lai vũ khí hạt nhân Mỹ dưới thời ông Joe Biden

Tương lai vũ khí hạt nhân Mỹ dưới thời ông Joe Biden

Tương lai của vũ khí hạt nhân, thứ được coi là vũ khí chiến lược, “bảo vật” của xứ cờ hoa, sẽ đi về đâu dưới thời Tổng thống Mỹ đắc cử Joe Biden?
Qatar 'mạnh tay' chi hàng tỷ USD hiện đại hóa quân đội

Qatar 'mạnh tay' chi hàng tỷ USD hiện đại hóa quân đội

Qatar đang triển khai một trong những chiến lược trang bị vũ khí tham vọng nhất tại khu vực Trung Đông trị giá hàng tỷ USD để tăng cường an ninh quốc gia
Không riêng Việt Nam, Uruguay cũng vững vàng vượt qua thách thức Covid-19

Không riêng Việt Nam, Uruguay cũng vững vàng vượt qua thách thức Covid-19

Bất chấp thách thức từ đại dịch Covid-19, Uruguay là một trong số ít quốc gia chứng tỏ được 'sức bền' trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và nền kinh tế.
Các hãng thông tấn quốc tế đồng loạt đưa tin về lễ khai mạc Đại hội XIII của Đảng

Các hãng thông tấn quốc tế đồng loạt đưa tin về lễ khai mạc Đại hội XIII của Đảng

Các hãng thông tấn quốc tế đã đồng loạt đưa tin về lễ khai mạc Đại hội XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam ngày 26/1 tại Hà Nội.
Báo Lào: Đại hội XIII là dấu mốc phát triển mạnh mẽ của cách mạng Việt Nam trong giai đoạn mới

Báo Lào: Đại hội XIII là dấu mốc phát triển mạnh mẽ của cách mạng Việt Nam trong giai đoạn mới

Tờ PathetLao (Đất nước Lào) của Thông tấn xã Lào (KPL) ngày 26/1 đăng trên trang nhất bài viết 'Chúc mừng Đại hội XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam'.
Dư luận quốc tế đặc biệt quan tâm đến Đại hội XIII của Đảng

Dư luận quốc tế đặc biệt quan tâm đến Đại hội XIII của Đảng

Hàng loạt tờ báo khu vực và quốc tế đã có viết về Đại hội XIII của Đảng với nhiều bình luận đáng chú ý.
Đại hội XIII của Đảng: Hãng tin Nga đề cao 35 năm Đổi mới và chuyển mình lịch sử của Việt Nam

Đại hội XIII của Đảng: Hãng tin Nga đề cao 35 năm Đổi mới và chuyển mình lịch sử của Việt Nam

Nhân dịp Đại hội XIII của Đảng, hãng tin Sputnik của Nga có bài đánh giá 35 năm Đổi mới của Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản.
Truyền thông Đông Nam Á nêu bật chương trình nghị sự của Đại hội Đảng lần thứ XIII của Việt Nam

Truyền thông Đông Nam Á nêu bật chương trình nghị sự của Đại hội Đảng lần thứ XIII của Việt Nam

Sự kiện Đại hội Đảng lần thứ XIII của Việt Nam đã thu hút sự quan tâm, theo dõi của truyền thông khu vực Đông Nam Á.
Truyền thông quốc tế đưa tin đậm nét về Đại hội XIII của Đảng

Truyền thông quốc tế đưa tin đậm nét về Đại hội XIII của Đảng

Nhân dịp Đại hội XIII của Đảng Cộng sản, truyền thông quốc tế đã đưa tin đậm nét, nhấn mạnh vai trò và ý nghĩa quan trọng của sự kiện này.
Phiên bản di động