Thương chiến Mỹ - Trung và cạnh tranh nước lớn

Ngô Di Lân
TGVN. Nếu như sự trỗi dậy của Trung Quốc lâu nay được xem như diễn biến quan trọng nhất trong thời kỳ hậu Chiến tranh Lạnh thì cuộc chiến tranh thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc có lẽ là sự kiện quốc tế nổi bật nhất trong vòng hai năm qua. 
TIN LIÊN QUAN
thuong chien my trung va canh tranh nuoc lon Mặt trận thương mại “giảm tiếng súng”, cạnh tranh Mỹ - Trung chuyển sang quân sự
thuong chien my trung va canh tranh nuoc lon Tài chính: 'Mặt trận' kế tiếp của thương chiến Mỹ - Trung?
thuong chien my trung va canh tranh nuoc lon

Bất chấp sự lệ thuộc lẫn nhau rất lớn về mặt kinh tế giữa hai bên, nước Mỹ dưới chính quyền Trump vẫn quyết định phát động một cuộc chiến tranh thương mại nhằm vào Trung Quốc.

Không phải thương chiến thông thường

Nếu chỉ nhìn vào các phát ngôn của Tổng thống Trump sẽ dễ lầm tưởng rằng đây chỉ là một cuộc xung đột thương mại thuần tuý nhằm điều chỉnh lại cán cân thương mại Mỹ - Trung. Việc áp thuế bổ sung lên hàng hoá Trung Quốc và gây sức ép lên Huawei thoạt qua tưởng chừng chỉ là các biện pháp để ép Trung Quốc điều chỉnh chính sách tiền tệ và thương mại theo chiều hướng có lợi cho Mỹ.

Song nếu xét một cách toàn diện hơn thì đây không chỉ là một cuộc chiến thương mại thông thường. Bản Chiến lược an ninh quốc gia gần đây nhất do chính quyền Trump công bố đã chỉ đích danh Trung Quốc như một trong các đối thủ cạnh tranh chiến lược của Mỹ. Hơn nữa, các chiến lược như xoay trục về châu Á hay Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở (IPS) đều cho thấy rõ ý đồ kiềm chế Trung Quốc của Mỹ.

Do đó, dù ông Trump có chủ đích phát động chiến tranh thương mại để khiến Trung Quốc suy yếu hay không thì cuộc thương chiến hiện nay cũng đã vô tình trở thành một mặt trận trong cuộc cạnh tranh chiến lược rộng hơn giữa hai siêu cường hàng đầu thế giới này.

Việc hai bên mới đây tuyên bố đạt được một thoả thuận “đình chiến” thương mại không đồng nghĩa với việc cuộc chiến này sẽ sớm kết thúc hoặc quan hệ Mỹ - Trung sẽ trở về quỹ đạo bình thường như trước đây. Thương chiến hiện nay có thể chỉ là cuộc chiến của riêng ông Trump và một nhóm nhỏ trong giới cầm quyền ở Washington hiện nay nhưng sở dĩ ông Trump nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ để thi hành đường lối đối ngoại cứng rắn với Trung Quốc là bởi đại bộ phận giới tinh hoa Mỹ đã quay lưng lại với chính sách can dự mềm mỏng mà Mỹ đã theo đuổi suốt nhiều thập kỷ qua để ứng phó với sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Sự thất bại của chính sách can dự

Kể từ khi cặp đôi Nixon - Kissinger bắt đầu tiến trình bình thường hoá quan hệ với Trung Quốc vào đầu những năm 1970 cho tới đầu những năm 2000, Mỹ về cơ bản đã chọn đánh cược “tất tay” vào chính sách can dự mềm mỏng nhằm thu phục Trung Quốc và ngăn nước này trở thành kình địch.

Chính sách can dự này được xây dựng chủ yếu dựa trên một giả thiết duy nhất, đó là nếu Mỹ giúp Trung Quốc phát triển kinh tế và hội nhập sâu rộng vào hệ thống quốc tế thì đất nước này sẽ từng bước mở cửa và dân chủ hoá. Giới lãnh đạo ở Washington tin rằng nếu Trung Quốc giàu có, họ sẽ có một tầng lớp trung lưu giàu mạnh và có tiếng nói, khi có một tầng lớp trung lưu như vậy, Trung Quốc sẽ cải tổ và dân chủ hoá về mặt chính trị.

Họ đánh cược rằng một nước Trung Quốc dân chủ sẽ thân Mỹ chứ không chống Mỹ và vì vậy, Mỹ cần mềm mỏng thay vì đối xử với Trung Quốc như một kẻ thù, bởi khi đó Trung Quốc sẽ phản kháng mạnh mẽ và coi Mỹ như một kẻ thù.

Đáng tiếc rằng bốn thập niên vừa qua dường như chứng minh rằng chính sách can dự của Mỹ đã thất bại. Trung Quốc không những không dân chủ hoá như Mỹ mong đợi mà còn ngày trở nên xác quyết hơn trên chính trường quốc tế. Trung Quốc không tìm cách lật đổ hệ thống quốc tế hiện nay do Mỹ và các đồng minh đã dày công gây dựng nên nhưng tận dụng mọi kẽ hở để nâng cao vị thế và sức mạnh quốc gia, đồng thời làm suy yếu sức ảnh hưởng của Mỹ ở khu vực châu Á.

Không những vậy, trong những vấn đề như tranh chấp Biển Đông, Trung Quốc cho thấy rằng mình sẵn sàng sử dụng đe doạ vũ lực và cưỡng ép để thay đổi hiện trạng lãnh thổ và thúc đẩy yêu sách chủ quyền của mình. Đây chắc chắn không phải là kết quả mà người Mỹ kỳ vọng khi đưa Trung Quốc vào WTO và giúp nền kinh tế Trung Quốc “cất cánh”.

thuong chien my trung va canh tranh nuoc lon

Chiến tranh Lạnh 2.0?

Với tình thế hiện nay, liệu Mỹ và Trung Quốc có bước vào một cuộc “Chiến tranh Lạnh 2.0” hay không? Những người tin rằng cuộc cạnh tranh Mỹ - Trung hiện nay là một sự “va chạm giữa các nền văn minh”, có lẽ sẽ cho rằng một cuộc cạnh tranh chiến lược toàn diện và lâu dài giữa hai cường quốc này là khó tránh khỏi.

Tuy nhiên, lịch sử cho thấy văn hoá hay sắc tộc chưa bao giờ là yếu tố quyết định hai nước lớn có đối đầu với nhau hay không. Trong hàng trăm năm, các cường quốc châu Âu vẫn liên tục đối đầu, thậm chí giao chiến với nhau để tranh giành quyền lực. Trong khi đó, Mỹ có quan hệ đồng minh và đối tác hữu hảo với các nước lớn nhỏ từ Trung Đông cho tới Đông Á.

Tác nhân hàng đầu gây ra xung đột giữa các nước lớn là tham vọng quyền lực chứ không phải sự khác biệt giữa hai nền văn minh. Nếu cả Mỹ và Trung Quốc đều muốn trở thành độc bá ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương thì dù người Mỹ và người Trung Quốc có văn hoá và hệ tư tưởng giống hệt nhau đi nữa thì ngày nào cả hai còn đủ mạnh, ngày đó hai nước còn cạnh tranh.

Một yếu tố quan trọng không kém khác là sự hiện diện của một hệ tư tưởng có tính phổ quát. Mỹ và Liên Xô đối đầu trong một thời gian dài không chỉ bởi sự xung đột về lợi ích mà còn bởi cả hai đều muốn “xuất khẩu” mô hình phát triển và ý thức hệ của mình đi khắp thế giới. Hai siêu cường này không những muốn các nước còn lại ủng hộ mình mà còn muốn họ xây dựng hệ thống chính trị - xã hội theo sự sắp đặt của mình. Đó là một nguyên nhân quan trọng khiến cho hai bên khó tìm được lối thoát một khi đã bước vào cuộc cạnh tranh.

Trong tình thế hiện nay, Trung Quốc chưa có một hệ tư tưởng mang tính phổ quát như Liên Xô trước đây và tuy họ đã manh nha tìm cách phổ biến mô hình phát triển của mình, song những nỗ lực này mới chủ yếu dừng ở việc khuyếch trương các thành tựu mà họ đã đạt được, thay vì can thiệp thô bạo và ép các nước xung quanh phải đi theo mô hình của mình. Chính bởi Trung Quốc tại thời điểm này vẫn tập trung vào việc phát triển nội lực hơn là đi “truyền đạo” nên vẫn có khả năng hai siêu cường Mỹ - Trung có thể thoát ra khỏi vòng xoáy cạnh tranh cường quyền hiện nay.

Cuối cùng, có lẽ ẩn số lớn nhất trong vấn đề hiện nay đó là cách các nhà lãnh đạo hai bên xử lý các cuộc khủng hoảng bất ngờ nổ ra. Tuy Mỹ và Liên Xô có nhiều xung đột về lợi ích chiến lược ở tầm vĩ mô nhưng khó có thể nói được điều gì sẽ xảy ra nếu như họ đã giải quyết được những vấn đề như nước Đức hậu Thế chiến hay dàn xếp vấn đề Berlin một cách ổn thoả hơn.

Có thể Chiến tranh Lạnh vẫn xảy ra nhưng có kéo dài đến như vậy và có gay gắt đến như vậy không là rất khó để trả lời. Tương tự như vậy, có vô vàn vấn đề có thể bất ngờ ập đến làm đảo lộn quan hệ Mỹ - Trung. Hàn Quốc có thể rút ra khỏi liên minh Mỹ - Hàn, Đài Loan có thể tuyên bố độc lập khỏi đại lục…

Tất cả những vấn đề này tuy không thể một mình quyết định xem quan hệ Mỹ - Trung sẽ ra sao song cách các lãnh đạo Mỹ - Trung giải quyết từng cuộc khủng hoảng sẽ ảnh hưởng rất đáng kể tới lòng tin chiến lược giữa hai bên và về lâu dài, quyết định hai nước sẽ xem nhau là kẻ thù không đội trời chung hay những siêu cường vừa có lợi ích song trùng, vừa có mâu thuẫn lợi ích.

thuong chien my trung va canh tranh nuoc lon

 

Tài chính: 'Mặt trận' kế tiếp của thương chiến Mỹ - Trung?

TGVN. Đằng sau bầu không khí phấn chấn đạt được sau thỏa thuận thương mại giai đoạn 1, dường như có kdấu hiệu cho thấy ...

thuong chien my trung va canh tranh nuoc lon

 

3 kịch bản của thương chiến Trung - Mỹ trong năm 2020

TGVN. Bất chấp cuộc chiến thương mại với Mỹ, triển vọng kinh tế Trung Quốc vẫn như dự báo năm 2019 và có thể vẫn ...

thuong chien my trung va canh tranh nuoc lon

 

Chuyên gia: Thương chiến Mỹ - Trung sẽ dịu bớt, song tranh cãi vẫn tiếp diễn

TGVN. Cựu Bộ trưởng Tài chính Trung Quốc Lâu Kế Vĩ (Lou Jiwei) ngày 9/11 nhận định, thương chiến Mỹ - Trung có thể dịu bớt ...

Có thể bạn quan tâm

Bài viết cùng chủ đề

Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

Đọc thêm

tu duong len dinh olympia toi nhung nha dao duc online co gi dang noi ky i

Từ Đường lên đỉnh Olympia tới những ‘nhà đạo đức online’: Có gì đáng nói? (kỳ I)

Ồn ào xung quanh Chung kết chương trình Đường lên đỉnh Olympia của Đài Truyền hình Việt Nam năm 2020 và thí sinh Nguyễn Thị Thu Hằng có thật sự ...
ty gia usd hom nay 239 usd tiep tuc tang chung khoan bi ban thao gioi dau tu tim kiem su an toan

Tỷ giá USD hôm nay 23/9: USD tiếp tục tăng, chứng khoán bị bán tháo, giới đầu tư tìm kiếm sự an toàn

Tỷ giá USD: USD bứt đi lên trong vài phiên gần đây nhờ tâm lý phòng tránh rủi ro, nhưng đà phục hồi này bị dự báo không kéo dài.
thay park cham tay co vang goi van quyet tro lai thoi

Thầy Park chạm tay có vàng, gọi Văn Quyết trở lại thôi

Phong độ cao của Văn Quyết khiến thầy Park băn khoăn giữa việc gọi anh trở lại tuyển Việt Nam hay tiếp tục đối mặt với áp lực từ dư ...
45 nam quan he viet nam duc ben bi va manh me

45 năm quan hệ Việt Nam-Đức: Bền bỉ và mạnh mẽ

Bài viết của Ủy viên BCT, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh nhân kỷ niệm 45 năm quan hệ Việt Nam-Đức (23/9/1975-23/9/2020).
luton town 0 3 man utd dang cap ngoi sao len tieng

Luton Town 0-3 Man Utd: Đẳng cấp ngôi sao lên tiếng

Dù trình diễn lối chơi tập thể nhạt nhòa nhưng Man Utd vẫn có được chiến thắng 3-0 trước Luton Town tại vòng 3 League Cup.
covid 19 o viet nam sang 239 21 ngay khong nghi nhan ca mac trong cong dong benh nhan nang nhat mien bac khoi benh

Covid-19 ở Việt Nam sáng 23/9: 21 ngày không nghi nhận ca mắc trong cộng đồng, Bệnh nhân nặng nhất miền Bắc khỏi bệnh

21 ngày, Việt Nam không ghi nhận ca mắc ở cộng đồng và đã chữa khỏi 980 bệnh nhân.
du bao thoi tiet ngay va dem nay 239 bac bo giam nhiet chiu anh huong cua khong khi lanh co noi mua rat to

Dự báo thời tiết ngày và đêm nay (23/9): Bắc Bộ giảm nhiệt; chịu ảnh hưởng của không khí lạnh, có nơi mưa rất to

Dự báo thời tiết Hà Nội, nhiều mây, ngày có mưa vừa, mưa to, có nơi mưa rất to và rải rác có dông; đêm có mưa, có nơi mưa ...
chuyen nhuong cau thu hom nay 239 man utd chinh thuc de nghi cho alex telles rb leipzig don sat thu liverpool lien he mbappe

Chuyển nhượng cầu thủ hôm nay 23/9: Man Utd chính thức đề nghị cho Alex Telles; RB Leipzig đón ‘sát thủ’; Liverpool liên hệ Mbappe

Tin tức chuyển nhượng cầu thủ nhanh nhất hôm nay trên báo Thế giới và Việt Nam.
gia vang hom nay 239 bat ngo roi tu do tren thi truong dong luc mua moi da xuat hien

Giá vàng hôm nay 23/9: Bất ngờ rơi tự do, trên thị trường động lực mua mới đã xuất hiện

Giá vàng đã có những phiên xuống đáy gần 2 tháng trên thị trường thế giới. Giá vàng SJC trong nước giảm mạnh mất mốc 56 triệu đồng/lượng.
xsmn 239 xo so mien nam hom nay ket qua xo so kqxs 2392020

XSMN 23/9 - Xổ số miền Nam hôm nay - Kết quả xổ số - KQXS 23/9/2020

XSMN 23/9. KQXS 23/9. Xổ số miền Nam hôm nay ngày 23 tháng 9 năm 2020. Xo so mien Nam. KQXSMN.
tin the gioi 229 bat ngo khi canh sat my la gian diep trung quoc iran lai hung trung phat cua my an do thu may bay moi o bien gioi voi trung quoc

Tin thế giới 22/9: Bất ngờ khi cảnh sát Mỹ là gián điệp Trung Quốc; Iran lại hứng trừng phạt của Mỹ; Ấn Độ thử máy bay mới ở biên giới với Trung Quốc

Các diễn biến mới nhất trong ngày về căng thẳng Mỹ-Trung Quốc, Ấn Độ-Trung Quốc, bầu cử Mỹ 2020, Biển Đông... là một số tin thế giới nổi bật 24 giờ qua.
vi covid 19 le trao giai nobel hoa binh 2020 bi thu hep bua tiec truyen thong thang 12 bi huy

Vì Covid-19, Lễ trao giải Nobel Hòa bình 2020 bị thu hẹp, bữa tiệc truyền thống tháng 12 bị hủy

Người đứng đầu Viện Nobel Na Uy Olav Njolstad nhấn mạnh 2020 là một năm đặc biệt, nên cần phải chuyển lễ trao giải Nobel Hòa bình đến một địa điểm khác.
sau thanh cong cua sputnik v nga len ke hoach ra mat vaccine covid 19 moi vao thang 10

Sau thành công của Sputnik-V, Nga lên kế hoạch ra mắt vaccine Covid-19 mới vào tháng 10

Nga dự kiến sẽ đăng ký thêm một loại vaccine Covid-19 tiềm năng thứ 2 trước ngày 15/10 tới, sau thành công của vaccine Covid-19 Sputnik-V.
nga khai man tap tran kavkaz 2020 trung quoc iran belarus gui quan tham du an do rut lui

Nga 'khai màn' tập trận Kavkaz-2020, Trung Quốc-Iran-Belarus gửi quân tham dự, Ấn Độ rút lui

Cuộc tập trận quân sự Kavkaz-2020 sẽ diễn ra từ ngày 21-26/9 có sự tham gia của hơn 80.000 binh sĩ.
vi sao linh my thao chay khoi afghanistan va iraq

Vì sao lính Mỹ ‘tháo chạy’ khỏi Afghanistan và Iraq?

Tài liệu của Sputnik giải thích một số lý do tại sao lính Mỹ 'tháo chạy' khỏi Afghanistan và Iraq.
phan tach my trung trong boi canh covid 19 suy thoai toan cau la moi de doa lon nhat

Phân tách Mỹ-Trung trong bối cảnh Covid-19: Suy thoái toàn cầu là mối đe dọa lớn nhất

Trung Quốc không đóng góp vào sự phục hồi hậu Covid-19 là lời nhắc cho Mỹ và đồng minh về việc phân tách với Trung Quốc sẽ trở thành con dao hai lưỡi.
hiep dinh sieu khu vuc ve lai ban do kinh te an do duong thai binh duong

Hiệp định ‘siêu khu vực’ vẽ lại bản đồ kinh tế Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Hiệp định vẽ lại bản đồ kinh tế Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương sẽ trở thành hiệp định thương mại quan trọng thứ hai trên thế giới, chỉ sau WTO.
su noi len cua trung quoc o trung dong

Sự nổi lên của Trung Quốc ở Trung Đông

Theo tờ Le Monde, Trung Quốc đang tăng cường hiện diện mạnh mẽ ở Trung Đông với chiến thuật khác với các cường quốc khác như Mỹ, Nga.
Phiên bản di động