Tín ngưỡng thờ Mẫu được UNESCO ghi danh-không phải là sự ngẫu nhiên

Đó là khẳng định của bà Trần Thị Hoàng Mai, Phó Tổng Thư ký Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam khi trả lời phóng viên sau sự kiện ngày 1/12 UNESCO chính thức ra nghị quyết công nhận “Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu tam phủ của người Việt” là Di sản Văn hóa Phi vật thể đại diện của nhân loại.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
TIN LIÊN QUAN
tin nguong tho mau duoc unesco ghi danh khong phai la su ngau nhien Việt Nam được bầu vào Ban Tư vấn Di sản Văn hoá Phi Vật thể của UNESCO
tin nguong tho mau duoc unesco ghi danh khong phai la su ngau nhien Nhận diện di sản tín ngưỡng thờ Mẫu và “bài toán” sau vinh danh

Thưa bà, tại sao Việt Nam lại chọn Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt để trình UNESCO ghi danh?

Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu vừa được UNESCO ghi danh tại Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đây không phải là sự ngẫu nhiên mà là sự đánh giá kỹ lưỡng một giá trị văn hóa bao hàm trong tín ngưỡng này. Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt chứa đựng giá trị văn hóa rất đặc sắc. Thứ nhất, đây là một tín ngưỡng dân gian mang tính bản địa sâu sắc. Thờ Mẫu có ở nhiều nước nhưng ở Việt Nam, Thờ Mẫu không chỉ là thờ những hiện tượng thiên nhiên dưới hình thức của một người mẹ- mẹ núi, mẹ nước, mẹ rừng…mà Mẫu đã được nhân thần hóa, với những người có tên, tuổi, quê quán.

tin nguong tho mau duoc unesco ghi danh khong phai la su ngau nhien
Bà Trần Thị Hoàng Mai. (Nguồn: Lao Động)

Tức là, Mẫu ở đây đã được chúng ta đã địa phương hóa, Việt hóa. Ngoài Mẫu, còn những nhân vật lịch sử có thật được thần thánh hóa để tôn thờ. Tất cả những điều đó mang tính bản địa sâu sắc. Đây là một ký ức lịch sử của dân tộc chúng ta, đồng thời phản ánh được nhiều truyền thống văn hóa, như cách chúng ta quan niệm về cuộc sống qua những bài chầu văn.

Thứ hai, những thực hành như nghi lễ, múa hát chầu văn, hay trang phục đã thể hiện nhiều điều về văn hóa Việt Nam. Thậm chí, đây được coi là một bảo tàng “sống” về văn hóa Việt Nam, nói lên lối sống, cung cách sinh hoạt, ước vọng của xã hội Việt Nam. Những hình thức diễn xướng, âm nhạc trang trí, kiến trúc đền phủ mang sâu sắc tính bản địa của Việt Nam và được truyền từ ngàn đời nay.

Bên cạnh đó, tín ngưỡng này dù mang tính bản địa sâu sắc nhưng lại dung nạp những nền văn hóa khác. Như ở một điện thần có cả đạo Phật, đạo Lão và các nền văn hóa khác, đây được coi là một nhân tố thắt chặt tình đoàn kết của các dân tộc khác nhau.

Chúng ta gặp phải những khó khăn nào trong quá trình đề cử di sản này, thưa bà?

Phải nói rằng Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt rất đặc sắc nên hồ sơ của chúng ta được đánh giá rất cao, được các chuyên gia của UNESCO đánh giá là một trong những hồ sơ tốt nhất.

Tất nhiên, chúng ta cũng có một chút khó khăn là họ đề nghị chúng ta đổi tên. Tên ban đầu là “Tín ngưỡng thờ Mẫu tam phủ của người Việt”. Họ đề nghị chúng ta đổi thành “Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt” cho đúng với nội dung chúng ta đề cập trong hồ sơ hơn. Theo đó nhấn mạnh vào khía cạnh văn hóa, khía cạnh thực hành văn hóa của hồ sơ hơn là khía cạnh tôn giáo, đúng với tinh thần của công ước 2003 về Bảo vệ các di sản văn hóa phi vật thể.

Theo bà, hồ sơ “Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt” được UNESCO ghi danh có ý nghĩa như thế nào đối với việc bảo tồn và phát huy di sản phi vật thể của Việt Nam?

Thứ nhất, việc làm hồ sơ này đã cho thấy chúng ta có ý thức về giá trị của tín ngưỡng thờ Mẫu tam phủ của người Việt. Thứ hai, cộng đồng thực hành tín ngưỡng này cũng có sự tự hào. Không những thế, đây còn là niềm tự hào chung của người Việt, là dịp để chúng ta nâng cao ý thức cũng như hiểu sâu sắc hơn giá trị tín ngưỡng thờ Mẫu. Qua đó, mỗi chúng ta thấy được trách nhiệm cần phải bảo vệ giá trị văn hóa này của dân tộc, của toàn nhân loại.

tin nguong tho mau duoc unesco ghi danh khong phai la su ngau nhien
Một buổi hầu đồng ở Nam Định. (Ảnh: Hoàng Quân)

Việt Nam hiện có 11 di sản văn hóa phi vật thể đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Tới đây ta có kế hoạch trình thêm di sản nào nữa, thưa bà?

Trong năm 2017 tới, chúng ta sẽ đề nghị UNESCO công nhận Hát Xoan từ danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp lên danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vì chúng ta đã làm tốt công tác bảo tồn và di sản này đã “sống” được. Tiếp đến là Bài chòi, chúng ta sẽ bảo vệ trước UNESCO để Bài chòi được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Những năm tới nữa, chúng ta có kế hoạch đệ trình hát Then, xòe Thái.

Việc Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu được công nhận là công sức của rất nhiều cơ quan, đơn vị, cộng đồng. Trong đó, đặc biệt là cộng đồng thực hành tín ngưỡng, họ đã bảo vệ, làm sống văn hóa này từ đời này sang đời khác. Tuy nhiên, cũng phải kể đến công sức của nhiều Bộ, ban ngành để trình hồ sơ có những căn cứ khoa học, làm nổi bật những tiêu chí của UNESCO. Các chuyên gia của Viện Văn hóa nghệ thuật, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phối hợp với các chuyên gia trong và ngoài nước để viết nên một hồ sơ rất chất lượng.

Ngoài ra, còn nhiều cơ quan như Bộ Ngoại giao đã mang văn hóa này giới thiệu với các đoàn ngoại giao nước ngoài, với các chuyên gia, đặc biệt là chuyên gia của UNESCO nhằm thuyết phục họ về giá trị rất quan trọng, đẹp của tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt.

tin nguong tho mau duoc unesco ghi danh khong phai la su ngau nhien Để các di sản văn hóa phi vật thể không bị mai một

“Nhiều di sản văn hóa phi vật thể kén người kế thừa, kén cả người thưởng thức. Nhưng không vì thế mà chúng ta để ...

tin nguong tho mau duoc unesco ghi danh khong phai la su ngau nhien Theo chân Đại sứ đi xem... hầu đồng

Tối 26/2, 22 Đại sứ và 50 các nhà ngoại giao nước ngoài đã có mặt tại Phủ Dầy (Nam Định) để được tận mắt ...

tin nguong tho mau duoc unesco ghi danh khong phai la su ngau nhien Gìn giữ nghệ thuật Chầu văn cổ

Tối 11/6, tại Hà Nội đã diễn ra Chương trình Hát Văn & Diễn xướng Hầu đồng do Trung tâm Phát triển Nghệ thuật Âm ...

Hằng Phạm

Đọc thêm

Đường đến APEC 2027 - Tự hào, trách nhiệm và thời cơ

Đường đến APEC 2027 - Tự hào, trách nhiệm và thời cơ

Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị cao điểm cho Năm APEC 2027, với sự chỉ đạo xuyên suốt từ Trung ương và sự vào cuộc quyết liệt ...
Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Ngày 21/11, Tổng thống Donald Trump cho biết, Mỹ và Canada sẽ sớm đạt được một thỏa thuận thương mại.
Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực trong đêm hôm nay và ngày mai (23/11) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Chiều 22/11, Chương trình kết nối doanh nghiệp Việt Nam và Malaysia đã diễn ra với sự tham gia của 41 doanh nghiệp hai nước.
Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Trong khuôn khổ Festival Tôm Cà Mau lần thứ 2 năm 2026, ngày 22/11, đã diễn ra Diễn đàn tôm Việt Nam - Giải pháp phát triển bền vững.
Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Các cuộc tấn công của Nga vào hệ thống năng lượng Ukraine khiến hàng triệu người dân phải đối mặt với nguy cơ thiếu điện, sưởi ấm.
Tháng 12, đi du lịch ở đâu miền Bắc?

Tháng 12, đi du lịch ở đâu miền Bắc?

Tháng 12 là thời điểm lý tưởng để khám phá miền Bắc với những điểm đến hấp dẫn như Sa Pa, Tà Xùa, Mộc Châu...
PNTRIP với khát vọng kết nối và hành trình kiến tạo giá trị

PNTRIP với khát vọng kết nối và hành trình kiến tạo giá trị

Công ty TNHH Du lịch và Thương mại quốc tế Phương Nam - PNTRIP ra đời vào ngày 8/3/2011.
Khám phá sắc màu văn hóa và du lịch của vùng đất quê hương Khổng Tử

Khám phá sắc màu văn hóa và du lịch của vùng đất quê hương Khổng Tử

Chiều 18/11, Trung tâm Văn hóa Trung Quốc tại Hà Nội cùng Sở Văn hóa và Du lịch tỉnh Sơn Đông tổ chức chương trình giới thiệu văn hóa và du lịch tỉnh Sơn Đông.
Khám phá sự kỳ diệu của Việt Nam cùng Marriott International

Khám phá sự kỳ diệu của Việt Nam cùng Marriott International

Từ Thủ đô Hà Nội bên hồ thơ mộng đến những bãi biển ngập nắng của Phú Quốc, Việt Nam là vùng đất hội tụ những sắc thái tương phản đầy cuốn hút, nơi những ...
Công bố Travel Awards 2026, tìm kiếm những đại diện tiêu biểu tạo nên diện mạo mới cho du lịch Việt Nam

Công bố Travel Awards 2026, tìm kiếm những đại diện tiêu biểu tạo nên diện mạo mới cho du lịch Việt Nam

Chiều 17/11, Báo VnExpress và Công ty CP Dịch vụ trực tuyến FPT (FPT Online) chính thức công bố Giải thưởng Du lịch - Travel Awards 2026.
Giữ chân du khách bằng bản sắc riêng

Giữ chân du khách bằng bản sắc riêng

Để du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn cũng cần những mô hình nhỏ đủ sức giữ chân du khách bằng bản sắc riêng để níu chân du khách.
Nghịch lý thời AI

Nghịch lý thời AI

Một nghịch lý mới của thời đại công nghệ, nơi ranh giới giữa sáng tạo thật và sản phẩm nhân tạo ngày càng khó nhận diện.
HANIFF VIII quy tụ 11 thành viên Ban Giám khảo trong nước và quốc tế

HANIFF VIII quy tụ 11 thành viên Ban Giám khảo trong nước và quốc tế

Liên hoan Phim quốc tế Hà Nội lần thứ VIII (HANIFF VIII) quy tụ 11 chuyên gia, nhà làm phim và nghệ sĩ điện ảnh Việt Nam, quốc tế tham gia các Ban Giám khảo.
Trải nghiệm văn hoá Việt Nam tại Cairo

Trải nghiệm văn hoá Việt Nam tại Cairo

Đại sứ quán Việt Nam tại Ai Cập đã trang trọng tổ chức "Ngày văn hóa Việt Nam tại Cairo", hướng tới kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11/2026).
Đưa văn hóa Việt đến với người dân Perth

Đưa văn hóa Việt đến với người dân Perth

Gần 4.000 lượt người đã đến quảng trường Forrest Place, trung tâm thành phố Perth để tham dự Ngày Văn hóa Việt Nam 2026 – “Sắc màu quê hương”.
Chuyên gia Israel bật mí cách xây dựng sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên số

Chuyên gia Israel bật mí cách xây dựng sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên số

Israel từ một quốc gia nhỏ đã xây dựng vị thế hàng đầu về an ninh mạng nhờ sự kết nối giữa chính sách, doanh nghiệp, giáo dục và đổi mới sáng tạo.
Miền đất hứa của điện ảnh Việt

Miền đất hứa của điện ảnh Việt

Giữa những bom tấn phòng vé và phim nghệ thuật là một vùng trung gian giống như miền đất hứa chưa được khai thác đầy đủ...
Lắng nghe sắc màu dân ca Trung Quốc giữa lòng Hà Nội

Lắng nghe sắc màu dân ca Trung Quốc giữa lòng Hà Nội

Sáng 13/11, chương trình giao lưu hợp xướng dân ca Trung Quốc tại Hà Nội mang đến những tiết mục đặc sắc, góp phần kết nối văn hóa Việt-Trung.
Làm giàu kho tàng di sản tư liệu Việt Nam

Làm giàu kho tàng di sản tư liệu Việt Nam

Ma nhai trên núi Non Nước (Ninh Bình) và Văn bia Phố Hiến (Hưng Yên) được ghi danh vào Danh mục Di sản tư liệu khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Dấu ấn nhà văn hóa Lê Hồng Dương trong gìn giữ hồn quê Kinh Bắc

Dấu ấn nhà văn hóa Lê Hồng Dương trong gìn giữ hồn quê Kinh Bắc

Nhà văn hóa Lê Hồng Dương đã có nhiều đóng góp nổi bật trong xây dựng nền tảng văn hóa địa phương, đặc biệt là xứ Kinh Bắc.
Triển lãm ảnh 'Từ di sản đến ngoại giao văn hóa': Kết nối Văn Miếu - Quốc Tử Giám với bạn bè quốc tế

Triển lãm ảnh 'Từ di sản đến ngoại giao văn hóa': Kết nối Văn Miếu - Quốc Tử Giám với bạn bè quốc tế

Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) phối hợp với Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức khai mạc triển lãm ảnh.
Gần 2.500 vận động viên quốc tế tham gia đường chạy quảng bá di sản Hà Nội

Gần 2.500 vận động viên quốc tế tham gia đường chạy quảng bá di sản Hà Nội

Standard Chartered Marathon Di sản Hà Nội 2026 khép lại ngày 8/11, thu hút hàng vạn vận động viên trong nước và quốc tế.
Đường chạy qua những di sản của Hà Nội

Đường chạy qua những di sản của Hà Nội

Giải chạy Standard Chartered Marathon Di sản Hà Nội 2026 diễn ra từ ngày 6-8/11, dự kiến thu hút hàng chục nghìn vận động viên trong nước và quốc tế.
Phiên bản di động