Tranh cãi đề thi Văn 'Nếu phải ở trong nước sôi': Đề thi theo hướng mở có thành con dao hai lưỡi?

Th.s Đào Thúy Nga
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Đề thi Văn 'Nếu phải ở trong nước sôi...' gây ra hai luồng quan điểm trái chiều, người khen hay, người lại cho rằng phản cảm. Thậm chí có nhận định, việc ra đề thi theo hướng mở nếu không cẩn thận sẽ thành 'con dao hai lưỡi', 'gậy ông đập lưng ông'...
Tranh cãi đề thi Văn: Đề thi theo hướng mở có thành 'con dao hai lưỡi'?
Đề thi Văn theo hướng mở liệu có thành "gậy ông đập lưng ông"? (Nguồn: Thanhnien)

Mỗi một vấn đề, nếu đặt ở các lăng kính khác nhau, nó sẽ được đánh giá với các mức độ khác nhau. Trong đề văn này, rõ ràng tác giả không đặt "em" là một cơ thể người mà là "củ khoai tây" và "quả trứng". Vì thế, chắc chắn sẽ không có yếu tố rùng rợn ở đây.

Hơn nữa, rõ ràng tác giả đề thi cũng không đánh giá "em" khoai tây và "em" trứng là thức ăn mà đánh giá hai em này như hai đối tượng cùng vượt qua một nghịch cảnh.

Trong tiếng Việt, nghĩa đen và nghĩa bóng được phân chia rõ ràng. Nếu câu hỏi thiên về nghĩa bóng, người đặt câu hỏi đã tự mặc định cho mọi người chỉ đánh giá và suy nghĩ theo nghĩa bóng mà bỏ qua nghĩa đen.

Ví dụ, "con hơn cha là nhà có phúc" rõ ràng là một câu nói hoàn toàn theo nghĩa bóng. Không ai hiểu theo nghĩa đen, chỉ có nhà có con hơn cha thì mới có nóc nhà, còn nhà khác thì không. Vì thế, đánh giá đề thi này phải đánh giá theo nghĩa bóng.

Đây là một đề thi chưa thực sự mở, mà chỉ đặc biệt theo cách đặt vấn đề. Một đề thi mở thực sự sẽ là "... Nếu ở trong nước sôi, em sẽ làm gì?" mà không quy định rõ "em" là ai.

Một đề thi như đề của Sở Giáo dục và Đào tạo Khánh Hòa đã gây sốc và gặp phải vô số phản ứng thì với đề thi mà tôi đang giả định, chắc chắn sẽ bị đánh giá là phản giáo dục. Tuy nhiên, những đề thi đó lại được đưa ra ở rất nhiều trường học khác trên thế giới, những nơi coi trọng suy nghĩ khác biệt của học sinh.

Quay trở lại đề thi này, đây là một dạng đề thi thông thường, có ý gợi mở, tư vấn cho các em hãy vững vàng vượt qua nghịch cảnh. Là một dạng đề thi rất hợp lý và không có nét phản cảm như một số ý kiến đã nêu.

Tuy nhiên, có ý kiến lại cho rằng, không nên lạm dụng, chạy đua ra đề thi theo hướng mở vì rất dễ thành “con dao hai lưỡi", có thể tạo cho trẻ cơ hội nổi loạn. Tôi nghĩ điều này chưa hẳn chính xác. Ra đề mới chỉ là một phần hai công việc đánh giá, chấm thi mới là khâu quyết định có tạo điều kiện cho những ý tưởng nổi loạn phát triển hay không.

Suy nghĩ áp đặt đã tồn tại trong việc dạy và học môn Văn khá lâu. Đây là thực trạng nhức nhối khiến các phụ huynh học sinh rất bức xúc. Giải quyết vấn đề này là việc bắt buộc phải làm nhưng không dễ dàng do quan niệm áp đặt vẫn tồn tại khá sâu trong suy nghĩ của khá nhiều giáo viên và phụ huynh.

Hiện nay, nhiều thầy cô đã cập nhật xu hướng đưa các hiện tượng, sự kiện thời sự vào trong bài giảng cũng như đề thi. Điều này tốt xấu ra sao? Học sinh học tập để tiếp cận cuộc sống. Việc đưa các đề thi về với cuộc sống là nhiệm vụ của giáo viên. Đây rõ ràng là việc phải làm chứ không bàn đến tốt xấu ở đây.

Tranh cãi đề thi Văn: Đề thi theo hướng mở có thành 'con dao hai lưỡi'?
Đề thi Văn của Sở GD&ĐT Khánh Hòa gây tranh cãi. (Nguồn: VnExpress)

Thực tế, việc ra những đề thi mở sẽ giúp học trò tự chủ trong suy nghĩ, nêu quan điểm của mình trước một vấn đề, sự việc hay hiện tượng trong đời sống xã hội. Từ đó, sẽ hạn chế việc học tủ, học gạo, luyện khả năng biện luận cho học sinh.

Với các đề thi quen thuộc trong nhà trường, ít nhiều giáo viên đã có sự chuẩn bị trước cho học sinh trong các tiết giảng văn. Họ sẽ phân tích và tìm ra cách giải quyết đề thi theo lối được điểm cao nhất.

Tuy nhiên, với các đề thi mở, có cách tiếp cận mới lạ, học sinh sẽ bị bất ngờ. Khi đó, các em sẽ bộc lộ nhiều cá tính và cách quan sát riêng biệt của mình trong các câu văn. Cũng từ đó, giáo viên có thể tìm hiểu kỹ hơn những ẩn giấu bí mật trong suy nghĩ của học sinh để có cách tiếp cận và giáo dục tốt hơn.

Khi giáo dục trẻ, nếu ra sức áp đặt, chúng ta sẽ chỉ nhận được những sản phẩm giỏi che giấu cảm xúc và suy nghĩ chứ không làm thay đổi quan niệm của các em. Đề thi mở sẽ tạo điều kiện cho các em bộc lộ quan điểm, đồng thời lời nhận xét khi chấm bài sẽ là những lời khuyên, định hướng để các em điều chỉnh nếu có các quan niệm chưa chính xác.

Như vậy, đề thi là một công cụ đánh giá học sinh. Đề thi sẽ phản ánh hình ảnh xã hội, nhận thức của người thầy trong mọi mặt của cuộc sống và sự hiểu biết của họ với tâm sinh lý học sinh. Quy chuẩn văn chương của đề thi sẽ đảm bảo cho mọi chuẩn mực của nhà trường để góp phần đào tạo học sinh.

Nếu thực sự tôn trọng học sinh, độ mở của đề sẽ không giới hạn. Điều cần giới hạn chính là những câu từ, cách hành văn phải nằm trong khuôn khổ pháp luật và văn hóa nước nhà.

Câu hỏi được đặt ra, đề thi thế này có được xem là bài học về sự thích nghi với cuộc sống? Nếu nói về độ thích nghi, “cứng như trứng” hay “mềm như khoai” sau khi luộc không thể hiện được. Thích nghi để tốt lên, biến mọi tiêu cực thành lợi thế tích cực chính là cách tốt nhất để phát triển.

Nếu tôi là thí sinh trong kỳ thi này, tôi sẽ không lựa chọn mình là khoai hay trứng mà sẽ lựa chọn mình là một tảng băng để biến nước sôi thành nước ở nhiệt độ thường. Như thế mọi việc sẽ trở nên tốt đẹp.

Đề thi Văn 'nếu phải ở trong nước sôi...': Đã đến lúc cần tiếp cận cách làm mới
Tranh luận 'nếu em ở trong nước sôi’: Đề thi mở không có nghĩa là 'nhắm mắt' chạy theo vấn đề thời sự
Đề thi Văn ‘nếu em phải ở trong nước sôi...’ nổi sóng: Sự liên tưởng tốt hay phản cảm và 'sạn'?
Chọn nghề: Hãy là ‘hành khách’ vui vẻ vì luôn có một ‘nhà ga’ chờ đón
PGS.TS Chu Cẩm Thơ: Nếu coi bằng cấp là 'giấy thông hành' duy nhất sẽ có nguy cơ cho sự giả dối
TIN LIÊN QUAN
Nguyệt Anh (ghi)

Bài viết cùng chủ đề

Giáo dục Việt Nam

Đọc thêm

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Sáu ngày 2/12/2022: Bọ Cạp nên cảnh giác

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Sáu ngày 2/12/2022: Bọ Cạp nên cảnh giác

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 2/12/2022 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì phiên họp Chính phủ tháng 11/2022

Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì phiên họp Chính phủ tháng 11/2022

Baoquocte.vn. Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu tiếp tục nhất quán mục tiêu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng...
Á hậu Phương Anh được dự đoán là Á hậu 1 cuộc thi Hoa hậu Quốc tế 2022

Á hậu Phương Anh được dự đoán là Á hậu 1 cuộc thi Hoa hậu Quốc tế 2022

Baoquocte.vn. Á hậu Phương Anh, đại diện Việt Nam, tại cuộc thi Hoa hậu Quốc tế 2022 được nhiều chuyên trang đánh giá cao trước khi cuộc thi chính thức diễn ...
Trực tiếp xổ số miền Nam - XSMN 1/12 - SXMN 1/12/2022 - kết quả xổ số hôm nay 1/12

Trực tiếp xổ số miền Nam - XSMN 1/12 - SXMN 1/12/2022 - kết quả xổ số hôm nay 1/12

Baoquocte.vn. XSMN 1/12 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 1/12/2022 - kết quả xổ số miền Nam ngày 1 tháng 12 - xổ số hôm nay ...
Sự nguy hiểm của khí đốt, khăng khít như đồng minh Âu-Mỹ cũng phải ‘sứt mẻ’?

Sự nguy hiểm của khí đốt, khăng khít như đồng minh Âu-Mỹ cũng phải ‘sứt mẻ’?

Baoquocte.vn. Mỹ đang bán nhiều khí đốt hơn với giá cao hơn cho châu Âu và họ cũng đang bán nhiều vũ khí hơn... kể từ sau cuộc xung đột Nga-Ukraine.
Lịch thi đấu bóng đá hôm nay 2/12 và rạng sáng 3/12: Lịch thi đấu World Cup 2022 bảng H, G

Lịch thi đấu bóng đá hôm nay 2/12 và rạng sáng 3/12: Lịch thi đấu World Cup 2022 bảng H, G

Baoquocte.vn. Cập nhật lịch thi đấu bóng đá hôm nay 2/12 và rạng sáng ngày 3/12: Lịch thi đấu World Cup 2022 bảng H và lịch thi đấu World Cup 2022 ...
Tuyên dương 140 học sinh, sinh viên, thanh niên dân tộc thiểu số xuất sắc năm 2022

Tuyên dương 140 học sinh, sinh viên, thanh niên dân tộc thiểu số xuất sắc năm 2022

Baoquocte.vn. Tối 10/12 sẽ diễn ra lễ tuyên dương 140 học sinh, sinh viên, thanh niên dân tộc thiểu số xuất sắc, tiêu biểu năm 2022.
Nỗi lo của giới trẻ Australia

Nỗi lo của giới trẻ Australia

Baoquocte.vn. Cuộc khảo sát của Mission Australia cho thấy, giới trẻ Australia quan tâm nhất đến vấn đề tài chính, nhà ở, môi trường và sức khỏe tâm thần.
Chi tiết bảng lương công chức áp dụng từ ngày 1/7/2023

Chi tiết bảng lương công chức áp dụng từ ngày 1/7/2023

Baoquocte.vn. Bảng lương công chức từ ngày 1/7/2023 theo mức lương cơ sở 1,8 triệu đồng/tháng.
Rút ngắn thời gian hỏi/trả lời chất vấn tại phiên họp toàn thể Quốc hội

Rút ngắn thời gian hỏi/trả lời chất vấn tại phiên họp toàn thể Quốc hội

Baoquocte.vn. Đây là nội dung đáng chú ý tại Nghị quyết 71/2022/QH15 ban hành Nội quy kỳ họp Quốc hội được thông qua ngày 15/11/2022.
Tết 2023, nghiêm cấm biếu, tặng quà cho lãnh đạo các cấp

Tết 2023, nghiêm cấm biếu, tặng quà cho lãnh đạo các cấp

Baoquocte.vn. Đây là nội dung nổi bật được đề cập tại Chỉ thị 19-CT/TW ngày 18/11/2022 của Ban Bí thư về việc tổ chức Tết Quý Mão năm 2023.
Cần quy định ngay trong luật các thủ tục hành chính đơn giản đối với các dự án nhà ở xã hội

Cần quy định ngay trong luật các thủ tục hành chính đơn giản đối với các dự án nhà ở xã hội

Baoquocte.vn. Sáng nay (28/11), tại Hà Nội, Liên hiệp Các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam tổ chức Hội thảo góp ý cho dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi).
Nâng cao chăm sóc sức khỏe ban đầu và quản lý bệnh không lây nhiễm tại cộng đồng

Nâng cao chăm sóc sức khỏe ban đầu và quản lý bệnh không lây nhiễm tại cộng đồng

Baoquocte.vn. Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu to lớn trong việc nâng cao sức khỏe người dân, bao gồm việc đạt được hầu hết các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ.
5 triệu chứng cảnh báo ung thư phổi di căn xương cần biết

5 triệu chứng cảnh báo ung thư phổi di căn xương cần biết

Baoquocte.vn. Ung thư phổi có thể di căn đến nhiều cơ quan khác nhau như: xương, não, gan… Đây cũng là một trong ba dạng ung thư phổ biến nhất.
Thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực y tế, mang những giải pháp tốt nhất phục vụ người bệnh

Thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực y tế, mang những giải pháp tốt nhất phục vụ người bệnh

Baoquocte.vn. Ngày 21/11, tại Hà Nội, Pharma Group đã tổ chức Diễn đàn đổi mới sáng tạo trong y tế lần thứ nhất.
Lợi ích không ngờ của việc tập thể dục đối với bệnh nhân ung thư vú

Lợi ích không ngờ của việc tập thể dục đối với bệnh nhân ung thư vú

Baoquocte.vn. Việc tập thể dục với cường độ vừa phải có thể giúp giảm tới 60% nguy cơ tử vong đối với những người từng bị ung thư vú.
Giám đốc Chương trình Y tế toàn cầu của USAID hoàn thành chuyến công tác tại nhiều địa phương phía Nam

Giám đốc Chương trình Y tế toàn cầu của USAID hoàn thành chuyến công tác tại nhiều địa phương phía Nam

Baoquocte.vn. Giám đốc Chương trình Y tế toàn cầu của Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) kết thúc chuyến công tác tới TP. Hồ Chí Minh trong 2 ngày.
Chính phủ Nhật Bản viện trợ không hoàn lại cho các dự án Y tế tỉnh Long An

Chính phủ Nhật Bản viện trợ không hoàn lại cho các dự án Y tế tỉnh Long An

Baoquocte.vn. Tổng Lãnh sự quán Nhật Bản ký kết viện trợ không hoàn lại cho tỉnh này 2 dự án y tế, tổng giá trị hơn 163.000 USD.
Vietlott 1/12, Kết quả xổ số Vietlott Power thứ 5 ngày 1/12/2022. xổ số Power 655 hôm nay

Vietlott 1/12, Kết quả xổ số Vietlott Power thứ 5 ngày 1/12/2022. xổ số Power 655 hôm nay

Baoquocte.vn. Vietlott 1/12 - Trực tiếp kết quả xổ số Vietlott hôm nay 1/12/2022 nhanh nhất và chính xác nhất từ trường quay. XS Power 655 hom nay. Xo so Vietlott Power 655 hôm nay.
XSMN 1/12, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 1/12/2022. xổ số hôm nay 1/12/2022

XSMN 1/12, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 1/12/2022. xổ số hôm nay 1/12/2022

Baoquocte.vn. XSMN 1/12 - kết quả xổ số hôm nay ngày 1 tháng 12. trực tiếp xổ số miền Nam 1/12/2022. xổ số hôm nay 1/12/2022. SXMN 1/12. xổ số miền Nam thứ 5.
XSMB 1/12, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 5 1/12/2022. dự đoán XSMB 1/12/2022

XSMB 1/12, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 5 1/12/2022. dự đoán XSMB 1/12/2022

Baoquocte.vn. XSMB 1/12. dự đoán xổ số miền Bắc thứ 5. kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 5 ngày 1/12/2022. xổ số hôm nay 1/12. SXMB 1/12. kết quả xổ số 1/12
XSMT 1/12, kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 5 ngày 1/12/2022. SXMT 1/12/2022

XSMT 1/12, kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 5 ngày 1/12/2022. SXMT 1/12/2022

Baoquocte.vn. XSMT 1/12 - xổ số hôm nay 1/12. trực tiếp xổ số miền Trung 1/12/2022. kết quả xổ số miền Trung hôm nay 1/12. xổ số miền Trung thứ 5. SXMT 1/12
Vietlott 30/11, kết quả xổ số Vietlott Mega hôm nay 30/11/2022. xổ số Mega 645

Vietlott 30/11, kết quả xổ số Vietlott Mega hôm nay 30/11/2022. xổ số Mega 645

Baoquocte.vn. Vietlott 30/11 - Cập nhật trực tiếp kết quả xổ số Vietlott Mega hôm nay 30/11/2022 từ trường quay tầng 19, tòa nhà VTC số 23 Lạc Trung, Hà Nội.
XSMN 30/11, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 30/11/2022. xổ số hôm nay 30/11/2022

XSMN 30/11, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 30/11/2022. xổ số hôm nay 30/11/2022

Baoquocte.vn. XSMN 30/11 - xổ số hôm nay 30/11. trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay, thứ 4 ngày 30/11/2022. xổ số miền Nam ngày 30 tháng 11. SXMN 30/11.
Phiên bản di động