Tranh cãi đề thi Văn 'Nếu phải ở trong nước sôi': Đề thi theo hướng mở có thành con dao hai lưỡi?

Th.s Đào Thúy Nga
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Đề thi Văn 'Nếu phải ở trong nước sôi...' gây ra hai luồng quan điểm trái chiều, người khen hay, người lại cho rằng phản cảm. Thậm chí có nhận định, việc ra đề thi theo hướng mở nếu không cẩn thận sẽ thành 'con dao hai lưỡi', 'gậy ông đập lưng ông'...
Tranh cãi đề thi Văn: Đề thi theo hướng mở có thành 'con dao hai lưỡi'?
Đề thi Văn theo hướng mở liệu có thành "gậy ông đập lưng ông"? (Nguồn: Thanhnien)

Mỗi một vấn đề, nếu đặt ở các lăng kính khác nhau, nó sẽ được đánh giá với các mức độ khác nhau. Trong đề văn này, rõ ràng tác giả không đặt "em" là một cơ thể người mà là "củ khoai tây" và "quả trứng". Vì thế, chắc chắn sẽ không có yếu tố rùng rợn ở đây.

Hơn nữa, rõ ràng tác giả đề thi cũng không đánh giá "em" khoai tây và "em" trứng là thức ăn mà đánh giá hai em này như hai đối tượng cùng vượt qua một nghịch cảnh.

Trong tiếng Việt, nghĩa đen và nghĩa bóng được phân chia rõ ràng. Nếu câu hỏi thiên về nghĩa bóng, người đặt câu hỏi đã tự mặc định cho mọi người chỉ đánh giá và suy nghĩ theo nghĩa bóng mà bỏ qua nghĩa đen.

Ví dụ, "con hơn cha là nhà có phúc" rõ ràng là một câu nói hoàn toàn theo nghĩa bóng. Không ai hiểu theo nghĩa đen, chỉ có nhà có con hơn cha thì mới có nóc nhà, còn nhà khác thì không. Vì thế, đánh giá đề thi này phải đánh giá theo nghĩa bóng.

Đây là một đề thi chưa thực sự mở, mà chỉ đặc biệt theo cách đặt vấn đề. Một đề thi mở thực sự sẽ là "... Nếu ở trong nước sôi, em sẽ làm gì?" mà không quy định rõ "em" là ai.

Một đề thi như đề của Sở Giáo dục và Đào tạo Khánh Hòa đã gây sốc và gặp phải vô số phản ứng thì với đề thi mà tôi đang giả định, chắc chắn sẽ bị đánh giá là phản giáo dục. Tuy nhiên, những đề thi đó lại được đưa ra ở rất nhiều trường học khác trên thế giới, những nơi coi trọng suy nghĩ khác biệt của học sinh.

Quay trở lại đề thi này, đây là một dạng đề thi thông thường, có ý gợi mở, tư vấn cho các em hãy vững vàng vượt qua nghịch cảnh. Là một dạng đề thi rất hợp lý và không có nét phản cảm như một số ý kiến đã nêu.

Tuy nhiên, có ý kiến lại cho rằng, không nên lạm dụng, chạy đua ra đề thi theo hướng mở vì rất dễ thành “con dao hai lưỡi", có thể tạo cho trẻ cơ hội nổi loạn. Tôi nghĩ điều này chưa hẳn chính xác. Ra đề mới chỉ là một phần hai công việc đánh giá, chấm thi mới là khâu quyết định có tạo điều kiện cho những ý tưởng nổi loạn phát triển hay không.

Suy nghĩ áp đặt đã tồn tại trong việc dạy và học môn Văn khá lâu. Đây là thực trạng nhức nhối khiến các phụ huynh học sinh rất bức xúc. Giải quyết vấn đề này là việc bắt buộc phải làm nhưng không dễ dàng do quan niệm áp đặt vẫn tồn tại khá sâu trong suy nghĩ của khá nhiều giáo viên và phụ huynh.

Hiện nay, nhiều thầy cô đã cập nhật xu hướng đưa các hiện tượng, sự kiện thời sự vào trong bài giảng cũng như đề thi. Điều này tốt xấu ra sao? Học sinh học tập để tiếp cận cuộc sống. Việc đưa các đề thi về với cuộc sống là nhiệm vụ của giáo viên. Đây rõ ràng là việc phải làm chứ không bàn đến tốt xấu ở đây.

Tranh cãi đề thi Văn: Đề thi theo hướng mở có thành 'con dao hai lưỡi'?
Đề thi Văn của Sở GD&ĐT Khánh Hòa gây tranh cãi. (Nguồn: VnExpress)

Thực tế, việc ra những đề thi mở sẽ giúp học trò tự chủ trong suy nghĩ, nêu quan điểm của mình trước một vấn đề, sự việc hay hiện tượng trong đời sống xã hội. Từ đó, sẽ hạn chế việc học tủ, học gạo, luyện khả năng biện luận cho học sinh.

Với các đề thi quen thuộc trong nhà trường, ít nhiều giáo viên đã có sự chuẩn bị trước cho học sinh trong các tiết giảng văn. Họ sẽ phân tích và tìm ra cách giải quyết đề thi theo lối được điểm cao nhất.

Tuy nhiên, với các đề thi mở, có cách tiếp cận mới lạ, học sinh sẽ bị bất ngờ. Khi đó, các em sẽ bộc lộ nhiều cá tính và cách quan sát riêng biệt của mình trong các câu văn. Cũng từ đó, giáo viên có thể tìm hiểu kỹ hơn những ẩn giấu bí mật trong suy nghĩ của học sinh để có cách tiếp cận và giáo dục tốt hơn.

Khi giáo dục trẻ, nếu ra sức áp đặt, chúng ta sẽ chỉ nhận được những sản phẩm giỏi che giấu cảm xúc và suy nghĩ chứ không làm thay đổi quan niệm của các em. Đề thi mở sẽ tạo điều kiện cho các em bộc lộ quan điểm, đồng thời lời nhận xét khi chấm bài sẽ là những lời khuyên, định hướng để các em điều chỉnh nếu có các quan niệm chưa chính xác.

Như vậy, đề thi là một công cụ đánh giá học sinh. Đề thi sẽ phản ánh hình ảnh xã hội, nhận thức của người thầy trong mọi mặt của cuộc sống và sự hiểu biết của họ với tâm sinh lý học sinh. Quy chuẩn văn chương của đề thi sẽ đảm bảo cho mọi chuẩn mực của nhà trường để góp phần đào tạo học sinh.

Nếu thực sự tôn trọng học sinh, độ mở của đề sẽ không giới hạn. Điều cần giới hạn chính là những câu từ, cách hành văn phải nằm trong khuôn khổ pháp luật và văn hóa nước nhà.

Câu hỏi được đặt ra, đề thi thế này có được xem là bài học về sự thích nghi với cuộc sống? Nếu nói về độ thích nghi, “cứng như trứng” hay “mềm như khoai” sau khi luộc không thể hiện được. Thích nghi để tốt lên, biến mọi tiêu cực thành lợi thế tích cực chính là cách tốt nhất để phát triển.

Nếu tôi là thí sinh trong kỳ thi này, tôi sẽ không lựa chọn mình là khoai hay trứng mà sẽ lựa chọn mình là một tảng băng để biến nước sôi thành nước ở nhiệt độ thường. Như thế mọi việc sẽ trở nên tốt đẹp.

Đề thi Văn 'nếu phải ở trong nước sôi...': Đã đến lúc cần tiếp cận cách làm mới
Tranh luận 'nếu em ở trong nước sôi’: Đề thi mở không có nghĩa là 'nhắm mắt' chạy theo vấn đề thời sự
Đề thi Văn ‘nếu em phải ở trong nước sôi...’ nổi sóng: Sự liên tưởng tốt hay phản cảm và 'sạn'?
Chọn nghề: Hãy là ‘hành khách’ vui vẻ vì luôn có một ‘nhà ga’ chờ đón
PGS.TS Chu Cẩm Thơ: Nếu coi bằng cấp là 'giấy thông hành' duy nhất sẽ có nguy cơ cho sự giả dối
TIN LIÊN QUAN
Nguyệt Anh
(ghi)

Bài viết cùng chủ đề

Giáo dục Việt Nam

Đọc thêm

XSKG 20/6 - Kết quả xổ số Kiên Giang hôm nay 20/6/2021 - SXKG 20/6 - KQXSKG Chủ Nhật

XSKG 20/6 - Kết quả xổ số Kiên Giang hôm nay 20/6/2021 - SXKG 20/6 - KQXSKG Chủ Nhật

Baoquocte.vn. XSKG 20/6. Trực tiếp kết quả xổ số Kiên Giang hôm nay ngày 20 tháng 6 năm 2021. KQXSKG chủ Nhật. SXKG 20/6.
XSMB 20/6 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 20/6/2021 - xổ số hôm nay - SXMB 20/6

XSMB 20/6 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 20/6/2021 - xổ số hôm nay - SXMB 20/6

Baoquocte.vn. XSMB 20/6. Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay, thứ 2 ngày 20/6/2021. SXMN 20/6. xổ số hôm nay. KQSXMB.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Chủ nhật 20/6/2021: Bọ Cạp bị lừa tiền, Thiên Bình kiêu ngạo trong tình yêu

Tử vi 12 cung hoàng đạo Chủ nhật 20/6/2021: Bọ Cạp bị lừa tiền, Thiên Bình kiêu ngạo trong tình yêu

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 20/6 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
XSMN 20/6 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay 20/6/2021 - xổ số hôm nay 20/6 - SXMN

XSMN 20/6 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay 20/6/2021 - xổ số hôm nay 20/6 - SXMN

Baoquocte.vn. XSMN 20/6. xổ số hôm nay 20/6. Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay, thứ 2 ngày 20/6/2021. SXMN 20/6. KQSXMN.
XSMT 20/6 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 20/6/2021 - xổ số hôm nay - SXMT 20/6

XSMT 20/6 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 20/6/2021 - xổ số hôm nay - SXMT 20/6

Baoquocte.vn. XSMT 20/6. Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay, thứ 2 ngày 20/6/2021. SXMT 20/6. xổ số hôm nay. KQSXMT.
Lịch âm 20/6 - Xem âm lịch hôm nay Chủ nhật ngày 20/6/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 20/6/2021

Lịch âm 20/6 - Xem âm lịch hôm nay Chủ nhật ngày 20/6/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 20/6/2021

Baoquocte.vn. Lịch âm 20/6. Âm lịch hôm nay 20/6. Xem âm lịch hôm nay ngày 20/6/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên ngày 20 tháng 6 năm 2021 hôm nay.
Quan chức EU nói Lebanon tự gây ra khủng hoảng, cảnh báo một số người phải chịu trách nhiệm

Quan chức EU nói Lebanon tự gây ra khủng hoảng, cảnh báo một số người phải chịu trách nhiệm

Baoquocte.vn. EU sẵn sàng hỗ trợ Lebanon giải quyết cuộc khủng hoảng song cũng để ngỏ khả năng có những hành động khác, bao gồm cả trừng phạt.
Nghiên cứu mới: Caffeine có tác dụng chống lại khối u ác tính

Nghiên cứu mới: Caffeine có tác dụng chống lại khối u ác tính

Baoquocte.vn. Caffeine có tác dụng bảo vệ, chống lại sự phát triển của tế bào u ác tính, giúp làm giảm sự phát triển của các tế bào khiến u ác ...
Covid-19: Thủ tướng Campuchia tự cách ly; Đông Nam Á thêm ‘nóng’, Thủ đô Nga lại lập kỷ lục buồn, Trung Quốc hủy hơn 400 chuyến bay

Covid-19: Thủ tướng Campuchia tự cách ly; Đông Nam Á thêm ‘nóng’, Thủ đô Nga lại lập kỷ lục buồn, Trung Quốc hủy hơn 400 chuyến bay

Baoquocte.vn. Trên trang Facebook cá nhân, Thủ tướng Campuchia cho biết ông đã có tiếp xúc không trực tiếp với bệnh nhân nhiễm Covid-19.
Thủ tướng Phạm Minh Chính: Ngành Ngoại giao cần chủ động, nhạy bén, sáng tạo vì lợi ích quốc gia, dân tộc

Thủ tướng Phạm Minh Chính: Ngành Ngoại giao cần chủ động, nhạy bén, sáng tạo vì lợi ích quốc gia, dân tộc

Baoquocte.vn. Thủ tướng Phạm Minh Chính làm việc với Bộ Ngoại giao về việc triển khai đường lối đối ngoại theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng.
Lịch âm 20/6 - Xem âm lịch hôm nay Chủ nhật ngày 20/6/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 20/6/2021

Lịch âm 20/6 - Xem âm lịch hôm nay Chủ nhật ngày 20/6/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 20/6/2021

Baoquocte.vn. Lịch âm 20/6. Âm lịch hôm nay 20/6. Xem âm lịch hôm nay ngày 20/6/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên ngày 20 tháng 6 năm 2021 hôm nay.
Tử vi hôm nay - Xem tử vi 12 con giáp 20/6/2021: Tuổi Tỵ tự tin trong công việc, tuổi Dậu bị tiểu nhân lừa gạt

Tử vi hôm nay - Xem tử vi 12 con giáp 20/6/2021: Tuổi Tỵ tự tin trong công việc, tuổi Dậu bị tiểu nhân lừa gạt

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 20/6/2021, tử vi 12 con giáp - tuổi Tí, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
Hà Nội cân nhắc kỹ lưỡng thời điểm mở lại các hoạt động thể thao ngoài trời

Hà Nội cân nhắc kỹ lưỡng thời điểm mở lại các hoạt động thể thao ngoài trời

Baoquocte.vn. Hà Nội sẽ cân nhắc kỹ lưỡng thời điểm mở lại một số dịch vụ kinh doanh, hoạt động thể thao ngoài trời.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (19-20/6): Bắc Bộ, Trung Bộ nắng nóng đặc biệt gay gắt; Tây Nguyên, Nam Bộ chiều tối mưa rào và dông

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (19-20/6): Bắc Bộ, Trung Bộ nắng nóng đặc biệt gay gắt; Tây Nguyên, Nam Bộ chiều tối mưa rào và dông

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết Bắc Bộ và Trung Bộ tiếp tục nắng nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 37-40 độ, có nơi trên 40 độ.
Covid-19: Hà Nội thông báo khẩn tìm người đi chuyến bay có ca mắc

Covid-19: Hà Nội thông báo khẩn tìm người đi chuyến bay có ca mắc

Baoquocte.vn. Hà Nội vừa phát đi thông báo khẩn tìm người đi chung chuyến bay với ca mắc Covid-19 ở Thanh Hóa.
Covid-19: Lào gia hạn phong tỏa, Campuchia ghi nhận số ca tử vong kỷ lục trong ngày

Covid-19: Lào gia hạn phong tỏa, Campuchia ghi nhận số ca tử vong kỷ lục trong ngày

Baoquocte.vn. Lào quyết định tiếp tục kéo dài thời hạn phong tỏa đến ngày 4/7 để ngăn làn sóng Covid-19 đang diễn biến phức tạp tại nhiều tỉnh thành.
Nghiên cứu mới: Caffeine có tác dụng chống lại khối u ác tính

Nghiên cứu mới: Caffeine có tác dụng chống lại khối u ác tính

Baoquocte.vn. Caffeine có tác dụng bảo vệ, chống lại sự phát triển của tế bào u ác tính, giúp làm giảm sự phát triển của các tế bào khiến u ác tính tái phát.
Covid-19 ở Việt Nam chiều 19/6: 102 ca mắc mới, 321 bệnh nhân bình phục

Covid-19 ở Việt Nam chiều 19/6: 102 ca mắc mới, 321 bệnh nhân bình phục

Baoquocte.vn. Tính đến nay, Việt Nam ghi nhận thêm 102 ca mắc mới Covid-19, riêng TP. Hồ Chí Minh 31 ca.
Covid-19 ở Việt Nam: Thêm 2 ca tử vong là người cao tuổi, có bệnh lý nền nặng

Covid-19 ở Việt Nam: Thêm 2 ca tử vong là người cao tuổi, có bệnh lý nền nặng

Baoquocte.vn. Chiều 19/6, Tiểu ban Điều trị, Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng, chống dịch Covid-19 thông báo các ca tử vong 63 và 64 có liên quan đến Covid-19.
Khởi động chiến dịch tiêm chủng 836.000 liều vaccine Covid-19 tại TP. Hồ Chí Minh

Khởi động chiến dịch tiêm chủng 836.000 liều vaccine Covid-19 tại TP. Hồ Chí Minh

Baoquocte.vn. Chiến dịch tiêm chủng vaccine Covid-19 lớn nhất từ trước đến nay tại TP. Hồ Chí Minh với 836.000 liều đã được chính thức triển khai.
Nga nghiên cứu thuốc kháng virus SARS-CoV-2 mới dạng... kẹo cao su

Nga nghiên cứu thuốc kháng virus SARS-CoV-2 mới dạng... kẹo cao su

Baoquocte.vn. Theo Sputnik ngày 18/6, Bộ Quốc phòng Nga đã bắt đầu phát triển một loại thuốc ngăn ngừa sự lây lan của virus SARS-CoV-2 mới dưới dạng kẹo cao su
Nga: Bệnh nhân Covid-19 bất ngờ tăng mạnh do biến chủng virus mới

Nga: Bệnh nhân Covid-19 bất ngờ tăng mạnh do biến chủng virus mới

Baoquocte.vn. Dù hơn 60% người dân Moscow đã mắc bệnh và khỏi hoặc đã tiêm chủng nhưng trong những ngày qua, số bệnh nhân Covid-19 bất ngờ tăng mạnh.
XSKG 20/6 - Kết quả xổ số Kiên Giang hôm nay 20/6/2021 - SXKG 20/6 - KQXSKG Chủ Nhật

XSKG 20/6 - Kết quả xổ số Kiên Giang hôm nay 20/6/2021 - SXKG 20/6 - KQXSKG Chủ Nhật

Baoquocte.vn. XSKG 20/6. Trực tiếp kết quả xổ số Kiên Giang hôm nay ngày 20 tháng 6 năm 2021. KQXSKG chủ Nhật. SXKG 20/6.
XSMB 20/6 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 20/6/2021 - xổ số hôm nay - SXMB 20/6

XSMB 20/6 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 20/6/2021 - xổ số hôm nay - SXMB 20/6

Baoquocte.vn. XSMB 20/6. Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay, thứ 2 ngày 20/6/2021. SXMN 20/6. xổ số hôm nay. KQSXMB.
XSMN 20/6 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay 20/6/2021 - xổ số hôm nay 20/6 - SXMN

XSMN 20/6 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay 20/6/2021 - xổ số hôm nay 20/6 - SXMN

Baoquocte.vn. XSMN 20/6. xổ số hôm nay 20/6. Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay, thứ 2 ngày 20/6/2021. SXMN 20/6. KQSXMN.
XSMT 20/6 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 20/6/2021 - xổ số hôm nay - SXMT 20/6

XSMT 20/6 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 20/6/2021 - xổ số hôm nay - SXMT 20/6

Baoquocte.vn. XSMT 20/6. Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay, thứ 2 ngày 20/6/2021. SXMT 20/6. xổ số hôm nay. KQSXMT.
XSHCM 19/6 - Kết quả TP.HCM hôm nay 19/6/2021 - SXHCM 19/6 - KQXSHCM thứ 7

XSHCM 19/6 - Kết quả TP.HCM hôm nay 19/6/2021 - SXHCM 19/6 - KQXSHCM thứ 7

Baoquocte.vn. XSHCM 19/6. KQXSHCM 19/6. Xổ số TP.Hồ Chí Minh hôm nay ngày 19 tháng 6 năm 2021. Xo so TP Ho Chi Minh. KQXSHCM.
XSMN 19/6 - Xổ số miền Nam hôm nay thứ 7 19/6/2021 - xổ số hôm nay 19/6 - SXMN - KQXSMN

XSMN 19/6 - Xổ số miền Nam hôm nay thứ 7 19/6/2021 - xổ số hôm nay 19/6 - SXMN - KQXSMN

Baoquocte.vn. XSMN 19/6. xổ số hôm nay 19/6. Kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 7 ngày 19 tháng 6 năm 2021. xo so mien nam. XSMN thứ 7. KQSXMN.
Phiên bản di động