PGS.TS Chu Cẩm Thơ: Nếu coi bằng cấp là 'giấy thông hành' duy nhất sẽ có nguy cơ cho sự giả dối

Nguyệt Anh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Nếu tiếp cận bởi thành tích, coi bằng cấp, thứ hạng là 'giấy thông hành' duy nhất để người học phấn đấu thì sẽ có nguy cơ cho sự dối trá sinh sôi, nảy nở.
PGS. TS. Chu Cẩm Thơ
Chuyên gia giáo dục, PGS.TS. Chu Cẩm Thơ nêu quan điểm, nếu coi bằng cấp, thứ hạng là 'giấy thông hành' duy nhất để người học phấn đấu sẽ có nguy cơ cho sự dối trá.

Cụm từ “bệnh thành tích”, “ngồi nhầm lớp” được nhắc đến khá nhiều trên các diễn đàn giáo dục. Mới đây, “học thật, thi thật, nhân tài thật” là bài toán mà Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã đặt ra cho Bộ Giáo dục & Đào tạo (GD&ĐT). Báo Thế giới & Việt Nam có cuộc trao đổi với Chuyên gia giáo dục, PGS. TS Chu Cẩm Thơ về vấn đề này.

Thưa bà, điều kiện để quá trình dạy thật, học thật là gì? Có những nguyên nhân nào đang cản trở việc học thật trong nhà trường?

Xét trên bất kỳ góc độ nào thì giáo dục luôn đòi hỏi giá trị thật, chất lượng thật. Trong một phạm vi hẹp, người dạy - người học đều cảm nhận được, tự đo lường được cái “thật” này.

Tuy nhiên, ở phạm vi rộng, nhất là phạm vi quốc gia, tệ nạn “học không thật” có thể xảy ra, thực tế nó đã xảy ra không chỉ ở Việt Nam. Nếu tiếp cận bởi thành tích, coi bằng cấp, thứ hạng là “giấy thông hành” duy nhất để người học phấn đấu thì sẽ có nguy cơ cho sự dối trá sinh sôi, nảy nở.

Chúng ta biết rằng, theo thời gian, sự thực về năng lực sẽ được bày tỏ. Cho nên, nếu có được thành tích, có bằng cấp mà không “thật” thì sớm muộn cá nhân, tổ chức đó cũng bị đào thải.

Hơn nữa, cuộc sống luôn cần năng lực thực, vẫn luôn có chỗ cho những ai có năng lực nhưng có thể chưa có bằng cấp, thành tích tương xứng. Chưa kể đến, thành tích hay bằng cấp chỉ mang tính thời điểm, không phải giá trị vĩnh viễn.

Câu hỏi đặt ra, điều kiện để quá trình dạy thật, học thật là gì? Theo tôi, về phía người học, chắc chắn họ cần có sự chủ động, tích cực để xác định rõ mục đích học tập của bản thân. Nếu thiếu động lực học tập, chắc chắn họ sẽ bị bối rối, dẫn đến lạc đường. Như vậy, họ khó có thể “học thật” được.

Vậy làm sao để giảm bớt tình trạng học thụ động, học không có mục đích, “học hộ”, học dựa dẫm vào người khác? Không có phương pháp học hiệu quả là một vấn đề cho mỗi người, mỗi gia đình và cả xã hội.

Tôi cho rằng cần nhận thức đầy đủ việc “dạy cách học”, coi trọng “học phù hợp với năng lực”. Hiện tượng trẻ em phải học quá sức của mình để đáp ứng thi cử cũng gây ra tác động không nhỏ đến các em.

Còn đối với người dạy, để “dạy thật” được, họ cần có năng lực đáp ứng được yêu cầu giảng dạy. Đó không chỉ là bằng cấp chứng minh cho quá trình đào tạo, mà còn ở động cơ, ý thức làm nghề.

Nghề nào cũng vậy, đòi hỏi người làm nghề phải trau dồi và thực hành đạo đức nghề nghiệp. Nghề dạy học đòi hỏi người dạy là tấm gương cho việc học, học để nâng cao tầm nhìn, để trau dồi chuyên môn và để truyền cảm hứng cho học trò. Do vậy, nếu không tạo động lực để giáo viên không ngừng tiến bộ, đáp ứng yêu cầu sẽ rất khó có “dạy thật”.

Ở góc độ quản lý, rõ ràng trên phạm vi một tổ chức, một địa phương, một quốc gia, chúng ta phải quản lý bằng “chất lượng” và quá trình đảm bảo chất lượng đó được thực thi. Tôi xin bình luận nhiều hơn về điều này. Hiện nay, đầu tư cho các điều kiện để thực thi giáo dục và đảm bảo chất lượng giáo dục ở các địa phương còn chưa đồng đều.

Cả nhân lực, cơ sở vật chất, nguồn lực phối hợp với cơ sở giáo dục cũng chưa thực sự được chú trọng để đảm bảo trên diện rộng. Cụ thể, các chính sách thu hút, sử dụng và tái phát triển nguồn nhân lực chưa thực sự khuyến khích được người lao động có chất lượng vào ngành giáo dục.

PGS. TS. Chu Cẩm Thơ
Hiện tượng trẻ em phải học quá sức của mình để đáp ứng thi cử cũng gây ra tác động không nhỏ đến các em. (Nguồn: VOV)

Thêm nữa, cơ sở vật chất cho việc dạy thật (dạy đầy đủ nội dung, phương pháp…) còn nghèo nàn, chính sách đầu tư cho mũi nhọn cũng tạo ra khoảng cách lớn về chất lượng, cho bệnh thành tích phát triển. Mới đây, khi bình luận về thể chế, chính sách giáo dục, chúng tôi cũng cho rằng đây là một thực tế khiến cho việc dạy không thật, học không thật xảy ra.

Như vậy, tôi cho rằng, muốn có học thật, dạy thật đầu tiên Nhà nước và các địa phương phải thực thi đầu tư các điều kiện đảm bảo cho việc dạy, việc học (điều này đã được quy định rất rõ trong các văn bản chính sách về triển khai giáo dục và đào tạo).

Đồng thời, việc coi trọng thành tích mà không thực sự quan tâm quá trình tạo ra thành tích, chất lượng sẽ gây ra bệnh cản trở dạy thật, học thật. Do đó, cần thay đổi tư duy quản lý dựa vào “chỉ tiêu, thành tích”; cần giám sát, quản lý dựa vào quá trình thực thi, đảm bảo chất lượng.

"Vaccine" nào để chống căn bệnh thiếu trung thực trong giáo dục, theo bà?

Tôi cho rằng, đó là động lực muốn học thật, làm thật khi tham gia vào giáo dục của mỗi người, mỗi cơ quan, tổ chức.

Làm sao để "tiêm" Vaccine cho chúng ta là một điều không dễ dàng. Bởi Vaccine này không được sản sinh từ phòng thí nghiệm, không được tiêm như bình thường.

Nó được sinh ra từ sự nhận thức về giá trị của giáo dục, ảnh hưởng của giáo dục đến mỗi người, đến xã hội cả hiện tại và tương lai. Do đó, cần một quá trình vận động lẫn nhau, tự giác của mỗi người.

Tất nhiên, trước hết vai trò của Nhà nước, của cơ quan quản lý rất quan trọng. Cùng với đó, cần thực sự đảm bảo được các điều kiện dạy và học, thực thi quản lý dựa trên chất lượng, minh bạch, phối hợp được các nguồn lực xã hội.

Để có được nhân tài thật phải bắt đầu từ việc học thật, thi thật. Tuy nhiên, thực tế có không ít bạn trẻ đang học vì điểm số, vì thành tích, theo đánh giá của xã hội. Theo bà, cần làm một "cuộc cách mạng" thế nào để giáo dục có một bộ mặt mới và tạo ra những con người tử tế?

Tôi nghĩ chúng ta đừng chờ đợi việc đó, không có cuộc cách mạng nào đâu. Chúng ta phải hành động bắt đầu từ động lực của mỗi người, nâng cao hiểu biết, để thực sự hiểu rằng: muốn có năng lực đòi hỏi chúng ta phải học thật, học đúng cách để rèn luyện kỹ năng, nâng cao hiểu biết, học để làm được việc, chứ không phải học để ứng thí.

Nhưng tôi có cảm nhận, "cuộc cách mạng" mà chúng ta có thể chờ mong lại đang diễn ra, đó là sự thay đổi thế giới nhờ cuộc cách mạng công nghệ.

Nghĩa là, các cơ hội vào đời, cơ hội thành công đang mở rộng, nó bình đẳng với tất cả mọi người, cho những người có năng lực, có khát vọng và thực sự làm việc. Cho nên, nếu ai đó chỉ học vì điểm, vì thành tích chắc sẽ sớm nhận được sự thật phũ phàng: điều đó chưa đủ để thành công, để hạnh phúc trong cuộc sống.

Chưa nói đến, mục đích học và cách học rất ảnh hưởng đến nhân cách, lối sống của mỗi người. Chúng ta có thể mất đi cơ hội để rèn sức khỏe, mở mang tầm nhìn, nuôi dưỡng mối quan hệ với người thân, với xã hội, tốn kém thời gian, tiền bạc… khi chỉ tập trung vào học để có điểm cao, để đoạt giải thưởng lớn.

Xin cảm ơn bà!

Học thật, thi thật: Cần một cuộc ‘đại phẫu thuật’ về triết lý để cho ra sản phẩm giáo dục thật
Để dạy thật, học thật: Phải xóa bỏ bệnh 'ngụy thành tích' trong giáo dục
Giải pháp nào để phát hiện 'nhân tài thật'?
TS. Hoàng Ngọc Vinh: 'Phải dạy và học ra những giá trị thật, để văn bằng thực sự là giấy thông hành suốt cuộc đời'
Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn: Học thật trước hết là bỏ thói học vẹt, không 'ngồi nhầm lớp'...
'Học thật, thi thật, nhân tài thật' dưới góc nhìn của các chuyên gia
'Khi tư duy của đa số về giáo dục chưa thay đổi…'
TIN LIÊN QUAN
Nguyệt Anh (thực hiện)

Bài viết cùng chủ đề

Giáo dục Việt Nam

Đọc thêm

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Bảy ngày 23/10/2021: Nhân Mã gặp khó trong công việc

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Bảy ngày 23/10/2021: Nhân Mã gặp khó trong công việc

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 23/10/2021 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
XSHCM 23/10/2021, Kết quả TP.Hồ Chí Minh hôm nay 23/10/2021. KQXSHCM thứ 7

XSHCM 23/10/2021, Kết quả TP.Hồ Chí Minh hôm nay 23/10/2021. KQXSHCM thứ 7

Baoquocte.vn. XSHCM 23/10. KQXSHCM 23/10. Xổ số TP.Hồ Chí Minh hôm nay ngày 23 tháng 16 năm 2021. Xo so TP Ho Chi Minh. KQXSHCM.
Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XV: Những vấn đề nào sẽ được thảo luận trong ngày 23/10?

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XV: Những vấn đề nào sẽ được thảo luận trong ngày 23/10?

Baoquocte.vn. Ngày mai, 23/10, Quốc hội sẽ tiếp tục ngày làm việc thứ 4 theo hình thức trực tuyến tại Nhà Quốc hội.
Kiến nghị ngân sách nhà nước thanh toán toàn bộ phí khám chữa bệnh cho bệnh nhân Covid-19 có cả bệnh nền

Kiến nghị ngân sách nhà nước thanh toán toàn bộ phí khám chữa bệnh cho bệnh nhân Covid-19 có cả bệnh nền

Baoquocte.vn. Chính phủ kiến nghị cho phép sử dụng ngân sách nhà nước thanh toán toàn bộ chi phí khám chữa bệnh cho bệnh nhân Covid-19.
Tìm kiếm, mở ra các cơ hội hợp tác mới giữa Việt Nam và bang Styria, Áo

Tìm kiếm, mở ra các cơ hội hợp tác mới giữa Việt Nam và bang Styria, Áo

Baoquocte.vn. Đại sứ Việt Nam tại Áo Nguyễn Trung Kiên thăm bang Styria, bang lớn thứ 2 của Áo, làm việc với chính quyền và tọa đàm với các doanh nghiệp ...
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp Đại sứ Algeria tại Việt Nam

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp Đại sứ Algeria tại Việt Nam

Baoquocte.vn. Năm 2022, Việt Nam-Algeria kỷ niệm 60 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Chủ tịch nước mong muốn hai bên sẽ có nhiều hoạt động kỷ niệm sự kiện ...
Tin thế giới 22/10: Nga tự tin về Dòng chảy phương Bắc 2; Mỹ thừa nhận ‘thua’ Nga và Trung Quốc; Nguy cơ xảy ra cuộc chạy đua vũ trang mới

Tin thế giới 22/10: Nga tự tin về Dòng chảy phương Bắc 2; Mỹ thừa nhận ‘thua’ Nga và Trung Quốc; Nguy cơ xảy ra cuộc chạy đua vũ trang mới

Baoquocte.vn. Dòng chảy phương Bắc 2; Khủng hoảng năng lượng; Mỹ thua Nga và Trung Quốc trong phát triển tên lửa siêu thanh... là những sự kiện thế giới nổi bật ...
Covid-19 tối 22/10: Thêm 3.985 ca mắc mới, 5.202 người khỏi bệnh, số ca tử vong giảm mạnh

Covid-19 tối 22/10: Thêm 3.985 ca mắc mới, 5.202 người khỏi bệnh, số ca tử vong giảm mạnh

Baoquocte.vn. Bản tin dịch Covid-19 của Bộ Y tế ngày 22/10 cho biết có 3.985 ca mắc Covid-19 tại 50 tỉnh, thành phố.
Quảng Tây, Trung Quốc dành lô hàng viện trợ đối ngoại lớn nhất cho Việt Nam phòng chống dịch Covid-19

Quảng Tây, Trung Quốc dành lô hàng viện trợ đối ngoại lớn nhất cho Việt Nam phòng chống dịch Covid-19

Baoquocte.vn. Số vaccine và thiết bị vật tư y tế Quảng Tây tặng các địa phương Việt Nam lần này bao gồm 800.000 liều vaccine Verocell, cùng nhiều vật tư y ...
Covid-19 ở Hà Nội ngày 22/10: Thêm 10 ca mắc mới, có 2 trường hợp ở cộng đồng

Covid-19 ở Hà Nội ngày 22/10: Thêm 10 ca mắc mới, có 2 trường hợp ở cộng đồng

Baoquocte.vn. 10 ca Covid-19 mới của Hà Nội phát hiện trong ngày 22/10, được phân bố tại: Long Biên, Tây Hồ, Hoàng Mai, Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng và Mỹ Đức.
Lịch âm 23/10, Xem âm lịch hôm nay Thứ Bảy ngày 23/10/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên

Lịch âm 23/10, Xem âm lịch hôm nay Thứ Bảy ngày 23/10/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên

Baoquocte.vn. Lịch âm 23/10. Âm lịch hôm nay 23/10. Xem âm lịch hôm nay ngày 23/10/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên ngày 23 tháng 10 năm 2021 hôm nay.
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 23/10/2021: Tuổi Dần được người xung quanh yêu qúy

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 23/10/2021: Tuổi Dần được người xung quanh yêu qúy

Baoquocte.vn. Xem tử vi hôm nay 23/10/2021, tử vi 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc,...
Covid-19 tối 22/10: Thêm 3.985 ca mắc mới, 5.202 người khỏi bệnh, số ca tử vong giảm mạnh

Covid-19 tối 22/10: Thêm 3.985 ca mắc mới, 5.202 người khỏi bệnh, số ca tử vong giảm mạnh

Baoquocte.vn. Bản tin dịch Covid-19 của Bộ Y tế ngày 22/10 cho biết có 3.985 ca mắc Covid-19 tại 50 tỉnh, thành phố.
Covid-19 ở Hà Nội ngày 22/10: Thêm 10 ca mắc mới, có 2 trường hợp ở cộng đồng

Covid-19 ở Hà Nội ngày 22/10: Thêm 10 ca mắc mới, có 2 trường hợp ở cộng đồng

Baoquocte.vn. 10 ca Covid-19 mới của Hà Nội phát hiện trong ngày 22/10, được phân bố tại: Long Biên, Tây Hồ, Hoàng Mai, Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng và Mỹ Đức.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (22-23/10): Bắc Bộ trời rét; Trung Bộ có nơi mưa rất to và dông

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (22-23/10): Bắc Bộ trời rét; Trung Bộ có nơi mưa rất to và dông

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết cả nước có mưa dông; Tây Bắc Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ mưa vừa mưa to; Trung Bộ có nơi mưa rất to và dông; phía Bắc trời rét.
Cả nước đã tiêm trên 71 triệu liều vaccine Covid-19; Quảng Ninh phát hiện 3 F0 sau gần 3 tháng không có ca nào

Cả nước đã tiêm trên 71 triệu liều vaccine Covid-19; Quảng Ninh phát hiện 3 F0 sau gần 3 tháng không có ca nào

Baoquocte.vn. Đến đầu giờ chiều ngày 22/10, cả nước đã tiêm được trên 71 triệu liều vaccine phòng Covid-19; Công bố cấp độ dịch bệnh của 63 tỉnh, thành.
Thêm nghiên cứu chứng minh hiệu quả chống lại các biến thể Covid-19 của vaccine Pfizer và Moderna

Thêm nghiên cứu chứng minh hiệu quả chống lại các biến thể Covid-19 của vaccine Pfizer và Moderna

Baoquocte.vn. Mẫu máu của những người tiêm vaccine Covid-19 theo công nghệ mRNA có phản ứng miễn dịch mạnh mẽ với biến thể Delta hơn so với các biến thể khác.
Vì sao số ca Covid-19 ở Nhật giảm nhanh đến khó tin?

Vì sao số ca Covid-19 ở Nhật giảm nhanh đến khó tin?

Baoquocte.vn. Kết quả đáng khích lệ của Nhật có thể do tác dụng của việc tiêm chủng vaccine Covid-19 và sự thay đổi hành vi của người dân.
Trẻ béo phì, có bệnh nền tiêm vaccine Covid-19 như thế nào?

Trẻ béo phì, có bệnh nền tiêm vaccine Covid-19 như thế nào?

Baoquocte.vn. Trong bối cảnh vaccine Covid-19 còn hạn chế, các chuyên gia cho rằng cần ưu tiên tiêm cho trẻ có bệnh nền và béo phì.
Thiếu kinh phí, Nga chưa thể thử nghiệm vaccine dạng xịt

Thiếu kinh phí, Nga chưa thể thử nghiệm vaccine dạng xịt

Baoquocte.vn. Trung tâm Nghiên cứu Dịch tễ học và Vi sinh học của Nga chưa thể triển khai nghiên cứu vaccine ngừa Covid-19 dưới dạng xịt mũi do thiếu kinh phí.
Vaccine Covid-19: Cuba xem xét thử nghiệm tiêm cho trẻ em dưới 2 tuổi

Vaccine Covid-19: Cuba xem xét thử nghiệm tiêm cho trẻ em dưới 2 tuổi

Baoquocte.vn. Truyền thông nhà nước Cuba cho biết, trong nỗ lực đẩy lùi dịch bệnh, quốc đảo Caribe này đang xem xét việc thử nghiệm vaccine Covid-19 cho trẻ em dưới 2 tuổi.
WHO: Vaccine Covid-19 của Pfizer/BioNTech phù hợp để tiêm cho trẻ em từ 12 tuổi trở lên

WHO: Vaccine Covid-19 của Pfizer/BioNTech phù hợp để tiêm cho trẻ em từ 12 tuổi trở lên

Baoquocte.vn. Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ đã cấp phép cho vaccine Covid-19 của hãng dược phẩm Pfizer/BioNTech được tiêm cho trẻ em từ 12 tuổi trở lên.
XSMT 23/10/2021, xổ số miền Trung hôm nay thứ 7 ngày 23/10/2021. SXMT 23/10

XSMT 23/10/2021, xổ số miền Trung hôm nay thứ 7 ngày 23/10/2021. SXMT 23/10

Baoquocte.vn. XSMT 23/10. SXMT 23/10. Kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 7 ngày 23/10/2021. xo so mien trung. XSMT thứ 7. KQSXMT.
XSMB 23/10/2021, xổ số miền Bắc hôm nay thứ 7 ngày 23/10/2021. dự đoán XSMB 23/10

XSMB 23/10/2021, xổ số miền Bắc hôm nay thứ 7 ngày 23/10/2021. dự đoán XSMB 23/10

Baoquocte.vn. XSMB 23/10. SXMB 23/10. Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 7 ngày 23/10/2021. xo so mien bac. xổ số hôm nay thứ 7. KQSXMB.
XSHCM 23/10/2021, Kết quả TP.Hồ Chí Minh hôm nay 23/10/2021. KQXSHCM thứ 7

XSHCM 23/10/2021, Kết quả TP.Hồ Chí Minh hôm nay 23/10/2021. KQXSHCM thứ 7

Baoquocte.vn. XSHCM 23/10. KQXSHCM 23/10. Xổ số TP.Hồ Chí Minh hôm nay ngày 23 tháng 16 năm 2021. Xo so TP Ho Chi Minh. KQXSHCM.
XSMN 23/10/2021, xổ số miền Nam hôm nay thứ 7 ngày 23/10/2021. xổ số hôm nay 23/10

XSMN 23/10/2021, xổ số miền Nam hôm nay thứ 7 ngày 23/10/2021. xổ số hôm nay 23/10

Baoquocte.vn. XSMN 23/10. xổ số hôm nay 23/10. Kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 7 ngày 23/10/2021. xo so mien nam. XSMN thứ 7. KQSXMN.
Thông tin thú vị về những người trúng Jackpot trên khắp thế giới

Thông tin thú vị về những người trúng Jackpot trên khắp thế giới

Baoquocte.vn. Chúng ta đều biết Jackpot là trò chơi cực kỳ khó trúng khi xác suất thắng giải Jackpot Powerball chỉ là 1/292 triệu vé và của Jackpot Mega Millions là triệu vé. Do đó, những ...
Vietlott 22/10/2021. xổ số điện toán Vietlott Max 3D hôm nay thứ 6 ngày 22/10/2021. xổ số Max 3D

Vietlott 22/10/2021. xổ số điện toán Vietlott Max 3D hôm nay thứ 6 ngày 22/10/2021. xổ số Max 3D

Baoquocte.vn. Vietlott 22/10. xổ số Vietlott Max 3D 22/10. Cập nhật trực tiếp kết quả xổ số Vietlott hôm nay 22/10/2021 từ trường quay. Vietlott 3D hôm nay.
Phiên bản di động