PGS.TS Chu Cẩm Thơ: Nếu coi bằng cấp là 'giấy thông hành' duy nhất sẽ có nguy cơ cho sự giả dối

Nguyệt Anh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Nếu tiếp cận bởi thành tích, coi bằng cấp, thứ hạng là 'giấy thông hành' duy nhất để người học phấn đấu thì sẽ có nguy cơ cho sự dối trá sinh sôi, nảy nở.
PGS. TS. Chu Cẩm Thơ
Chuyên gia giáo dục, PGS.TS. Chu Cẩm Thơ nêu quan điểm, nếu coi bằng cấp, thứ hạng là 'giấy thông hành' duy nhất để người học phấn đấu sẽ có nguy cơ cho sự dối trá.

Cụm từ “bệnh thành tích”, “ngồi nhầm lớp” được nhắc đến khá nhiều trên các diễn đàn giáo dục. Mới đây, “học thật, thi thật, nhân tài thật” là bài toán mà Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã đặt ra cho Bộ Giáo dục & Đào tạo (GD&ĐT). Báo Thế giới & Việt Nam có cuộc trao đổi với Chuyên gia giáo dục, PGS. TS Chu Cẩm Thơ về vấn đề này.

Thưa bà, điều kiện để quá trình dạy thật, học thật là gì? Có những nguyên nhân nào đang cản trở việc học thật trong nhà trường?

Xét trên bất kỳ góc độ nào thì giáo dục luôn đòi hỏi giá trị thật, chất lượng thật. Trong một phạm vi hẹp, người dạy - người học đều cảm nhận được, tự đo lường được cái “thật” này.

Tuy nhiên, ở phạm vi rộng, nhất là phạm vi quốc gia, tệ nạn “học không thật” có thể xảy ra, thực tế nó đã xảy ra không chỉ ở Việt Nam. Nếu tiếp cận bởi thành tích, coi bằng cấp, thứ hạng là “giấy thông hành” duy nhất để người học phấn đấu thì sẽ có nguy cơ cho sự dối trá sinh sôi, nảy nở.

Chúng ta biết rằng, theo thời gian, sự thực về năng lực sẽ được bày tỏ. Cho nên, nếu có được thành tích, có bằng cấp mà không “thật” thì sớm muộn cá nhân, tổ chức đó cũng bị đào thải.

Hơn nữa, cuộc sống luôn cần năng lực thực, vẫn luôn có chỗ cho những ai có năng lực nhưng có thể chưa có bằng cấp, thành tích tương xứng. Chưa kể đến, thành tích hay bằng cấp chỉ mang tính thời điểm, không phải giá trị vĩnh viễn.

Câu hỏi đặt ra, điều kiện để quá trình dạy thật, học thật là gì? Theo tôi, về phía người học, chắc chắn họ cần có sự chủ động, tích cực để xác định rõ mục đích học tập của bản thân. Nếu thiếu động lực học tập, chắc chắn họ sẽ bị bối rối, dẫn đến lạc đường. Như vậy, họ khó có thể “học thật” được.

Vậy làm sao để giảm bớt tình trạng học thụ động, học không có mục đích, “học hộ”, học dựa dẫm vào người khác? Không có phương pháp học hiệu quả là một vấn đề cho mỗi người, mỗi gia đình và cả xã hội.

Tôi cho rằng cần nhận thức đầy đủ việc “dạy cách học”, coi trọng “học phù hợp với năng lực”. Hiện tượng trẻ em phải học quá sức của mình để đáp ứng thi cử cũng gây ra tác động không nhỏ đến các em.

Còn đối với người dạy, để “dạy thật” được, họ cần có năng lực đáp ứng được yêu cầu giảng dạy. Đó không chỉ là bằng cấp chứng minh cho quá trình đào tạo, mà còn ở động cơ, ý thức làm nghề.

Nghề nào cũng vậy, đòi hỏi người làm nghề phải trau dồi và thực hành đạo đức nghề nghiệp. Nghề dạy học đòi hỏi người dạy là tấm gương cho việc học, học để nâng cao tầm nhìn, để trau dồi chuyên môn và để truyền cảm hứng cho học trò. Do vậy, nếu không tạo động lực để giáo viên không ngừng tiến bộ, đáp ứng yêu cầu sẽ rất khó có “dạy thật”.

Ở góc độ quản lý, rõ ràng trên phạm vi một tổ chức, một địa phương, một quốc gia, chúng ta phải quản lý bằng “chất lượng” và quá trình đảm bảo chất lượng đó được thực thi. Tôi xin bình luận nhiều hơn về điều này. Hiện nay, đầu tư cho các điều kiện để thực thi giáo dục và đảm bảo chất lượng giáo dục ở các địa phương còn chưa đồng đều.

Cả nhân lực, cơ sở vật chất, nguồn lực phối hợp với cơ sở giáo dục cũng chưa thực sự được chú trọng để đảm bảo trên diện rộng. Cụ thể, các chính sách thu hút, sử dụng và tái phát triển nguồn nhân lực chưa thực sự khuyến khích được người lao động có chất lượng vào ngành giáo dục.

PGS. TS. Chu Cẩm Thơ
Hiện tượng trẻ em phải học quá sức của mình để đáp ứng thi cử cũng gây ra tác động không nhỏ đến các em. (Nguồn: VOV)

Thêm nữa, cơ sở vật chất cho việc dạy thật (dạy đầy đủ nội dung, phương pháp…) còn nghèo nàn, chính sách đầu tư cho mũi nhọn cũng tạo ra khoảng cách lớn về chất lượng, cho bệnh thành tích phát triển. Mới đây, khi bình luận về thể chế, chính sách giáo dục, chúng tôi cũng cho rằng đây là một thực tế khiến cho việc dạy không thật, học không thật xảy ra.

Như vậy, tôi cho rằng, muốn có học thật, dạy thật đầu tiên Nhà nước và các địa phương phải thực thi đầu tư các điều kiện đảm bảo cho việc dạy, việc học (điều này đã được quy định rất rõ trong các văn bản chính sách về triển khai giáo dục và đào tạo).

Đồng thời, việc coi trọng thành tích mà không thực sự quan tâm quá trình tạo ra thành tích, chất lượng sẽ gây ra bệnh cản trở dạy thật, học thật. Do đó, cần thay đổi tư duy quản lý dựa vào “chỉ tiêu, thành tích”; cần giám sát, quản lý dựa vào quá trình thực thi, đảm bảo chất lượng.

"Vaccine" nào để chống căn bệnh thiếu trung thực trong giáo dục, theo bà?

Tôi cho rằng, đó là động lực muốn học thật, làm thật khi tham gia vào giáo dục của mỗi người, mỗi cơ quan, tổ chức.

Làm sao để "tiêm" Vaccine cho chúng ta là một điều không dễ dàng. Bởi Vaccine này không được sản sinh từ phòng thí nghiệm, không được tiêm như bình thường.

Nó được sinh ra từ sự nhận thức về giá trị của giáo dục, ảnh hưởng của giáo dục đến mỗi người, đến xã hội cả hiện tại và tương lai. Do đó, cần một quá trình vận động lẫn nhau, tự giác của mỗi người.

Tất nhiên, trước hết vai trò của Nhà nước, của cơ quan quản lý rất quan trọng. Cùng với đó, cần thực sự đảm bảo được các điều kiện dạy và học, thực thi quản lý dựa trên chất lượng, minh bạch, phối hợp được các nguồn lực xã hội.

Để có được nhân tài thật phải bắt đầu từ việc học thật, thi thật. Tuy nhiên, thực tế có không ít bạn trẻ đang học vì điểm số, vì thành tích, theo đánh giá của xã hội. Theo bà, cần làm một "cuộc cách mạng" thế nào để giáo dục có một bộ mặt mới và tạo ra những con người tử tế?

Tôi nghĩ chúng ta đừng chờ đợi việc đó, không có cuộc cách mạng nào đâu. Chúng ta phải hành động bắt đầu từ động lực của mỗi người, nâng cao hiểu biết, để thực sự hiểu rằng: muốn có năng lực đòi hỏi chúng ta phải học thật, học đúng cách để rèn luyện kỹ năng, nâng cao hiểu biết, học để làm được việc, chứ không phải học để ứng thí.

Nhưng tôi có cảm nhận, "cuộc cách mạng" mà chúng ta có thể chờ mong lại đang diễn ra, đó là sự thay đổi thế giới nhờ cuộc cách mạng công nghệ.

Nghĩa là, các cơ hội vào đời, cơ hội thành công đang mở rộng, nó bình đẳng với tất cả mọi người, cho những người có năng lực, có khát vọng và thực sự làm việc. Cho nên, nếu ai đó chỉ học vì điểm, vì thành tích chắc sẽ sớm nhận được sự thật phũ phàng: điều đó chưa đủ để thành công, để hạnh phúc trong cuộc sống.

Chưa nói đến, mục đích học và cách học rất ảnh hưởng đến nhân cách, lối sống của mỗi người. Chúng ta có thể mất đi cơ hội để rèn sức khỏe, mở mang tầm nhìn, nuôi dưỡng mối quan hệ với người thân, với xã hội, tốn kém thời gian, tiền bạc… khi chỉ tập trung vào học để có điểm cao, để đoạt giải thưởng lớn.

Xin cảm ơn bà!

Học thật, thi thật: Cần một cuộc ‘đại phẫu thuật’ về triết lý để cho ra sản phẩm giáo dục thật
Để dạy thật, học thật: Phải xóa bỏ bệnh 'ngụy thành tích' trong giáo dục
Giải pháp nào để phát hiện 'nhân tài thật'?
TS. Hoàng Ngọc Vinh: 'Phải dạy và học ra những giá trị thật, để văn bằng thực sự là giấy thông hành suốt cuộc đời'
Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn: Học thật trước hết là bỏ thói học vẹt, không 'ngồi nhầm lớp'...
'Học thật, thi thật, nhân tài thật' dưới góc nhìn của các chuyên gia
'Khi tư duy của đa số về giáo dục chưa thay đổi…'
TIN LIÊN QUAN
Nguyệt Anh (thực hiện)

Bài viết cùng chủ đề

Giáo dục Việt Nam

Đọc thêm

Giữa lúc vẫn lạnh nhạt với Trung Quốc, EU nối lại đàm phán thương mại với Ấn Độ

Giữa lúc vẫn lạnh nhạt với Trung Quốc, EU nối lại đàm phán thương mại với Ấn Độ

Baoquocte.vn. Tiến trình đàm phán thương mại EU-Ấn Độ nhằm củng cố quan hệ kinh tế và thiết lập thỏa thuận thương mại toàn diện chung vào cuối năm 2023.
Xổ số miền Nam XSMN - XSMN 2/7 - SXMN 2/7/2022 - kết quả xổ số hôm nay ngày 2 tháng 7

Xổ số miền Nam XSMN - XSMN 2/7 - SXMN 2/7/2022 - kết quả xổ số hôm nay ngày 2 tháng 7

Baoquocte.vn. XSMN 2/7. xổ số hôm nay 2/7. kết quả xổ số miền Nam XSMN thứ 7 ngày 2/7/2022. xổ số hôm nay ngày 2 tháng 7. SXMN 2/7. xo so ...
Tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 3/7/2022: Song Ngư cẩn thận sập bẫy

Tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 3/7/2022: Song Ngư cẩn thận sập bẫy

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 3/7/2022 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Quyển sách thư pháp về danh nhân Nguyễn Đình Chiểu nhận kỷ lục Việt Nam và kỷ lục thế giới

Quyển sách thư pháp về danh nhân Nguyễn Đình Chiểu nhận kỷ lục Việt Nam và kỷ lục thế giới

Baoquocte.vn. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bến Tre tổ chức trao kỷ lục Việt Nam, kỷ lục thế giới cho quyển sách thư pháp 'Nguyễn Đình Chiểu thi ...
Trung Quốc yêu cầu Canada không ‘bình luận vô trách nhiệm’ liên quan đến Hong Kong

Trung Quốc yêu cầu Canada không ‘bình luận vô trách nhiệm’ liên quan đến Hong Kong

Baoquocte.vn. Trong tuyên bố ngày 1/7, Đại sứ quán Trung Quốc nêu rõ các thế lực bên ngoài không nên đưa ra 'bình luận vô trách nhiệm' liên quan Hong Kong.
Anh-New Zealand ra tuyên bố chung, ủng hộ Biển Đông tự do và rộng mở

Anh-New Zealand ra tuyên bố chung, ủng hộ Biển Đông tự do và rộng mở

Baoquocte.vn. Thủ tướng Anh Boris Johnson và người đồng cấp New Zealand Jacinda Ardern ngày 1/7 tái khẳng định ủng hộ tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông.
Theo đuổi chính sách 'Không Covid năng động', Trung Quốc nới lỏng quy định nhập cảnh đối với công dân Mỹ

Theo đuổi chính sách 'Không Covid năng động', Trung Quốc nới lỏng quy định nhập cảnh đối với công dân Mỹ

Baoquocte.vn. Ngày 1/7, Đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ thông báo công dân Mỹ sẽ được nhập cảnh Trung Quốc.
Ứng phó với tình trạng nước biển dâng, Maldives ra mắt thành phố nổi trong tháng Bảy

Ứng phó với tình trạng nước biển dâng, Maldives ra mắt thành phố nổi trong tháng Bảy

Baoquocte.vn. Trong một đầm phá màu ngọc lam, cách thủ đô Male của Cộng hòa Maldives 10 phút đi thuyền, một thành phố nổi dành cho 20.000 dân đang dần nổi ...
Năng lực quân sự của Thụy Điển và Phần Lan đến đâu mà NATO bất chấp thách thức cố hữu, nóng lòng đón nhận

Năng lực quân sự của Thụy Điển và Phần Lan đến đâu mà NATO bất chấp thách thức cố hữu, nóng lòng đón nhận

Baoquocte.vn. NATO đã rất mạnh, tại sao vẫn nóng lòng muốn kết nạp thêm Thụy Điển và Phần Lan?
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 3/7/2022: Tuổi Thìn chi tiêu tiết kiệm

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 3/7/2022: Tuổi Thìn chi tiêu tiết kiệm

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay ngày 3/7/2022 của 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
Hộ chiếu phổ thông mẫu mới cấp cho công dân Việt Nam từ 1/7 có nhiều cải tiến, mang bản sắc riêng

Hộ chiếu phổ thông mẫu mới cấp cho công dân Việt Nam từ 1/7 có nhiều cải tiến, mang bản sắc riêng

Baoquocte.vn. Từ ngày 1/7, Bộ Công an bắt đầu triển khai cấp hộ chiếu phổ thông không gắn chip theo mẫu mới.
Hội Chữ thập đỏ Việt Nam 'bắt tay' Bộ Y tế đẩy mạnh thực hiện các hoạt động nhân đạo

Hội Chữ thập đỏ Việt Nam 'bắt tay' Bộ Y tế đẩy mạnh thực hiện các hoạt động nhân đạo

Baoquocte.vn. Hội Chữ thập đỏ Việt Nam đã ký kết Chương trình phối hợp với Bộ Y tế trong thực hiện các hoạt động nhân đạo và tuyên truyền các giá trị nhân đạo.
Dự báo thời tiết 10 ngày tới (2-11/7): Tâm bão số 1 cấp 11; Hà Nội, Bắc Bộ mưa vừa đến rất to; Trung Bộ có nơi nắng nóng gay gắt; Nam Bộ mưa dông

Dự báo thời tiết 10 ngày tới (2-11/7): Tâm bão số 1 cấp 11; Hà Nội, Bắc Bộ mưa vừa đến rất to; Trung Bộ có nơi nắng nóng gay gắt; Nam Bộ mưa dông

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết 10 ngày tới (2-11/7) từ Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia.
Dự báo thời tiết: Bão số 1 tạo vùng nguy hiểm trên Biển Đông, gió mạnh từ cấp 6, giật cấp 8 trở lên

Dự báo thời tiết: Bão số 1 tạo vùng nguy hiểm trên Biển Đông, gió mạnh từ cấp 6, giật cấp 8 trở lên

Baoquocte.vn. Dự báo trong 12 giờ tới, bão số 1 di chuyển chủ yếu theo hướng Tây Bắc, mỗi giờ đi được 15-20km và có khả năng mạnh thêm.
Covid-19 ngày 1/7: Số ca khỏi bệnh nhiều gấp 9 lần so với ca mắc mới; tiếp tục không có F0 tử vong

Covid-19 ngày 1/7: Số ca khỏi bệnh nhiều gấp 9 lần so với ca mắc mới; tiếp tục không có F0 tử vong

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 1/7 của Bộ Y tế cho biết có 927 ca mắc mới Covid-19, 8.345 F0 khỏi, tiếp tục không có bệnh nhân tử vong.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (1-2/7): Hà Nội, Bắc Bộ, Trung Bộ ngày nắng; Tây Nguyên, Nam Bộ chiều tối cục bộ có mưa to

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (1-2/7): Hà Nội, Bắc Bộ, Trung Bộ ngày nắng; Tây Nguyên, Nam Bộ chiều tối cục bộ có mưa to

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết Bắc Bộ, Trung Bộ ngày nắng, chiều tối mưa rào, dông vài nơi; Tây Nguyên, Nam Bộ chiều tối mưa và dông rải rác và mưa to cục bộ.
Phát hiện mới giúp điều trị tổn thương não ở trẻ sơ sinh

Phát hiện mới giúp điều trị tổn thương não ở trẻ sơ sinh

Baoquocte.vn. Phát hiện mới được đánh giá là đặt nền móng cho việc phát triển một phương pháp điều trị hiệu quả tổn thương não ở trẻ sơ sinh.
Covid-19: Chuyển điều tra vi phạm tại CDC Đà Nẵng

Covid-19: Chuyển điều tra vi phạm tại CDC Đà Nẵng

Baoquocte.vn. Đã có kết luận việc thanh tra việc mua sắm trang thiết bị y tế, sinh phẩm, kít xét nghiệm phục vụ phòng, chống dịch Covid-19 tại CDC Đà Nẵng.
Hàn Quốc lần đầu tiên sản xuất vaccine phòng Covid-19

Hàn Quốc lần đầu tiên sản xuất vaccine phòng Covid-19

Baoquocte.vn. Hàn Quốc cấp phép sử dụng vaccine ngừa Covid-19 nội địa đầu tiên do SK Bioscience phối hợp với Đại học Y khoa Washington (Mỹ) phát triển.
Không ai được bảo vệ hoàn toàn trước biến thể BA.5

Không ai được bảo vệ hoàn toàn trước biến thể BA.5

Baoquocte.vn. Một biến thể phụ của Omicron đang dần chiếm lĩnh thế giới - BA.5. Các nhà khoa học dự đoán, BA.5 sẽ gây ra hầu hết các trường hợp nhiễm Covid-19 mới trong thời gian ...
Triệu chứng của người nhiễm biến thể Omicron BA.5

Triệu chứng của người nhiễm biến thể Omicron BA.5

Baoquocte.vn. Dòng virus BA.5 thuộc biến thể Omicron chủ yếu tác động tới đường hô hấp trên, khiến người bệnh sốt, ớn lạnh, mất khứu giác, ho, nghẹt mũi, sổ mũi…
Những lưu ý khi dùng retinol trị nám, chống lão hóa mà chị em ‘rần rần’ săn đón

Những lưu ý khi dùng retinol trị nám, chống lão hóa mà chị em ‘rần rần’ săn đón

Baoquocte.vn. Các loại kem chứa retinol thời gian qua được chị em ‘rần rần’ săn đón với khả năng cải thiện làn da đáng kể.
Phiên bản di động