Trung Đông - Bản đồ mới và một lộ trình không có sẵn

Nguyễn Hoàng
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. Việc thiết lập quan hệ ngoại giao tới đây giữa Israel với hai quốc gia vùng Vịnh - Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) và Bahrain - là một phần của tiến trình hợp tác an ninh vốn đang diễn ra ở Trung Đông từ nhiều năm nay.

Mặc dù điều này không gây quá nhiều bất ngờ, song lại có ý nghĩa ngày càng lớn. Điều này đồng nghĩa với việc tiến trình kết thúc thời kỳ đối đầu giữa Israel và các nước Arab sẽ tiếp diễn, mà có lẽ đỉnh điểm là một cuộc chính biến ở Iran. Đó chính là lộ trình của Trung Đông hiện nay.

ban do moi cua trung dong ham y gi
Israel ký thỏa thuận với UAE và Bahrain tại Nhà Trắng - nằm trong lộ trình của Trung Đông hiện nay. (Nguồn: Reuters)

Hồi kết của sự thù địch

Một số quốc gia Arab như Sudan, Saudi Arabia, Oman và Kuwait được cho là đang cân nhắc ký kết thỏa thuận hòa bình với Israel. Một hoặc hai nước trong số này có thể vẫn còn do dự. Còn Saudi Arabia, mặc dù ủng hộ tiến trình bình thường hóa khu vực với Israel, nhưng có thể không thừa nhận mối quan hệ chính thức với Israel.

Thế nhưng, điều đó không quan trọng. Ngay cả khi không thiết lập mối quan hệ chính thức, tất cả những nước này đều có ý thức chung là kết thúc sự thù địch với nhà nước Do Thái.

Giờ đây, khi nhìn vào bản đồ khu vực Trung Đông sẽ thấy liên minh Israel-UAE có thể tiếp cận hàng hải hầu như không bị cản trở ở ba phía của Bán đảo Arab: Biển Đỏ, Biển Arab và Vịnh Persia với cản trở duy nhất là từ quốc gia Qatar nhỏ bé và Yemen đầy hỗn loạn vì chiến tranh.

Trong khi đó, sự hiện diện quân sự ngày càng gia tăng của Trung Quốc ở Djibouti và có thể cả ở thành phố Port Sudan của Sudan vẫn sẽ là yếu tố mang tính trung lập liên quan đến mối quan hệ hợp tác an ninh mới giữa Israel và các nước Arab.

Mối quan hệ này có thể sẽ vượt ra khỏi lĩnh vực hàng hải và bao hàm cả lĩnh vực chiến sự cũng như an ninh công nghệ cao trong tất cả các khía cạnh.

Trung Đông hiện đang trong quá trình chuyển đổi phức tạp. Trong hàng chục năm qua, kể từ những năm 1960, các chế độ chuyên quyền thuộc đảng xã hội phục hưng Arab ở Syria và Iraq đã tổ chức một mặt trận chống lại Israel.

Tuy nhiên, những nước này, cùng với Libya mang tư tưởng cấp tiến, hiện đang suy yếu. Trong khi đó, Palestine, Qatar và các lực lượng theo dòng Hồi giáo Shi’ite ở Lebanon hiện đều từ bỏ mặt trận này, vì vậy mặt trận chống Israel hiện đang phải dựa vào sự hậu thuẫn của Thổ Nhĩ Kỳ và Iran.

Hàng thập kỷ trong vài tuần?

So với Thổ Nhĩ Kỳ, Iran có thể yếu thế hơn. Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan vẫn có thể điều hành đất nước trong một khuôn khổ các đảng phái chính trị đối địch phần nào mang tính dân chủ, kèm theo đó là mạng lưới các nhà báo và thị trưởng độc lập.

Trong khi đó, chế độ của lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei ở Iran lại thiết lập nên một nền chính trị thần quyền cực đoan vốn rất khác biệt so với chế độ của Erdogan ở Thổ Nhĩ Kỳ.

Ngoài ra, khác với Thổ Nhĩ Kỳ, chính quyền Iran phụ thuộc vào nguồn thu từ dầu khí vốn đang trong tình trạng suy giảm, ngay cả khi việc một số quốc gia Arab đạt được thỏa thuận bình thường hóa quan hệ với Israel đã đe dọa vị thế của Tehran ở vùng Vịnh.

Cuối cùng, nhờ vị trí địa lý, văn hóa và lịch sử của thế kỷ XX, Thổ Nhĩ Kỳ gần như là một quốc gia châu Âu với tất cả những đặc tính ổn định mà bản chất nhà nước đó đem lại, song Iran lại không phải như vậy.

Các cuộc biểu tình chống chính phủ quy mô lớn đã càn quét Iran cuối năm 2019. Chế độ Iran hiện đang chịu sức ép chính trị ngày càng gia tăng khi chính người dân trong nước đều coi chính quyền Tehran là bất hợp pháp.

Lenin từng nói một câu nổi tiếng rằng: “Không có điều gì xảy ra trong hàng thập kỷ liền, nhưng có những điều tích tụ từ hàng thập kỷ lại xảy ra chỉ trong vài tuần”. Đúng là đã không xảy ra điều gì ở Iran kể từ cuộc Cách mạng Iran 1979 và cũng không có gì xảy ra giữa Israel với các nước láng giềng Arab kể từ năm 1994 khi Tel Aviv thiết lập quan hệ ngoại giao với Jordan.

Liệu có khi nào, hàng thập kỷ sẽ xảy ra ở Iran chỉ trong vài tuần hay không; không phải ngay lúc này mà có thể là trong nhiệm kỳ tổng thống tiếp theo của Mỹ.

Sau đó, chỉ trong vài tuần, những thế lực (Israel và các nước Arab) lớn mạnh trong hàng thập kỷ qua đã tiến tới bước phát triển tột bậc là hai thỏa thuận bình thường hóa quan hệ.

Liệu có khi nào, như một phần của tiến trình này, hàng thập kỷ sẽ xảy ra ở Iran chỉ trong vài tuần hay không; không phải ngay lúc này mà có thể là trong nhiệm kỳ tổng thống tiếp theo của Mỹ.

Nói tóm lại, cuộc đấu tranh để chinh phục Iran đã bắt đầu ngay từ khi hình thành liên minh mới giữa Israel và các nước Arab vùng Vịnh.

Và chính sự vận động phát triển trong lòng Iran, một quốc gia 84 triệu dân có học vấn cao, sẽ có đủ sức mạnh để thực sự thay đổi khu vực trong những năm tới đây.

Sống ngoài dòng thời sự

Thế nhưng, bất chấp những sự kiện đầy bất ngờ diễn ra trong tuần qua, một bộ phận ở Washington vẫn sống ngoài dòng thời sự chủ lưu này khi công kích “các cuộc chiến tranh vô tận” như một phần lập luận để rút toàn bộ binh sĩ Mỹ ra khỏi Trung Đông.

Tạp chí Foreign Policy dẫn lời một trợ lý cấp cao cho ứng cử viên tổng thống đảng Dân chủ Joe Biden thậm chí còn đánh tụt khu vực Trung Đông xuống hàng quan trọng thứ 4 xét về địa lý, sau châu Âu, Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương và Mỹ Latinh.

Trên thực tế, “các cuộc chiến bất tận” đang trong giai đoạn đi đến hồi kết từ nhiều năm nay khi số lượng binh sĩ Mỹ tiếp tục giảm xuống mức 3.000 từ 132.000 ở Iraq, xuống 4.500 từ 100.000 ở Afghanistan và chưa đến 1.000 quân ở Syria.

Chúng ta đang ở một thời kỳ mới: Một mối quan hệ hợp tác vừa rõ ràng vừa ngầm ẩn giữa Israel và các nước Arab, sự bành trướng của Thổ Nhĩ Kỳ theo kiểu tân đế chế Ottoman và một cuộc khủng hoảng nội bộ Iran, tất cả đều bị bao phủ bởi cái bóng kinh tế ngày một lan rộng của Trung Quốc.

Bắc Kinh ngày càng coi Trung Đông là một khu vực đầy khó khăn, song rất cần thiết trong nỗ lực kết nối các dự án thuộc Sáng kiến Vành đai và Con đường ở châu Á và châu Âu. Theo đó, Bắc Kinh đã đổ hàng trăm tỷ USD để xây dựng các hải cảng và căn cứ quân sự trên khắp khu vực Trung Đông.

Không còn thời gian để Mỹ rút khỏi Trung Đông hay thậm chí coi đó là một khu vực không có sự liên quan đến các khu vực khác. Thực ra, Trung Đông là một phần cơ bản của khu vực Á-Âu.

Do đó, trong nhiệm kỳ tổng thống tiếp theo, đã đến lúc Mỹ cần tìm cách mở rộng và củng cố hòa bình giữa Israel với các nước Arab - tất cả đều nhằm quản lý một cách thông minh sự lớn mạnh tầm ảnh hưởng của Trung Quốc ở khắp khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

Sự nổi lên của Trung Quốc ở Trung Đông

Sự nổi lên của Trung Quốc ở Trung Đông

TGVN. Từ phía Đông Địa Trung Hải đến vùng Vịnh, Trung Quốc không ngừng tăng cường sự hiện diện tại khu vực vì một lý ...

Nga âm thầm mà 'cao tay' trong cuộc chiến giành ảnh hưởng ở Trung Đông

Nga âm thầm mà 'cao tay' trong cuộc chiến giành ảnh hưởng ở Trung Đông

TGVN. Việc Nga can thiệp thành công vào Syria hồi năm 2015 là cơ sở để Moscow ngày càng nỗ lực gia tăng hiện diện ...

Israel bình thường hóa quan hệ với UAE và Bahrain: Người vui, kẻ buồn

Israel bình thường hóa quan hệ với UAE và Bahrain: Người vui, kẻ buồn

TGVN. Thỏa thuận của Israel với UAE và Bahrain ký kết ngày 15/9 tại Washington đã đi vào lịch sử Nhà nước Do Thái, song ...

(theo National Interest)

Đọc thêm

Toyota Land Cruiser Prado 2021 sắp ra mắt tại Việt Nam, giá dự kiến 2,5 tỷ đồng

Toyota Land Cruiser Prado 2021 sắp ra mắt tại Việt Nam, giá dự kiến 2,5 tỷ đồng

Baoquocte.vn. Toyota Land Cruiser Prado 2021 nhập khẩu từ Nhật Bản với một phiên bản duy nhất và được chào bán với giá dự kiến khoảng 2,5 tỷ đồng.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Tư ngày 20/10/2021: Thiên Bình vấn vương người cũ

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Tư ngày 20/10/2021: Thiên Bình vấn vương người cũ

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 20/10/2021 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
XSMN 20/10/2021, kết quả xổ số miền Nam hôm nay 20/10/2021. xổ số hôm nay

XSMN 20/10/2021, kết quả xổ số miền Nam hôm nay 20/10/2021. xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMN 20/10, xổ số miền Nam hôm nay 20/10/2021 có quay không? XSMN khi nào quay trở lại?
Đột ngột giảm tốc, kinh tế Trung Quốc đang gặp phải vấn đề gì?

Đột ngột giảm tốc, kinh tế Trung Quốc đang gặp phải vấn đề gì?

Baoquocte.vn. Kinh tế Trung Quốc quý III giảm tốc là dấu hiệu của mặt trái các chính sách trung và dài hạn của Trung Quốc, đồng thời bộc lộ nhiều nguy ...
Đoàn Trưởng Cơ quan đại diện Việt Nam tại nước ngoài làm việc với Ban Đối ngoại Trung ương

Đoàn Trưởng Cơ quan đại diện Việt Nam tại nước ngoài làm việc với Ban Đối ngoại Trung ương

Baoquocte.vn. Ông Lê Hoài Trung, Ủy viên Trung ương Đảng, Trưởng Ban Đối ngoại Trung ương, đã tiếp và làm việc với Đoàn Trưởng Cơ quan đại diện Việt Nam tại ...
Chuyên gia Nhật Bản đánh giá về việc Trung Quốc xin gia nhập CPTPP

Chuyên gia Nhật Bản đánh giá về việc Trung Quốc xin gia nhập CPTPP

Baoquocte.vn. Nhóm 11 quốc gia trong CPTPP phản ứng trước việc Trung Quốc nộp đơn gia nhập sẽ có ý nghĩa chiến lược to lớn đối với khu vực và thế ...
Tin thế giới 19/10: Nga 'dụ' NATO sau ngón đòn mới; Triều Tiên có ý gì? Mỹ phản đối Dòng chảy phương Bắc 2 lại đòi Nga tăng cung khí đốt?

Tin thế giới 19/10: Nga 'dụ' NATO sau ngón đòn mới; Triều Tiên có ý gì? Mỹ phản đối Dòng chảy phương Bắc 2 lại đòi Nga tăng cung khí đốt?

Baoquocte.vn. Khủng hoảng năng lượng châu Âu và Dòng chảy phương Bắc 2, Triều Tiên thử tên lửa, Nga-NATO, Mỹ-Ukraine... là một số tin thế giới nổi bật.
Bộ GD&ĐT: Khu vực nào kiểm soát được dịch thì chủ động cho học sinh trở lại trường

Bộ GD&ĐT: Khu vực nào kiểm soát được dịch thì chủ động cho học sinh trở lại trường

Baoquocte.vn. Bộ GD&ĐT đề nghị UBND các tỉnh, thành phố khẩn trương chỉ đạo rà soát các điều kiện để tổ chức cho học sinh tới lớp học trực tiếp.
Covid-19 ở Hà Nội ngày 19/10: Thêm 5 ca mắc mới tại 5 quận, huyện và đã được cách ly

Covid-19 ở Hà Nội ngày 19/10: Thêm 5 ca mắc mới tại 5 quận, huyện và đã được cách ly

Baoquocte.vn. Ngày 19/10 trên địa bàn Hà Nội ghi nhận 5 ca dương tính với Covid-19 tại: Hà Đông (1), Thường Tín (1), Chương Mỹ (1), Ba Đình (1), Cầu Giấy ...
Covid-19 ở Việt Nam tối 19/10: TP. Hồ Chí Minh và Bình Dương chiếm gần nửa số ca mắc mới; Xét nghiệm diện rộng tại Thanh Hóa, Phú Thọ

Covid-19 ở Việt Nam tối 19/10: TP. Hồ Chí Minh và Bình Dương chiếm gần nửa số ca mắc mới; Xét nghiệm diện rộng tại Thanh Hóa, Phú Thọ

Baoquocte.vn. Ngày 19/10 ghi nhận 3.034 ca nhiễm Covid-19 mới, trong đó TP. Hồ Chí Minh và Bình Dương chiếm gần một nửa với hơn 1.500 ca.
Tin thế giới 19/10: Nga 'dụ' NATO sau ngón đòn mới; Triều Tiên có ý gì? Mỹ phản đối Dòng chảy phương Bắc 2 lại đòi Nga tăng cung khí đốt?

Tin thế giới 19/10: Nga 'dụ' NATO sau ngón đòn mới; Triều Tiên có ý gì? Mỹ phản đối Dòng chảy phương Bắc 2 lại đòi Nga tăng cung khí đốt?

Baoquocte.vn. Khủng hoảng năng lượng châu Âu và Dòng chảy phương Bắc 2, Triều Tiên thử tên lửa, Nga-NATO, Mỹ-Ukraine... là một số tin thế giới nổi bật.
Sau lùm xùm Polexit, lãnh đạo Ba Lan và EU xung đột trực diện, đáp nhau gay gắt

Sau lùm xùm Polexit, lãnh đạo Ba Lan và EU xung đột trực diện, đáp nhau gay gắt

Baoquocte.vn. Chủ tịch EC và Thủ tướng Ba Lan đã có màn đáp trả nhau về những căng thẳng suốt thời gian qua giữa EU và Warsaw liên quan hệ thống tư pháp.
Chuyên gia: Xung đột Nga-NATO tiềm ẩn những hậu quả khó lường

Chuyên gia: Xung đột Nga-NATO tiềm ẩn những hậu quả khó lường

Baoquocte.vn. Giám đốc điều hành Hội đồng Nga về các vấn đề quốc tế nhận định, xung đột ngoại giao giữa Nga và NATO đang tiềm ẩn những hậu quả khó lường.
Bị 10 nước gồm cả Mỹ 'vỗ thẳng mặt', Thổ Nhĩ Kỳ tức tốc triệu tập hàng loạt đại sứ

Bị 10 nước gồm cả Mỹ 'vỗ thẳng mặt', Thổ Nhĩ Kỳ tức tốc triệu tập hàng loạt đại sứ

Baoquocte.vn. Thổ Nhĩ Kỳ triệu tập các đại sứ của 10 nước, gồm cả Đức và Mỹ, sau khi họ kêu gọi trả tự do cho nhà hoạt động Osman Kavala.
Nhật Bản cảnh giác hàng loạt tàu Nga, Trung Quốc kéo nhau đi qua eo biển Tsugaru

Nhật Bản cảnh giác hàng loạt tàu Nga, Trung Quốc kéo nhau đi qua eo biển Tsugaru

Baoquocte.vn. Các tàu hải quân Trung Quốc và Nga cùng đi qua eo biển Tsugaru, nằm ở giữa đảo chính Honshu của Nhật Bản và Hokkaido về hướng Bắc.
Covid-19: Thủ tướng Campuchia nói vaccine là ‘pháo đài’, đã tìm ra nguyên nhân ca mắc mới ở Nga tăng chóng mặt

Covid-19: Thủ tướng Campuchia nói vaccine là ‘pháo đài’, đã tìm ra nguyên nhân ca mắc mới ở Nga tăng chóng mặt

Baoquocte.vn. Thủ tướng Campuchia khẳng định, số ca lây nhiễm mới và tử vong do Covid-19 ở mức ổn định, thậm chí thấp hơn so với trước kỳ nghỉ lễ Pchum Ben.
Giông tố trong ngoài, ngôi nhà chung châu Âu chằng chéo ra sao?

Giông tố trong ngoài, ngôi nhà chung châu Âu chằng chéo ra sao?

Baoquocte.vn. Liên minh châu Âu (EU) đang đứng trước nhiều thách thức, từ nguy cơ Polexit, quan hệ trắc trở với Mỹ tới bài toán tìm người lãnh đạo châu Âu.
Cuộc gặp cấp cao về Ukraine: Ba cần, một không vội

Cuộc gặp cấp cao về Ukraine: Ba cần, một không vội

Baoquocte.vn. Đức, Pháp và Ukraine hy vọng sớm có cuộc gặp cấp cao về Ukraine. Cuộc gặp diễn ra theo điều kiện và kịch bản nào thì phải chờ Nga. Báo TG&VN bình luận.
Mỹ-EU: Hợp tác gần, hợp sức xa

Mỹ-EU: Hợp tác gần, hợp sức xa

Baoquocte.vn. Hội đồng thương mại và công nghệ Mỹ-EU họp bất chấp sự giận dỗi của EU và NATO. Phải chăng một liên minh về công nghệ cao hình thành? TG&VN bình luận
Nhận diện chính sách đối ngoại của Thủ tướng Nhật Bản Kishida

Nhận diện chính sách đối ngoại của Thủ tướng Nhật Bản Kishida

Baoquocte.vn. Là người có nhiều kinh nghiệm về đối ngoại, tân Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio có thể kế thừa đường hướng đối ngoại của người tiền nhiệm với dấu ấn riêng.
Buổi điều trần khiến nước Mỹ dậy sóng

Buổi điều trần khiến nước Mỹ dậy sóng

Baoquocte.vn. Cuộc điều trần của Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Quân đội Mỹ trước Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ ngày 28/9 hé lộ nhiều chi tiết đáng chú ý.
Triều Tiên phóng tên lửa: Chút mới trong mô thức cũ

Triều Tiên phóng tên lửa: Chút mới trong mô thức cũ

Baoquocte.vn. Triều Tiên phóng tên lửa mới, sau một loạt các diễn biến gần đây liên quan Bán đảo Triều Tiên. Động thái này nên được giải mã thế nào? Báo TG&VN bình luận.
Tam giác chiến lược và tương tác đa chiều trong quan hệ quốc tế

Tam giác chiến lược và tương tác đa chiều trong quan hệ quốc tế

Baoquocte.vn. Mối quan hệ bên trong tam giác chiến lược Mỹ-Trung-Nga và tương tác với các quốc gia khác là một thực thể của thế giới đương đại.
Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ cuối)

Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ cuối)

Baoquocte.vn. Trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn, hợp tác đa phương gặp nhiều thách thức, hợp tác nhóm 3-4 bên là lựa chọn phổ biến của nhiều nước, trong đó có Việt Nam.
Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ I)

Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ I)

Baoquocte.vn. Trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn, hợp tác đa phương gặp nhiều thách thức, hợp tác nhóm 3-4 bên là lựa chọn phổ biến của nhiều nước, trong đó có Việt Nam.
Tầng lớp trung lưu - 'Đốm lửa' mới giúp 'sưởi ấm' quan hệ Mỹ-Trung?

Tầng lớp trung lưu - 'Đốm lửa' mới giúp 'sưởi ấm' quan hệ Mỹ-Trung?

Baoquocte.vn. Việc tìm ra động lực hàn gắn quan hệ Mỹ-Trung đang trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
'Điểm mặt' các vụ rò rỉ hồ sơ tài chính

'Điểm mặt' các vụ rò rỉ hồ sơ tài chính

Baoquocte.vn. Những năm qua, Hiệp hội báo chí điều tra quốc tế đã công bố một lượng tài liệu khổng lồ, phơi bày những bí mật mà giới tinh hoa muốn che giấu.
Thị trường vũ khí phức tạp, chỉ dấu của chạy đua vũ trang, bất ổn

Thị trường vũ khí phức tạp, chỉ dấu của chạy đua vũ trang, bất ổn

Baoquocte.vn. Mua bán vũ khí là một tiêu chí quan trọng thể hiện vị thế trong quan hệ đồng minh, đối tác.
Phiên bản di động