Trung Đông - Bản đồ mới và một lộ trình không có sẵn

Nguyễn Hoàng
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. Việc thiết lập quan hệ ngoại giao tới đây giữa Israel với hai quốc gia vùng Vịnh - Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) và Bahrain - là một phần của tiến trình hợp tác an ninh vốn đang diễn ra ở Trung Đông từ nhiều năm nay.

Mặc dù điều này không gây quá nhiều bất ngờ, song lại có ý nghĩa ngày càng lớn. Điều này đồng nghĩa với việc tiến trình kết thúc thời kỳ đối đầu giữa Israel và các nước Arab sẽ tiếp diễn, mà có lẽ đỉnh điểm là một cuộc chính biến ở Iran. Đó chính là lộ trình của Trung Đông hiện nay.

ban do moi cua trung dong ham y gi
Israel ký thỏa thuận với UAE và Bahrain tại Nhà Trắng - nằm trong lộ trình của Trung Đông hiện nay. (Nguồn: Reuters)

Hồi kết của sự thù địch

Một số quốc gia Arab như Sudan, Saudi Arabia, Oman và Kuwait được cho là đang cân nhắc ký kết thỏa thuận hòa bình với Israel. Một hoặc hai nước trong số này có thể vẫn còn do dự. Còn Saudi Arabia, mặc dù ủng hộ tiến trình bình thường hóa khu vực với Israel, nhưng có thể không thừa nhận mối quan hệ chính thức với Israel.

Thế nhưng, điều đó không quan trọng. Ngay cả khi không thiết lập mối quan hệ chính thức, tất cả những nước này đều có ý thức chung là kết thúc sự thù địch với nhà nước Do Thái.

Giờ đây, khi nhìn vào bản đồ khu vực Trung Đông sẽ thấy liên minh Israel-UAE có thể tiếp cận hàng hải hầu như không bị cản trở ở ba phía của Bán đảo Arab: Biển Đỏ, Biển Arab và Vịnh Persia với cản trở duy nhất là từ quốc gia Qatar nhỏ bé và Yemen đầy hỗn loạn vì chiến tranh.

Trong khi đó, sự hiện diện quân sự ngày càng gia tăng của Trung Quốc ở Djibouti và có thể cả ở thành phố Port Sudan của Sudan vẫn sẽ là yếu tố mang tính trung lập liên quan đến mối quan hệ hợp tác an ninh mới giữa Israel và các nước Arab.

Mối quan hệ này có thể sẽ vượt ra khỏi lĩnh vực hàng hải và bao hàm cả lĩnh vực chiến sự cũng như an ninh công nghệ cao trong tất cả các khía cạnh.

Trung Đông hiện đang trong quá trình chuyển đổi phức tạp. Trong hàng chục năm qua, kể từ những năm 1960, các chế độ chuyên quyền thuộc đảng xã hội phục hưng Arab ở Syria và Iraq đã tổ chức một mặt trận chống lại Israel.

Tuy nhiên, những nước này, cùng với Libya mang tư tưởng cấp tiến, hiện đang suy yếu. Trong khi đó, Palestine, Qatar và các lực lượng theo dòng Hồi giáo Shi’ite ở Lebanon hiện đều từ bỏ mặt trận này, vì vậy mặt trận chống Israel hiện đang phải dựa vào sự hậu thuẫn của Thổ Nhĩ Kỳ và Iran.

Hàng thập kỷ trong vài tuần?

So với Thổ Nhĩ Kỳ, Iran có thể yếu thế hơn. Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan vẫn có thể điều hành đất nước trong một khuôn khổ các đảng phái chính trị đối địch phần nào mang tính dân chủ, kèm theo đó là mạng lưới các nhà báo và thị trưởng độc lập.

Trong khi đó, chế độ của lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei ở Iran lại thiết lập nên một nền chính trị thần quyền cực đoan vốn rất khác biệt so với chế độ của Erdogan ở Thổ Nhĩ Kỳ.

Ngoài ra, khác với Thổ Nhĩ Kỳ, chính quyền Iran phụ thuộc vào nguồn thu từ dầu khí vốn đang trong tình trạng suy giảm, ngay cả khi việc một số quốc gia Arab đạt được thỏa thuận bình thường hóa quan hệ với Israel đã đe dọa vị thế của Tehran ở vùng Vịnh.

Cuối cùng, nhờ vị trí địa lý, văn hóa và lịch sử của thế kỷ XX, Thổ Nhĩ Kỳ gần như là một quốc gia châu Âu với tất cả những đặc tính ổn định mà bản chất nhà nước đó đem lại, song Iran lại không phải như vậy.

Các cuộc biểu tình chống chính phủ quy mô lớn đã càn quét Iran cuối năm 2019. Chế độ Iran hiện đang chịu sức ép chính trị ngày càng gia tăng khi chính người dân trong nước đều coi chính quyền Tehran là bất hợp pháp.

Lenin từng nói một câu nổi tiếng rằng: “Không có điều gì xảy ra trong hàng thập kỷ liền, nhưng có những điều tích tụ từ hàng thập kỷ lại xảy ra chỉ trong vài tuần”. Đúng là đã không xảy ra điều gì ở Iran kể từ cuộc Cách mạng Iran 1979 và cũng không có gì xảy ra giữa Israel với các nước láng giềng Arab kể từ năm 1994 khi Tel Aviv thiết lập quan hệ ngoại giao với Jordan.

Liệu có khi nào, hàng thập kỷ sẽ xảy ra ở Iran chỉ trong vài tuần hay không; không phải ngay lúc này mà có thể là trong nhiệm kỳ tổng thống tiếp theo của Mỹ.

Sau đó, chỉ trong vài tuần, những thế lực (Israel và các nước Arab) lớn mạnh trong hàng thập kỷ qua đã tiến tới bước phát triển tột bậc là hai thỏa thuận bình thường hóa quan hệ.

Liệu có khi nào, như một phần của tiến trình này, hàng thập kỷ sẽ xảy ra ở Iran chỉ trong vài tuần hay không; không phải ngay lúc này mà có thể là trong nhiệm kỳ tổng thống tiếp theo của Mỹ.

Nói tóm lại, cuộc đấu tranh để chinh phục Iran đã bắt đầu ngay từ khi hình thành liên minh mới giữa Israel và các nước Arab vùng Vịnh.

Và chính sự vận động phát triển trong lòng Iran, một quốc gia 84 triệu dân có học vấn cao, sẽ có đủ sức mạnh để thực sự thay đổi khu vực trong những năm tới đây.

Sống ngoài dòng thời sự

Thế nhưng, bất chấp những sự kiện đầy bất ngờ diễn ra trong tuần qua, một bộ phận ở Washington vẫn sống ngoài dòng thời sự chủ lưu này khi công kích “các cuộc chiến tranh vô tận” như một phần lập luận để rút toàn bộ binh sĩ Mỹ ra khỏi Trung Đông.

Tạp chí Foreign Policy dẫn lời một trợ lý cấp cao cho ứng cử viên tổng thống đảng Dân chủ Joe Biden thậm chí còn đánh tụt khu vực Trung Đông xuống hàng quan trọng thứ 4 xét về địa lý, sau châu Âu, Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương và Mỹ Latinh.

Trên thực tế, “các cuộc chiến bất tận” đang trong giai đoạn đi đến hồi kết từ nhiều năm nay khi số lượng binh sĩ Mỹ tiếp tục giảm xuống mức 3.000 từ 132.000 ở Iraq, xuống 4.500 từ 100.000 ở Afghanistan và chưa đến 1.000 quân ở Syria.

Chúng ta đang ở một thời kỳ mới: Một mối quan hệ hợp tác vừa rõ ràng vừa ngầm ẩn giữa Israel và các nước Arab, sự bành trướng của Thổ Nhĩ Kỳ theo kiểu tân đế chế Ottoman và một cuộc khủng hoảng nội bộ Iran, tất cả đều bị bao phủ bởi cái bóng kinh tế ngày một lan rộng của Trung Quốc.

Bắc Kinh ngày càng coi Trung Đông là một khu vực đầy khó khăn, song rất cần thiết trong nỗ lực kết nối các dự án thuộc Sáng kiến Vành đai và Con đường ở châu Á và châu Âu. Theo đó, Bắc Kinh đã đổ hàng trăm tỷ USD để xây dựng các hải cảng và căn cứ quân sự trên khắp khu vực Trung Đông.

Không còn thời gian để Mỹ rút khỏi Trung Đông hay thậm chí coi đó là một khu vực không có sự liên quan đến các khu vực khác. Thực ra, Trung Đông là một phần cơ bản của khu vực Á-Âu.

Do đó, trong nhiệm kỳ tổng thống tiếp theo, đã đến lúc Mỹ cần tìm cách mở rộng và củng cố hòa bình giữa Israel với các nước Arab - tất cả đều nhằm quản lý một cách thông minh sự lớn mạnh tầm ảnh hưởng của Trung Quốc ở khắp khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

Sự nổi lên của Trung Quốc ở Trung Đông

Sự nổi lên của Trung Quốc ở Trung Đông

TGVN. Từ phía Đông Địa Trung Hải đến vùng Vịnh, Trung Quốc không ngừng tăng cường sự hiện diện tại khu vực vì một lý ...

Nga âm thầm mà 'cao tay' trong cuộc chiến giành ảnh hưởng ở Trung Đông

Nga âm thầm mà 'cao tay' trong cuộc chiến giành ảnh hưởng ở Trung Đông

TGVN. Việc Nga can thiệp thành công vào Syria hồi năm 2015 là cơ sở để Moscow ngày càng nỗ lực gia tăng hiện diện ...

Israel bình thường hóa quan hệ với UAE và Bahrain: Người vui, kẻ buồn

Israel bình thường hóa quan hệ với UAE và Bahrain: Người vui, kẻ buồn

TGVN. Thỏa thuận của Israel với UAE và Bahrain ký kết ngày 15/9 tại Washington đã đi vào lịch sử Nhà nước Do Thái, song ...

(theo National Interest)

Đọc thêm

Cận cảnh Ford Ranger Wildtrak 2022, giá 965 triệu đồng

Cận cảnh Ford Ranger Wildtrak 2022, giá 965 triệu đồng

Baoquocte.vn. Ford Ranger Wildtrak 2022 động cơ 2.0L BiTurbo công suất 207 mã lực, mô-men xoắn 500Nm, hộp số tự động 10 cấp, hệ dẫn động hai cầu, giá bán 965 ...
Việt Nam-Ấn Độ: Quan hệ đối tác chiến lược toàn diện trên nền tảng tình hữu nghị trong sáng và bạn bè thủy chung, tin cậy

Việt Nam-Ấn Độ: Quan hệ đối tác chiến lược toàn diện trên nền tảng tình hữu nghị trong sáng và bạn bè thủy chung, tin cậy

Baoquocte.vn. Quan hệ gắn bó giữa Việt Nam và Ấn Độ vượt qua những thăng trầm của lịch sử, phát triển mạnh mẽ, toàn diện và sâu rộng...
XSDT 15/8, Trực tiếp kết quả xổ số Đồng Tháp hôm nay thứ 2 ngày 15/8/2022. KQXSDT 15/8/2022

XSDT 15/8, Trực tiếp kết quả xổ số Đồng Tháp hôm nay thứ 2 ngày 15/8/2022. KQXSDT 15/8/2022

Baoquocte.vn. XSDT 15/8. Trực tiếp kết quả xổ số Đồng Tháp nhanh nhất hôm nay - XSDT 15/8/2022. Ket qua xo so Dong Thap.
Vietlott 15/8, Kết quả xổ số Vietlott Max 3D hôm nay thứ 6 ngày 15/8/2022. xổ số Vietlott Max 3D

Vietlott 15/8, Kết quả xổ số Vietlott Max 3D hôm nay thứ 6 ngày 15/8/2022. xổ số Vietlott Max 3D

Baoquocte.vn. Vietlott 15/8. xổ số Vietlott Max 3D 15/8. Cập nhật trực tiếp kết quả xổ số Vietlott hôm nay 15/8/2022 từ trường quay. Vietlott 3D hôm nay.
XSHCM 15/8, kết quả xổ số TP. Hồ Chí Minh hôm nay 15/8/2022. KQXSHCM thứ 2

XSHCM 15/8, kết quả xổ số TP. Hồ Chí Minh hôm nay 15/8/2022. KQXSHCM thứ 2

Baoquocte.vn. XSHCM 15/8. Trực tiếp kết quả xổ số TP. Hồ Chí Minh nhanh nhất hôm nay - XSHCM 15/8/2022. ket qua so so TP Ho Chi Minh. xổ số thành ...
Lịch âm 16/8, âm lịch hôm nay Thứ Ba ngày 16/8/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên 16/8/2022

Lịch âm 16/8, âm lịch hôm nay Thứ Ba ngày 16/8/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên 16/8/2022

Baoquocte.vn. Lịch âm 16/8. âm lịch hôm nay 16/8. Xem âm lịch hôm nay ngày 16/8/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên ngày 16 tháng 8 năm 2022 hôm nay.
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 16/8/2022: Tuổi Tuất tài chính ổn định và vững chắc

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 16/8/2022: Tuổi Tuất tài chính ổn định và vững chắc

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay ngày 16/8/2022 của 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
XSCM 15/8, kết quả xổ số Cà Mau hôm nay 15/8/2022. KQXSCM thứ 2

XSCM 15/8, kết quả xổ số Cà Mau hôm nay 15/8/2022. KQXSCM thứ 2

Baoquocte.vn. XSCM 15/8. Trực tiếp kết quả xổ số Cà Mau nhanh nhất hôm nay - XSCM 15/8/2022. Ket qua xo so Ca Mau.
'Đá đói' trên đáy sông cạn ở châu Âu báo hiệu thảm họa

'Đá đói' trên đáy sông cạn ở châu Âu báo hiệu thảm họa

Baoquocte.vn. Ở châu Âu, do hạn hán trên bề mặt những con sông khô cạn xuất hiện cái gọi là «đá đói», báo trước những tai họa sắp xảy đến, theo ...
Hơn 1.000 học sinh tranh tài giải thể dục aerobic Cúp Nestlé MILO lần V

Hơn 1.000 học sinh tranh tài giải thể dục aerobic Cúp Nestlé MILO lần V

Baoquocte.vn. 75 đội đến từ các trường tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông cùng nhau tranh tài Giải thể dục aerobic, aerobic dance, cheer dance.
Mỹ: Nổ súng gần Đồi Capitol, cảnh sát cảnh báo 'nguy cơ' sau vụ FBI khám xét dinh thự của ông Trump

Mỹ: Nổ súng gần Đồi Capitol, cảnh sát cảnh báo 'nguy cơ' sau vụ FBI khám xét dinh thự của ông Trump

Baoquocte.vn. Cảnh sát thủ đô Washington (Mỹ) ngày 14/8 cho biết một người đàn ông đã đâm xe vào rào chắn gần Đồi Capitol, bắn chỉ thiên và đốt xe trước khi nổ súng tự sát.
Nga cảnh báo sẽ ‘lãng quên’ quan hệ với Mỹ, lên tiếng về Triều Tiên

Nga cảnh báo sẽ ‘lãng quên’ quan hệ với Mỹ, lên tiếng về Triều Tiên

Baoquocte.vn. Nga cảnh báo viễn cảnh quan hệ song phương với Mỹ nếu Moscow bị Washington liệt vào danh sách các ‘quốc gia tài trợ khủng bố’.
Mỹ xác nhận 5 công dân bị thương trong vụ xả súng tại Jerusalem

Mỹ xác nhận 5 công dân bị thương trong vụ xả súng tại Jerusalem

Baoquocte.vn. Ngày 14/8, Đại sứ quán của Mỹ tại Israel xác nhận có 5 công dân nước này bị thương trong vụ tấn công xả súng vào một xe buýt ở Jerusalem cùng ngày.
Slovakia chưa gửi MiG-29 cho Ukraine

Slovakia chưa gửi MiG-29 cho Ukraine

Baoquocte.vn. Slovakia khẳng định hiện các máy bay tiêm kích MiG-29 vẫn ở nước này thay vì đã chuyển giao cho Ukraine như một số tin đồn trên mạng xã hội.
Ukraine: Nguy cơ ‘gia tăng từng ngày’ tại nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia

Ukraine: Nguy cơ ‘gia tăng từng ngày’ tại nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia

Baoquocte.vn. Quan chức Ukraine cho rằng dưới sự kiểm soát của Nga, nguy cơ xảy ra thảm họa đối với nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia ngày càng lớn.
Dự kiến các sự kiện quốc tế nổi bật tuần từ ngày 15/8-21/8

Dự kiến các sự kiện quốc tế nổi bật tuần từ ngày 15/8-21/8

Baoquocte.vn. Thủ tướng Đức thăm Bắc Âu, Tổng thống Indonesia đọc Thông điệp liên bang... là những sự kiện quốc tế nổi bật trong tuần.
Mỹ tìm lại ‘hào quang’ ở châu Phi

Mỹ tìm lại ‘hào quang’ ở châu Phi

Baoquocte.vn. Châu Phi giờ đây đang trở thành tâm điểm mới trong cạnh tranh địa-chiến lược, địa kinh tế giữa các nước lớn.
Châu Âu: Để Đông về bớt lạnh

Châu Âu: Để Đông về bớt lạnh

Baoquocte.vn. Trước viễn cảnh nguồn cung khí đốt bị gián đoạn, giữa mùa Hè nắng nóng, Liên minh châu Âu đang gấp rút triển khai kế hoạch ứng phó với mùa Đông.
Mỹ tiêu diệt trùm khủng bố Al-Qaeda: Vừa mừng vừa lo

Mỹ tiêu diệt trùm khủng bố Al-Qaeda: Vừa mừng vừa lo

Baoquocte.vn. Việc Mỹ tiêu diệt thủ lĩnh Al-Qaeda đã giáng đòn vào chủ nghĩa khủng bố, song cũng cho thấy thực tế đáng ngại cùng một số tác động tới Mỹ và khu vực.
Cuộc đua ngầm dưới Thái Bình Dương

Cuộc đua ngầm dưới Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Những năm gần đây, châu Á-Thái Bình Dương trở thành nơi cạnh tranh ảnh hưởng giữa các nước lớn.
Tâm điểm mới trong cạnh tranh chiến lược Nga-Mỹ

Tâm điểm mới trong cạnh tranh chiến lược Nga-Mỹ

Baoquocte.vn. Trong hai tuần qua, Trung Đông bỗng nổi lên thành điểm quan tâm đặc biệt của dư luận với chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Biden và Tổng thống Nga Putin.
Tổng thống Indonesia thăm Trung Quốc: Thân thiết trong thận trọng

Tổng thống Indonesia thăm Trung Quốc: Thân thiết trong thận trọng

Baoquocte.vn. Quan hệ hợp tác thương mại và đầu tư giữa Indonesia và Trung Quốc khăng khít vẫn chưa thể khiến hai bên bớt thận trọng ở các vấn đề cốt lõi.
Cam kết ‘Net zero’ và giải pháp cho khu vực Đông Á

Cam kết ‘Net zero’ và giải pháp cho khu vực Đông Á

Baoquocte.vn. Các quốc gia đang gấp rút đặt ra các mục tiêu về 'Net zero' nhằm nhanh chóng thích ứng với tình hình biến đổi khí hậu.
Nhìn lại UNCLOS sau 40 năm

Nhìn lại UNCLOS sau 40 năm

Baoquocte.vn. PGS. TS, Đại sứ Nguyễn Hồng Thao đánh giá về tầm quan trọng của UNCLOS 1982 trong lịch sử phát triển luật biển quốc tế.
Xu hướng thúc đẩy năng lượng tái tạo trên thế giới

Xu hướng thúc đẩy năng lượng tái tạo trên thế giới

Baoquocte.vn. Việc nhiều quốc gia trên thế giới đang tích cực chuyển dịch sang năng lượng tái tạo khiến bản đồ năng lượng toàn cầu bị thay đổi đáng kể.
Vĩnh biệt ‘người bạn lớn’ của Việt Nam

Vĩnh biệt ‘người bạn lớn’ của Việt Nam

Baoquocte.vn. Sự ra đi đột ngột của cựu Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo đã tạo ra một cơn sốc với không chỉ với đất nước Nhật Bản mà với cả thế giới.
Chính sách của các nước về kinh tế xanh và kinh nghiệm cho Việt Nam

Chính sách của các nước về kinh tế xanh và kinh nghiệm cho Việt Nam

Baoquocte.vn. Việc học hỏi kinh nghiệm của các quốc gia có thể giúp Việt Nam tạo ra những chuyển biến ấn tượng trong việc phát triển kinh tế xanh.
‘Kỷ nguyên Marcos’ mới của Philippines

‘Kỷ nguyên Marcos’ mới của Philippines

Baoquocte.vn. Ngày 30/6, ông Ferdinand Romualdez Marcos Jr. đã chính thức tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Philippines, đánh dấu sự chuyển mình mới của quốc gia này.
Phiên bản di động