Trung Quốc gia nhập CPTPP: Có thực sự xa vời?

Phan Quân
Gia nhập Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) là cơ hội để Bắc Kinh thể hiện vai trò chủ động hơn trong xây dựng luật chơi quốc tế.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Trung Quốc đối mặt với nhiều thuận lợi và thách thức khi đệ đơn gia nhập CPTPP - ảnh minh họa. (Nguồn: Getty Images)
Trung Quốc đối mặt với nhiều thuận lợi và thách thức khi đệ đơn gia nhập CPTPP - ảnh minh họa. (Nguồn: Getty Images)

Ngày 17/9 vừa qua, Trung Quốc gây bất ngờ khi chính thức nộp đơn xin gia nhập CPTPP. Không ít chuyên gia cho rằng đây chỉ là chiêu bài về mặt chiến lược của Bắc Kinh nhằm phản ứng sau khi Washington thành lập đối tác an ninh Mỹ - Anh - Australia (AUKUS).

Thêm vào đó, Trung Quốc cần có sự chấp thuận của 11 quốc gia trong CPTPP để chính thức gia nhập thỏa thuận. Trong bối cảnh quan hệ giữa Trung Quốc với Australia và Canada tiếp tục căng thẳng, nhiều người tin khả năng Bắc Kinh sẽ khó thuyết phục được hai quốc gia này.

Nhiều ý kiến cũng nhấn mạnh các tiêu chuẩn về kinh tế và thương mại của Bắc Kinh còn cách CPTPP tương đối xa. Hầu hết cho rằng ngày Bắc Kinh gia nhập CPTPP còn xa, thậm chí có thể không bao giờ đến.

Tuy nhiên, ông Henry Gao, Phó Giáo sư Luật tại Đại học Quản lý Singapore, Giáo sư tại Viện Nghiên cứu Thương mại quốc tế Thượng Hải (Trung Quốc), cùng ông Weihuan Zhou, Giám đốc nghiên cứu tại Trung tâm Herbert Smith Freehills CIBEL về luật và tư pháp tại Đại học New South Wales (Australia) lại nghĩ khác.

Tận dụng thời cơ

Trước hết, hai chuyên gia này nhận định dù nhiều lần khẳng định sẽ “đưa nước Mỹ trở lại”, song chính quyền của Tổng thống Joe Biden chưa thể khởi động hay hoàn thành bất kỳ một thỏa thuận thương mại quốc tế nào trong tám tháng cầm quyền.

Trớ trêu thay, đây là thời cơ hoàn hảo để Trung Quốc tìm cách gia nhập thỏa thuận thương mại từng được người Mỹ “đo ni đóng giày” để kiểm soát ảnh hưởng của chính Bắc Kinh.

Theo đó, gia nhập CPTPP sẽ phản ánh vai trò chủ động hơn của Trung Quốc trong xây dựng luật chơi quốc tế sau khi kết thúc đàm phán Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) với láng giềng châu Á hồi năm ngoái và Hiệp định Toàn diện về Đầu tư cùng các nước châu Âu tháng 12/2020.

Ngoài ra, Trung Quốc có quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi đệ đơn xin gia nhập CPTPP. Từ năm 2013, Bắc Kinh đã xem xét trở thành một phần của hiệp định thương mại tự do thế hệ mới trên và tới tháng 11/2020, Chủ tịch Tập Cận Bình chính thức xác nhận mong muốn này.

Quá trình chuẩn bị được đẩy nhanh vào đầu năm nay, sau khi Hội đồng Nhà nước Trung Quốc chính thức bổ nhiệm một đại diện thương mại quốc tế mới - quan chức cấp cao nhất phụ trách vấn đề đàm phán thương mại - sau khi vị trí này bị bỏ trống hơn hai năm liên tiếp.

Cùng lúc đó, Bộ Thương mại Trung Quốc dịch và đăng tải toàn bộ nội dung điều khoản của CPTPP.

Như vậy, quyết định đệ đơn gia nhập hiệp định thương mại tự do thế hệ mới này là kết quả một quá trình chuẩn bị kéo dài.

Không ít chuyên gia cho rằng đây chỉ là chiêu bài về mặt chiến lược của Bắc Kinh nhằm phản ứng sau khi Washington thành lập đối tác an ninh Mỹ-Anh-Australia (AUKUS).

Nỗ lực vì cuộc chơi chung

Tuy nhiên, liệu Trung Quốc đã sẵn sàng đáp ứng các tiêu chuẩn cao của CPTPP?

Thực tế cho thấy khoảng cách giữa các yêu cầu từ hiệp định thương mại tự do thế hệ mới này và nghĩa vụ thương mại quốc tế của Trung Quốc không lớn như nhiều người tưởng tượng. Bởi lẽ, bất chấp quan ngại về chiến lược “tuần hoàn kép”, thời gian qua Trung Quốc tích cực gỡ bỏ rào cản về thương mại và đầu tư, tạo điều kiện để thúc đẩy đàm phán, trở thành một phần của CPTPP.

Đơn cử như câu chuyện về doanh nghiệp nhà nước (SOEs). Cách Trung Quốc dùng SOEs để đạt được các mục tiêu phát triển và chiến lược, từ lâu đã được cộng đồng quốc tế quan tâm đặc biệt.

Song khi đàm phán gia nhập Tổ chức Thương mại quốc tế (WTO) năm 2001, Trung Quốc đã chấp nhận tuân thủ điều kiện đặc biệt, nghiêm ngặt hơn thông thường như các đạo luật bao quát, mang tính răn đe về lũng đoạn thị trường, SOEs và vai trò của chính phủ trong hoạt động thương mại.

Dù CPTPP đã nâng cấp, cụ thể hóa một số điều luật chung của WTO, song các yêu cầu này được cho là sẽ bớt gay gắt hơn những gì mà Trung Quốc từng phải cam kết thực hiện khi gia nhập WTO.

Ngoài ra, hiện một số thành viên trong CPTPP đã được hưởng quyền miễn trừ tuân thủ nhiều điều khoản trong mục về SOEs.

Do đó, không loại trừ khả năng Trung Quốc sẽ nỗ lực thúc đẩy để đạt lợi ích tương tự một khi gia nhập hiệp định thương mại tự do thế hệ mới gồm 11 quốc gia này.

Tin liên quan
Trung Quốc có vượt được Trung Quốc có vượt được 'cửa ải' Australia và Canada để vào CPTPP?

Một lĩnh vực khác được đề cập trong CPTPP là yêu cầu về thương mại số, với nhiều người coi đây như nhiệm vụ “bất khả thi” cho Trung Quốc. Tuy nhiên, nước này đã chấp nhận cam kết tương tự của RCEP về đảm bảo dòng chảy dữ liệu xuyên biên giới và cấm “bản địa hóa dữ liệu”.

Xét về mức độ, yêu cầu của RCEP không nghiêm ngặt như CPTPP, cụ thể như về chuyển giao mã nguồn.

Tới nay, yêu cầu của Trung Quốc về chuyển giao mã nguồn chủ yếu nằm trong lĩnh vực ngân hàng, hàng hóa hay dịch vụ chính phủ. Điều này không xung đột với CPTPP, khi chương về thương mại điện tử không đề cập các dịch vụ tài chính và hoạt động mua bán của chính phủ.

Thêm vào đó, trong bối cảnh quan hệ song phương còn căng thẳng, Bắc Kinh có thể phải nhượng bộ Canberra và Ottawa, từ đó thuyết phục hai quốc gia này chấp thuận đơn xin gia nhập của mình. Tương tự, Trung Quốc cũng cần tính khả năng Mỹ tận dụng điều khoản trong thỏa thuận Mỹ - Mexico - Canada (USMCA), ngăn Canada và Mexico phê chuẩn yêu cầu của chính mình.

Gỡ bỏ rào cản, nâng cao tiêu chuẩn thương mại và đầu tư quốc tế, vượt qua bất đồng song phương sẽ giúp Bắc Kinh tiến xa trên con đường gia nhập hiệp định thương mại tự do thế hệ mới này.

Đài Loan (Trung Quốc) xin gia nhập CPTPP

Đài Loan (Trung Quốc) xin gia nhập CPTPP

Ngày 22/9, Đài Loan (Trung Quốc) đã chính thức nộp đơn gia nhập Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình ...

Trung Quốc: Đề nghị tham gia CPTPP không liên quan đến AUKUS

Trung Quốc: Đề nghị tham gia CPTPP không liên quan đến AUKUS

Ngày 17/9, Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố, việc nước này xin gia nhập Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên ...

(theo Nikkei Asian Review)

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Các UAV chiến đấu của Iran đã tấn công vào các hệ thống phòng không, bệ phóng UAV và tên lửa của Mỹ tại căn cứ không quân Ali Al-Salem ở Kuwait.
Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Ngày 18/11, Tổng thống Nga Vladimir Putin có cuộc hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC.
Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc cho rằng, việc đảm bảo hòa bình và ổn định trên bán đảo Triều Tiên phục vụ lợi ích chung của nước này và Trung Quốc.
Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Mỹ-Philippines đang mở rộng hợp tác quốc phòng, đồng thời khẳng định quan hệ đồng minh giữa hai nước hiện ở mức tốt đẹp nhất từ trước đến nay.
Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh thông báo áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với 8 công ty xây dựng của Israel có liên quan hoạt động mở rộng các khu định cư ở Bờ Tây.
Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Các quan chức quốc phòng của Đức và Mỹ đã có những phát biểu phản bác quan điểm của nhau về các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine vào lãnh thổ Nga.
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7) đang đối mặt với thách thức về đoàn kết.
Bước ngoặt chính trị tại Israel

Bước ngoặt chính trị tại Israel

Việc Tổng thống Israel Isaac Herzog giao lãnh đạo đảng Yashar nhiệm vụ thành lập chính phủ mới đánh dấu bước ngoặt chính trị.
Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Đằng sau diễn biến bầu cử sít sao tại New Zealand là những chuyển động sâu hơn trong cục diện chính trị.
Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Trong bối cảnh phải đối phó với các lệnh cấm vận và sức ép từ bên ngoài, Nga và Iran ngày càng xích lại gần nhau.
Cục diện mới trong chính trường Mỹ

Cục diện mới trong chính trường Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 tại Mỹ đã tạo ra sự thay đổi quan trọng trong tương quan quyền lực chính trị ở Washington.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Phiên bản di động