Xung đột Armenia-Azerbaijan: Lòng thù địch giữa hai dân tộc và tấm bi kịch của lịch sử

Hương Trâm
TGVN. Xung đột Armenia-Azerbaijan không chỉ xuất phát từ tranh chấp tại Nagorno-Karabakh, mà đó là một tấm bi kịch dài, mang đầy sự thù địch trong lịch sử giữa hai quốc gia Liên Xô cũ này.

Người dân hai nước Armenia-Azerbaijan từng là đồng bào chung sống cạnh nhau trong thời kỳ Liên Xô cũ. Tranh chấp lãnh thổ khu vực Nagorno-Karabakh bắt đầu nổ ra vào cuối những năm 1980. Cuộc chiến dai dẳng với nhiều cuộc nổi loạn đã để lại nhiều vết thương cho người dân nơi đây suốt nhiều thập kỷ qua.

Xung đột Armenia-Azerbaijan: Lòng thù địch giữa hai dân tộc và tấm bi kịch của lịch sử
Xung đột Armenia-Azerbaijan đã để lại biết bao nỗi đau và tiếp tục dấy lên sự thù địch giữa hai quốc gia. (Nguồn: AP)

Trong hai tuần qua, những nỗi đau chưa kịp lành từ 40 năm trước lại bị khơi dậy bởi một cuộc chiến thời hiện đại với những chiến hào, các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và các cuộc oanh tạc bằng pháo.

Hơn 500 quân lính và người dân Armenia đã thiệt mạng, cùng với đó là số thương vong chưa xác định từ phía Azerbaijan. Thỏa thuận ngừng bắn đạt được tại Moscow ngày 10/10 đã không còn hiệu lực khi cả Armenia và Azerbaijan đều cáo buộc lẫn nhau vi phạm, khiến tiếng súng dường như không bao giờ dừng tại khu vực này.

Cuộc chiến đẫm máu

Trong diễn biến của cuộc xung đột lãnh thổ Nagorno-Karabakh, phía Azerbaijan tỏ thái độ kiên quyết muốn giành lại vùng đất mà họ cho là đã bị Armenia chiếm đóng từ những năm 1990. Cuộc chiến này được xem như cuộc tranh chấp đẫm máu nhất thế kỷ tại khu vực Nam Caucasus (nằm giữa châu Âu và châu Á, giữa biển Đen và biển Caspian).

Các chuyên gia đánh giá, tình hình xung đột hiện tại có nguy cơ trở thành một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng với những hậu quả không thể lường trước. Nhiều quốc gia lân cận đã có động thái can dự vào vấn đề này, trong đó có Thổ Nhĩ Kỳ - đồng minh của Azerbaijan, đồng thời là một thành viên của NATO; Nga - vốn có hiệp ước quốc phòng với Armenia và cả Iran - với biên giới giáp với miền Nam nước này.

Đối với người dân trong khu vực, cuộc chiến này là sự tiếp nối của những tranh chấp về cả lãnh thổ lẫn văn hóa lịch sử, bắt nguồn từ hơn một thế kỷ trước. Quá khứ về một cuộc sống hòa bình giữa người dân Azerbaijan và Armenia dưới mái nhà chung Liên Xô giờ đây đã quá xa vời.

Những góc nhìn tiêu cực

Ông Babayants, một người tị nạn từ Azerbaijan từ năm 1989 cho biết: “Mỗi nước đều muốn khẳng định chủ quyền của mình trên vùng Nargono-Karabakh cho nên, việc chung sống là điều không thể”.

Ở bên kia biên giới, những dải núi xám xanh là địa phận được quốc tế công nhận là một phần của Azerbaijan. Tuy nhiên, kể từ cuộc chiến tranh vào những năm 1990, nó đã bị kiểm soát bởi Armenia. Phần lãnh thổ này bao gồm cả vùng đất nơi đa số người Armenia sinh sống là Nagorno-Karabakh, cùng vùng đất bao quanh nó và liên kết nó với Armenia.

Trong hàng thập kỷ, các điều phối viên đã tìm cách để trả lại vùng lãnh thổ này cho Azerbaijan, đồng thời đảm bảo an toàn cho người dân Armenia tại khu vực biên giới. Đối với ông Babayants, lịch sử đã cho thấy rằng đây là điều bất khả thi. Về phía Azerbaijan, những mất mát của họ là một bi kịch của quốc gia.

Theo NYTimes, hơn 500.000 người Azerbaijan đã bị trấn áp, đôi khi là bằng các biện pháp bạo lực và trục xuất khỏi vùng đất tranh chấp này. Trong đó, hơn 200.000 người tiếp tục bị ép rời khỏi địa phận của Armenia. 10% người dân Azerbaijan đã mất nhà cửa tại Armenia và các vùng bị Armenia kiểm soát.

Mong muốn của họ là được rời khỏi những khu nhà xập xệ và trở về với cuộc sống vùng quê của mình. Điều này đã trở thành một nguồn lực chính trị mạnh mẽ tại Azerbaijan và giúp lý giải cho sự ủng hộ trong nước đối với những động thái của Tổng thống Ilham Aliyev.

Xung đột Armenia-Azerbaijan: Lòng thù địch giữa hai dân tộc và tấm bi kịch của lịch sử
Cả Armenia-Azerbaijan đều giữ vững quan điểm thù địch bởi xung đột đã kéo dài quá lâu và dường như họ đã không còn ký ức về một quá khứ hoà bình. (Nguồn: AP)

Tấm bi kịch khó tàn

Tuy nhiên, những dấu tích về sự căng thẳng giữa hai nước đã khiến cho người dân Armenia luôn tâm niệm rằng, bất kỳ sự nhượng bộ nào với Azerbaijan xung quanh khu vực Nagorno-Karabakh đều sẽ mang lại hiểm họa cho họ.

Nhìn lại quá khứ, những người Armenia nói rằng, người Azerbaijan từng dùng bạo lực sắc tộc nhằm vào họ trong và sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, đồng thời chỉ ra sự hỗ trợ tích cực của Thổ Nhĩ Kỳ là một trong những nguyên nhân chính, nhất là quá khứ đau buồn về tội ác diệt chủng năm 1915. Mặt khác, cũng không thể phủ nhận được những hành động đáp trả bạo lực của người Armenia đối với người Azerbaijan, như việc giết hại hàng trăm thường dân Azerbaijan gần thị trấn Khojaly năm 1992.

Về phần mình, nhiều người Azerbaijan đổ lỗi cho những chính sách của Armenia dưới thời Thủ tướng Nikol Pashinyan, vì đã khiến hai nước giải quyết căng thẳng bằng quân sự. Trong khi Azerbaijan thua cuộc trong cuộc chiến kết thúc vào năm 1994, tiềm lực kinh tế của nước này trong những năm gần đây đã cho phép họ xây dựng quân đội hùng mạnh với những vũ khí tối tân nhất, như máy bay không người lái có vũ trang và các loại vũ khí tinh vi khác mua từ Israel, Nga và Thổ Nhĩ Kỳ. Mà những thứ này hoàn toàn vượt quá khả năng của Armenia.

Cả Azerbaijan và Armenia đều giữ vững quan điểm thù địch bởi xung đột đã kéo dài quá lâu và dường như họ đã không còn ký ức về một quá khứ hoà bình. Hai bên đều đáp trả nhau bằng những lời lẽ không mấy thân thiện, liên tục đôi co với báo giới về tình hình cuộc chiến tại khu vực Nagorno-Karabakh và sử dụng mạng xã hội để thể hiện quan điểm, cũng như tung ra các video để tôn vinh những chiến tích trên tiền tuyến.

Serob Smbatyan, 30 tuổi một bác sĩ tim mạch sống tại thành phố Kapan, miền Nam Armenia, từng phục vụ trong quân đội ở Nagorno-Karabakh, cho biết: “Tôi không thể nghĩ ra hai dân tộc nào trên thế giới căm ghét nhau nhiều hơn người Armenia và Azerbaijan.”

Thomas de Waal, một nhà báo, chuyên gia người Anh, nổi tiếng với tác phẩm phân tích về khu vực Nagorno-Karabakh mang tên “Black Garden” (tạm dịch: “Khu vườn đen”), bày tỏ lo ngại rằng Azerbaijan sẽ chiếm ưu thế trong cuộc chiến khi chỉ sau hơn hai tuần, khả năng phòng thủ và các tuyến tiếp tế của Armenia đã hoàn toàn suy yếu. Theo ông, trong trường hợp xấu nhất, Azerbaijan sẽ chiếm đóng toàn bộ khu vực Nagorno-Karabakh, chứ không chỉ đơn thuần là vùng đất cũ của Azerbaijan mà Armenia đang kiểm soát.

Trong khi nhiều người bày tỏ sự tiếc nuối, nhà báo Thomas de Waal lại cho rằng, quá khứ chung sống hòa bình giữa người Azerbaijan và Armenia dường như chỉ là sự ảo tưởng, bởi họ đã và vẫn luôn tồn tại ở hai thế giới song song chưa từng có điểm chung.

Khu vực Nagorno-Karabakh nằm sâu trong lãnh thổ phía Tây Nam của Azerbaijan, nhưng có đa số dân cư là người gốc Armenia sinh sống và muốn sáp nhập vùng này vào Armenia. Điều này đã châm ngòi cho những tranh chấp chủ quyền giữa hai nước, mà đỉnh điểm là cuộc chiến tranh kéo dài từ tháng 2/1988 đến tháng 5/1994, khiến khoảng 30.000 người thiệt mạng. Căng thẳng tái bùng phát từ sáng 27/9 vừa qua sau khi nổ ra các vụ đụng độ ác liệt giữa hai bên, đến nay đã khiến hàng trăm người thiệt mạng.
Armenia-Azerbaijan: Iran có thể tham gia xung đột Nagorno-Karabakh, tuyên bố không dung thứ những cuộc tấn công tiếp diễn

Armenia-Azerbaijan: Iran có thể tham gia xung đột Nagorno-Karabakh, tuyên bố không dung thứ những cuộc tấn công tiếp diễn

TGVN. Báo Vzglyad của Nga ngày 16/10 đăng nhận định của chuyên gia phân tích chính trị Semyon Baghdasarov cho rằng, cùng với Nga và ...

Tổng thống Aliyev: Cuộc chiến với Armenia là cuộc chiến giải phóng Azerbaijan

Tổng thống Aliyev: Cuộc chiến với Armenia là cuộc chiến giải phóng Azerbaijan

TGVN. Ngày 16/10, Sputnik đăng tải bài trả lời phỏng vấn của Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliye với hãng thông tấn Rossiya Segodnya của Nga ...

Azerbaijan nói về việc lập căn cứ quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ trên lãnh thổ

Azerbaijan nói về việc lập căn cứ quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ trên lãnh thổ

TGVN. Trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình NTV của Thổ Nhĩ Kỳ, Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev tuyên bố, Baku và Ankara chưa ...

Hương Trâm
(theo NY Times)

Có thể bạn quan tâm

Bài viết cùng chủ đề

Nagorno-Karabakh

Đọc thêm

Hậu Covid-19: Thị trường chứng khoán Việt Nam đang hồi phục tích cực

Hậu Covid-19: Thị trường chứng khoán Việt Nam đang hồi phục tích cực

Thị trường chứng khoán sau thời gian giảm sâu vì dịch Covid-19, đến nay đã có dấu hiệu hồi phục tích cực.
Tin thế giới 21/10: Nhật Bản nói về Biển Đông; Mỹ tung 'củ cà rốt' quyến rũ Brazil từ bỏ Trung Quốc; EU chờ 'phát bóng cuối cùng' từ Anh

Tin thế giới 21/10: Nhật Bản nói về Biển Đông; Mỹ tung 'củ cà rốt' quyến rũ Brazil từ bỏ Trung Quốc; EU chờ 'phát bóng cuối cùng' từ Anh

Biển Đông, quan hệ Nga-Mỹ-Trung Quốc, Ukraine hành động ở Biển Đen, bầu cử Mỹ 2020, tình hình Iran và Brexit là một số tin thế giới nổi bật.
Thủ tướng New Zealand Jacinda Ardern: Thành công chống dịch Covid-19 chưa đủ cho một khởi đầu mới

Thủ tướng New Zealand Jacinda Ardern: Thành công chống dịch Covid-19 chưa đủ cho một khởi đầu mới

Nhiệm kỳ 2 của Thủ tướng New Zealand Jacinda Ardern sẽ không dễ dàng khi thành công trong xử lý đại dịch Covid-19 là chưa đủ so với ước vọng ...
Việt Nam - 'ngôi sao đang lên', tỏa sáng với vai trò dẫn dắt ASEAN

Việt Nam - 'ngôi sao đang lên', tỏa sáng với vai trò dẫn dắt ASEAN

Báo The ASEAN Post mới đây có bài viết đánh giá cao vai trò của Việt Nam trên cương vị Chủ tịch ASEAN 2020.
Cố vấn Nhà nước Myanmar gửi điện thăm hỏi về tình hình lũ lụt và sạt lở đất ở miền Trung Việt Nam

Cố vấn Nhà nước Myanmar gửi điện thăm hỏi về tình hình lũ lụt và sạt lở đất ở miền Trung Việt Nam

Cố vấn Nhà nước Myanmar Aung San Suu Kyi gửi điện thăm hỏi tới Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khi được tin lũ lụt và sạt lở đất ở miền ...
Ô nhiễm không khí - thủ phạm của gần 500.000 trẻ sơ sinh tử vong trong năm 2019

Ô nhiễm không khí - thủ phạm của gần 500.000 trẻ sơ sinh tử vong trong năm 2019

Theo báo cáo Tình trạng Không khí toàn cầu năm 2020, 476.000 trẻ sơ sinh trên thế giới tử vong do ô nhiễm không khí trong năm qua.
Diễn biến thị trường chứng khoán ngày 21/10: Cả phiên tăng điểm, cuối phiên ngập sắc đỏ

Diễn biến thị trường chứng khoán ngày 21/10: Cả phiên tăng điểm, cuối phiên ngập sắc đỏ

Thị trường chứng khoán ngày 21/10 tăng điểm, có lực hút cầu nhưng tăng chậm giữa phiên sáng. Phiên chiều đi ngang, rung lắc nhẹ, áp lực bán tăng dần.
Trở về sau chuyến đi thiện nguyện ở miền Trung, Thủy Tiên được fan chào đón ở sân bay bằng cần câu

Trở về sau chuyến đi thiện nguyện ở miền Trung, Thủy Tiên được fan chào đón ở sân bay bằng cần câu

Thủy Tiên làm thiện nguyện không thông qua tổ chức, đoàn thể mà trực tiếp đến những địa điểm khó khăn, tận tay trao quà cho người dân.
XSMB 22/10 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 22/10/2020 - dự đoán XSMB 23/10

XSMB 22/10 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 22/10/2020 - dự đoán XSMB 23/10

XSMB 22/10. SXMB. KQXSMB. Trực tiếp kết quả xổ số kiến thiết miền Bắc hôm nay ngày 22 tháng 10 năm 2020. KQSXMB.
Covid-19 ở Việt Nam chiều 21/10: 3 ca mắc mới, trong đó có bé 8 tháng tuổi, gần 14.000 người cách ly

Covid-19 ở Việt Nam chiều 21/10: 3 ca mắc mới, trong đó có bé 8 tháng tuổi, gần 14.000 người cách ly

Tính đến nay, Việt Nam ghi nhận thêm 3 ca mắc mới Covid-19, đều được cách ly ngay khi nhập cảnh.
Tin thế giới 21/10: Nhật Bản nói về Biển Đông; Mỹ tung 'củ cà rốt' quyến rũ Brazil từ bỏ Trung Quốc; EU chờ 'phát bóng cuối cùng' từ Anh

Tin thế giới 21/10: Nhật Bản nói về Biển Đông; Mỹ tung 'củ cà rốt' quyến rũ Brazil từ bỏ Trung Quốc; EU chờ 'phát bóng cuối cùng' từ Anh

Biển Đông, quan hệ Nga-Mỹ-Trung Quốc, Ukraine hành động ở Biển Đen, bầu cử Mỹ 2020, tình hình Iran và Brexit là một số tin thế giới nổi bật.
Bộ Quốc phòng Mỹ: Các hiệp định hòa bình ở Trung Đông là 'thành công vĩ đại' của ông Trump

Bộ Quốc phòng Mỹ: Các hiệp định hòa bình ở Trung Đông là 'thành công vĩ đại' của ông Trump

Theo Lầu Năm Góc, các thỏa thuận bình thường hóa quan hệ giữa UAE và Bahrain với Israel ở Trung Đông là 'thành công vĩ đại' của Tổng thống Trump.
Lầu Năm Góc: Sẵn sàng chuẩn bị tình huống xấu nhất, Mỹ xác định cạnh tranh quyết liệt với Nga và Trung Quốc

Lầu Năm Góc: Sẵn sàng chuẩn bị tình huống xấu nhất, Mỹ xác định cạnh tranh quyết liệt với Nga và Trung Quốc

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ cho rằng, nước này và các đồng minh phải cạnh tranh quyết liệt với Nga và Trung Quốc ở khắp mọi nơi trên thế giới.
Xung đột Armenia-Azerbaijan: Nga 'đôn đáo', Yerevan nói 'không cần kéo Moscow vào cuộc'

Xung đột Armenia-Azerbaijan: Nga 'đôn đáo', Yerevan nói 'không cần kéo Moscow vào cuộc'

Yerevan cho rằng, không cần phải kéo Nga vào trong xung đột Armenia-Azerbaijan ở khu vực tranh chấp Nagorno-Karabakh.
Căng thẳng chính trị tại Thái Lan: Lắng nghe để thấu hiểu

Căng thẳng chính trị tại Thái Lan: Lắng nghe để thấu hiểu

Chính phủ Thái Lan đang tìm kiếm một giải pháp hòa bình, hiệu quả và bền vững nhằm giải quyết triệt để tình trạng căng thẳng hiện nay.
Bình thường hóa quan hệ với Israel: Sau Bahrain phải chăng sẽ là Sudan?

Bình thường hóa quan hệ với Israel: Sau Bahrain phải chăng sẽ là Sudan?

Sudan có thể theo bước Bahrain trở thành quốc gia tiếp theo bình thường hóa quan hệ với Israel trong năm nay, với sự tác động và thỏa thuận trao đổi với Mỹ.
Thủ tướng New Zealand tái đắc cử: Ba điểm nhấn đặc biệt

Thủ tướng New Zealand tái đắc cử: Ba điểm nhấn đặc biệt

Chiến thắng áp đảo của Công đảng New Zealand trong cuộc bỏ phiếu ngày 17/10 cho thấy nỗ lực của nữ Thủ tướng Jacinda Ardern đã đơm hoa kết trái.
Triều Tiên với tên lửa xuyên lục địa mới: Thông điệp từ hình ảnh

Triều Tiên với tên lửa xuyên lục địa mới: Thông điệp từ hình ảnh

Hình ảnh loại tên lửa đạn đạo mới của Triều Tiên vừa trình diễn mang thông điệp gì mà quốc gia này muốn nói với thế giới bên ngoài? Bình luận của TG&VN.
Thủ tướng New Zealand Jacinda Ardern: Thành công chống dịch Covid-19 chưa đủ cho một khởi đầu mới

Thủ tướng New Zealand Jacinda Ardern: Thành công chống dịch Covid-19 chưa đủ cho một khởi đầu mới

Nhiệm kỳ 2 của Thủ tướng New Zealand Jacinda Ardern sẽ không dễ dàng khi thành công trong xử lý đại dịch Covid-19 là chưa đủ so với ước vọng của người dân.
Cảnh giác với Trung Quốc, Ấn Độ siết chặt việc ký kết các MoU giáo dục

Cảnh giác với Trung Quốc, Ấn Độ siết chặt việc ký kết các MoU giáo dục

Ấn Độ đang xem xét quy định bắt buộc các trường đại học phải xin phép chính phủ trước khi ký kết bất kỳ MoU nào với các nước láng giềng.
Bầu cử Mỹ 2020: Ai chiến thắng và nỗi lo của châu Á

Bầu cử Mỹ 2020: Ai chiến thắng và nỗi lo của châu Á

Châu Á gần đây khá căng thẳng với cạnh tranh Mỹ-Trung, nhiều người kỳ vọng cuộc bầu cử Mỹ 2020 sẽ làm giảm nhiệt tại khu vực.
Truyền thông Nhật Bản thông tin đậm nét về chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Suga Yoshihide

Truyền thông Nhật Bản thông tin đậm nét về chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Suga Yoshihide

Trong các ngày 19 và 20/10, truyền thông Nhật Bản đã liên tục phản ánh về chuyến công du Việt Nam của Thủ tướng Suga Yoshihide.
Phiên bản di động