Al-Qaeda: Nhóm khủng bố học được bí mật 'trường tồn' với thời gian?

Khánh Vy
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Nhờ khả năng linh hoạt, biết cách thay đổi theo thời thế, sau 33 năm, tổ chức khủng bố al-Qaeda, kẻ đứng sau vụ khủng bố 11/9 vẫn chưa bị tiêu diệt hoàn toàn.

Khi 19 tên không tặc tiến hành kế hoạch khủng bố ngày 11/9/2001, cướp đi sinh mạng của 2.977 người, phá hủy tòa tháp đôi và tấn công Lầu Năm Góc, thế giới đã chứng kiến vụ tấn công đẫm máu nhất trong lịch sử.

Kể từ đó, những khái niệm như khủng bố, Hồi giáo cực đoan, thánh chiến, và cả những cái tên như al-Qaeda hay Osama bin Laden chính thức được biết đến một cách rộng rãi trên quy mô toàn cầu.

Thủ lĩnh al-Qaeda Osama bin Laden. Ảnh: AP
Thủ lĩnh al-Qaeda Osama bin Laden. (Nguồn: AP)

Nguồn gốc của al-Qaeda

Trước khi Trung tâm Thương mại Thế giới và một phần của Lầu Năm Góc sụp đổ, rất ít người Mỹ đã từng nghe đến cái tên al-Qaeda.

Trên thực tế, al-Qaeda xuất hiện từ cuối những năm 1980 và được biết đến là một mạng lưới khủng bố quốc tế, thành lập bởi Osama bin Laden. Đây là một tổ chức gồm tập hợp những người Hồi giáo dòng Sunni với hệ tư tưởng dựa trên những yếu tố mang tính cực đoan. Mạng lưới này được dẫn dắt với lý tưởng chống lại sự hiện diện của nước ngoài, cụ thể là Mỹ, tại các vùng đất thiêng liêng của đạo Hồi.

Theo các chuyên gia, sự phản đối dữ dội của mạng lưới khủng bố Al-Qaeda đối với Mỹ xuất phát từ sự ủng hộ của Mỹ dành cho các chính phủ Israel, Arab Saudi, Ai Cập,…

Trong bối cảnh đó, năm 1998, bin Laden tuyên bố một cuộc thánh chiến chống lại nước Mỹ, hạ lệnh cho người Hồi giáo giết người Mỹ, bao gồm cả thường dân tại bất kỳ đâu trên thế giới, biến nước Mỹ trở thành mục tiêu trung tâm của chiến dịch này.

Để thực hiện mục tiêu đó, dưới sự bảo vệ của Taliban, Osama bin Laden trở về Afghanistan và huấn luyện quân sự cho hàng nghìn chiến binh Hồi giáo nổi dậy.

Trước sự kiện 11/9, tổ chức al-Qaeda từng dính líu tới rất nhiều các vụ đánh bom khác nhau tại Yemen, Tanzania, Kenya và Trung tâm Tài chính Thế giới tại New York năm 1993.

Kể từ sau vụ tấn công 11/9, các cuộc chiến chống khủng bố trên quy mô quốc tế khiến nguồn lực của Al-Qaeda suy giảm đáng kể. Nhiều cựu thủ lĩnh của al-Qaeda bị bắt hoặc bị giết, một số khác trốn sang Pakistan hoặc Iran.

Tuy nhiên, số lượng các vụ đánh bom được thực hiện bởi al-Qaeda hoặc bởi các nhóm khủng bố nhỏ lẻ khác vẫn ngày càng tăng. Chúng thường được tổ chức nhằm vào các thành phố tại châu Âu như Madrid (2004), London (2005) hay Paris (2015).

Thời kì hậu Osama bin Laden

Sau sự kiện 11/9, bin Laden đứng đầu danh sách 10 nhân vật bị Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) truy lùng trên toàn thế giới. Chiến dịch truy lùng trùm khủng bố của Mỹ vô cùng vất vả và kéo dài cả thập kỷ. Bin Laden được cho là ẩn náu tại khu vực các bộ tộc hẻo lánh, nằm giữa biên giới hiểm trở Afghanistan-Pakistan, khiến lực lượng đặc nhiệm Mỹ không ít lần bắt hụt.

Cho tới đêm 1/5/2011, Tổng thống Barack Obama tuyên bố với toàn thể người dân Mỹ rằng trùm khủng bố Osama bin Laden đã bị các lực lượng Mỹ tiêu diệt, "công lý đã được thực thi".

Kể từ đó, hệ thống tài chính của al-Qaeda và nhóm vũ trang mới thực sự gặp nhiều khó khăn trong việc duy trì hoạt động ở vùng núi biên giới giữa Pakistan và Afghanistan. Sự cạnh tranh gắt gao giữa các tổ chức khủng bố khác nhau cũng gây ra một áp lực lớn lên mạng lưới này.

Osama bin Laden và Ayman al-Zawahiri trong một lần cùng xuất hiện. (Nguồn: Reuters)
Osama bin Laden và Ayman al-Zawahiri trong một lần cùng xuất hiện. (Nguồn: Reuters)

Nhưng sau đó, al-Qaeda đã cho thấy sự trỗi dậy mạnh mẽ của mình, với sự xuất hiện của thủ lĩnh mới Sheikh Ayman al-Zawahiri. Tuy rằng nhân vật lãnh đạo mới không được yêu thích trong al-Qaeda nói riêng và phong trào thánh chiến nói chung, nhưng al-Zawahiri đã ngay lập tức thể hiện một tài năng chiến lược tài tình nhờ khả năng học hỏi từ những kinh nghiệm trong quá khứ.

Al-Qaeda mới đã không coi kẻ thù ở xa, tức các nước phương Tây, là ưu tiên nữa, một phần vì những cuộc tấn công như vậy sẽ tốn rất nhiều nguồn lực và gây ra các phản ứng tiêu cực, khiến nhóm lại một lần nữa rơi vào tầm ngắm và dễ bị tiêu diệt hoàn toàn. Al-Zawahiri đã điều hướng tổ chức này ra khỏi học thuyết “chỉ có thánh chiến” và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng mối quan hệ với các cộng đồng Hồi giáo.

Nếu al-Qaeda có thể cung cấp bảo đảm về an ninh, thậm chí là quản trị, thì tổ chức này có thể có thêm sự hỗ trợ và mở rộng phạm vi hoạt động của mình. Chiến lược mới đã sớm mang lại kết quả, tổ chức này đã thiết lập một mạng lưới gồm các chi nhánh tại rất nhiều nơi trên thế giới. Không chỉ dừng lại ở Afghanistan, Pakistan, mạng lưới của nhóm đã vươn tới Syria, Iraq, Yemen, châu Phi, và cả khu vực Nam Á.

Thậm chí, một nhánh của al-Qaeda tại Iraq đã tự tách ra để trở thành “Nhà nước Hồi giáo ở Iraq và vùng Cận Ðông" (ISIL), hay còn được biết đến với tên gọi “Tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng”. Tuy nhiên, IS đã bất bình với khả năng lãnh đạo và học thuyết của al-Zawahiri, nên đã tuyệt giao quan hệ với al-Qaeda và mang đến biết bao đau thương cho thế giới.

Cuộc chiến còn dang dở

Chiến thắng nhanh chóng đến kinh ngạc của các tay súng Taliban chắc chắn sẽ tạo ra cú hích to lớn cho các phần tử Hồi giáo cực đoan ở khắp mọi nơi, bất kể là al-Qaeda, Nhà nước Hồi giáo (IS), các chiến binh ở Mozambique và Syria, hay các phần tử thánh chiến đang âm mưu hành động ở Birmingham hoặc Manila.

Trong tháng 6, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc có đưa ra báo cáo đánh giá các lãnh đạo cấp cao của Al-Qaeda vẫn hiện diện tại Afghanistan cùng hàng trăm tay súng. Báo cáo nhận định rằng Taliban vẫn khá thân thiết với al-Qaeda dựa trên lịch sử cùng chia sẻ khó khăn và chung hệ tư tưởng.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin cũng cảnh báo, nhóm khủng bố cực đoan al-Qaeda từng sử dụng Afghanistan làm cơ sở tấn công Mỹ 20 năm trước đây sẽ có thể tìm cách trỗi dậy sau khi Mỹ rút quân và Taliban nắm quyền kiểm soát ở nước này.

Theo một thỏa thuận đạt được với chính quyền cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump vào năm ngoái, Taliban sẽ không cho phép các chiến binh al-Qaeda sử dụng lãnh thổ Afghanistan để tấn công Mỹ. Tuy nhiên trên thực tế, rất khó để đánh giá việc Taliban sẽ tôn trọng cam kết này đến mức nào.

Bên cạnh đó, cách xa Afghanistan gần 3200 km, al-Qaeda vẫn đang lợi dụng cuộc nội chiến hỗn loạn ở Yemen nhằm lên kế hoạch và thực hiện các cuộc tấn công nhằm vào người Mỹ và đồng minh mà không hề bị trừng phạt.

Như vậy, mặc cho những nỗ lực chống khủng bố toàn cầu, các phần tử cực đoan vẫn tồn tại tại nhiều khu vực trên thế giới. Thật khó để khẳng định rằng thế giới chúng ta đang sống đã trở nên an toàn hơn so với thế giới của 20 năm trước. Vì vậy, thế giới vẫn cần sẵn sàng cho một cuộc chiến trường kỳ.

Nhờ khả năng linh hoạt, biết cách thay đổi theo thời thế, do vậy sau 33 năm, al-Qaeda dù đã suy yếu rất nhiều so với khi thực hiện vụ khủng bố ngày 11/9 nhưng đến nay, tổ chức này vẫn đứng vững.

Thủ lĩnh al-Zawahiri hoặc đang rất ốm yếu, hoặc có thể đã chết, nhưng không ai biết được liệu thế hệ lãnh đạo sau này là ai và sẽ làm những gì. Nhưng lịch sử cho thấy rằng, để thực sự xóa sổ được al-Qaeda sẽ là một bài toán vô cùng khó khăn.

20 năm sau sự kiện ngày 11/9, Tổng thống Mỹ Joe Biden gửi thông điệp kêu gọi đoàn kết dân tộc

20 năm sau sự kiện ngày 11/9, Tổng thống Mỹ Joe Biden gửi thông điệp kêu gọi đoàn kết dân tộc

Tổng thống Mỹ Joe Biden vừa có phát biểu đánh dấu 20 năm vụ tấn công khủng bố ngày 11/9/2001 nhằm vào tòa tháp đôi ...

Sự kiện 11/9: Hai mươi năm nhìn lại

Sự kiện 11/9: Hai mươi năm nhìn lại

Ngày 11/9/2001, Mỹ trở thành nạn nhân của một loạt vụ khủng bố kinh hoàng và đẫm máu nhất lịch sử nhân loại. 20 năm ...

(tổng hợp)

Đọc thêm

ChatGPT không thông minh như bạn nghĩ

ChatGPT không thông minh như bạn nghĩ

Baoquocte.vn. ChatGPT đang là từ khóa công nghệ hot nhất hiện nay. Vậy ChatGPT là gì và nó có thông minh như bạn nghĩ?
Thủ tướng Phạm Minh Chính sẽ thăm chính thức Singapore và Brunei

Thủ tướng Phạm Minh Chính sẽ thăm chính thức Singapore và Brunei

Baoquocte.vn. Thông cáo báo chí của Bộ Ngoại giao.
Lịch âm 6/2, xem âm lịch hôm nay thứ 2 ngày 6/2/2023 là ngày tốt hay xấu? Lịch vạn niên 6/2/2023

Lịch âm 6/2, xem âm lịch hôm nay thứ 2 ngày 6/2/2023 là ngày tốt hay xấu? Lịch vạn niên 6/2/2023

Baoquocte.vn. Lịch âm 6/2 - lịch âm hôm nay 6/2 - Xem âm lịch hôm nay 6/2/2023 - Lịch vạn niên 6/2/2023. Ngày âm hôm nay tốt hay xấu? Hôm nay ...
Dấu hiệu nhận biết và phòng tránh nhiễm khuẩn đường hô hấp trên ở trẻ em

Dấu hiệu nhận biết và phòng tránh nhiễm khuẩn đường hô hấp trên ở trẻ em

Baoquocte.vn. Bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp trên ở trẻ em thường xảy ra vào thời điểm giao mùa, độ ẩm trong không khí giảm thấp.
Giải pool vô địch thế giới 2023: Quốc Hoàng gây sốc thắng ngược tay cơ đương kim vô địch thế giới Shane Van Boening

Giải pool vô địch thế giới 2023: Quốc Hoàng gây sốc thắng ngược tay cơ đương kim vô địch thế giới Shane Van Boening

Baoquocte.vn. Ở vòng 1/8 giải pool vô địch thế giới 2023 diễn ra ở Kielce (Ba Lan), Dương Quốc Hoàng gây sốc khi đánh bại đương kim vô địch Shane Van ...
Lý do Hạ viện Thụy Sỹ phản đối trả lại xe tăng Leopard cho Đức; nhận vũ khí phương Tây, Ukraine nhất trí một 'giao kèo'

Lý do Hạ viện Thụy Sỹ phản đối trả lại xe tăng Leopard cho Đức; nhận vũ khí phương Tây, Ukraine nhất trí một 'giao kèo'

Baoquocte.vn. Hạ viện Thụy Sỹ phản đối việc trả lại 30 xe tăng Leopard 87 đã ngừng hoạt động cho Đức, do các xe tăng này vẫn cần thiết đối với ...
Lý do Hạ viện Thụy Sỹ phản đối trả lại xe tăng Leopard cho Đức; nhận vũ khí phương Tây, Ukraine nhất trí một 'giao kèo'

Lý do Hạ viện Thụy Sỹ phản đối trả lại xe tăng Leopard cho Đức; nhận vũ khí phương Tây, Ukraine nhất trí một 'giao kèo'

Baoquocte.vn. Hạ viện Thụy Sỹ phản đối việc trả lại 30 xe tăng Leopard 87 đã ngừng hoạt động cho Đức, do các xe tăng này vẫn cần thiết đối với quân đội.
Ba Lan: Chuyến thăm Warsaw của Tổng thống Mỹ Biden ‘sẽ sớm diễn ra’

Ba Lan: Chuyến thăm Warsaw của Tổng thống Mỹ Biden ‘sẽ sớm diễn ra’

Baoquocte.vn. Ông Marcin Przydacz, Cố vấn về chính sách đối ngoại của Tổng thống Ba Lan, cho biết, Tổng thống Mỹ Joe Biden sẽ thăm quốc gia Trung Âu này.
Quan chức Hungary: Có 2 điểm thực sự nghiêm trọng trong nghị quyết của EP liên quan xung đột Nga-Ukraine

Quan chức Hungary: Có 2 điểm thực sự nghiêm trọng trong nghị quyết của EP liên quan xung đột Nga-Ukraine

Baoquocte.vn. Hungary cho rằng, một lệnh cấm vận Nga hoàn toàn sẽ khiến giá cả tăng thêm, tiếp tục làm căng thẳng tình trạng lạm phát.
Ai Cập chính thức lên tiếng về tin đồn bán Kênh đào Suez theo hợp đồng 99 năm

Ai Cập chính thức lên tiếng về tin đồn bán Kênh đào Suez theo hợp đồng 99 năm

Baoquocte.vn. Kênh đào Suez hiện là đối tượng của các chiến dịch, tin đồn dối trá nhằm gây ảnh hưởng đến cảm xúc của người dân Ai Cập.
Mỹ dùng máy bay chiến đấu F-22 bắn tên lửa hạ khinh khí cầu ‘bay lạc’ của Trung Quốc

Mỹ dùng máy bay chiến đấu F-22 bắn tên lửa hạ khinh khí cầu ‘bay lạc’ của Trung Quốc

Baoquocte.vn. Khinh khí cầu của Trung Quốc - đi ngang qua không phận Mỹ từ ngày 2/2 đã bị máy bay chiến đấu bắn hạ ngoài khơi Carolina, trên Đại Tây Dương.
Tình hình Ukraine: Anh huấn luyện binh sĩ Kiev sử dụng xe tăng Challenger; Nga nói sẽ đạt mục tiêu chiến dịch, phương Tây sớm thất vọng

Tình hình Ukraine: Anh huấn luyện binh sĩ Kiev sử dụng xe tăng Challenger; Nga nói sẽ đạt mục tiêu chiến dịch, phương Tây sớm thất vọng

Baoquocte.vn. Tổng thống Ukraine Zelensky điện đàm với Thủ tướng Anh Sunak để thảo luận về việc 'mở rộng hơn nữa các năng lực' của quân đội quốc gia Đông Âu.
NATO nỗ lực ‘mời gọi’ Nhật Bản và Hàn Quốc

NATO nỗ lực ‘mời gọi’ Nhật Bản và Hàn Quốc

Baoquocte.vn. Chuyến thăm Hàn Quốc và Nhật Bản của Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg diễn ra trong bối cảnh xung đột Nga-Ukraine vẫn diễn biến phức tạp.
Thủ tướng Malaysia thăm Singapore: Xung lực mới cho quan hệ láng giềng

Thủ tướng Malaysia thăm Singapore: Xung lực mới cho quan hệ láng giềng

Baoquocte.vn. Chuyến thăm chính thức Singapore của Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim ngày 30/1 sẽ là cú hích quan trọng cho mối quan hệ láng giềng đặc biệt này.
Nhiệm vụ ‘khó nhằn’ của Thụy Điển

Nhiệm vụ ‘khó nhằn’ của Thụy Điển

Baoquocte.vn. Trong bối cảnh EU đang trải qua quãng thời gian khó khăn chưa từng có, cương vị Chủ tịch Hội đồng EU hẳn sẽ là ‘chiếc ghế nóng’ với Thụy Điển. Báo TG&VN bình luận.
Có gì trong Chiến lược an ninh quốc gia Nhật Bản?

Có gì trong Chiến lược an ninh quốc gia Nhật Bản?

Baoquocte.vn. Chiến lược an ninh quốc gia vạch ra tầm nhìn của Nhật Bản trong bảo đảm an ninh trước những biến động nhanh, phức tạp và khó lường.
Lời hứa của Mỹ tại châu Phi

Lời hứa của Mỹ tại châu Phi

Baoquocte.vn. Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-châu Phi cho thấy nỗ lực của Mỹ trong tìm kiếm lại chỗ đứng tại lục địa này.
Tổng thống Israel thăm Bahrain và UAE: Không chỉ là chuyến thăm lịch sử

Tổng thống Israel thăm Bahrain và UAE: Không chỉ là chuyến thăm lịch sử

Baoquocte.vn. Chuyến thăm của Tổng thống Israel Isaac Herzog tới UAE và Bahrain sẽ góp phần trấn an các đối tác vùng Vịnh vừa bình thường hóa quan hệ với nước này.
Sáng kiến IPEF: Xu hướng liên kết kinh tế mới

Sáng kiến IPEF: Xu hướng liên kết kinh tế mới

Baoquocte.vn. Sáng kiến IPEF cho thấy nỗ lực của chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden trong mở rộng vai trò hợp tác kinh tế tại khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
Thỏa thuận lịch sử về đa dạng sinh học

Thỏa thuận lịch sử về đa dạng sinh học

Baoquocte.vn. Gần 190 quốc gia trên thế giới đã nhất trí về một thỏa thuận mang tính lịch sử trong lĩnh vực bảo vệ đa dạng sinh học.
Việt Nam nỗ lực thực thi UNCLOS và thực hiện SDG 14 (Kỳ II)

Việt Nam nỗ lực thực thi UNCLOS và thực hiện SDG 14 (Kỳ II)

Baoquocte.vn. Là thành viên của UNCLOS 1982, Việt Nam luôn đề cao, thúc đẩy thực thi Công ước, xem đây là văn kiện quan trọng trong quản trị biển và đại dương.
UNCLOS - Khuôn khổ pháp lý toàn diện, điều chỉnh mọi hoạt động trên biển [Kỳ I]

UNCLOS - Khuôn khổ pháp lý toàn diện, điều chỉnh mọi hoạt động trên biển [Kỳ I]

Baoquocte.vn. Không hề phóng đại khi nói rằng UNCLOS vượt trước thời đại trong việc thực hiện các Mục tiêu phát triển bền vững.
Nô lệ hiện đại đang gia tăng

Nô lệ hiện đại đang gia tăng

Baoquocte.vn. Theo báo cáo của ILO và IOM, khoảng 50 triệu người trên khắp thế giới đang 'mắc kẹt' trong tình trạng lao động hoặc hôn nhân cưỡng bức.
Dấu ấn Việt Nam tại Cộng đồng Pháp ngữ

Dấu ấn Việt Nam tại Cộng đồng Pháp ngữ

Baoquocte.vn. Việt Nam có nhiều đóng góp thực chất, hiệu quả vào Cộng đồng Pháp ngữ và các thể chế liên quan.
Lệnh cấm vận dầu Nga của phương Tây đang ‘đuối sức’?

Lệnh cấm vận dầu Nga của phương Tây đang ‘đuối sức’?

Baoquocte.vn. The Economist (Anh) cho rằng, các đợt cấm vận mới của phương Tây đối với dầu mỏ Nga vào ngày 5/2 sẽ không thể gây áp lực với Moscow.
Quan hệ Mỹ-Trung chưa thể ‘tan băng’ vì vụ khinh khí cầu

Quan hệ Mỹ-Trung chưa thể ‘tan băng’ vì vụ khinh khí cầu

Baoquocte.vn. Việc khinh khí cầu Trung Quốc xuất hiện trên bầu trời Mỹ đã khiến triển vọng 'hâm nóng' quan hệ Mỹ-Trung thêm phần u ám.
Tổng thư ký NATO thăm Hàn Quốc: Chuyến 'đi xa' nhiều mục đích

Tổng thư ký NATO thăm Hàn Quốc: Chuyến 'đi xa' nhiều mục đích

Baoquocte.vn. Chuyến thăm Hàn Quốc của Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg mang thông điệp 'kết thân' với Seoul vì những mục tiêu an ninh chung.
Ngoại trưởng Mỹ công du Trung Đông: Chuyến đi 'xoa dịu' những bất đồng

Ngoại trưởng Mỹ công du Trung Đông: Chuyến đi 'xoa dịu' những bất đồng

Baoquocte.vn. Chuyến công du của Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken đến Trung Đông lần này nhằm hạ nhiệt căng thẳng giữa Israel và Palestine.
Chuyên gia dự báo thế giới 2023: Một gam màu xám?

Chuyên gia dự báo thế giới 2023: Một gam màu xám?

Baoquocte.vn. Chủ tịch Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ Richard Haass cho rằng năm 2023 nhiều vấn đề nhức nhối của thế giới vẫn chưa thể tìm ra 'lối thoát'.
Bán đảo Triều Tiên: Chuyên gia chỉ ra điểm yếu trong 'nước cờ' của Seoul, một 'chiếc ô hạt nhân' có cứu được cục diện?

Bán đảo Triều Tiên: Chuyên gia chỉ ra điểm yếu trong 'nước cờ' của Seoul, một 'chiếc ô hạt nhân' có cứu được cục diện?

Baoquocte.vn. Tình hình bán đảo Triều Tiên đang gia tăng căng thẳng, Hàn Quốc liệu đã đi đúng hướng để tránh bất đồng leo thang?
Phiên bản di động