Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ thăm Philippines: Phía sau một thỏa thuận là....

Vũ Đăng Minh
Mấu chốt trong chuyến thăm Philippines của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin được tháo gỡ là "điềm lành" được báo trước? Báo Thế giới & Việt Nam bình luận.
Theo dõi Baoquocte.vn trên

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin lĩnh trọng trách trong chuyến công cán đầu tiên ở Đông Nam Á, khẳng định Mỹ “không làm ngơ, không xem nhẹ” các đồng minh, đối tác ở khu vực. Nếu ở Singapore, Việt Nam là những tín hiệu khả quan, thì với Philippines là sự đan xen giữa hy vọng và lo lắng.

Khi điều lo lắng không xảy ra, dư luận lại dấy lên câu hỏi: bất ngờ hay không bất ngờ?

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin và Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Delfin Lorenzana  sau cuộc gặp song phương tại Camp Aguinaldo, Quezon City, Metro Manila ngày 30/7. (Nguồn: Reuters)
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin và Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Delfin Lorenzana sau cuộc gặp song phương ngày 30/7. (Nguồn: Reuters)

Bất ngờ

Bất ngờ, trước hết bởi ý nghĩa, tầm quan trọng của Thỏa thuận các lực lượng viếng thăm (VFA), ký kết năm 1998. VFA tạo khung khổ pháp lý cho hàng ngàn binh sĩ Mỹ đến Philippines, tham gia các cuộc diễn tập thường niên và các hoạt động nhân đạo khác.

VFA quy định điều kiện tập trận chung, quân đội Mỹ hiện diện ở Philippines, không phải chấp hành yêu cầu về hộ chiếu, thị thực và duy trì quyền xét xử các hành vi vi phạm pháp luật của binh sĩ Hoa Kỳ, trừ một số trường hợp đặc biệt…

VFA liên quan chặt chẽ đến việc thực thi Hiệp ước phòng thủ chung (MDT) ký từ năm 1951 - chỉ dấu quan trọng của quan hệ đồng minh giữa Mỹ và Philippines. VFA càng có ý nghĩa chiến lược trước sự đối đầu căng thẳng Mỹ-Trung Quốc.

Hủy bỏ VFA có thể xem là biểu tượng cho chính sách “xoay trục” sang Trung Quốc của Manila. Đồng minh lâu đời còn hành xử vậy, có khác nào nói Mỹ thất bại trong việc củng cố, tăng cường quan hệ liên kết ở khu vực, nhằm đối trọng với Trung Quốc.

Thuyết phục Tổng thống Rodrigo Duterte khôi phục VFA là “cái đinh” trong chuyến thăm của Bộ trưởng Lloyd Austin. Món đồ giá trị càng lớn thì càng bất ngờ khi nhận được.

Bất ngờ đến từ chính cách hành xử của Tổng thống Rodrigo Duterte. Ông Duterte đã hơn một lần tuyên bố tách khỏi Mỹ cả về quân sự và kinh tế; 3 lần quyết định “đóng băng” VFA rồi lại tạm dừng thực hiện.

Chính Mỹ đã phải thừa nhận “cửa ngõ ra vào (khu vực) của Mỹ đang bị đe dọa nghiêm trọng”.

Vậy nên, quyết định của Tổng thống Rodrigo Dudeter khôi phục hoàn toàn VFA là món quà giá trị, thành công có thể “cầm nắm” được trong chuyến thăm Philippines của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ. Bộ trưởng Lloyd Austin thở phào, “trút được gánh nặng”.

Người đứng đầu Lầu Năm Góc hào hứng tuyên bố “điều này mang lại sự chắc chắn cho chúng tôi trong tương lai. 2 bên có thể lên kế hoạch trước 1 cách dài hạn”.

Vậy nên, không bất ngờ mới là lạ.

Nhiều học giả quốc tế cũng bất ngờ, bởi những dự báo bi quan trước chuyến thăm Philippines của Bộ trưởng Lloyd Austin. Và lại càng bất ngờ khi việc đại sự được quyết định chỉ trong vòng “một nốt nhạc” (cuộc gặp giữa Tổng thống Rodrigo Dudeter với Bộ trưởng Lloyd Austin kéo dài 1 giờ 15 phút tối 29/7).

Ngay đến người nhà, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Delfin Lorenzana cũng phải thốt lên: không rõ vì sao Tổng thống Rodrigo Dudeter lại đảo ngược quyết định trước đó của mình!

Và không bất ngờ

Trước chuyến thăm, Mỹ đã có nhiều hành động để thuyết phục Tổng thống Philippines. Hai bên thỏa thuận tập trận chung kéo dài 2 tuần, từ ngày 12/4. Ngày 24/6, Bộ Ngoại giao Mỹ phê chuẩn 3 gói hợp đồng bán máy bay tiêm kích và tên lửa cho Philippines trị giá 2,5 tỷ USD…

Sự không bất ngờ cũng đến từ cách ứng xử sáng “nắng chiều mưa” của Tổng thống Rodrigo Dudeter. Ông tuyên bố hủy Thỏa thuận, rồi lại tạm dừng, 3 lần chỉ trong chưa đầy 1 năm.

Với lý do không mấy thuyết phục, phản đối Mỹ không cấp thị thực cho 1 nghị sĩ thân tín với Tổng thống. Hay Tổng thống Rodrigo Dudeter đe dọa hủy thỏa thuận nếu Mỹ không cung cấp vaccine Covid-19!...

Thỏa thuận là công cụ để Tổng thống Rodrigo Dudeter “mặc cả” với cả Trung Quốc lẫn Mỹ. VFA được xem như “cái phao” cho Philippines, nhất là trong tình trạng Trung Quốc gia tăng hành động cứng rắn ở Biển Đông. Vì vậy, Tổng thống Rodrigo Dudeter không dại gì từ bỏ một công cụ có giá trị như vậy.

Hủy hay khôi phục cũng là một cách “làm giá”!

Chỉ còn gần 1 năm trong nhiệm kỳ. Tổng thống Rodrigo Dudeter cố gắng ghi điểm để hy vọng đắc cử Phó Tổng thống trong kỳ bầu cử 2022. Vậy nên, ông không thể không cân nhắc lời cảnh báo, nhất là từ quân đội: đừng bỏ mất gói viện trợ an ninh trị giá 550 triệu USD/năm và các hỗ trợ tình báo, nhân đạo của Mỹ, làm phai nhạt quan hệ kinh tế song phương…

Hãy nghe lời giải thích của người phát ngôn Tổng thống Philippines, Harry Roque: dựa trên việc duy trì lợi ích chiến lược cốt lõi của Philippines… và sự rõ ràng trong quan điểm của Mỹ đối với các nhiệm vụ và cam kết của nước này (Mỹ) theo MDT.

Vậy là rõ, Tổng thống Philippines đưa ra các điều kiện. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ khẳng định rõ hơn cam kết. Khi điều kiện được trao đổi, tính toán được thỏa mãn, thì khôi phục VFA là chuyện có thể hiểu được.

Cuộc gặp giữa Tổng thống Philippines Rodrigo Dudeter với Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin kéo dài 1 giờ 15 phút tối 29/7. (Nguồn: Reuters)
Cuộc gặp giữa Tổng thống Philippines Rodrigo Dudeter với Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin kéo dài 1 giờ 15 phút tối 29/7. (Nguồn: Reuters)

Liệu có bền vững

Câu hỏi của dư luận cũng không bất ngờ. Bởi VFA phụ thuộc vào nhiều yếu tố.

Thứ nhất, là hành động của Mỹ. Kiểu phản ứng nửa vời, nặng về tuyên bố trước các hành động cứng rắn của Trung Quốc ở bãi Scarborough, ở Biển Đông… thời gian qua, sẽ khó tạo tin tưởng cho đồng minh, đối tác.

Thứ hai, tùy thuộc vào chính sách và hành động của Bắc Kinh đối với ASEAN, Biển Đông. Nếu Bắc Kinh tiếp tục chính sách “củ cà rốt” và “cây gậy” khôn khéo hơn, Philippines sẽ khó thoát vòng ảnh hưởng của Trung Quốc.

Nhưng nếu Trung Quốc cứ hành động cứng rắn, bất chấp phản ứng của dư luận khu vực, thì càng đẩy Philippines tìm phao cứu sinh từ bên ngoài, nhất là Mỹ.

Thứ ba, quyết định nhất vẫn là quan điểm của chính phủ Philippines sau cuộc bầu cử năm 2022. Di sản của chính quyền đương nhiệm để lại cho chính quyền mới không dễ giải quyết.

Dựa vào một bên để chống lại bên kia là hạ sách, lợi bất cập hại, là “nước xa không cứu được lửa gần”. Độc lập, tự chủ không hề đối lập với tranh thủ sự hợp tác, ủng hộ quốc tế. Nhưng sử dụng các mối quan hệ, liên quan đến an ninh, chủ quyền quốc gia, để mặc cả, đổi chác lợi ích trước mắt hẳn là điều tối kỵ.

Lầu Năm Góc nói gì về việc khôi phục hoàn toàn thỏa thuận cho phép quân đội Mỹ triển khai ở Philippines? Lầu Năm Góc nói gì về việc khôi phục hoàn toàn thỏa thuận cho phép quân đội Mỹ triển khai ở Philippines?

Ngày 30/7, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin thông báo khôi phục hoàn toàn Thỏa thuận các lực lượng thăm viếng (VFA) ký năm ...

Philippines khôi phục hoàn toàn VFA, Mỹ trút một 'gánh nặng'

Philippines khôi phục hoàn toàn VFA, Mỹ trút một 'gánh nặng'

Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Delfin Lorenzana ngày 30/7 cho biết nước này đã khôi phục hoàn toàn Thỏa thuận các lực lượng thăm viếng ...

Đọc thêm

Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực trong đêm hôm nay và ngày mai (23/11) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Chiều 22/11, Chương trình kết nối doanh nghiệp Việt Nam và Malaysia đã diễn ra với sự tham gia của 41 doanh nghiệp hai nước.
Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Trong khuôn khổ Festival Tôm Cà Mau lần thứ 2 năm 2026, ngày 22/11, đã diễn ra Diễn đàn tôm Việt Nam - Giải pháp phát triển bền vững.
Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Các cuộc tấn công của Nga vào hệ thống năng lượng Ukraine khiến hàng triệu người dân phải đối mặt với nguy cơ thiếu điện, sưởi ấm.
Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Quyết định của ông Choi Kyo-jin được đưa ra sau kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia, trong bối cảnh lo ngại về gian lận bằng công nghệ AI ...
GTA 6 hé lộ dàn diễn viên: Dylan Rourke và Manni L. Perez đứng sau Jason, Lucia

GTA 6 hé lộ dàn diễn viên: Dylan Rourke và Manni L. Perez đứng sau Jason, Lucia

Rockstar Games công bố danh sách diễn viên của Grand Theft Auto VI (GTA 6), xác nhận Dylan Rourke đảm nhận vai Jason Duval và Manni L. Perez thể hiện ...
Mexico bắt giữ trùm ma túy nằm trong danh sách truy nã của FBI

Mexico bắt giữ trùm ma túy nằm trong danh sách truy nã của FBI

Quân đội Mexico đã bắt giữ Fausto Isidro Meza-Flores, thủ lĩnh băng đảng Los Mazatlecos và nằm trong danh sách 10 đối tượng bị FBI truy nã.
Tổng thống Mỹ gọi ông Putin là 'bạn tôi', Đặc phái viên Nga lên tiếng, hé lộ nhiều trao đổi quan trọng

Tổng thống Mỹ gọi ông Putin là 'bạn tôi', Đặc phái viên Nga lên tiếng, hé lộ nhiều trao đổi quan trọng

Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục khẳng định mối quan hệ cá nhân tốt đẹp với người đồng cấp Nga Vladimir Putin, gọi nhà lãnh đạo Nga là “bạn tôi”.
Mỹ - Iran đồng loạt phát tín hiệu muốn đạt thỏa thuận, giữa lằn ranh đỏ vẫn có 'giải pháp công bằng'

Mỹ - Iran đồng loạt phát tín hiệu muốn đạt thỏa thuận, giữa lằn ranh đỏ vẫn có 'giải pháp công bằng'

Mỹ và Iran cùng phát đi tín hiệu sẵn sàng hướng tới một thỏa thuận chấm dứt xung đột kéo dài gần 9 tháng qua, dù vẫn còn những bất đồng về các điều kiện ...
Đất hiếm ở một châu lục có tiềm năng thay thế nguồn cung từ Trung Quốc

Đất hiếm ở một châu lục có tiềm năng thay thế nguồn cung từ Trung Quốc

Châu Phi được đánh giá có tiềm năng trở thành một nguồn cung thay thế đáng kể nếu đẩy nhanh khai thác, chế biến và tinh luyện đất hiếm.
Tình hình Mỹ-Iran: Washington trừng phạt các thực thể liên quan đến kinh doanh dầu mỏ, ông Trump chịu một sức ép

Tình hình Mỹ-Iran: Washington trừng phạt các thực thể liên quan đến kinh doanh dầu mỏ, ông Trump chịu một sức ép

Cập nhật những diễn biến mới nhất trong quan hệ Mỹ-Iran ngày hôm nay.
Mỹ nói châu Âu né tránh đối thoại với Tổng thống Putin

Mỹ nói châu Âu né tránh đối thoại với Tổng thống Putin

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nhận định các quốc gia châu Âu đang muốn ‘thu mình lại’ hòng né tránh việc đối thoại với Tổng thống Nga.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Chính sách công nghiệp đang 'hồi sinh' ở Đông Á và trên toàn thế giới

Chính sách công nghiệp đang 'hồi sinh' ở Đông Á và trên toàn thế giới

Liệu sự phục hồi chính sách công nghiệp ở Đông Á có mang lại tăng trưởng bền vững, thịnh vượng rộng khắp và khả năng phục hồi kinh tế tốt hơn hay không vẫn còn ...
Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc tại Thâm Quyến ngày 19/11 được đánh giá là dấu mốc ngoại giao đáng chú ý.
Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Awang Azman Awang Pawi người Malaysia đã trả lời phỏng vấn về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, diễn ra từ 14-17/11 tại Manila, Philippines.
EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc
Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California
Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31
Phiên bản di động