Chính sách đối ngoại của Iran thời Tổng thống Ebrahim Raisi: Tập trung đối nội, mở lối đối ngoại

Trần Quyên
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Vừa qua, học giả Ali Akbar Dareini* có bài phân tích về chính sách đối ngoại của tân Tổng thống Iran Ebrahim Raisi trên trang Al Jazaara.
Chính sách đối ngoại của Iran thời Tổng thống Raisi
Ông Ebrahim Raisi đã trở thành Tổng thống thứ 8 của quốc gia Hồi giáo Iran. (Nguồn: Al Jazeera)

Chiến thuật "bình mới rượu cũ"?

Giới quan sát dự đoán, Iran vẫn giữ nguyên đường hướng chiến lược về cơ bản, nhưng sẽ thay đổi chính sách đối ngoại cũng như chiến thuật, giọng điệu và các ưu tiên trong những năm tới.

Những gì xảy ra tiếp theo phụ thuộc vào việc chính quyền của Tổng thống Mỹ Joe Biden sẽ quyết tâm cứu vãn Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA), hay sẽ buộc Iran phải xem xét lại đường hướng chiến lược của nước này.

Ông Ebrahim Raisi, chính trị gia được cho là luôn tuân theo nguyên tắc, mới đắc cử ngày 18/6 và sẽ kế nhiệm Tổng thống Hassan Rouhani, trở thành nhà lãnh đạo của Iran vào đầu tháng 8.

Tân Tổng thống Ebrahim Raisi sẽ nhậm chức vào một thời điểm quan trọng, khi Iran và phương Tây tham gia các cuộc đàm phán kỹ thuật nhằm khôi phục thỏa thuận hạt nhân JCPOA.

Chiến thắng vang dội của ông Raisi trong cuộc bầu cử tổng thống sẽ tác động đáng kể không chỉ đến quan hệ của Iran với thế giới bên ngoài, mà còn ảnh hưởng đến môi trường chiến lược và chính trị ở Trung Đông và khu vực.

Giới phân tích cho rằng, vị Tổng thống thứ 8 của Iran sẽ tập trung giải quyết các vấn đề cấp bách của đất nước, thay vì tranh cãi chính trị hay đấu đá nội bộ.

Ngoài ra, quan điểm của Iran đối với phương Tây dưới thời ông Raisi sẽ trở nên cứng rắn hơn. Tuy nhiên, rất có thể ông sẽ tiếp tục thúc đẩy Mỹ quay trở lại JCPOA và dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt kinh tế hà khắc đối với quốc gia Hồi giáo này.

Hành trình tranh cử và những kỳ vọng của Tổng thống đắc cử Iran E. Raisi

Hành trình tranh cử và những kỳ vọng của Tổng thống đắc cử Iran E. Raisi

Iran thay đổi cách tiếp cận

Tổng thống Raisi cho biết sẽ sắp xếp công việc theo thứ tự ưu tiên. Theo đó, chính trị gia 60 tuổi sẽ đẩy mạnh hơn việc đấu tranh chống tham nhũng, khắc phục những yếu kém trong quản lý, đồng thời tìm cách tái kích hoạt tối đa sức mạnh nội bộ của Iran.

Nếu như ê-kíp đối ngoại của Tổng thống tiền nhiệm Rouhani chịu ảnh hưởng của trường phái tư tưởng tự do chủ nghĩa trong quan hệ quốc tế, thì đội ngũ giúp việc của tân Tổng thống Raisi được cho là sẽ đi theo chủ nghĩa hiện thực kết hợp với chủ nghĩa thực dụng.

Lễ nhậm chức của ông Raisi sẽ đánh dấu sự khởi đầu của một cách tiếp cận quyết đoán hơn trong chính sách đối ngoại của Iran, cho dù chiến lược tổng thể của nước này vẫn không thay đổi.

Đó là bởi các mục tiêu chính sách đối ngoại của Iran thường được quyết định trên cơ sở đồng thuận tại Hội đồng an ninh quốc gia tối cao (SNSC), nơi Tổng thống và các thành viên Nội các chiếm tới 5/10 ghế thành viên.

Hầu hết các quyết định của SNSC đều được Lãnh tụ tối cao Khamenei thông qua. Vì vậy, mặc dù lựa chọn chiến thuật của riêng mình, nhưng chính quyền của Tổng thống Raisi sẽ hoạt động theo các mục tiêu, ưu tiên và giới hạn do SNSC, cơ quan hoạch định chính sách an ninh tối cao của Iran, đặt ra.

Theo đó, việc dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt, cải thiện quan hệ với các nước láng giềng và thúc đẩy xuất khẩu hàng hóa phi dầu mỏ sẽ được Tehran đặt lên hàng đầu trong chương trình nghị sự của ông Raisi.

Trong cuộc họp báo đầu tiên sau khi thắng cử, Tổng thống Raisi nói: “Chính sách đối ngoại của Iran sẽ không giới hạn ở thỏa thuận hạt nhân. Chúng tôi sẽ tương tác với thế giới. Chúng tôi sẽ không trói buộc lợi ích của người dân Iran vào thỏa thuận hạt nhân…

Chúng tôi ủng hộ các cuộc đàm phán đảm bảo lợi ích quốc gia của mình… Mỹ nên ngay lập tức quay trở lại thỏa thuận và thực hiện các nghĩa vụ của mình theo thỏa thuận”.

Ngoài ra, nhà lãnh đạo Iran hứa sẽ thành lập một chính phủ vững mạnh có khả năng chèo lái các cuộc đàm phán đi đúng hướng.

Tin liên quan
Mỹ Mỹ 'nói trắng' quan hệ với Iran sau khi Tổng thống đắc cử Raisi thẳng thừng gạt khả năng gặp ông Biden

Seyed Reza Mousavinia, Phó Giáo sư ngành Quan hệ Quốc tế tại Đại học Allameh Tabataba'i ở Tehran cho biết, sự đồng thuận nội bộ sẽ giúp ông Raisi theo đuổi một chính sách đối ngoại mạnh mẽ hơn dựa trên sự tương hỗ và răn đe.

Ông nói: "Chính quyền của Tổng thống Raisi sẽ đi theo đường hướng chiến lược tương tự như dưới thời ông Rouhani, nhưng với một giọng điệu mới".

Hơn nữa, học giả Mousavinia dự đoán, nhà lãnh đạo Raisi sẽ có cách tiếp cận mới đối với thoả thuận hạt nhân JCPOA.

Ông nói: “JCPOA là một cái cây mà ông Rouhani đã trồng và chờ đợi đến ngày hái quả. Nhưng nó đã bị coi là một thảm họa sau khi Mỹ đơn phương rút khỏi thỏa thuận.

Nhiều khả năng ông Raisi sẽ tìm cách thúc đẩy các cuộc đàm phán đang tiến triển ở Vienna và kiểm soát căng thẳng với Saudi Arabia. Ông ấy sẽ tìm cách cân bằng quan hệ của Iran với các nước láng giềng và các cường quốc trên thế giới”.

“Xoay trục” sang châu Á và “nền kinh tế đối kháng”

Các đồng minh của ông Raisi đã nhiều lần lập luận rằng, chính quyền của Tổng thống Rouhani tiền nhiệm đã tìm kiếm sự trợ giúp của phương Tây trong việc giải quyết các vấn đề kinh tế của Iran và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Nhưng những gì Tehran nhận được chỉ là những lời hứa không được thực hiện và các biện pháp trừng phạt chưa từng có.

Vì vậy, chính quyền của tân Tổng thống Raisi được cho là sẽ tìm cách khai thác các cơ hội giao thương với toàn cầu, không chỉ với riêng phương Tây.

Theo ông Saeed Jalili - ứng cử viên tổng thống và là đồng minh của ông Raisi, Iran có thể khiến kẻ thù phải hối hận vì đã áp dụng các biện pháp trừng phạt.

Ông Raisi được cho là người hết lòng ủng hộ thỏa thuận khung 25 năm với Trung Quốc. Thỏa thuận này được ký vào tháng 3/2021, nhằm vạch ra tiến trình cho mối quan hệ Iran-Trung Quốc trong 25 năm tiếp theo của thế kỷ XXI.

Thỏa thuận bao gồm các khoản đầu tư của Trung Quốc vào các lĩnh vực như năng lượng, hóa dầu và cơ sở hạ tầng, cũng như các dự án hàng hải nhằm thúc đẩy vai trò của Iran trong Sáng kiến Vành đai và Con đường của Bắc Kinh.

Theo đó, chính quyền của Tổng thống Raisi được nhìn nhận là sẽ tìm cách cải thiện mối quan hệ của Iran với khu vực Á-Âu nói chung, cũng như với Trung Quốc và Nga nói riêng.

Nhà phân tích chính trị Emad Abshenas nói: “Ông Raisi muốn tạo sự cân bằng trong quan hệ đối ngoại của Iran. Tôi cho rằng, chính quyền mới sẽ theo đuổi chính sách mới của Iran là ‘xoay trục’ sang châu Á với quyết tâm mạnh mẽ hơn, trong khi vẫn tìm cách duy trì các mối quan hệ và kiểm soát căng thẳng với phương Tây".

Học giả Abshenas cho rằng, việc mở rộng quan hệ thương mại với các nước láng giềng gần gũi của Iran và thúc đẩy quan hệ với các nước châu Á, cụ thể là Trung Quốc, sẽ được ưu tiên trong chiến lược ngoại thương của nước này.

Học giả: Cải thiện quan hệ Iran-Saudi Arabia giúp đạt được hòa bình tại Trung Đông

Học giả: Cải thiện quan hệ Iran-Saudi Arabia giúp đạt được hòa bình tại Trung Đông

Về vấn đề kinh tế đối nội, ông Raisi tin rằng, giải pháp cho các vấn đề kinh tế của Iran không nằm ở việc dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt, mà chủ yếu nằm ở việc mở rộng chính sách “nền kinh tế phản kháng” nhằm giảm bớt tổn thất cho nước này trước các biện pháp trừng phạt từ bên ngoài.

Nhà nghiên cứu Abshenas nói: “Bên cạnh nỗ lực dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt, chính quyền của Tổng thống Raisi sẽ phải tìm mọi cách đối phó với các biện pháp trừng phạt và giảm bớt tổn thất kinh tế cho Iran thông qua việc mở rộng chính sách ‘nền kinh tế phản kháng’".

Để đạt được mục tiêu đó, Tổng thống Raisi sẽ không rời bàn đàm phán, nhưng sẽ ưu tiên việc vô hiệu hóa các biện pháp trừng phạt, hơn là đàm phán và dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt này.

Trong các cuộc tranh luận bầu cử tổng thống trên truyền hình, ông Raisi cam kết sẽ ưu tiên hàng đầu “ngoại giao kinh tế” với mục tiêu tăng xuất khẩu, thúc đẩy thương mại với 15 nước láng giềng, giảm thuế cho các nhà sản xuất, chống buôn lậu hàng hóa và tăng sức hút cho ngành sản xuất thông qua cải cách kinh tế.

Bên cạnh đó, nhà lãnh đạo Iran tuyên bố sẽ xem kinh tế ven biển và đại dương là động lực bền vững thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, bởi Iran có đường bờ biển dài hơn 3.000 km.

Học giả Mousavinia nói: “Một Iran hùng mạnh về kinh tế có thể giải quyết các vấn đề và tạo sức răn đe. Nhưng điều đó không có nghĩa rằng chính quyền của Tổng thống Raisi sẽ đóng cửa đối thoại với phương Tây.

Thỏa thuận hợp tác 25 năm với Trung Quốc là một trong những giải pháp mà Iran áp dụng để vô hiệu hóa các biện pháp trừng phạt của Mỹ”.


*Thạc sỹ Ali Akbar Dareini là nhà nghiên cứu và nhà báo tại tạp chí của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược ở Tehran.

Đàm phán hạt nhân Iran: Vừa mừng vừa lo

Đàm phán hạt nhân Iran: Vừa mừng vừa lo

Đàm phán hạt nhân Iran đã đạt tiến triển đáng kể, song vẫn còn đó ẩn số từ Tổng thống đắc cử Ebrahim Raisi và ...

Israel gọi Tổng thống đắc cử Iran là người 'cực đoan' nhất từ trước đến nay

Israel gọi Tổng thống đắc cử Iran là người 'cực đoan' nhất từ trước đến nay

Bộ Ngoại giao Israel ngày 19/6 đã chỉ trích Tổng thống vừa đắc cử của Iran, ông Ebrahim Raisi khi cho rằng ông này sẽ ...

(theo Al Jazeera)

Đọc thêm

Thủy Tiên 'trải lòng' chuyện ly hôn với Đan Trường

Thủy Tiên 'trải lòng' chuyện ly hôn với Đan Trường

Baoquocte.vn. Việc ly hôn là chuyện cá nhân gia đình, tuy nhiên vì Đan Trường là người của công chúng nên Thủy Tiên quyết định chia sẻ điều này.
Lai Châu: Mưa lớn gây sạt lở nhiều tuyến đường

Lai Châu: Mưa lớn gây sạt lở nhiều tuyến đường

Baoquocte.vn. Mưa lớn trên diện rộng tại nhiều nơi ở Lai Châu đã gây sạt lở ta luy dương trên nhiều tuyến giao thông, gây ách tắc đường cục bộ.
Andy Murray tan vỡ giấc mơ 3 lần đoạt HCV đơn nam Olympic

Andy Murray tan vỡ giấc mơ 3 lần đoạt HCV đơn nam Olympic

Baoquocte.vn. Tay vợt người Anh Andy Murray buộc phải nói lời chia tay Olympic Tokyo 2020 do chấn thương.
Honda Civic 2022 sắp ra mắt thị trường Thái Lan

Honda Civic 2022 sắp ra mắt thị trường Thái Lan

Baoquocte.vn. Ngày 6/8, Honda Civic 2022 ra mắt thị trường Thái Lan. Honda Civic 2022 sở hữu nhiều công nghệ cao đáng để trải nghiệm nhất từ trước đến nay.
Covid-19: Singapore 'rót' hơn 800 triệu USD cho doanh nghiệp và người lao động

Covid-19: Singapore 'rót' hơn 800 triệu USD cho doanh nghiệp và người lao động

Baoquocte.vn. Chính phủ Singapore hỗ trợ doanh nghiệp và người lao động bị ảnh hưởng bởi các biện pháp hạn chế phòng dịch Covid-19.
Tàu Hải quân Việt Nam tham dự lễ duyệt binh kỷ niệm Ngày Hải quân Nga

Tàu Hải quân Việt Nam tham dự lễ duyệt binh kỷ niệm Ngày Hải quân Nga

Baoquocte.vn. Đây là lần thứ hai, Hải quân Việt Nam cử tàu tham dự lễ duyệt binh nhân Ngày Hải quân LB Nga.
Olympic Tokyo 2020: Kình ngư Australia phá kỷ lục thế giới

Olympic Tokyo 2020: Kình ngư Australia phá kỷ lục thế giới

Baoquocte.vn. Tại Olympic Tokyo 2020, bốn nữ kình ngư của Australia phá kỷ lục thế giới của chính mình ở nội dung 4x100 mét tiếp sức tự do.
Covid-19: Australia đảm bảo thêm 85 triệu liều vaccine Pfizer

Covid-19: Australia đảm bảo thêm 85 triệu liều vaccine Pfizer

Baoquocte.vn. Australia xác định vaccine là chìa khóa thoát khỏi đại dịch Covid-19.
Ngoại giao vaccine ‘cứu’ Tunisia

Ngoại giao vaccine ‘cứu’ Tunisia

Baoquocte.vn. Trong lúc 'nước sôi lửa bỏng', Tunisia được hưởng lợi từ chiến lược 'ngoại giao vaccine' của các nước trong và ngoài khu vực.
Chống dịch Covid-19: Quyết liệt nhưng không thái quá, cách ly mà không tách rời

Chống dịch Covid-19: Quyết liệt nhưng không thái quá, cách ly mà không tách rời

Baoquocte.vn. Quyết liệt nhưng không thái quá, cách ly nhưng không tách rời... là những bài học chống dịch Covid-19 thành công.
Sự kiện quốc tế nổi bật tuần 19-25/7: Tương lai rối ren ở Afghanistan; Lo ngại về biến thể Delta; Mưa lũ nghiêm trọng ở Trung Quốc

Sự kiện quốc tế nổi bật tuần 19-25/7: Tương lai rối ren ở Afghanistan; Lo ngại về biến thể Delta; Mưa lũ nghiêm trọng ở Trung Quốc

Baoquocte.vn. Tình hình Afghanistan, Mỹ-Đức thoả thuận về Dòng chảy phương Bắc 2, Mưa lũ lịch sử ở Trung Quốc... là những sự kiện quốc tế nổi bật tuần qua.
Covid-19: Ca mắc mới ở Morocco tăng kỷ lục, Libya khởi động chiến dịch tiêm chủng đặc biệt

Covid-19: Ca mắc mới ở Morocco tăng kỷ lục, Libya khởi động chiến dịch tiêm chủng đặc biệt

Baoquocte.vn. Morocco ghi nhận số ca mắc Covid-19 mới trong ngày tăng cao kỷ lục với 5.494 người, nâng tổng số ca mắc lên 575.162 trường hợp.
Pakistan cử tàu Zulfiquar tham gia tập trận chung với Nga ở Biển Baltic

Pakistan cử tàu Zulfiquar tham gia tập trận chung với Nga ở Biển Baltic

Baoquocte.vn. Tàu Hải quân Pakistan PNS Zulfiquar đã đến Nga, chuẩn bị tham gia tập trận hải quân hải quân chung vào ngày 27/7.
Mỹ không tìm kiếm liên minh chống lại Trung Quốc, lý do Ngoại trưởng Vương Nghị 'nổi nóng'

Mỹ không tìm kiếm liên minh chống lại Trung Quốc, lý do Ngoại trưởng Vương Nghị 'nổi nóng'

Baoquocte.vn. Mỹ không tìm cách thiết lập một liên minh chống lại Trung Quốc, bất chấp bất đồng về trước thềm đàm phán Thiên Tân giữa hai bên ngày 26/7.
Hamas 'sốc' khi Liên minh châu Phi cấp quy chế quan sát viên cho Israel

Hamas 'sốc' khi Liên minh châu Phi cấp quy chế quan sát viên cho Israel

Baoquocte.vn. Ngày 24/7, Phong trào Hồi giáo Hamas chỉ trích quyết định của Liên minh châu Phi cấp quy chế quan sát viên cho Israel.
Nga, UAE 'chốt hạ' thương vụ 25 máy bay trực thăng Mi-171A2 trong 5 năm

Nga, UAE 'chốt hạ' thương vụ 25 máy bay trực thăng Mi-171A2 trong 5 năm

Baoquocte.vn. Nga và UAE đã ký hợp đồng cung cấp máy bay trực thăng Mi-171A2, với khả năng mở rộng thỏa thuận lên tới 25 máy bay trong tương lai.
Sự cố ngoại giao Nhật-Hàn: Hệ quả khó lường

Sự cố ngoại giao Nhật-Hàn: Hệ quả khó lường

Baoquocte.vn. Sự cố ngoại giao ngày 17/7 vừa qua không chỉ đẩy quan hệ Nhật-Hàn vướng căng thẳng mới, mà còn có thể để lại hệ quả khó lường tới hiện diện của Mỹ tại khu ...
Quan hệ Mỹ-Trung Quốc: Đã xung còn thêm khắc

Quan hệ Mỹ-Trung Quốc: Đã xung còn thêm khắc 1

Baoquocte.vn. Mỹ cáo buộc Trung Quốc tấn công mạng vào một doanh nghiệp Mỹ, xung khắc Mỹ-Trung Quốc thêm lĩnh vực mới và chưa biết khi nào kết thúc. TG&VN bình luận.
Sách Trắng quốc phòng Nhật Bản 2021: Con chủ bài mới

Sách Trắng quốc phòng Nhật Bản 2021: Con chủ bài mới

Baoquocte.vn. Sách Trắng quốc phòng Nhật Bản 2021 đề cập đến Đài Loan như một con bài trong các cuộc chơi giữa Nhật Bản và Trung Quốc. Báo TG&VN bình luận.
Tròn 6 năm ngày ký thỏa thuận hạt nhân Iran: Tan rồi khó hợp

Tròn 6 năm ngày ký thỏa thuận hạt nhân Iran: Tan rồi khó hợp

Baoquocte.vn. Toan tính về lợi ích và thiếu vắng sự nhượng bộ của Mỹ lẫn Iran khiến kết quả về đối thoại thỏa thuận hạt nhân Iran tưởng rất gần, mà vẫn còn xa.
Haiti hậu Tổng thống Jovenel Moise sẽ đi về đâu?

Haiti hậu Tổng thống Jovenel Moise sẽ đi về đâu?

Baoquocte.vn. Bất ổn chính trị kéo dài, nguy cơ từ đại dịch Covid-19, bạo lực nghiêm trọng chưa từng có khiến tương lai của Haiti trở nên xám màu hơn bao giờ hết.
Nga bắt giữ Lãnh sự Estonia: Kịch cũ

Nga bắt giữ Lãnh sự Estonia: Kịch cũ

Baoquocte.vn. Lãnh sự của Estonia ở St. Petersburg bị cơ quan an ninh Nga bắt giữ, kịch bản việc này không mới, diễn biến tiếp theo sẽ ra sao? Báo TG&VN bình luận.
Không chỉ Nga, Trung Quốc cũng là mối nguy an ninh mạng hàng đầu của nước Mỹ

Không chỉ Nga, Trung Quốc cũng là mối nguy an ninh mạng hàng đầu của nước Mỹ

Baoquocte.vn. Trong một thập kỷ qua, Trung Quốc đã tái cơ cấu các hoạt động trên mạng, trở thành một đối thủ tinh vi và dày dặn kinh nghiệm của Mỹ.
Mỹ đẩy mạnh điều tra 'căn bệnh bí ẩn', tấn công các nhà ngoại giao Mỹ ở Vienna

Mỹ đẩy mạnh điều tra 'căn bệnh bí ẩn', tấn công các nhà ngoại giao Mỹ ở Vienna

Baoquocte.vn. Bộ Ngoại giao Áo ngày 17/7 cho biết nước này đang làm việc với Mỹ để truy tìm nguyên nhân một loạt nhà ngoại giao Mỹ ở Vienna bị nghi mắc chứng bệnh bí ẩn.
Hiệp ước An ninh Mỹ-Nhật: Những đơn vị không quân của Mỹ làm gì tại Nhật trong hơn 60 năm qua?

Hiệp ước An ninh Mỹ-Nhật: Những đơn vị không quân của Mỹ làm gì tại Nhật trong hơn 60 năm qua?

Baoquocte.vn. Hiệp ước An ninh Mỹ-Nhật nhằm đảm bảo an toàn hàng hải, phòng thủ tên lửa đạn đạo, biên giới trên không, điều phối không lưu...
Quan hệ đầy thăng trầm của Thủ tướng Đức Angela Merkel với các đời Tổng thống Mỹ

Quan hệ đầy thăng trầm của Thủ tướng Đức Angela Merkel với các đời Tổng thống Mỹ

Baoquocte.vn. Trong 16 năm trên cương vị Thủ tướng Đức, bà Angela Merkel đã tiếp xúc với 4 Tổng thống Mỹ, giúp thúc đẩy quan hệ song phương Mỹ-Đức.
Cuộc tập trận Sea Breeze 2021 và những thông điệp ngầm

Cuộc tập trận Sea Breeze 2021 và những thông điệp ngầm

Baoquocte.vn. Tập trận Sea Breeze năm nay tập trung vào nhiều lĩnh vực tác chiến bao gồm chiến tranh đổ bộ, chiến tranh cơ động trên bộ, hoạt động lặn...
Jovenel Moise: Từ 'con số 0' chính trị đến Tổng thống Haiti

Jovenel Moise: Từ 'con số 0' chính trị đến Tổng thống Haiti

Baoquocte.vn. Tổng thống Haiti Jovenel Moise đã vướng vào một cuộc chiến chính trị kéo dài, kéo theo đó là những tranh chấp nội bộ, khiến ông có nhiều kẻ thù.
Phiên bản di động