EU kích hoạt cơ chế giải quyết tranh chấp JCPOA với Iran: Mềm không được, cứng có xong?

Minh Vương
Theo dõi TGVN trên
TGVN. Sau thời gian nhường nhịn, động thái cứng rắn của Liên minh châu Âu (EU) liệu có buộc Iran quay trở lại Kế hoạch Hành động chung Toàn diện (JCPOA)?
TIN LIÊN QUAN
eu kich hoat co che giai quyet tranh chap jcpoa voi iran mem khong duoc cung co xong Kêu gọi Iran tuân thủ thỏa thuận hạt nhân, Thủ tướng Abe khẳng định ‘sẽ làm mọi điều có thể’
eu kich hoat co che giai quyet tranh chap jcpoa voi iran mem khong duoc cung co xong 'Dọa' tiếp tục giảm cam kết trong thỏa thuận hạt nhân, Iran ra điều kiện với các bên
eu kich hoat co che giai quyet tranh chap jcpoa voi iran mem khong duoc cung co xong

Ngày 14/1, Anh, Pháp và Đức đã kích hoạt cơ chế giải quyết tranh chấp được ghi rõ trong JCPOA, theo đó chỉ sau hai tháng, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc được quyền tái áp đặt lệnh trừng phạt lên nền kinh tế Iran, hệ thống ngân hàng và một số quan chức cấp cao. Tuy nhiên, người châu Âu hoàn toàn có thể trì hoãn và kéo dài tiến trình này một khi có thiện chí từ Iran. Các ông lớn trong EU khẳng định họ tiếp tục tuân thủ và mong muốn cứu vãn JCPOA, trong bối cảnh Iran tuyên bố chính thức rút khỏi JCPOA cuối tháng 12/2019.

Ngay sau đó, Iran đã cảnh cáo quốc gia châu Âu về hành động này, cho rằng việc sử dụng không đúng mục đích cơ chế giải quyết tranh chấp sẽ đối mặt với “phản ứng nghiêm trọng và mạnh mẽ”.

Thái độ quyết liệt của phía EU cho thấy sự tương phản rõ rệt với chủ trương mềm mỏng, sẵn sàng nhượng bộ trước đó trong vấn đề Iran, nhằm giữ quốc gia Trung Đông ở lại trong JCPOA. Tuy nhiên, liệu thay đổi này có mang lại hiệu quả cần thiết? Kết quả sẽ phụ thuộc vào ba yếu tố sau.

Lùi để tiến

Thứ nhất, đó là kết quả tranh đấu giữa phe chủ hòa và phe chủ chiến tại Iran về giải quyết căng thẳng với Mỹ. Câu trả lời của phe chủ chiến, đứng đầu là Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã rõ qua ba cuộc tấn công căn cứ có lính Mỹ tại Iraq trong hai tuần.

eu kich hoat co che giai quyet tranh chap jcpoa voi iran mem khong duoc cung co xong
Cao ủy phụ trách các vấn đề đối ngoại của EU Joseph Borell tại Nghị viện châu Âu ngày 14/1 sau cuộc họp công bố kích hoạt cơ chế giải quyết tranh chấp trong JCPOA với Iran. (Nguồn: AP)

Ngược lại, phe chủ hòa mong muốn tận dụng áp lực của cộng đồng quốc tế và biện pháp ngoại giao để giải quyết tranh chấp căng thẳng với Mỹ. Phần nhiều bài phát biểu của Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif, nhân vật chủ chốt của phe này, tại Đối thoại Raisina ở Ấn Độ ngày 15/1 là dành cho EU. Ông Zarif nhấn mạnh JCPOA là thỏa thuận tốt nhất có thể hình dung được và “sẵn sàng đảo ngược động thái trước đó nếu EU tuân thủ cam kết”. Ngoài ra, ông khẳng định muốn giải quyết căng thẳng thông qua các biện pháp ngoại giao, dù không muốn đàm phán với Mỹ ở thời điểm hiện tại. Đây là cách ông Zarif đánh tiếng với khối P5+1, đặc biệt là Anh, Pháp và Đức.

Nếu Tehran muốn tranh thủ áp lực của cộng đồng quốc tế trong giải quyết căng thẳng với Mỹ, nước này cần tuân thủ luật pháp và các hiệp ước quốc tế đã ký, trong đó có JCPOA. Khi đó, ngồi lại với EU, bàn thảo về điều kiện trở lại JCPOA là hợp lý. Tuy nhiên, với phe chủ chiến, điều này chẳng khác nào nói rằng Iran nhượng bộ trước cấm vận, khiến người dân đặt câu hỏi về chính sách cứng rắn với Mỹ, trọng tâm chính sách đối ngoại từ khi thành lập nền Cộng hòa Hồi giáo. Tranh đấu giữa phe chủ hòa, chủ chiến tại Iran vì thế sẽ quyết định kết quả thay đổi cách tiếp cận từ EU.

Tại người, tại mình

Thứ hai, đó là thái độ của các ông lớn còn lại trong P5+1, đặc biệt là Mỹ. Sau động thái trên, Bộ Ngoại giao Mỹ đã lên tiếng ủng hộ đề xuất kích hoạt cơ chế giải quyết tranh chấp: “Chúng tôi tin rằng áp lực về kinh tế và ngoại giao cần được các quốc gia thực hiện. Thế giới văn minh cần gửi một thông điệp rõ ràng, thống nhất về chế độ Iran: Chiến dịch khủng bố, sát hại, hỗn loạn sẽ không được dung thứ nữa”. Nga thì cho rằng bước đi của EU có thể khiến căng thẳng leo thang theo chiều hướng xấu. Trung Quốc chưa có phản ứng cụ thể, song lập trường của Bắc Kinh từ trước đến nay vẫn thiên về gìn giữ JCPOA nhằm đảm bảo lợi ích về nguồn năng lượng nhập khẩu từ Tehran.

Khi liều lượng quyết định chất lượng

Thứ ba, kết quả của thay đổi chính sách này sẽ phụ thuộc vào chính EU. Cả Anh, Pháp và Đức đều tin rằng cách duy nhất để Iran không phát triển vũ khí hạt nhân là thông qua JCPOA. Biện pháp dù mềm hay cứng đều nhằm thực hiện mục tiêu này, song triển khai ra sao là không đơn giản. Lịch sử cho thấy EU không có duyên với cấm vận. Một mặt, EU tiếp tục gia hạn trừng phạt và cấm vận đối với Nga tới cuối tháng 7/2020. Mặt khác, quan hệ Nga – Đức, thành viên trụ cột của EU, đang ấm dần lên, thể hiện rõ qua chuyến thăm ít có tiền lệ của Thủ tướng Angela Merkel tới Nga và hợp tác trong dự án đường ống dẫn khí đốt Nordstream-2. Cấm vận Nga là chủ trương của EU, song lợi ích từ Nga lại quá hấp dẫn. Khi ấy, thay đổi cách tiếp cận rắn hơn với Iran là nước cờ thú vị từ EU, song “cứng” đến đâu để không kích động phe chủ chiến ở Iran, “mềm” thế nào để tránh bị Tehran lấn lướt sẽ là bài toán khó cho các nước châu Âu.

eu kich hoat co che giai quyet tranh chap jcpoa voi iran mem khong duoc cung co xong 'Dọa' tiếp tục giảm cam kết trong thỏa thuận hạt nhân, Iran ra điều kiện với các bên

TGVN. Phái viên Iran tại Liên hợp quốc Ali Nasimfar cho biết, Tehran chuẩn bị giảm những cam kết trong thỏa thuận hạt nhân cứ ...

eu kich hoat co che giai quyet tranh chap jcpoa voi iran mem khong duoc cung co xong Pháp: Vi phạm thỏa thuận hạt nhân của Iran sẽ gửi đi 'tín hiệu sai lệch'

TGVN. Ngày 3/9, một nguồn tin ngoại giao Pháp cho biết, vi phạm mới đối với thỏa thuận hạt nhân năm 2015 của Iran sẽ ...

eu kich hoat co che giai quyet tranh chap jcpoa voi iran mem khong duoc cung co xong Iran cảnh báo giảm mạnh các cam kết trong thỏa thuận hạt nhân

TGVN. Ngày 2/9, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Abbas Mousavi cho biết Iran chuẩn bị thực hiện "biện pháp mạnh mẽ hơn" trong ...

Có thể bạn quan tâm

Xem nhiều

Đọc thêm

Cập nhật Covid-19 ngày 30/11: Số ca nhiễm ở châu Âu vượt 17 triệu; Campuchia phải đóng cửa các cơ sở giáo dục tư thục; Anh lên lịch tiêm vaccine

Cập nhật Covid-19 ngày 30/11: Số ca nhiễm ở châu Âu vượt 17 triệu; Campuchia phải đóng cửa các cơ sở giáo dục tư thục; Anh lên lịch tiêm vaccine

Toàn cầu ghi nhận 63.070.279 ca nhiễm Covid-19, trong đó có 1.465.095 trường hợp tử vong và 43.544.373 bệnh nhân bình phục.
Trung Quốc đua nhau với Ấn Độ 'quyến rũ' Nepal

Trung Quốc đua nhau với Ấn Độ 'quyến rũ' Nepal

Ủy viên Quốc vụ, Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Ngụy Phượng Hòa đã tới Nepal nhằm thúc đẩy hợp tác quân sự và quan hệ hữu nghị song phương.
Hoa hậu Đỗ Thị Hà tỏa sáng trong hình ảnh đời thường

Hoa hậu Đỗ Thị Hà tỏa sáng trong hình ảnh đời thường

Hoa hậu Đỗ Thị Hà vẫn tỏa sáng, xinh đẹp và giản dị khi đi từ thiện. Đây là hình ảnh đời thường đầu tiên của Top 3 Hoa hậu ...
Nam sinh ghi tên mình vào danh sách kỷ lục gia ở Đường lên đỉnh Olympia

Nam sinh ghi tên mình vào danh sách kỷ lục gia ở Đường lên đỉnh Olympia

Với tổng điểm 310, Nguyễn Sơn Tùng ghi tên mình vào danh sách những kỷ lục gia đạt điểm số tuyệt đối phần thi Tăng tốc Đường lên đỉnh Olympia.
Bế mạc Techfest Việt Nam 2020

Bế mạc Techfest Việt Nam 2020

Tối 29/11, sự kiện Ngày hội khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia (Techfest Việt Nam 2020) đã chính thức bế mạc.
Khai mạc Diễn đàn nhằm khai thông thị trường thực phẩm Halal 1.400 tỷ USD

Khai mạc Diễn đàn nhằm khai thông thị trường thực phẩm Halal 1.400 tỷ USD

Sáng 30/11, tại Hà Nội đã diễn ra Diễn đàn ‘Tiềm năng thị trường thực phẩm Halal toàn cầu và cơ hội với Việt Nam’.
Nhà máy lọc dầu ở miền Bắc Iraq trúng rocket, IS nhận trách nhiệm

Nhà máy lọc dầu ở miền Bắc Iraq trúng rocket, IS nhận trách nhiệm

Hai quan chức của nhà máy lọc dầu Siniya ở miền Bắc Iraq cho biết, một quả rocket đã đánh trúng nhà máy này, gây hỏa hoạn và thiệt hại ...
Vụ ám sát nhà khoa học Iran: Nga xem là khủng bố; Chính sách của ông Biden với Tehran liệu có bị ảnh hưởng?

Vụ ám sát nhà khoa học Iran: Nga xem là khủng bố; Chính sách của ông Biden với Tehran liệu có bị ảnh hưởng?

Nga lên án vụ giết hại nhà khoa học hạt nhân của Iran, xem hành động này là một cuộc tấn công khủng bố nhằm mục đích kích động Iran.
Giá heo hơi hôm nay 30/11: Miền Nam tiếp tục giảm nhẹ từ 1.000-2.000 đồng/kg

Giá heo hơi hôm nay 30/11: Miền Nam tiếp tục giảm nhẹ từ 1.000-2.000 đồng/kg

Giá heo hơi hôm nay tại miền Bắc thị trường thu mua heo hơi hiện có giao dịch phổ biến trong khoảng từ 67.000-68.000 đồng/kg.
Hậu bầu cử Mỹ 2020: Ông Biden lần đầu tiên nhận Tin vắn Hàng ngày dành cho Tổng thống

Hậu bầu cử Mỹ 2020: Ông Biden lần đầu tiên nhận Tin vắn Hàng ngày dành cho Tổng thống

Văn phòng của ông Joe Biden vừa thông báo ông Biden sẽ nhận Tin vắn Hàng ngày dành cho Tổng thống lần đầu tiên vào ngày 30/11.
Cập nhật Covid-19 ngày 30/11: Số ca nhiễm ở châu Âu vượt 17 triệu; Campuchia phải đóng cửa các cơ sở giáo dục tư thục; Anh lên lịch tiêm vaccine

Cập nhật Covid-19 ngày 30/11: Số ca nhiễm ở châu Âu vượt 17 triệu; Campuchia phải đóng cửa các cơ sở giáo dục tư thục; Anh lên lịch tiêm vaccine

Toàn cầu ghi nhận 63.070.279 ca nhiễm Covid-19, trong đó có 1.465.095 trường hợp tử vong và 43.544.373 bệnh nhân bình phục.
Trung Quốc đua nhau với Ấn Độ 'quyến rũ' Nepal

Trung Quốc đua nhau với Ấn Độ 'quyến rũ' Nepal

Ủy viên Quốc vụ, Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Ngụy Phượng Hòa đã tới Nepal nhằm thúc đẩy hợp tác quân sự và quan hệ hữu nghị song phương.
Nhà máy lọc dầu ở miền Bắc Iraq trúng rocket, IS nhận trách nhiệm

Nhà máy lọc dầu ở miền Bắc Iraq trúng rocket, IS nhận trách nhiệm

Hai quan chức của nhà máy lọc dầu Siniya ở miền Bắc Iraq cho biết, một quả rocket đã đánh trúng nhà máy này, gây hỏa hoạn và thiệt hại nhỏ.
Vụ ám sát nhà khoa học Iran: Nga xem là khủng bố; Chính sách của ông Biden với Tehran liệu có bị ảnh hưởng?

Vụ ám sát nhà khoa học Iran: Nga xem là khủng bố; Chính sách của ông Biden với Tehran liệu có bị ảnh hưởng?

Nga lên án vụ giết hại nhà khoa học hạt nhân của Iran, xem hành động này là một cuộc tấn công khủng bố nhằm mục đích kích động Iran.
Hậu bầu cử Mỹ 2020: Ông Biden lần đầu tiên nhận Tin vắn Hàng ngày dành cho Tổng thống

Hậu bầu cử Mỹ 2020: Ông Biden lần đầu tiên nhận Tin vắn Hàng ngày dành cho Tổng thống

Văn phòng của ông Joe Biden vừa thông báo ông Biden sẽ nhận Tin vắn Hàng ngày dành cho Tổng thống lần đầu tiên vào ngày 30/11.
Hậu bầu cử Mỹ 2020: Ông Biden chỉ định người đứng đầu Hội đồng Kinh tế quốc gia, 'phái đẹp bao thầu' đội ngũ truyền thông

Hậu bầu cử Mỹ 2020: Ông Biden chỉ định người đứng đầu Hội đồng Kinh tế quốc gia, 'phái đẹp bao thầu' đội ngũ truyền thông

Ông Biden đã lựa chọn cố vấn Nhà Trắng dưới thời chính quyền của cựu Tổng thống Barack Obama làm người đứng đầu Hội đồng Kinh tế quốc gia.
Tiêm kích thế hệ thứ 6 có gì đáng gờm?

Tiêm kích thế hệ thứ 6 có gì đáng gờm?

Với sự phát triển của công số và sức sáng tạo không mệt mỏi, các quốc gia đang tìm kiếm khả năng của các tiêm kích cấp độ tiếp theo.
Cơ quan Dịch vụ Tổng hợp (GSA) và tác động đến kết quả bầu cử Tổng thống Mỹ

Cơ quan Dịch vụ Tổng hợp (GSA) và tác động đến kết quả bầu cử Tổng thống Mỹ

Quyết định phê duyệt quá trình chuyển giao quyền lực cho đội ngũ ông Joe Biden của GSA có ảnh hưởng tới cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ 2020?
Nguyên nhân nào dẫn đến căng thẳng giữa chính phủ Ethiopia và vùng Tigray?

Nguyên nhân nào dẫn đến căng thẳng giữa chính phủ Ethiopia và vùng Tigray?

Tình hình Ethiopia đang ngày càng trở nên căng thẳng và khả năng về một cuộc nội chiến đẫm máu giữa chính phủ và vùng Tigray ngày một rõ hơn.
Ngày tàn của Covid-19 đã chớm cận kề?

Ngày tàn của Covid-19 đã chớm cận kề?

Nếu vaccine mRNA có thể chấm dứt đại dịch Covid-19 và khôi phục cuộc sống bình thường, chúng cũng có thể mở ra kỷ nguyên mới cho sự phát triển vaccine.
Thổ Nhĩ Kỳ và chính sách vĩ đại trở lại

Thổ Nhĩ Kỳ và chính sách vĩ đại trở lại

Chính sách nhằm đưa Thổ Nhĩ Kỳ vĩ đại trở lại khiến quốc gia này đối mặt với nhiều vấn đề, kể cả việc kết thêm một số kẻ thù...
Vì sao ông Trump bất ngờ sa thải Bộ trưởng Quốc phòng Mark Esper?

Vì sao ông Trump bất ngờ sa thải Bộ trưởng Quốc phòng Mark Esper?

Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Mark Esper được cho là có nhiều bất đồng với Tổng thống Trump. Đó cũng là nguyên nhân khiến ông bị đột ngột sa thải.
New York Times: Ám sát nhà khoa học Iran là 'ván bài' của Israel?

New York Times: Ám sát nhà khoa học Iran là 'ván bài' của Israel?

Tờ New York Times dẫn lời giới chức tình báo Mỹ nhận định Israel đứng sau vụ ám sát nhà khoa học Iran Mohsen Fakhrizadeh.
Báo Đức: ‘Đặt con người trên lợi nhuận’, Việt Nam thành công trong cuộc chiến chống Covid-19

Báo Đức: ‘Đặt con người trên lợi nhuận’, Việt Nam thành công trong cuộc chiến chống Covid-19

Báo Nước Đức mới (Neues Deutschland) cho rằng phản ứng nhanh chóng, thông tin minh bạch mang lại thành công cho Việt Nam trong chống Covid-19.
Thuyết âm mưu đang làm lung lay danh vị 'anh hùng' của các y bác sĩ chống dịch Covid-19 ở Italy

Thuyết âm mưu đang làm lung lay danh vị 'anh hùng' của các y bác sĩ chống dịch Covid-19 ở Italy

Sợ hãi và tức giận trước đại dịch Covid-19, những người dân Italy hoài nghi đang buộc tội các bác sĩ nước này làm quá về tình trạng khẩn cấp y tế.
Cái nhìn mới mẻ của EU về Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Cái nhìn mới mẻ của EU về Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Các chiến lược mới của Đức và Hà Lan có thể là sự khởi đầu cho lập trường chung của Liên minh châu Âu (EU) về khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
Bầu cử Mỹ 2020: Antony Blinken - người được ông Biden đề cử vào vị trí Ngoại trưởng Mỹ là ai?

Bầu cử Mỹ 2020: Antony Blinken - người được ông Biden đề cử vào vị trí Ngoại trưởng Mỹ là ai?

Ứng cử viên Tổng thống Mỹ Joe Biden đã đề cử ông Antony Blinken vào vị trí Ngoại trưởng Mỹ. Vậy ông Antony Blinken là ai?
Thấy 'Bóng dáng Obama' trong quyết tâm đưa nước Mỹ 'sang trang' của ông Joe Biden?

Thấy 'Bóng dáng Obama' trong quyết tâm đưa nước Mỹ 'sang trang' của ông Joe Biden?

Ông Joe Biden đang nỗ lực từ những viên gạch đầu tiên như xây dựng nội các với mong muốn đưa nước Mỹ "sang trang mới".
Phiên bản di động