 |
| Những người biểu tình đòi Thủ tướng Iceland Gunnlaugsson từ chức vì vụ "Hồ sơ Panama". Một người cầm tấm biển ghi: "Làm sao để giấu hàng tỷ USD". (Nguồn: The Nation) |
“Chảy máu” tiền bạc
Ông John Christensen, Giám đốc Mạng lưới Công lý Thuế (TJN) có trụ sở tại Anh, cho rằng: "Trong vụ ‘Hồ sơ Panama’, nạn nhân chính là những người bình thường như tôi và và bạn. Quy tắc đơn giản là nếu người giàu và người quyền lực trả thuế ít đi thì những người còn lại là chúng ta phải trả nhiều hơn”.
“Hãy nhìn những gì xảy ra ở Anh. Người giàu thì ngày một giàu hơn và người nghèo thì ngày càng nghèo đi. Chúng ta đang chứng kiến thuế giá trị gia tăng (VAT) ngày càng cao, trong khi những dịch vụ công cần thiết bị cắt giảm", ông Christensen nói.
Các nỗ lực toàn cầu nhằm giúp những quốc gia đang phát triển (như Nigeria và Malawi) cũng bị tổn hại nghiêm trọng bởi nạn trốn thuế. Điều này xảy ra bởi những kẻ trốn thuế thường gửi tiền qua các nước mà họ biết rằng có những hiệp định thuế không công bằng và thường là những nước nghèo nhất.
Sự "chảy máu" tiền bạc này lớn gấp nhiều lần những gì mà các nước nghèo nhận được từ viện trợ nước ngoài. Theo một hình thức đơn giản nhất, sự thao túng này bao gồm việc một công ty hoạt động ở một nước đang phát triển và lập một chi nhánh ở một thiên đường thuế. Sau đó, họ bán sản phẩm của mình với giá thấp cho chi nhánh này, nhờ đó chỉ phải chịu mức thuế thấp tối thiểu. Cuối cùng, chi nhánh của họ ở thiên đường thuế bán sản phẩm ra với giá thị trường và được hưởng lời lãi khổng lồ cộng với mức thuế cực thấp hoặc bằng 0.
Nói cách khác, các công ty thao túng giá để tránh phải trả thuế và kết quả là những quốc gia có hệ thống thuế không công bằng càng rơi sâu hơn vào nghèo đói bởi họ không đủ khả năng "nuôi" nền kinh tế của mình. Tại châu Phi, nạn thao túng giá ước tính chiếm đến 60% lượng di chuyển vốn của một quốc gia.
Nạn nhân của thất thu thuế
Malawi là một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới, khi một nửa trong số 16 triệu dân của nước này sống trong nghèo đói. Nguồn thu từ thuế được dùng để chi cho các dịch vụ công ở Malawi và các nước nghèo khác đang biến mất với tỉ lệ đáng báo động. Ước tính 30% giá trị tài chính của toàn châu Phi đang được cất giữ tại các thiên đường thuế ngoài châu lục, gây thất thoát cho nguồn thu từ thuế khoảng 14 tỉ USD/năm. Số tiền này đủ để cung cấp dịch vụ y tế cho các bà mẹ và trẻ em, nhờ đó có thể cứu được 4 triệu sinh mạng trẻ em mỗi năm, cũng như đủ để tuyển dụng giáo viên giúp các trẻ em ở châu Phi đều được đi học.
Ông Raymond Baker, Giám đốc tổ chức phi lợi nhuận Hội nhập Tài chính Toàn cầu có trụ sở tại Washington (Mỹ) đã gọi sự trao đổi tiền qua biên giới là "chương tồi tệ nhất của kinh tế toàn cầu kể từ thời kỳ nô lệ". Phát biểu tại một hội thảo hồi năm 2015, ông Baker nói: "Nigeria có lẽ là đất nước có dòng tiền bất hợp pháp tính trên giá trị tổng sản phẩm nội địa (GDP) cao nhất thế giới". Theo ông này, tại quốc gia giàu dầu mỏ với 140 triệu dân này thì có 70% dân số - tương đương 100 triệu người - có mức thu nhập từ 1-2 USD/ngày.
Tóm lại, tính chất toàn cầu của chiêu trò trốn thuế đã gây hậu quả nghiêm trọng cho các nước đang phát triển, nơi những đồng tiền thuế thất thu lẽ ra đã có thể được sử dụng để cải thiện cơ sở hạ tầng thiết yếu như đường sá, y tế và giáo dục để cho phép những nước này một ngày nào đó có thể tự chủ và không còn phụ thuộc vào viện trợ quốc tế.
