 |
| Hội nghị thượng đỉnh EU sẽ diễn ra tại Brussels, Bỉ trong hai ngày 19-20/3. (Nguồn: EPA) |
Khác với mọi lần, Hội nghị thượng đỉnh EU tại Brussels (Bỉ) kéo dài hai ngày (19-20/3) lần này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, diễn ra vào thời điểm xung đột Nga - Ukraine vừa bước sang năm thứ năm song vẫn chưa có hồi kết. Trong khi đó, cuộc xung đột giữa Iran với Israel, Mỹ nóng lên từng giờ, đe dọa hòa bình, ổn định và tăng trưởng toàn cầu, trong đó có châu Âu.
Vấn đề toàn cầu đòi hỏi giải pháp toàn cầu, do đó, trong ngày đầu tiên, bên cạnh lãnh đạo EU cùng 27 nước thành viên, Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres, Chủ tịch Ngân hàng châu Âu Christine Lagarde cùng Chủ tịch Eurogroup Kyriakos Pierrakakis dự kiến tham dự Hội nghị thượng đỉnh và có những góp ý quan trọng nhằm nỗ lực tìm giải pháp chung giúp EU đương đầu “khủng hoảng kép”.
Khi châu Âu "thấm mệt"
Đầu tiên, xung đột Nga - Ukraine tiếp tục để lại nhiều hệ quả nặng nề. Hiện EU đã cam kết dành 194,9 tỷ Euro ủng hộ Kiev, bao gồm 69,7 tỷ Euro viện trợ quân sự cùng 90 tỷ Euro nằm trong gói cho vay giai đoạn 2026-2027 hiện vẫn chưa thể thông qua.
Nghiêm trọng hơn, chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel chống lại Iran sau nhiều năm đối đầu đã đẩy Trung Đông vào vòng xoáy bất ổn mới, tác động nghiêm trọng tới các láng giềng của Iran cũng như Lebanon, dải Gaza, bờ Tây và xa hơn nữa.
Eo biển Hormuz, cửa ngõ của 20% lưu lượng dầu toàn thế giới có nguy cơ bị khóa, trong khi các nhà máy lọc dầu chịu thiệt hại nghiêm trọng đã khiến thị trường năng lượng toàn cầu chao đảo. Châu Âu không phải là ngoại lệ: Giá nhiên liệu tại đây đã tăng tới 50% kể từ xung đột bùng phát, an ninh năng lượng bị đe dọa nghiêm trọng. Thực tế này buộc các thành viên EU phải nỗ lực bình ổn giá, xả kho dự trữ và tiết kiệm năng lượng.
Trước tình hình đó, phát biểu ngày 12/3, Chủ tịch Hội đồng châu Âu (EP) Antonio Costa nhấn mạnh: “Căng thẳng quân sự leo thang ở Trung Đông đang gây nên bất ổn toàn cầu, và châu Âu đang cảm nhận rõ nét tác động tiêu cực của nó”. Về phần mình, Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen lại tập trung vào khía cạnh chiến lược và con người: “Châu Âu cần bảo vệ người dân của mình và chuẩn bị cho cú sốc về năng lượng…”. Hiện EU đã triển khai viện trợ nhân đạo, đồng thời tiến hành đối thoại trực tuyến với lãnh đạo các nước vùng Vịnh nhằm tìm kiếm giải pháp hạ nhiệt tình hình.
Nghị trình của Hội nghị thượng đỉnh EU phản ánh rõ nét sự quan tâm về cuộc “khủng hoảng kép” này. Về Ukraine, các nhà lãnh đạo tái khẳng định sự ủng hộ với chính quyền Tổng thống Volodymyr Zelensky, đồng thời ra tuyên bố chung để tiếp tục gia tăng áp lực với Nga, hướng tới đàm phán hòa bình. Trong khi đó, các cuộc thảo luận về Trung Đông tập trung vào giảm căng thẳng, tìm kiếm giải pháp ngoại giao và giảm thiểu tác động từ giá dầu vượt đỉnh cũng như bất ổn về an ninh.
Bên cạnh đó, các nhà lãnh đạo EU trao đổi về sáng kiến “Một châu Âu, Một thị trường” do ông Costa đề xuất, thiết lập thời hạn cụ thể nhằm đẩy mạnh nỗ lực xây dựng thị trường chung, thúc đẩy sáng tạo và huy động nguồn vốn đầu tư.
Quan trọng hơn, các nhà lãnh đạo EU đặc biệt quan tâm tới việc tăng cường năng lực cạnh tranh và an ninh kinh tế của khối trước sức ép thuế quan của Mỹ, biện pháp kinh tế từ Trung Quốc cũng như bài toán với Nga. Hiện Thủ tướng Đức Friedrich Merz và người đồng cấp Italy Giorgia Meloni đại diện cho nhóm kêu gọi nới lỏng quy định, tái thiết quan hệ với Washington và thúc đẩy các hiệp định thương mại như thỏa thuận gần đây với khối Thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR). Ngược lại, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho rằng EU cần “ưu tiên châu Âu” trong các lĩnh vực chiến lược như công nghệ sạch, hóa chất, thép và ô tô. Hội nghị dự kiến đề cập Khung Tài chính đa niên (MFF) năm 2028-2034 về cơ sở tài chính cho hoạt động của EU.
Về an ninh quốc phòng, lãnh đạo EU có thể thúc đẩy hợp tác nhằm cải thiện khả năng tác chiến, diễn tập chung và phát triển máy bay không người lái. Đáng chú ý, trong vấn đề mua sắm quốc phòng, ông Macron ủng hộ ý tưởng cho rằng EU chỉ mua vũ khí từ các nhà sản xuất châu Âu: “Chúng ta cần bảo vệ ngành công nghiệp của mình. Người Trung Quốc làm vậy, người Mỹ cũng vậy”. Tuy nhiên, Đức và Italy cho rằng nên mở cửa cho cả doanh nghiệp ngoài EU. Về an ninh phi truyền thống, Hội nghị có thể đề cập đến vấn đề nhập cư, trước nguy cơ xuất hiện một dòng người di cư mới tới châu Âu do tình hình xung đột leo thang tại khu vực Trung Đông.
Bình tĩnh vượt khó
Nhận định về Hội nghị thượng đỉnh này, Cơ quan Dịch vụ nghiên cứu nghị viện châu Âu (EPRS) cho rằng: “Cuộc gặp tháng Ba là ví dụ tiêu biểu về cách EC phản ứng với yếu tố bên ngoài. Mục tiêu chính sẽ là tìm cách vượt qua hai lá phiếu phủ quyết về khoản vay dành cho Ukraine và có cách tiếp cận chung trước tình hình diễn biến nhanh và phức tạp ở Trung Đông, tránh leo thang căng thẳng, thúc đẩy giải pháp ngoại giao nhằm chấm dứt cuộc khủng hoảng và hỗ trợ các quốc gia đối tác trong khu vực, giảm thiểu tác động đến với an ninh năng lượng toàn cầu”.
Song, không phải ai cũng lạc quan như vậy. Nhà phân tích Emanuele Bonini của tờ EUNews (Italy) cho rằng hiện còn đó nhiều khác biệt giữa lãnh đạo châu Âu, dù là về Ukraine, hạ giá thành năng lượng hay tăng cường tính cạnh tranh trong EU. Do đó, ông không kỳ vọng vào một kết quả đột phá tại Hội nghị thượng đỉnh này.
Ngày 17/3, Cao ủy châu Âu phụ trách các vấn đề đối ngoại và an ninh Kaja Kallas khẳng định EU “bắt đầu thích ứng với sự khó lường từ nước Mỹ sau một năm Tổng thống Donald Trump lên nắm quyền”. Theo bà, châu Âu hiện đã “bình tĩnh hơn bởi chúng tôi luôn chuẩn bị cho những điều bất ngờ nhất”.
Liệu sự bình tĩnh ấy có giúp EU vượt qua “khủng hoảng kép” hiện nay? Điều này vẫn cần thêm thời gian để kiểm chứng
| Moscow cáo buộc một nước châu Âu siết giao dịch bất động sản nhằm vào công dân Nga Ngày 26/2, hãng thông tấn TASS đưa tin, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cho rằng kế hoạch rà soát các thương ... |
| EU kích hoạt đồng bộ loạt biện pháp bảo vệ công dân và nền kinh tế giữa chiến sự leo thang Ngày 11/3, trước diễn biến phức tạp của cuộc xung đột ở Trung Đông, Liên minh châu Âu (EU) đã triển khai đồng bộ các ... |
| Lời giải cho bài toán biến đổi khí hậu từ dòng sông Nậm Rốm Những chuyển động mới bên dòng sông Nậm Rốm (tỉnh Điện Biên) đang gợi mở cách một địa phương miền núi phía Bắc tìm lời ... |
| Một ứng cử viên gia nhập EU xác nhận sở hữu tên lửa siêu thanh của Trung Quốc Tối 12/3, Tổng thống Serbia Aleksandar Vucic xác nhận, nước này hiện sở hữu tên lửa hành trình tấn công mặt đất siêu thanh CM-400AKG ... |
| Cao ủy phụ trách Quan hệ đối tác quốc tế của EU sắp thăm Việt Nam, dự Diễn đàn doanh nghiệp và đầu tư EU-Việt Nam Cao ủy phụ trách Quan hệ đối tác quốc tế của Liên minh châu Âu (EU) Jozef Síkela đến Hà Nội vào ngày 23-25/3, nhằm ... |
