Khả năng Thủ tướng Nhật Bản giải tán Hạ viện để tổ chức bầu cử sớm

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae dự định giải tán Hạ viện để tổ chức bầu cử sớm ngay khi bắt đầu kỳ họp thường kỳ của Quốc hội dự kiến khai mạc vào ngày 23/1.

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae có thể tận dụng tỷ lệ ủng hộ cao để giải tán Hạ viện, tổ chức bầu cử sớm. (Nguồn: Kyodo)

Hãng thông tấn Kyodo đưa tin, quyết định trên đã được bà Takaichi thông báo tới các lãnh đạo cấp cao của Đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền. Động thái diễn ra trong bối cảnh nội các mới gần ba tháng tuổi của bà Takaichi đang có tỷ lệ ủng hộ cao, làm gia tăng kỳ vọng rằng một cuộc bầu cử sớm có thể củng cố vị thế chính trị còn mong manh của bà, khi liên minh cầm quyền hiện chỉ nắm đa số sít sao tại Hạ viện.

More from WVR
Tận dụng ủng hộ, Thủ tướng Nhật Bản tính tổng tuyển cử sớm, khẳng định coi trọng quan hệ với Hàn Quốc

Ngày 13/1, trong cuộc họp giữa lãnh đạo các ủy ban điều hành của Hạ viện và Thượng viện, chính phủ Nhật Bản đã thông báo với các đảng cầm quyền và đối lập rằng, kỳ họp Quốc hội thường kỳ sẽ bắt đầu vào ngày 23/1. LDP chưa công bố lịch trình bài phát biểu chính sách của Thủ tướng – vốn thường diễn ra đầu kỳ họp – dường như để chừa khả năng giải tán Hạ viện và bầu cử sớm.

Nếu Hạ viện bị giải tán ngày 23/1, chiến dịch tranh cử chính thức có thể bắt đầu vào ngày 27/1 hoặc ngày 3/2, với ngày bỏ phiếu nhiều khả năng rơi vào ngày 8/2 hoặc ngày 15/2. Bà Takaichi dự kiến sẽ sớm công bố quyết định. Tuần này, lịch ngoại giao của Nhật Bản dày đặc, mở đầu bằng chuyến thăm của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung từ ngày 14/1.

Đây sẽ là cuộc tổng tuyển cử đầu tiên dưới thời Thủ tướng Takaichi, người nhậm chức tháng 10 năm ngoái với tư cách nữ Thủ tướng đầu tiên trong lịch sử Nhật Bản. Bà thành lập chính phủ dựa trên liên minh giữa LDP và Đảng Đổi mới Nhật Bản (JIP), sau khi đảng Komeito chấm dứt liên minh 26 năm với LDP do bê bối gây quỹ.

Mặc dù nhiệm kỳ bốn năm của Hạ viện hiện tại còn hơn hai năm, bà Takaichi dường như muốn đánh cược tương lai chính trị của mình để giành sự ủy nhiệm trực tiếp của cử tri cho chương trình xây dựng một nền kinh tế "mạnh mẽ" thông qua chi tiêu mở rộng, cũng như cho lập trường an ninh cứng rắn.

Bầu cử sớm cũng có thể giúp bà có thêm hậu thuẫn trong đối phó với thách thức ngoại giao, sau khi phát biểu tại Quốc hội về khả năng Nhật Bản phản ứng trước một kịch bản khủng hoảng ở Đài Loan (Trung Quốc) khiến quan hệ Bắc Kinh-Tokyo xấu đi.

Tuy nhiên, việc tổ chức bầu cử sớm sẽ làm chậm tiến trình thảo luận ngân sách tài khóa 2026, gây khó khăn cho việc thông qua trước khi năm tài khóa kết thúc vào tháng 3, trong lúc các hộ gia đình Nhật Bản vẫn chịu áp lực nặng nề từ lạm phát và chi phí sinh hoạt tăng cao. Các đảng đối lập cho rằng, việc giải tán Quốc hội để bầu cử sớm mâu thuẫn với cam kết của bà Takaichi đặt ưu tiên hàng đầu cho các biện pháp kiềm chế giá cả.

Dưới thời người tiền nhiệm Ishiba Shigeru, liên minh LDP–Komeito đã mất đa số ở cả hai viện trong hai cuộc bầu cử quốc gia gần đây – Hạ viện tháng 10/2024 và Thượng viện tháng 7/2025 – dẫn tới việc ông phải từ chức.

Hiện nay, LDP và JIP nắm 233/465 ghế tại Hạ viện, đồng nghĩa với việc chỉ cần mất một ghế cũng sẽ rơi xuống dưới mức đa số. Ở Thượng viện, liên minh cầm quyền vẫn ở thế thiểu số và phải dựa vào các đảng đối lập để thông qua luật.