Khi các đồng minh tái định vị chiến lược trước một nước Mỹ khó lường

Ngọc Anh
Thương lượng tập thể có thể là biện pháp phòng thủ duy nhất của châu Âu trước việc Tổng thống Mỹ Donald Trump "xích lại gần" các siêu cường đối thủ, cũng là để đối phó với các chính sách bảo hộ và "ngoại giao giao dịch" của Washington.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Khi các đồng minh tái định vị chiến lược trước một nước Mỹ khó lường
Ảnh chụp màn hình bài viết đăng tải trên South China Morning Post, ngày 4/3.

Đó là nhận định của Giáo sư Richard Javad (*) trong bài viết "Why US allies in Europe and Asia are ‘de-risking’ from Trump" (tạm dịch: Tại sao các đồng minh của Mỹ ở châu Âu và châu Á đang tìm cách “giảm rủi ro” khỏi ông Trump) đăng tải trên South China Morning Post ngày 4/3.

Châu Âu trước ngã rẽ

Theo Giáo sư Richard Javad, châu Âu hiện đang phải khẩn trương đoàn kết nhằm đối phó với những chính sách khó đoán định của Washington.

Vào tuần trước, lãnh đạo đảng Liên minh dân chủ Cơ đốc giáo (CDU) đối lập Đức Friedrich Merz sau chiến thắng trong cuộc bầu cử đã tuyên bố “ưu tiên tuyệt đối” của ông là “củng cố châu Âu càng nhanh càng tốt để từng bước thực sự đạt được sự độc lập khỏi Mỹ”.

Tại Hội nghị thượng đỉnh NATO năm ngoái, ông Friedrich Merz còn đề cập việc tăng tốc xây dựng “năng lực quốc phòng độc lập của châu Âu”, đồng thời thể hiện ý định hợp tác chặt chẽ với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, người đang đi đầu trong thúc đẩy chiến lược tự chủ của "lục địa già".

Tuyên bố của ông Friedrich Merz được đưa ra ngay trước cuộc tranh cãi nảy lửa giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và người đồng cấp Ukraine Volodymyr Zelensky. Cuộc gặp "lời qua tiếng lại" này càng làm rệu rã thêm những rạn nứt trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương.

Đáp lại, các nhà lãnh đạo hàng đầu châu Âu cùng với Canada đã tổ chức một hội nghị thượng đỉnh vào ngày 2/3 vừa qua, cam kết ủng hộ Ukraine và tăng cường chi tiêu quốc phòng.

Khi các đồng minh tái định vị chiến lược trước một nước Mỹ khó lường
Ngày 2/3, lãnh đạo các nước châu Âu cùng đại diện NATO và EU đã tham dự hội nghị thượng đỉnh tại London ( Anh) nhằm thảo luận cách thức thúc đẩy kế hoạch hòa bình cho cuộc xung đột ở Ukraine. (Nguồn: EU Neighnors East)

Bên cạnh đó, Giáo sư Richard Javad cho rằng, các đồng minh xuyên Thái Bình Dương của Mỹ lại khá dè dặt trong việc chỉ trích Nhà Trắng và kỳ vọng được ưu tiên trong những thỏa thuận quốc phòng và thương mại lớn.

Thủ tướng Nhật Bản Shigeru Ishiba và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã có các cuộc hội đàm "thân thiện" với Tổng thống Donald Trump, cho thấy mối quan hệ chiến lược bền chặt giữa hai bên. Mỹ cũng loại bỏ Đài Loan (Trung Quốc) khỏi chính sách đóng băng viện trợ nước ngoài, đồng thời dự kiến phân bổ tới 5 tỷ USD viện trợ quốc phòng cho Philippines.

Tin liên quan
Tổng thống Mỹ đắc cử Donald Trump khiến Trung Quốc và các đồng minh bất ngờ vì hành động lạ Tổng thống Mỹ đắc cử Donald Trump khiến Trung Quốc và các đồng minh bất ngờ vì hành động lạ

Tuy nhiên, việc chính quyền Tổng thống Trump công khai "xích lại gần" siêu cường đối thủ như Nga, chỉ trích Ukraine và theo đuổi chính sách đối ngoại mang tính giao dịch đang thúc đẩy các đồng minh châu Âu và châu Á của Mỹ tăng cường liên kết với nhau. Các đồng minh của Washington cũng nên cân nhắc các biện pháp “giảm rủi ro” (de-risking) và tiến hành thương lượng tập thể với ông Trump.

Giáo sư Richard Javad nhận định, liên minh xuyên Đại Tây Dương cũng phải đối mặt với nhiều thách thức khi giới chức Mỹ bày tỏ quan điểm về khả năng điều chỉnh chiến lược, đồng thời có những khác biệt nhất định trong cách tiếp cận đối với các giá trị tự do của châu Âu. Tại Hội nghị An ninh Munich tháng 2/2025, Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance không chỉ thúc giục các đồng minh châu Âu tăng chi tiêu quốc phòng mà còn công kích các giá trị của châu lục này.

Ngay sau đó, các quan chức cấp cao của Mỹ và Nga đã gặp nhau tại Saudi Arabia nhằm thảo luận về xung đột Ukraine mà không hề mời Kiev. Động thái này dẫn đến một loạt phản ứng đối đầu, khi Tổng thống Zelensky ngầm ám chỉ người đồng cấp Mỹ đang nghe thông tin sai lệch từ Nga, còn ông Trump đáp trả bằng cách gọi nhà lãnh đạo Ukraine là một “kẻ độc tài”.

Tóm lại, thế giới đang bước vào một giai đoạn địa chính trị hoàn toàn chưa có tiền lệ.

Nước đi mới trên ván cờ quyền lực

Giáo sư Richard Javad nhấn mạnh, các quốc gia có cùng chí hướng ở châu Âu và khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương nên cùng nhau thực hiện chiến lược “giảm rủi ro” trước nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump vì ba lý do.

Trước hết, không ai có thể tránh khỏi ảnh hưởng. Ngay cả những đồng minh châu Á thân cận nhất của Washington cũng có thể trở thành mục tiêu của thuế quan và biện pháp kinh tế trừng phạt từ Mỹ, cũng như các chính sách nhập cư khắt khe hơn. Động thái này có thể gây tổn hại đến hàng triệu người Philippines và Ấn Độ nhập cư không có giấy tờ tại Mỹ - một nguồn kiều hối quan trọng.

Hơn nữa, vị chuyên gia lo ngại rằng, ông Trump cuối cùng có thể theo đuổi một "thỏa thuận lớn" với Trung Quốc, được gọi là “Hiệp định Mar-a-Lago”.

Ngoài ra, nhà lãnh đạo Mỹ nhiều khả năng đang ấp ủ một phiên bản của Hội nghị Tehran năm 1943 của riêng mình, tập hợp ba siêu cường lớn nhất thế giới nhằm định đoạt trật tự toàn cầu.

Khi các đồng minh tái định vị chiến lược trước một nước Mỹ khó lường
Thay vì hiện thực hóa khẩu hiệu “Đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại”, Tổng thống Donald Trump có thể vô tình đẩy Washington vào một thế giới nơi Mỹ phải đơn độc đối mặt với những thách thức toàn cầu. (Nguồn: Quincy Institute)

Trong khi đó, ông John Byers, người được Tổng thống Donald Trump bổ nhiệm phụ trách các vấn đề Đông Nam Á, đã đề xuất cách tiếp cận “xoáy ốc hợp tác” (cooperation spiral approach). Theo đó, Mỹ sẽ rút căn cứ và hệ thống vũ khí khỏi Philippines để đổi lấy sự ổn định ở Biển Đông.

Giáo sư Richard Javad khẳng định, điều này cũng cho thấy vai trò ngày càng tăng của việc hợp tác giữa các cường quốc tầm trung có cùng chí hướng, bao gồm đồng minh châu Âu và châu Á đang lo ngại về chính sách của Washington.

Năm 2025, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron dự kiến có chuyến thăm Đông Nam Á và có bài phát biểu quan trọng tại Đối thoại Shangri-La - hội nghị an ninh hàng đầu châu Á, khai mạc vào cuối tháng 5 tại Singapore.

Vào tháng 4/2025, Manila có kế hoạch tổ chức một hội nghị quy tụ các cường quốc tầm trung cùng chí hướng, nhằm giảm sự phụ thuộc chiến lược vào Mỹ và thay vào đó tăng cường quan hệ quốc phòng và kinh tế chặt chẽ hơn.

“Với tư cách là một cường quốc tầm trung, sự cạnh tranh giữa các siêu cường đã tạo động lực để chúng tôi tìm kiếm hợp tác với những quốc gia ở hoàn cảnh tương tự và đó chính là điều chúng tôi đang làm”, Ngoại trưởng Philippines Enrique Manalo phát biểu với báo giới ngay sau Hội nghị An ninh Munich.

Theo Giáo sư Richard Javad, ở nhiều khía cạnh, định hướng “đa liên kết” (multi-alignment) không còn là lựa chọn mà đã trở thành lối đi chung, ngay cả đối với những đồng minh thân cận nhất của Mỹ. Các quốc gia này đang cùng nhau xây dựng một mặt trận vững chắc nhằm ứng phó với những chính sách khó đoán của Tổng thống Donald Trump trên trường quốc tế. Thay vì hiện thực hóa khẩu hiệu “Đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại”, vị Tổng thống có thể vô tình đẩy Washington vào một thế giới nơi Mỹ phải đơn độc đối mặt với những thách thức toàn cầu.

Cuối cùng, bối cảnh địa chính trị hiện nay đang thay đổi nhanh chóng, buộc các đồng minh của Mỹ, đặc biệt là châu Âu và khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, phải tìm cách củng cố vị thế của mình.

Trước sự khó lường trong chính sách đối ngoại của chính quyền Tổng thống Donald Trump, chiến lược “đa liên kết” và “giảm rủi ro” đang nổi lên như một lựa chọn tất yếu. Sự hợp tác chặt chẽ giữa các cường quốc tầm trung không chỉ giúp giảm bớt sự phụ thuộc vào Washington mà còn mở ra cơ hội định hình một trật tự quốc tế cân bằng hơn, nơi không một quốc gia nào có thể đơn phương áp đặt ảnh hưởng của mình lên phần còn lại của thế giới.

(*) Ông Richard Javad Heydarian hiện là Giáo sư chuyên ngành Địa chính trị tại Đại học Bách khoa Philippines. Ông cũng là tác giả của nhiều cuốn sách, trong đó có "The Indo-Pacific: Trump, China and the New Struggle for Global Mastery" (Tạm dịch: Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Tổng thống Donald Trump, Trung Quốc và cuộc tranh giành quyền lực toàn cầu mới).

Những tuyên bố Tổng thống Trump trước Quốc hội: 'Nước Mỹ đã trở lại', thời điểm cho hành động táo bạo, Ukraine muốn đến hòa bình sớm nhất có thể

Những tuyên bố Tổng thống Trump trước Quốc hội: 'Nước Mỹ đã trở lại', thời điểm cho hành động táo bạo, Ukraine muốn đến hòa bình sớm nhất có thể

Tối 4/3 (theo giờ bờ Đông của Mỹ), Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có bài phát biểu trước toàn thể lưỡng viện Quốc hội, ...

Xung đột ở Ukraine, toan tính và con bài tẩy

Xung đột ở Ukraine, toan tính và con bài tẩy

Tình hình xung đột và quan hệ Nga, Mỹ, Ukraine, NATO, EU vừa bất ngờ vừa không bất ngờ, diễn biến với tốc độ gây ...

'Không hẹn mà gặp', Mỹ và Trung Quốc ra tuyên bố trái ngược trong cùng một ngày, Washington muốn thu hẹp, Bắc Kinh lại chọn mở cửa

'Không hẹn mà gặp', Mỹ và Trung Quốc ra tuyên bố trái ngược trong cùng một ngày, Washington muốn thu hẹp, Bắc Kinh lại chọn mở cửa

Hai siêu cường hàng đầu thế giới ở hai bờ Thái Bình Dương đã nêu hai quan điểm hoàn toàn trái ngược nhau cùng vào ...

NATO dưới thời Tổng thống Trump 2.0: 'Cái chết' được báo trước?

NATO dưới thời Tổng thống Trump 2.0: 'Cái chết' được báo trước?

Khi ông Donald Trump gọi Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) là "lỗi thời" vào năm 2016, nhiều người cho rằng đó ...

Chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga: 3 năm nhìn lại

Chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga: 3 năm nhìn lại

Trong hơn 50 năm qua, Mỹ đã mắc ba thất bại chiến lược nghiêm trọng, làm suy giảm vị thế siêu cường và tạo điều ...

(theo South China Morning Post)

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Các UAV chiến đấu của Iran đã tấn công vào các hệ thống phòng không, bệ phóng UAV và tên lửa của Mỹ tại căn cứ không quân Ali Al-Salem ở Kuwait.
Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Ngày 18/11, Tổng thống Nga Vladimir Putin có cuộc hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC.
Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc cho rằng, việc đảm bảo hòa bình và ổn định trên bán đảo Triều Tiên phục vụ lợi ích chung của nước này và Trung Quốc.
Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Mỹ-Philippines đang mở rộng hợp tác quốc phòng, đồng thời khẳng định quan hệ đồng minh giữa hai nước hiện ở mức tốt đẹp nhất từ trước đến nay.
Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh thông báo áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với 8 công ty xây dựng của Israel có liên quan hoạt động mở rộng các khu định cư ở Bờ Tây.
Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Các quan chức quốc phòng của Đức và Mỹ đã có những phát biểu phản bác quan điểm của nhau về các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine vào lãnh thổ Nga.
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7) đang đối mặt với thách thức về đoàn kết.
Bước ngoặt chính trị tại Israel

Bước ngoặt chính trị tại Israel

Việc Tổng thống Israel Isaac Herzog giao lãnh đạo đảng Yashar nhiệm vụ thành lập chính phủ mới đánh dấu bước ngoặt chính trị.
Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Đằng sau diễn biến bầu cử sít sao tại New Zealand là những chuyển động sâu hơn trong cục diện chính trị.
Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Trong bối cảnh phải đối phó với các lệnh cấm vận và sức ép từ bên ngoài, Nga và Iran ngày càng xích lại gần nhau.
Cục diện mới trong chính trường Mỹ

Cục diện mới trong chính trường Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 tại Mỹ đã tạo ra sự thay đổi quan trọng trong tương quan quyền lực chính trị ở Washington.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Phiên bản di động