Khi Liên Xô bán tàu chiến để mua nước ngọt

Pepsi là một trong những công ty có quan hệ đặc biệt với Liên Xô trong những năm 1970. Công ty giải khát nổi tiếng của Mỹ từng có hợp đồng mua bán dài hạn với Liên Xô theo phương thức thanh toán lấy hàng đổi hàng.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
TIN LIÊN QUAN
khi lien xo ban tau chien de mua nuoc ngot Loạt ảnh các máy bay chở khách huyền thoại một thời của Liên Xô
khi lien xo ban tau chien de mua nuoc ngot Những dấu vết một thời Liên Xô
khi lien xo ban tau chien de mua nuoc ngot
Lãnh đạo Liên Xô Nikita Khrushchev thưởng thức Pepsi tại Triển lãm Quốc gia Mỹ ở Moscow, tháng 7/1959.

Từ “Cuộc tranh luận trong bếp”…

Cuối năm 1958, Liên Xô và Mỹ đã nhất trí tổ chức các cuộc triển lãm ở hai quốc gia nhằm thúc đẩy giao lưu văn hoá và sự hiểu biết lẫn nhau. Triển lãm của Liên Xô diễn ra tại thành phố New York vào tháng 6/1959. Một tháng sau, Mỹ tổ chức triển lãm tại công viên Sokolniki ở thủ đô Moscow. Tại đây, Mỹ đã quảng bá văn hóa, công nghệ cũng như các sản phẩm tiêu dùng, từ ô tô, đồ uống đến nghệ thuật, thời trang và kiến trúc. Nhiều nhà tài trợ và doanh nghiệp lớn nổi tiếng của xứ cờ hoa như Disney, Dixie Cup Inc, IBM, Pepsi… đều có gian hàng trưng bày sản phẩm.

Ngày 24/7/1959, trước khi triển lãm Moscow chính thức khai mạc, Phó Tổng thống Mỹ Richard Nixon đã mời nhà lãnh đạo Liên Xô Nikita Khrushchev tham quan các gian hàng. Họ dừng lại trước một căn bếp - nơi trở thành “hiện trường” cho cuộc tranh luận nổi tiếng trong Chiến tranh Lạnh. Căn bếp này do các nhà thiết kế Mỹ dựng lên với đầy đủ tiện nghi như máy rửa bát, máy nướng bánh mì, máy xay sinh tố… dường như là để “khoe” mọi người dân Mỹ đều có thể sở hữu căn bếp như thế. Lãnh đạo Liên Xô tỏ ý không vừa lòng, nói rằng các gia đình Liên Xô cũng có những thứ này. Cuộc tranh luận bắt đầu, chủ đề được mở rộng đến các vấn đề chính trị như chủ nghĩa cộng sản, chủ nghĩa tư bản, chiến tranh hạt nhân... Ngày hôm sau, "Cuộc tranh luận trong bếp" (Kitchen Debate) là tin tức xuất hiện trên trang nhất của các tờ báo Mỹ. Và điều thú vị nhất của “Cuộc tranh luận trong bếp” là sau khi nó kết thúc, Nixon và Khrushchev cùng uống Pepsi. Một nhiếp ảnh gia đã bắt được khoảnh khắc Nixon và Khrushchev đứng cạnh nhau trong khi nhà lãnh đạo Liên Xô thưởng thức nước ngọt có ga của một thương hiệu phương Tây, còn Donald M. Kendall - thành viên hội đồng quản trị của Tập đoàn Pepsi - đứng bên cạnh và đang rót một cốc khác.

khi lien xo ban tau chien de mua nuoc ngot
Một công nhân đang kiểm tra các chai Pepsi trong nhà máy gần Bucharest (Romania), tháng 11/1989. (Nguồn: Getty Images)

Theo Atlas Obscura, việc ông Khrushchev đến gian hàng Pepsi và uống thứ nước ngọt này đã được phía Mỹ sắp đặt. Tối hôm trước, ông Kendall tiếp cận Phó Tổng thống Nixon tại Đại sứ quán Mỹ ở Moscow. Là người phụ trách bộ phận quốc tế của Pepsi, Kendall đã đưa ra một quyết định táo bạo, bất chấp sự phản đối của các lãnh đạo khác trong công ty, đó là tài trợ và tham gia triển lãm. Để chứng minh chuyến đi đáng giá, ông đã nói với Nixon rằng “phải dí một cốc Pepsi vào tay của Khrushchev”. Và khi nhận thấy lãnh đạo Liên Xô đổ mồ hôi, Kendall đã mời ông một cốc Pepsi mát lạnh.

… đến thương vụ đặc biệt

Đối với Kendall, việc ông Khrushchev uống cốc nước có biểu tượng Pepsi là một thành công. Bức ảnh ông Khrushchev lần đầu tiên thưởng thức Pepsi được sử dụng như biểu tượng quảng cáo của hãng trên khắp thế giới. Sáu năm sau triển lãm, Kendall nắm giữ cương vị Giám đốc điều hành, còn Pepsi thì trở thành tập đoàn phương Tây đầu tiên được phép kinh doanh tại Liên Xô.

Tuy nhiên, sau khi thỏa thuận cho phép Pepsi được hoạt động kinh doanh tại Liên Xô có hiệu lực vào năm 1972, một vấn đề được đặt ra là phương thức thanh toán giữa hai bên. Thời điểm đó, đồng Ruble không có giá trị trên thị trường quốc tế và không thể quy đổi ra ngoại tệ. Một giải pháp được đưa ra là Pepsi cung cấp đồ uống giải khát, thức ăn nhanh, còn Liên Xô sẽ thanh toán bằng Vodka Stolichnaya - thương hiệu rượu lâu đời của nước này. Sau đàm phán, Pepsi trở thành nhà phân phối độc quyền Vodka Stolichnaya tại Mỹ.

Đến cuối những năm 1980, người dân Liên Xô đã tiêu thụ một lượng Pepsi rất lớn. Năm 1988, Pepsi phát quảng cáo thương mại đầu tiên trên truyền hình địa phương với sự tham gia của “ông hoàng nhạc Pop” Michael Jackson. Đây cũng là thời điểm thăng hoa của thương mại hai nước khi hãng rượu Vodka Stolichnaya trở nên phổ biến tại thị trường Mỹ, và nó khiến Pepsi nảy sinh tham vọng có một cuộc thương lượng mới.

khi lien xo ban tau chien de mua nuoc ngot
Người dân tham quan Triển lãm Quốc gia Mỹ ở Moscow năm 1959. (Nguồn: Pinterest)

Mua nước ngọt bằng tàu chiến

Mùa Xuân năm 1989, Mỹ và Liên Xô đã ký thỏa thuận đáng chú ý với phương thức thanh toán đặc biệt hơn. Liên Xô bàn giao cho tập đoàn nước giải khát 17 tàu ngầm cũ (mỗi chiếc khoảng 150.000 USD) và ba tàu chiến bao gồm một khu trục hạm, một tuần dương hạm và một khinh hạm. Pepsi cũng mua các tàu chở dầu mới của Liên Xô để cho thuê hoặc bán dầu cùng công ty đối tác Na Uy. Đổi lại, Pepsi có thể tăng gấp đôi số lượng nhà máy tại Liên Xô. Ông Kendal đã chế nhạo Brent Scowcroft - Cố vấn an ninh quốc gia dưới thời chính quyền Tổng thống George H.W Bush - rằng Pepsi “đang giải giáp Liên bang Xô-Viết còn nhanh hơn” chính quyền Mỹ.

Ngày 9/4/1990, Pepsi ký hợp đồng thương mại trị giá lên tới 3 tỷ USD với Liên Xô kèm theo phương thức thanh toán là tàu chiến. Với hợp đồng mới này, Liên Xô chuyển nhượng cho Pepsi 10 chiếc tàu. Đây là thỏa thuận hợp tác thương mại có một không hai, khi Liên Xô mua sản phẩm từ một nước tư bản, được coi như kẻ thù lớn nhất khi đó, và biến một công ty giải khát bất ngờ trở thành “cường quốc hải quân”. Pepsi hy vọng hợp đồng khổng lồ này sẽ tạo ra cú hích mở rộng hoạt động kinh doanh của Tập đoàn tại thị trường Liên Xô đầy tiềm năng. Pepsi thậm chí còn đưa thêm chuỗi nhà hàng Pizza Hut vào Liên Xô và tin rằng nó cũng sẽ có triển vọng tốt như mặt hàng nước ngọt.

Thế nhưng, khi Liên bang Xô viết sụp đổ vào năm 1991 thì thỏa thuận hấp dẫn này cũng không còn được duy trì. Theo Los Angeles Times, chuỗi Pizza Hut đã bị rơi vào thế khó khi nguồn nhập phô-mai đến từ Lithuania. Bên cạnh đó, Pepsi cũng chuyển từ đóng chai thủy tinh sang chai nhựa để cân bằng ngân sách nhưng công ty cung cấp nhựa lại được đặt ở Belarus. Tương tự, những chiếc tàu của Pepsi bị mắc kẹt ở Ukraine, một quốc gia mới độc lập, cũng muốn được chia phần trong thương vụ mua bán này. Sau khi mối làm ăn với Liên Xô bị hủy, trong nhiều tháng, Pepsi cố gắng kéo lại doanh thu nhưng thay vì phải đối phó với một nước duy nhất, họ phải làm việc với 15 quốc gia khác nhau. Tồi tệ hơn khi hãng nước giải khát Coca-Cola nhân cơ hội này tràn vào thị trường Liên Xô cũ, còn Pepsi thì đang cố gắng trụ lại bằng mọi cách.

Nga vẫn là thị trường lớn thứ hai của Pepsi ngoài Mỹ nhưng phong độ của họ đã không còn như trước. Pepsi đã mất đi lợi thế khi không còn là hãng nước ngọt có ga độc quyền, bởi chỉ sau vài năm, Coca-Cola đã thay thế Pepsi là thương hiệu nước giải khát phổ biến nhất tại Nga. Vào năm 2013, ngay cả các bảng quảng cáo Pepsi trên quảng trường Pushkin cũng đã bị tháo dỡ xuống.

khi lien xo ban tau chien de mua nuoc ngot Giải mật Chiến dịch Hoa Tuyết: Thảm họa ở Liên Xô cũ

Tháng 9/1954, không chỉ Liên Xô mà cả thế giới đều hay tin: Trên thảo nguyên Tozkoje, Liên Xô đã thử nghiệm loại bom hạt ...

khi lien xo ban tau chien de mua nuoc ngot Xe tự hành Mặt Trăng “tự phục hồi” sau 40 năm

Theo Gizmag, sau 40 năm mất tích, tàu tự hành thám hiểm Mặt Trăng Lunokhod 1 của Liên Xô (cũ) bất ngờ đáp trả các ...

khi lien xo ban tau chien de mua nuoc ngot Lãnh tụ Xô Viết Nikita Khrushchev thăm Mỹ: Chuyện kể sau 50 năm

50 năm trước, vào ngày 3/8/1959, giữa lúc quan hệ Liên Xô - Mỹ đang căng thẳng thì Tổng bí thư ĐCS Liên Xô Nikita ...

An Bùi (tổng hợp)

Đọc thêm

Đường đến APEC 2027 - Tự hào, trách nhiệm và thời cơ

Đường đến APEC 2027 - Tự hào, trách nhiệm và thời cơ

Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị cao điểm cho Năm APEC 2027, với sự chỉ đạo xuyên suốt từ Trung ương và sự vào cuộc quyết liệt ...
Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Ngày 21/11, Tổng thống Donald Trump cho biết, Mỹ và Canada sẽ sớm đạt được một thỏa thuận thương mại.
Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực trong đêm hôm nay và ngày mai (23/11) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Chiều 22/11, Chương trình kết nối doanh nghiệp Việt Nam và Malaysia đã diễn ra với sự tham gia của 41 doanh nghiệp hai nước.
Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Trong khuôn khổ Festival Tôm Cà Mau lần thứ 2 năm 2026, ngày 22/11, đã diễn ra Diễn đàn tôm Việt Nam - Giải pháp phát triển bền vững.
Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Các cuộc tấn công của Nga vào hệ thống năng lượng Ukraine khiến hàng triệu người dân phải đối mặt với nguy cơ thiếu điện, sưởi ấm.
Mexico bắt giữ trùm ma túy nằm trong danh sách truy nã của FBI

Mexico bắt giữ trùm ma túy nằm trong danh sách truy nã của FBI

Quân đội Mexico đã bắt giữ Fausto Isidro Meza-Flores, thủ lĩnh băng đảng Los Mazatlecos và nằm trong danh sách 10 đối tượng bị FBI truy nã.
Tổng thống Mỹ gọi ông Putin là 'bạn tôi', Đặc phái viên Nga lên tiếng, hé lộ nhiều trao đổi quan trọng

Tổng thống Mỹ gọi ông Putin là 'bạn tôi', Đặc phái viên Nga lên tiếng, hé lộ nhiều trao đổi quan trọng

Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục khẳng định mối quan hệ cá nhân tốt đẹp với người đồng cấp Nga Vladimir Putin, gọi nhà lãnh đạo Nga là “bạn tôi”.
Mỹ - Iran đồng loạt phát tín hiệu muốn đạt thỏa thuận, giữa lằn ranh đỏ vẫn có 'giải pháp công bằng'

Mỹ - Iran đồng loạt phát tín hiệu muốn đạt thỏa thuận, giữa lằn ranh đỏ vẫn có 'giải pháp công bằng'

Mỹ và Iran cùng phát đi tín hiệu sẵn sàng hướng tới một thỏa thuận chấm dứt xung đột kéo dài gần 9 tháng qua, dù vẫn còn những bất đồng về các điều kiện ...
Đất hiếm ở một châu lục có tiềm năng thay thế nguồn cung từ Trung Quốc

Đất hiếm ở một châu lục có tiềm năng thay thế nguồn cung từ Trung Quốc

Châu Phi được đánh giá có tiềm năng trở thành một nguồn cung thay thế đáng kể nếu đẩy nhanh khai thác, chế biến và tinh luyện đất hiếm.
Tình hình Mỹ-Iran: Washington trừng phạt các thực thể liên quan đến kinh doanh dầu mỏ, ông Trump chịu một sức ép

Tình hình Mỹ-Iran: Washington trừng phạt các thực thể liên quan đến kinh doanh dầu mỏ, ông Trump chịu một sức ép

Cập nhật những diễn biến mới nhất trong quan hệ Mỹ-Iran ngày hôm nay.
Mỹ nói châu Âu né tránh đối thoại với Tổng thống Putin

Mỹ nói châu Âu né tránh đối thoại với Tổng thống Putin

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nhận định các quốc gia châu Âu đang muốn ‘thu mình lại’ hòng né tránh việc đối thoại với Tổng thống Nga.
Ukraine 'nóng lòng' muốn phương Tây làm rõ một việc, không phải bằng lời nói mà phải cam kết trên giấy

Ukraine 'nóng lòng' muốn phương Tây làm rõ một việc, không phải bằng lời nói mà phải cam kết trên giấy

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Kiev vẫn chưa nhận được các cam kết bằng văn bản, làm rõ cách thức bảo đảm an ninh theo mô hình Điều 5 NATO.
Thượng đỉnh Trung-Mỹ-Nga và những vấn đề đặt ra với thế giới

Thượng đỉnh Trung-Mỹ-Nga và những vấn đề đặt ra với thế giới

Thượng đỉnh Trung-Mỹ-Nga bên lề Hội nghị cấp cao APEC tại Thâm Quyến (Trung Quốc) ngày 19/11 khép lại với tuyên bố chung về những vấn đề chiến lược.
Sứ mệnh trung gian của Thổ Nhĩ Kỳ

Sứ mệnh trung gian của Thổ Nhĩ Kỳ

Thổ Nhĩ Kỳ đang đẩy mạnh vai trò trung gian hòa giải nhờ khả năng tiếp xúc với các bên xung đột tại khu vực.
Thượng đỉnh Anh - EU: Gió đổi chiều ở London

Thượng đỉnh Anh - EU: Gió đổi chiều ở London

Mong muốn hội nhập trở lại với châu lục đang chi phối bầu không khí London trước Hội nghị thượng đỉnh EU - Anh vào cuối tuần này.
Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng một khuôn khổ quản trị toàn cầu bao trùm và có trách nhiệm.
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Chính sách công nghiệp đang 'hồi sinh' ở Đông Á và trên toàn thế giới

Chính sách công nghiệp đang 'hồi sinh' ở Đông Á và trên toàn thế giới

Liệu sự phục hồi chính sách công nghiệp ở Đông Á có mang lại tăng trưởng bền vững, thịnh vượng rộng khắp và khả năng phục hồi kinh tế tốt hơn hay không vẫn còn ...
Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc tại Thâm Quyến ngày 19/11 được đánh giá là dấu mốc ngoại giao đáng chú ý.
Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Awang Azman Awang Pawi người Malaysia đã trả lời phỏng vấn về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, diễn ra từ 14-17/11 tại Manila, Philippines.
EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc
Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California
Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31
Phiên bản di động