Kinh tế hydrogen: Cuộc chạy đua địa chính trị mới

Vũ Đoàn Kết
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Sự nổi lên của nền kinh tế hydrogen mở ra một thị trường mới đầy tiềm năng, song cũng để lại không ít thách thức địa chính trị.
Danh sách những nước đã cân nhắc hoặc xây dựng chiến lược năng lượng hydrogen. (Nguồn: IRENA)
Danh sách những nước đã cân nhắc hoặc xây dựng chiến lược năng lượng hydrogen. (Nguồn: IRENA)

Từ những năm đầu thế kỷ XXI, hydrogen đã được xem là nguồn năng lượng của tương lai bởi khả năng sản xuất không bị hạn chế. Tuy nhiên, đến nay, nền công nghiệp hydrogen vẫn được xem là ở trong giai đoạn “mới hình thành”.

Theo báo cáo do Cơ quan Năng lượng tái tạo quốc tế (IRENA) công bố tháng 1/2022, tính đến cuối năm 2021, đã có 21 quốc gia và nền kinh tế công bố chiến lược hydrogen; hơn 40 quốc gia có lộ trình phát triển và sử dụng hydrogen công nghiệp và thương mại. Tới năm 2050, hydrogen sẽ chiếm 12% năng lượng sử dụng toàn cầu. Xuất khẩu hydrogen sẽ chiếm khoảng 30% thị phần thương mại hydrogen thế giới.

Theo một báo cáo khác của Rethink Energy, từ nay đến 2050, với 10.000 tỷ USD đầu tư vào lĩnh vực này, giá hydrogen giảm xuống 95% so với hiện nay.

Hầu hết chiến lược quốc gia được công bố ưu tiên nguồn đầu tư công trong giai đoạn đầu của công nghiệp hydrogen từ nay đến 2030. Chẳng hạn, Đức dự kiến chi khoảng 10 tỷ Euro từ ngân sách với kỳ vọng sẽ kéo theo các nguồn vốn tư nhân vào lĩnh vực hydrogen.

Điểm tương đồng khác trong chiến lược của hầu hết các quốc gia là ứng dụng hydrogen thương mại. Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản, Hàn Quốc đều hướng tới sử dụng hydrogen trong vận tải hàng hóa. Trong trung và dài hạn, hydrogen hứa hẹn sẽ cung cấp nguồn nhiên liệu sạch cho vận tải biển, hàng không.

Trong khi đa số chiến lược của các quốc gia ưu tiên sản xuất hydrogen phi carbon hóa (green hydrogen), nhiều nước có chiến lược phát triển hydrogen ít carbon (blue hydrogen), hydro xám (grey hydrogen) hoặc hydro tím (pink hydrogen)…

Định vị quốc gia trên bản đồ hydrogen thế giới

Khác biệt rõ nét nhất là việc định vị quốc gia trên bản đồ địa chính trị năng lượng 30 năm tới. Trong khi Australia, Chile, Morocco hướng tới trở thành các bên xuất khẩu, các quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc và EU theo đuổi chiến lược nhập khẩu hydrogen.

Trong EU, nếu như Đức sớm đàm phán với các nước có tiềm năng xuất khẩu để bảo đảm tính cạnh tranh và bền vững nguồn cung, Pháp lại ưu tiên “chủ quyền” quốc gia về nguồn năng lượng này dựa trên thế mạnh điện hạt nhân.

Australia, vốn đã là bên xuất khẩu khí đốt hóa lỏng cho châu Á, đặt tham vọng trở thành nước xuất khẩu hydrogen hàng đầu khu vực.

Vị trí của các nước trên bản đồ địa chính trị hydrogen cũng còn là khả năng nắm giữ các công nghệ tiên phong trong lĩnh vực này. Nhật Bản và Hàn Quốc hiện đang là các nước dẫn đầu về công nghệ sản xuất và ứng dụng hydrogen thương mại. Ngay từ đầu, hai nước này ưu tiên tăng cường “an ninh năng lượng”. Vì vậy, dù theo đuổi chiến lược nhập khẩu, Nhật Bản và Hàn Quốc lại là các cường quốc xuất khẩu công nghệ sản xuất và ứng dụng hydrogen.

Về tổng thể sẽ có ba nhóm nước tùy thuộc vào lựa chọn chiến lược của mỗi nước.

Thứ nhất, đó là nhóm các nước xuất khẩu hydrogen nhờ vào lợi thế so sánh về nguồn cung năng lượng giá rẻ từ mặt trời, gió hay khí đốt. Họ cũng có nguồn cung nước ngọt lớn, sẵn các hạ tầng lưu trữ, xuất khẩu hydrogen khí/hóa lỏng. Ví dụ, Morocco có năng lực sản xuất điện gió và điện mặt trời lớn, phù hợp với ưu tiên của EU về nhập khẩu hydro phi carbon. Nước này cũng có thể tận dụng hệ thống đường ống khí đốt sẵn có kết nối với EU qua

Tây Ban Nha. Australia có lợi thế về than đá, năng lượng gió và mặt trời, cũng như khả năng tiếp cận các thị trường nhập khẩu lớn ở Đông Á, đặc biệt là Nhật Bản và Hàn Quốc. Chile có lợi thế nhờ vào khả năng xuất khẩu thông qua các cảng biển kết nối với khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Thứ hai, nhóm các nước có lợi thế về giá năng lượng nhưng hạn chế về nguồn nước ngọt bao gồm các quốc gia Trung Đông, Algeria, Libya hay thiếu đầu tư cho hạ tầng như Nga.

Cuối cùng là các nước nhập khẩu hydrogen gồm Nhật Bản, Hàn Quốc và khu vực EU. Các nước này đi tiên phong trong làm chủ công nghệ và sản xuất hydrogen. Song do giá thành, họ theo đuổi chiến lược nhập khẩu hơn là sản xuất tại chỗ.

“Ngoại giao hydrogen”

Để đảm bảo chuỗi cung ứng, nhiều nước đã sớm triển khai “ngoại giao hydrogen” nhằm ký kết các thỏa thuận thương mại với các nước có tiềm năng trở thành bên xuất khẩu. Theo báo cáo của IRENA, đã có khoảng 30 hiệp định song phương trong lĩnh vực này được ký kết.

Là nước tiên phong, Nhật Bản đã đạt được thỏa thuận song phương với Australia, Brunei, Saudi Arabia và UAE trong cung ứng hydrogen.

Đức cũng đã triển khai việc đàm phán thỏa thuận với các đối tác về nhập khẩu và cung ứng hydrogen. Một trong số dự án giữa Berlin và nhóm ba nước Bỉ-Luxembourg-Hà Lan phát triển hệ thống cảng và khu lưu trữ, phân phối hydrogen lớn nhất châu Âu. Hydrogen hóa lỏng có thể sẽ được nhập khẩu qua cảng Rotterdam (Hà Lan) và Antwerp (Bỉ), sau đó vận chuyển theo đường ống khí đốt sẵn có tới thị trường EU. Đức cũng đã đạt được thỏa thuận nhập khẩu hydrogen từ các đối tác Australia, Canada, Chile, Đan Mạch, Morroco, Namibia...

Theo chuyên gia năng lượng quốc tế Philippe Copinschi thuộc Viện nghiên cứu chính trị Paris, đồng tác giả của báo cáo “Thách thức địa chiến lược của hydrogen”, công bố tháng 12/2021, có bốn yếu tố tác động đến vị trí địa chính trị của các quốc gia trên bản đồ hydrogen thế giới.

Thứ nhất là giá thành. Giá hydrogen phụ thuộc rất nhiều vào giá năng lượng cần thiết để sản xuất, tức giá năng lượng sạch, khí đốt... Đứng từ góc độ này, một số khu vực sẽ có lợi thế so sánh bởi có tiềm năng lớn về điện gió, mặt trời hoặc có nguồn cung khí đốt giá rẻ.

Thứ hai là yếu tố nguồn nước. Cho dù đã có một số công nghệ tách muối từ nước biển để cung cấp cho các nhà máy hydro, nhưng việc các nước Trung Đông khan hiếm nước ngọt cũng làm giảm lợi thế về năng lượng giá rẻ của khu vực này.

Thứ ba, sản xuất hydro đòi hỏi ngân sách đầu tư ban đầu rất lớn vào các hạng mục hạ tầng sản xuất và vận chuyển. Vì vậy, các dòng vốn tư nhân và FDI sẽ hướng về các quốc gia có quyết tâm cao về tài chính trong giai đoạn đầu từ nay đến 2030.

Thứ tư, để thu hút đầu tư tư nhân cũng như FDI, việc các quốc gia sớm xây dựng hành lang pháp lý cho kinh tế hydrogen là một ưu thế.

Thách thức địa chính trị

Tuy nhiên, sự phát triển của năng lượng hydrogen cũng để lại nhiều thách thức.

Theo ông Copinschi, hệ lụy lớn nhất là suy yếu vị thế của các nước xuất khẩu năng lượng hóa thạch (khí đốt, dầu lửa, than đá). Điều này có thể làm giảm căng thẳng và xung đột tại Trung Đông, nhưng cũng gia tăng nguy cơ bất ổn nội bộ do nguồn thu từ xuất khẩu dầu lửa, khí đốt bị giảm sút. Các căng thẳng mới sẽ hình thành xung quanh khả năng làm chủ công nghệ sản xuất hydrogen, nguồn nước ngọt, hạ tầng và nỗ lực đảm bảo an ninh cho các tuyến đường vận chuyển hydrogen đang định hình.

Khi hydrogen nổi lên như một nguồn năng lượng mới, thay thế dầu lửa, khí đốt trong vòng 30 năm tới sẽ làm thay đổi mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau về năng lượng. An ninh năng lượng của các quốc gia không còn phụ thuộc vào việc có hay không có dầu lửa, khí đốt trên lãnh thổ mình. Tự chủ năng lượng phụ thuộc vào quyết tâm của chính quốc gia đầu tư vào sản xuất và chuyển đổi sử dụng hydrogen.

Bản đồ địa chính trị năng lượng thế giới trong tương lai sẽ phụ thuộc một phần quan trọng vào các dự án sản xuất và cung ứng hydrogen. Kinh tế hydrogen sẽ tạo ra cuộc cạnh tranh mới giữa các quốc gia có thế mạnh về năng lượng sạch (gió, mặt trời…), nguồn nước cũng như khả năng kết nối với các thị trường tiêu thụ chính như Đông Á hay EU. Nhiều nước đang phát triển, phải nhập khẩu dầu như Mauritania, Namibia, Ai Cập hay Morocco đã sớm nhận thức cơ hội và sẵn sàng tham gia cuộc chơi mới.

Thoát khỏi sự ràng buộc của tài nguyên dưới lòng đất, các nhà đầu tư sẽ ưu tiên lựa chọn các quốc gia có ổn định chính trị dài hạn bởi các dự án hydrogen đòi hỏi nguồn vốn ban đầu lớn. Ngược lại, một quốc gia được lựa chọn đầu tư sản xuất và cung ứng hydrogen cũng góp phần giảm thiểu các nguy cơ địa chính trị của quốc gia và khu vực. Cuộc khủng hoảng Ukraine với những hệ lụy cũng là xung lực mới, đẩy nhanh cuộc chạy đua địa chính trị hydrogen đang hình thành.

Đưa trụ cột kinh tế Nga vào 'tầm ngắm' trừng phạt, EU muốn 'bóp chết' các dự án mới ngay từ trứng nước?

Đưa trụ cột kinh tế Nga vào 'tầm ngắm' trừng phạt, EU muốn 'bóp chết' các dự án mới ngay từ trứng nước?

EU đang tiến gần đến quyết định ngừng mua dầu, khí đốt và các sản phẩm dầu mỏ từ Nga để trừng phạt nước này ...

Khí đốt - nạn nhân của địa chính trị

Khí đốt - nạn nhân của địa chính trị

Thị trường khí đốt thế giới đã trải qua nhiều biến động lớn khi bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi những bất ổn chính trị, ...

Xem nhiều

Đọc thêm

Ninh Bình phát huy lợi thế và tiềm năng để thúc đẩy du lịch

Ninh Bình phát huy lợi thế và tiềm năng để thúc đẩy du lịch

Baoquocte.vn. Ninh Bình là vùng đất địa linh, nhân kiệt có truyền thống, lịch sử văn hóa lâu đời. Nằm ở phía Nam vùng đồng bằng sông Hồng, cách thủ đô ...
Đại biểu Quốc hội Bùi Hoài Sơn: Lối sống thực dụng làm nảy sinh nhiều vấn đề trong văn hóa ứng xử gia đình

Đại biểu Quốc hội Bùi Hoài Sơn: Lối sống thực dụng làm nảy sinh nhiều vấn đề trong văn hóa ứng xử gia đình

Baoquocte.vn. ĐBQH. Bùi Hoài Sơn cho rằng, kinh tế thị trường với lối sống thực dụng cũng làm nảy sinh nhiều vấn đề trong văn hóa ứng xử gia đình.
Tổng thống Nga Putin quyết định dự Thượng đỉnh G20

Tổng thống Nga Putin quyết định dự Thượng đỉnh G20

Baoquocte.vn. Nga đã chính thức nhận được lời mời Tổng thống nước này tham dự Hội nghị thượng đỉnh nhóm G20 ở Indonesia vào tháng 11 tới.
Biến thể Omicron BA.5 đã xâm nhập Việt Nam nguy hiểm tới mức nào?

Biến thể Omicron BA.5 đã xâm nhập Việt Nam nguy hiểm tới mức nào?

Baoquocte.vn. Cùng với biến thể Omicron BA.4, Omicron BA.5 được đánh giá có khả năng lây lan nhanh, sẽ sớm thống trị nhiều khu vực trên thế giới.
Tọa đàm kinh tế, thương mại và đầu tư Việt Nam-Hungary

Tọa đàm kinh tế, thương mại và đầu tư Việt Nam-Hungary

Baoquocte.vn. Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Hungary, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ dự Tọa đàm kinh tế - thương mại - đầu tư Việt Nam-Hungary.
XSBL 28/6, kết quả xổ số Bạc Liêu hôm nay 28/6/2022. KQXSBL thứ 3

XSBL 28/6, kết quả xổ số Bạc Liêu hôm nay 28/6/2022. KQXSBL thứ 3

Baoquocte.vn. XSBL 28/6. Trực tiếp kết quả xổ số Bạc Liêu nhanh nhất hôm nay - XSBL 28/6/2021. KQSXBL. ket qua xo so Bac Lieu.
XSVT 28/6, kết quả xổ số Vũng Tàu hôm nay 28/6/2022. KQXSVT thứ 3

XSVT 28/6, kết quả xổ số Vũng Tàu hôm nay 28/6/2022. KQXSVT thứ 3

Baoquocte.vn. XSVT 28/6. Trực tiếp kết quả xổ số Vũng Tàu nhanh nhất hôm nay - XSVT 28/6/2022. KQXSVT . ket qua xo so Vung Tau.
XSBT 28/6, kết quả xổ số Bến Tre hôm nay 28/6/2022. KQXSBT thứ 3

XSBT 28/6, kết quả xổ số Bến Tre hôm nay 28/6/2022. KQXSBT thứ 3

Baoquocte.vn. XSBT 28/6. Trực tiếp kết quả xổ số Bến Tre nhanh nhất hôm nay - XSBT 28/6/2022. KQXSBT. ket qua xo so Ben Tre.
Vietlott 28/6, Kết quả xổ số Vietlott Power thứ 3 ngày 28/6/2022. xổ số Power 655 hôm nay

Vietlott 28/6, Kết quả xổ số Vietlott Power thứ 3 ngày 28/6/2022. xổ số Power 655 hôm nay

Baoquocte.vn. Vietlott 28/6. Cập nhật trực tiếp kết quả xổ số Vietlott hôm nay 28/6/2022 từ trường quay tầng 19, tòa nhà VTC số 23 Lạc Trung, Hà Nội. Xo so ...
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 29/6/2022: Tuổi Dậu sắp lên chức

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 29/6/2022: Tuổi Dậu sắp lên chức

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay ngày 29/6/2022 của 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
Tổng thống Nga Putin quyết định dự Thượng đỉnh G20

Tổng thống Nga Putin quyết định dự Thượng đỉnh G20

Baoquocte.vn. Nga đã chính thức nhận được lời mời Tổng thống nước này tham dự Hội nghị thượng đỉnh nhóm G20 ở Indonesia vào tháng 11 tới.
Nổ bồn chứa gas ở Jordan, số thương vong tăng mạnh, 4 bệnh viện không đủ tiếp nhận nạn nhân

Nổ bồn chứa gas ở Jordan, số thương vong tăng mạnh, 4 bệnh viện không đủ tiếp nhận nạn nhân

Baoquocte.vn. Một vụ nổ bồn chứa gas đã xảy ra ở cảng Aqaba, miền Nam Jordan, gây ra vụ rò rỉ khí độc khiến hàng trăm người thương vong, nhiều người nguy kịch.
Đàm phán hạt nhân sắp nối lại, Israel tính kế can dự, tìm cách xây dựng liên minh chống Iran?

Đàm phán hạt nhân sắp nối lại, Israel tính kế can dự, tìm cách xây dựng liên minh chống Iran?

Baoquocte.vn. Israel khẳng định sẽ tiếp tục hợp tác với các cường quốc nhằm tác động tới vòng đàm phán sắp tới về việc nối lại thỏa thuận hạt nhân Iran.
Mỹ bất ngờ không kích tỉnh miền Bắc Syria

Mỹ bất ngờ không kích tỉnh miền Bắc Syria

Baoquocte.vn. Quân đội Mỹ đã thực hiện cuộc không kích tại tỉnh Idlib của Syria vào ngày 27/6, nhằm vào một thủ lĩnh cấp cao của nhóm khủng bố Al-Qaeda.
Căng thẳng gia tăng, Sudan triệu hồi Đại sứ ở Ethiopia, dọa kiện lên Hội đồng Bảo an, đối phương nói gì?

Căng thẳng gia tăng, Sudan triệu hồi Đại sứ ở Ethiopia, dọa kiện lên Hội đồng Bảo an, đối phương nói gì?

Baoquocte.vn. Sudan sẽ triệu hồi Đại sứ tại Ethiopia, sau khi cáo buộc quân đội quốc gia vùng Sừng châu Phi hành quyết 7 binh sĩ và một dân thường Sudan.
G7 không thể quyết định việc cấm vàng Nga, thừa nhận khó bình thường hóa với Moscow

G7 không thể quyết định việc cấm vàng Nga, thừa nhận khó bình thường hóa với Moscow

Baoquocte.vn. Các lãnh đạo G7 đồng quan điểm rằng, sẽ khó trở lại quan hệ bình thường với Nga sau hành động quân sự của Moscow ở Ukraine.
Chi phí quân sự: Nghịch lý thời hậu Covid-19

Chi phí quân sự: Nghịch lý thời hậu Covid-19

Baoquocte.vn. Đúng vào lúc thế giới đang cần thêm những nguồn lực nhằm vực dậy nền kinh tế sau tác động của Covid-19, thì chi phí quân sự lại có xu hướng tăng.
Gió có xoay chiều tại Israel?

Gió có xoay chiều tại Israel?

Baoquocte.vn. Sự tan rã của chính phủ liên minh tại Israel là điều kiện cần, nhưng chưa đủ để đảng Likud và ông Benjamin Netanyahu trở lại nắm quyền.
Singapore-Malaysia: Không chỉ chuyện con gà

Singapore-Malaysia: Không chỉ chuyện con gà

Baoquocte.vn. Câu chuyện về lệnh cấm xuất khẩu gà của Kuala Lumpur không chỉ khiến người Singapore lo lắng.
OPEC+ và chiến thuật nhỏ giọt

OPEC+ và chiến thuật nhỏ giọt

Baoquocte.vn. Bất chấp sức ép từ Mỹ và các nước phương Tây, OPEC+ chỉ quyết định tăng sản lượng khai thác thêm 648 nghìn thùng/ngày trong tháng Bảy và tháng Tám tới.
Hai điểm nhấn tại Đối thoại Shangri-La

Hai điểm nhấn tại Đối thoại Shangri-La

Baoquocte.vn. Sự xuất hiện của Thủ tướng Nhật Bản và khả năng về cuộc gặp bộ trưởng quốc phòng Mỹ-Trung sẽ là điểm nhấn nổi bật tại Đối thoại Shangri-La năm 2022.
Bước ngoặt trong chính sách đối ngoại của Đức

Bước ngoặt trong chính sách đối ngoại của Đức

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine đã mang đến nhiều thay đổi cơ bản trong chính sách đối ngoại của nước Đức trong năm đầu tiên kỷ nguyên hậu Merkel.
Báo chí Campuchia lan tỏa thông điệp về tình hữu nghị truyền thống với Việt Nam

Báo chí Campuchia lan tỏa thông điệp về tình hữu nghị truyền thống với Việt Nam

Baoquocte.vn. Nhân dịp 55 năm quan hệ Việt Nam-Campuchia, truyền thông ‘xứ Chùa Tháp’ đã có nhiều bài viết lan toả thông điệp về tình hữu nghị truyền thông giữa hai nước.
Vụ việc Kaliningrad: Lithuania có lẽ không lường hết những gì Nga có thể 'phản đòn'

Vụ việc Kaliningrad: Lithuania có lẽ không lường hết những gì Nga có thể 'phản đòn'

Baoquocte.vn. Phong tỏa hoạt động vận tải hàng hóa tới tỉnh Kaliningrad của Nga, Lithuania đang đối mặt với nhiều hậu quả khó lường.
Xung đột Nga-Ukraine sẽ đi vào kịch bản tồi tệ nhất nếu NATO làm điều này

Xung đột Nga-Ukraine sẽ đi vào kịch bản tồi tệ nhất nếu NATO làm điều này

Baoquocte.vn. Trường hợp NATO triển khai máy bay không người lái tại Ukraine được dự báo sẽ đẩy xung đột Nga-Ukraine lên mức đỉnh điểm.
Quan hệ với ASEAN là trụ cột trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ

Quan hệ với ASEAN là trụ cột trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ

Baoquocte.vn. Hội nghị đặc biệt Ngoại trưởng ASEAN-Ấn Độ đã góp phần nâng cấp quan hệ hai bên lên tầm cao mới.
ASEAN-Ấn Độ đề cao chủ nghĩa đa phương và hợp tác khu vực trước 'những cơn gió ngược địa chính trị'

ASEAN-Ấn Độ đề cao chủ nghĩa đa phương và hợp tác khu vực trước 'những cơn gió ngược địa chính trị'

Baoquocte.vn. Ấn Độ và ASEAN đều nhấn mạnh vai trò của chủ nghĩa đa phương và luật pháp quốc tế để giải quyết các thách thức toàn cầu.
Trung Quốc tuyên bố mở rộng hoạt động quân sự ở Thái Bình Dương: 'Tiền trảm hậu tấu' và ý đồ đằng sau

Trung Quốc tuyên bố mở rộng hoạt động quân sự ở Thái Bình Dương: 'Tiền trảm hậu tấu' và ý đồ đằng sau

Baoquocte.vn. Trung Quốc đang đặt nền móng cho một căn cứ quân sự ở quần đảo Solomon và có thể hiện thực hóa nó bất kỳ lúc nào.
Phiên bản di động