 |
| Vụ tấn công khủng bố ngày 11/9/2001 khiến tòa tháp đôi Trung tâm Thương mại thế giới tại New York sụp đổ, gây ra cái chết của khoảng 3.000 người. (Nguồn: Getty Images) |
Ngày 11/9/2001, các thành viên của mạng lưới khủng bố al-Qaeda đã khống chế 2 máy bay thương mại và cho đâm vào tòa tháp đôi Trung tâm Thương mại thế giới tại New York, trong khi một máy bay khác đâm vào phần phía Tây của Lầu Năm Góc, gần thủ đô Washington D.C. Một chiếc máy bay thứ 4 bị khống chế đã rơi gần thành phố Pittsburgh tại bang Pennsylvania.
| More from WVR |
 Sự kiện 11/9: Hai mươi năm nhìn lại |
Các vụ tấn công do mạng lưới của “trùm” khủng bố Osama bin Laden tiến hành này khiến khoảng 3.000 người thiệt mạng, kéo theo nhiều thập kỷ xung đột, cực đoan hóa và bất ổn tại Trung Đông và các khu vực khác.
Theo báo The Guardian, dù kể từ sau đó, Mỹ không ghi nhận vụ tấn công thành công nào có quy mô tương tự mà chỉ có một số ít vụ tấn công mang cảm hứng từ các hệ tư tưởng Hồi giáo cực đoan, song nhiều chuyên gia cho rằng, rủi ro đang gia tăng.
Năng lực chống khủng bố suy giảm
Ông Bruce Hoffman, chuyên gia về khủng bố tại Đại học Georgetown, Washington D.C, từng cảnh báo trước Ủy ban Tình báo Hạ viện Mỹ trong năm nay rằng, “kiến trúc chống khủng bố được xây dựng sau ngày 11/9 đang bị xói mòn” do cắt giảm ngân sách, mất nhân sự và việc chống khủng bố không còn được coi là ưu tiên an ninh quốc gia như trước.
Theo ông, điều này đang tái tạo tình trạng thiếu nguồn lực và sự sao nhãng về thể chế từng tồn tại trước các vụ tấn công năm 2001. Trong khi đó, mối đe dọa khủng bố đối với người Mỹ đã thay đổi và gia tăng.
Các nhà phân tích hiện vẫn tranh luận liệu việc al-Qaeda gần đây không có những nỗ lực rõ ràng nhằm tấn công Mỹ cho thấy mạng lưới này thiếu tham vọng hay đang che giấu một kế hoạch chiến lược, chờ thời cơ thích hợp.
Một báo cáo của Liên hợp quốc công bố tháng trước, dựa trên thông tin tình báo do các nước thành viên cung cấp, cho biết, giới lãnh đạo cấp cao của al-Qaeda “vẫn bị gạt ra bên lề”, trong khi “khả năng và ý định tiến hành các hoạt động bên ngoài của tổ chức khủng bố này vẫn chưa rõ ràng”.
Ông Colin Clarke, Giám đốc điều hành Trung tâm Soufan, New York, cho rằng, cộng đồng tình báo Mỹ đang chịu tác động bởi nhiều yếu tố, trong đó có nguồn tài chính, nhân sự và tâm lý chủ quan. Theo ông, có “một mức độ mệt mỏi nhất định khi đã tiến hành cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu trong 20 năm và mọi người muốn chuyển sang một vấn đề khác”.
Phân tán nguồn lực chống khủng bố
Báo The Guardian đánh giá, nhiều nhà phân tích ủng hộ quyết định chuyển trọng tâm từ chống khủng bố sang “cạnh tranh chiến lược dài hạn” với các cường quốc được coi là muốn thay đổi trật tự hiện tại từ năm 2018. Tuy nhiên, theo ông Don Rassler, Giám đốc các sáng kiến chiến lược tại Trung tâm Chống khủng bố thuộc Học viện Quân sự West Point, sự chuyển dịch này khiến khủng bố trở thành ưu tiên thấp hơn.
Theo thống kê của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), kể từ sau 11/9, Mỹ đã hứng chịu hơn 100 vụ tấn công do các phần tử cực đoan Hồi giáo liên quan phong trào “thánh chiến” rộng lớn hơn thực hiện. Ông Rassler cho rằng, các nhóm Hồi giáo cực đoan vẫn là một ưu tiên quan trọng, nhưng khi nguồn lực và nhân sự giảm, Mỹ “phải chấp nhận rủi ro khủng bố lớn hơn”.
Trong bối cảnh nguồn lực chống khủng bố đã chịu sức ép, theo các chuyên gia, những lựa chọn của chính quyền Tổng thống Donald Trump được cho là càng làm trầm trọng thêm một số vấn đề hiện có.
Về nhân sự, ông Clarke cho rằng, cộng đồng tình báo đang thiếu tinh thần do cách Tổng thống Trump đối xử với lực lượng này, khiến những nhân viên giàu kinh nghiệm và làm việc thầm lặng “thực sự mất tinh thần”. Các cựu quan chức tình báo cũng chỉ trích việc bổ nhiệm bà Tulsi Gabbard làm Giám đốc Tình báo quốc gia và ông Kash Patel làm Giám đốc Cục Điều tra Liên bang (FBI), cho rằng cả hai thiếu kinh nghiệm cấp cao cần thiết trong lĩnh vực thực thi pháp luật.
Về tài chính, trong năm 2026, ngân sách được đề xuất cho các cơ quan chủ chốt thuộc cộng đồng tình báo dân sự Mỹ lên tới 81 tỷ USD. Tuy nhiên, việc coi các nhóm tội phạm như các băng đảng ma túy Mexico là tổ chức khủng bố nước ngoài đã làm gia tăng sức ép lên nguồn lực này. Theo ông Clarke, nguồn lực hiện nay là hữu hạn, không còn dồi dào như sau vụ 11/9, trong khi mối đe dọa không chỉ đến từ các nhóm thánh chiến Hồi giáo dòng Sunni.
Chiến lược chống khủng bố cập nhật do chính quyền Tổng thống Trump công bố tháng 5 cũng gây tranh cãi. Nhiều chuyên gia tình báo và nhà phân tích cho rằng, chiến lược này xem nhẹ mối đe dọa ngày càng gia tăng từ chủ nghĩa cực hữu tại Mỹ, trong khi nhấn mạnh cuộc đấu tranh chống bạo lực cánh tả, các băng đảng ma túy và các băng nhóm.
Bà Devorah Margolin thuộc Viện Washington về Chính sách Cận Đông cho rằng, chiến lược mới đánh dấu một sự thay đổi đáng kể. Dù vẫn thừa nhận mối đe dọa từ các tổ chức như Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng và al-Qaeda nhưng chiến lược này dường như mở rộng phạm vi chống khủng bố và tập trung tìm cách sử dụng bộ máy chống khủng bố được xây dựng trong hai thập niên qua cho chương trình nghị sự chính trị. Theo bà, điều này càng khiến nguồn lực chống khủng bố vốn đang suy giảm bị phân tán.
Ông Rassler cảnh báo, việc chưa có một vụ tấn công khác tương tự vụ khủng bố 11/9 có thể khiến người ta tin rằng mối đe dọa khủng bố không còn tồn tại, tuy nhiên, mối đe dọa "đã khác đi về nhiều mặt so với 10 năm trước và chúng ta phải nhìn nhận nó một cách tỉnh táo nhất có thể”.
| 20 năm sự kiện 11/9: Những tổn thương sâu sắc và một cuộc chiến chống khủng bố chưa thể kết thúc Sau 20 năm, cuộc chiến chống khủng bố chưa thể kết thúc và chống chủ nghĩa khủng bố Hồi giáo cực đoan giờ đây là ... |
| Vụ khủng bố ngày 11/9 đã thay đổi quan hệ Mỹ-Trung như thế nào? Trung Quốc đã tận dụng vụ khủng bố 11/9 để hướng sự chú ý của Mỹ sang hợp tác chống khủng bố, song không thể ... |
| Taliban nói gì về vụ tấn công khủng bố 11/9 vào Mỹ? Người phát ngôn Văn phòng chính trị Taliban tại Doha Suhail Shaheen cho biết, phong trào này sẵn sàng hợp tác trong cuộc điều tra ... |
| Nghi phạm chủ mưu vụ tấn công khủng bố 11/9 đồng ý nhận tội, điều kiện trao đổi là gì? Ngày 31/7, Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết, Khalid Sheikh Mohammed, đối tượng bị cáo buộc là chủ mưu các vụ tấn công khủng bố ... |
|
| Mỹ bất ngờ hủy thỏa thuận với 3 nghi phạm chủ mưu vụ tấn công khủng bố ngày 11/9 Ngày 2/8, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin đã hủy bỏ các thỏa thuận đã đạt được với các đối tượng bị cáo buộc ... |
