Vụ khủng bố ngày 11/9 đã thay đổi quan hệ Mỹ-Trung như thế nào?

Huy Sơn
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Trung Quốc đã tận dụng vụ khủng bố 11/9 để hướng sự chú ý của Mỹ sang hợp tác chống khủng bố, song không thể ngăn căng thẳng Mỹ-Trung bùng phát thập kỷ sau đó.
buoi-sang-119-toi-te-nhat-trong-lich-su-nuoc-my-1
Vụ tấn công ngày 11/9 tác động tới quan hệ Mỹ-Trung. Ảnh: Đài Tưởng niệm Quốc gia 11/9 tại New York, Mỹ. (Nguồn: AP)

Chớp cơ hội cải thiện

Trước sự kiện 11/9 cách đây 20 năm, quan hệ Mỹ-Trung đã có dấu hiệu rạn nứt, đặc biệt thể hiện rõ qua vụ đánh bom vô tình của Mỹ vào Đại sứ quán Trung Quốc ở Belgrade (1999). Trong chiến dịch tranh cử tổng thống Mỹ năm 2000, ông George W. Bush đã miêu tả Trung Quốc là đối thủ “cạnh tranh chiến lược”. Ít lâu sau, vụ va chạm tháng 4/2001 giữa máy bay quân sự hai bên gần đảo Hải Nam khiến căng thẳng và ngờ vực gia tăng.

Vì vậy, ngay sau vụ khủng bố ngày 11/9, ban lãnh đạo Trung Quốc đã thấy cơ hội để thay đổi tình thế, khi ưu tiên của Mỹ giờ đã chuyển sang cuộc chiến chống khủng bố. Trong bối cảnh đó, Washington cần hỗ trợ của Bắc Kinh tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc để có thể phát động một cuộc tấn công nhắm vào Afghanistan.

Tổng Bí thư Giang Trạch Dân là một trong những nhà lãnh đạo nước ngoài đầu tiên điện đàm với ông Bush ngay ngày hôm sau (12/9) gửi lời chia buồn và đề nghị hỗ trợ.

Thiện chí này đã được đền đáp và quan hệ song phương đã có dấu hiệu cải thiện. Năm 2002, Mỹ đồng ý đưa Phong trào Hồi giáo Đông Turkestan (ETIM) vào danh sách tổ chức khủng bố. Liên minh châu Âu và Liên hợp quốc hành động tương tự. Washington cũng kiềm chế kêu gọi ủng hộ ủng hộ Đài Loan (Trung Quốc) độc lập.

Tháng 11/2020, Bộ Ngoại giao Mỹ đã loại bỏ ETIM khỏi danh sách khủng bố với lý do nhóm này đã ngừng hoạt động trong thập niên qua. Song theo giới quan sát, trong bối cảnh quan hệ Mỹ-Trung, Washington lo Bắc Kinh có thể dùng danh nghĩa chống khủng bố cho hành động tại Tân Cương (Trung Quốc).

Thay đổi nhanh chóng

Vụ tấn công ngày 11/9 không chỉ tác động trực tiếp tới quan hệ Mỹ-Trung, mà còn ảnh hưởng tới định hướng chính sách của cả hai quốc gia tới tận ngày nay.

Sau cú sốc ấy, Mỹ đã cải tổ an ninh quốc gia, cơ cấu lại các cơ quan tình báo, đồng thời tập trung nhiều nguồn lực và tài nguyên vào khu vực Trung Đông.

Trong khi đó, Trung Quốc duy trì tăng ngân sách quốc phòng hàng năm ở mức 12%/năm, với ngân sách quốc phòng năm 2021 dự kiến đạt 209 tỷ USD. Chiến tranh vùng Vịnh lần thứ nhất đã khiến Bắc Kinh nhìn rõ sự yếu kém và lạc hậu của Quân đội giải phóng Nhân dân Trung Hoa (PLA). Từ đó, Trung Quốc đã đẩy mạnh cải tổ PLA nhằm đương đầu với mọi thách thức bên ngoài đang đe dọa “ổn định xã hội”, vị thế của quốc gia này.

Đồng thời, Bắc Kinh duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế vượt bậc, đồng thời chú trọng bảo vệ các dòng chảy thương mại ngày càng tăng của mình trên toàn cầu.

Ngoài ra, Trung Quốc đã tận dụng hiệu quả lực lượng ủy thác và quan hệ nước ngoài, đặc biệt là Pakistan. Từ năm 1999, Bắc Kinh đã sử dụng quan hệ với Islamabad để gây áp lực, buộc Taliban phải vô hiệu hóa các tay súng Duy Ngô Nhĩ đóng tại Afghanistan.

Không chỉ vậy, Trung Quốc cũng tìm kiếm quan hệ với Taliban khi đề xuất thiết lập các đường bay thẳng tới Afghanistan và xây dựng mạng lưới viễn thông tại đây, hay thậm chí còn thúc đẩy nỗ lực giúp lực lượng này có được sự công nhận của cộng đồng quốc tế.

Căng thẳng tiếp tục

Tuy nhiên, bước vào thập niên thứ hai sau ngày 11/9, giới phân tích cho rằng quan hệ Mỹ-Trung đã căng thẳng trở lại và leo thang chưa từng có trong những năm gần đây, với cạnh tranh toàn diện và sâu sắc trong mọi lĩnh vực từ chính trị, kinh tế tới quân sự.

Triển vọng đưa quan hệ Mỹ-Trung trở lại thời kỳ nồng ấm như sau ngày 11/9, khi ông George W. Bush xuất hiện tại Thế vận hội Bắc Kinh 2008, đã xa vời hơn bao giờ hết.

“Mỹ cần hiểu rằng vị thế toàn cầu của mình bây giờ đã khác. Đồng thời, Trung Quốc nên nhận thức rằng mình sẽ không thể trở thành bá quyền duy nhất trên thế giới”. (PGS. Sean Roberts, Đại học George Washington)

Nước Mỹ dưới thời ông Donald Trump, sau đó là ông Joe Biden, đã và đang thách thức Trung Quốc, dù là trên mặt trận ngoại giao, thương mại, quân sự hay vấn đề Đài Loan. Đáp lại, với tiềm lực mới, Bắc Kinh tỏ ra ngày càng cứng rắn và sẵn sàng đối đầu khi cần thiết. Cạnh tranh song phương gay gắt, cùng lập trường về mối quan hệ “có tổng bằng không” của một bộ phận chính giới ở cả hai quốc gia đã khiến thế giới lo ngại.

Theo Tiến sỹ Lý Thành, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Trung Quốc thuộc Viện Brookings (Mỹ), Trung Quốc lo rằng sự rút lui vội vã của lính Mỹ khỏi Afghanistan không chỉ gây bất ổn ở biên giới, mà còn khiến chia rẽ đảng phái tại xứ cờ hoa sâu sắc hơn. Khi đó, phe diều hâu tại Mỹ sẽ có dịp trút giận vào Trung Quốc.

Song ý kiến khác cho rằng hai bên còn nhiều lợi ích chung trong hợp tác chống biến đổi khí hậu, phòng dịch Covid-19, kiểm soát căng thẳng ở Đông Á, hay ngăn Afghanistan trở thành cứ địa mới của chủ nghĩa khủng bố.

Theo PGS. Sean Roberts tại Đại học George Washington (Mỹ), hợp tác chỉ khả thi một khi hai bên nhận thức rõ ràng về tình trạng hiện nay: “Mỹ cần hiểu rằng vị thế toàn cầu của mình bây giờ đã khác. Đồng thời, Trung Quốc nên nhận thức rằng mình sẽ không thể trở thành bá quyền duy nhất trên thế giới”.

Mỹ cảnh báo nguy cơ khủng bố trước thềm dịp tưởng niệm 20 năm sự kiện 11/9

Mỹ cảnh báo nguy cơ khủng bố trước thềm dịp tưởng niệm 20 năm sự kiện 11/9

Ngày 13/8, Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) đã đưa ra một cảnh báo mới về nguy cơ khủng bố trước thềm dịp tưởng ...

HBO ra mắt phim về sự hồi sinh của thành phố New York sau vụ khủng bố ngày 11/9

HBO ra mắt phim về sự hồi sinh của thành phố New York sau vụ khủng bố ngày 11/9

TGVN. WarnerMedia vừa cho biết, đạo diễn gạo cội người Mỹ Spike Lee đang thực hiện một bộ phim tài liệu cho kênh HBO về ...

(theo South China Morning Post)

Bài viết cùng chủ đề

Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

Đọc thêm

Các nước trên thế giới chọn loại vaccine Covid-19 nào cho trẻ em?

Các nước trên thế giới chọn loại vaccine Covid-19 nào cho trẻ em?

Baoquocte.vn. Hiện FDA và EMA đã phê duyệt vaccine Pfizer cho trẻ em 12-15 tuổi (sử dụng cùng liều lượng như người lớn).
Vietlott 19/10/2021 Kết quả xổ số Vietlott Power thứ 3 ngày 19/10/2021. xổ số Power 655 hôm nay

Vietlott 19/10/2021 Kết quả xổ số Vietlott Power thứ 3 ngày 19/10/2021. xổ số Power 655 hôm nay

Baoquocte.vn. Vietlott 19/10. Cập nhật trực tiếp kết quả xổ số Vietlott hôm nay 19/10/2021 từ trường quay tầng 19, tòa nhà VTC số 23 Lạc Trung, Hà Nội.
Đường biên giới trên đất liền Việt Nam-Lào: Quá trình đàm phán và ký kết các văn kiện pháp lý

Đường biên giới trên đất liền Việt Nam-Lào: Quá trình đàm phán và ký kết các văn kiện pháp lý

Baoquocte.vn. Hiệp ước hoạch định biên giới quốc gia Việt Nam-Lào năm 1977 thống nhất nguyên tắc xác lập biên giới phù hợp với luật quốc tế và căn cứ vào ...
Thành phố phong tỏa vì Covid-19 lâu nhất thế giới sắp được nới lỏng

Thành phố phong tỏa vì Covid-19 lâu nhất thế giới sắp được nới lỏng

Baoquocte.vn. Khi kết thúc phong tỏa do Covid-19 vào tuần này, Melbourne sẽ có 6 lần giãn cách, kéo dài tổng cộng 262 ngày kể từ tháng 3/2020.
Tăng trưởng cao hơn dự kiến, GDP Nga chính thức vượt mức trước đại dịch

Tăng trưởng cao hơn dự kiến, GDP Nga chính thức vượt mức trước đại dịch

Baoquocte.vn. Thủ tướng Nga Mikhail Mishustin cho biết, Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) Nga trong giai đoạn từ tháng 1-8/2021 đã tăng tới 4,7%.
Hương vị tình thân: Khán giả sốt ruột, qua 2 tập Nam vẫn chưa thông báo tin vui nhưng cũng cảm thông với nhà sản xuất

Hương vị tình thân: Khán giả sốt ruột, qua 2 tập Nam vẫn chưa thông báo tin vui nhưng cũng cảm thông với nhà sản xuất

Baoquocte.vn. Nội dung phim Hương vị tình thân kéo dài một cách rườm rà, không cần thiết, Nam mãi chưa thông báo chuyện có bầu với Shark Long và cả nhà.
Bất động sản mới nhất: Nguồn cung ở Hà Nội giảm kỷ lục, dự báo đà phục hồi sau dịch, Flamingo 'chơi lớn' ở Thanh Hóa

Bất động sản mới nhất: Nguồn cung ở Hà Nội giảm kỷ lục, dự báo đà phục hồi sau dịch, Flamingo 'chơi lớn' ở Thanh Hóa

Baoquocte.vn. Nguồn cung hàng tại Hà Nội giảm kỷ lục, giá không giảm; dự án đầu tiên của Flamingo ở Thanh Hóa… là những tin bất động sản mới nhất.
Tin đồn Trung Quốc thử tên lửa siêu thanh: Bắc Kinh lên tiếng, quan chức Mỹ nói 'không biết cách nào chống lại'

Tin đồn Trung Quốc thử tên lửa siêu thanh: Bắc Kinh lên tiếng, quan chức Mỹ nói 'không biết cách nào chống lại'

Baoquocte.vn. Trung Quốc nói đã thử nghiệm phương tiện vũ trụ chứ không phải tên lửa siêu thanh, trong khi Mỹ cho biết, đang theo dõi động thái của Bắc Kinh.
Hương vị tình thân tập 130 (phần 2 tập 59): Thy 'xuống tay' với mẹ và nhân tình, Dũng sốc khi biết bố đẻ là kẻ giết người?

Hương vị tình thân tập 130 (phần 2 tập 59): Thy 'xuống tay' với mẹ và nhân tình, Dũng sốc khi biết bố đẻ là kẻ giết người?

Baoquocte.vn. Hương vị tình thân tập 130 (phần 2 tập 59), Thy đau khổ khi biết kẻ thù giết bố mình nhưng bất lực, mẹ con bà Sa căng như dây ...
Thần đồng 19 tuổi Ansu Fati của Barca xuất sắc hơn Messi

Thần đồng 19 tuổi Ansu Fati của Barca xuất sắc hơn Messi

Baoquocte.vn. Tài năng trẻ Ansu Fati không ngừng phá vỡ các kỷ lục trong màu áo Barca với những chỉ số tốt hơn cả siêu sao Messi trước khi bước sang ...
Tin đồn Trung Quốc thử tên lửa siêu thanh: Bắc Kinh lên tiếng, quan chức Mỹ nói 'không biết cách nào chống lại'

Tin đồn Trung Quốc thử tên lửa siêu thanh: Bắc Kinh lên tiếng, quan chức Mỹ nói 'không biết cách nào chống lại'

Baoquocte.vn. Trung Quốc nói đã thử nghiệm phương tiện vũ trụ chứ không phải tên lửa siêu thanh, trong khi Mỹ cho biết, đang theo dõi động thái của Bắc Kinh.
Iran khoe kho tên lửa, UAV khủng giữa bốn bề cấm vận, muốn 'tăng thân' và mua loạt vũ khí Nga

Iran khoe kho tên lửa, UAV khủng giữa bốn bề cấm vận, muốn 'tăng thân' và mua loạt vũ khí Nga

Baoquocte.vn. Iran tuyên bố sở hữu một trong những kho vũ khí tên lửa và máy bay không người lái quân sự lớn nhất tại khu vực và trên thế giới.
Belarus tiếp tục hành động căng với Pháp, EU tính đòn mới

Belarus tiếp tục hành động căng với Pháp, EU tính đòn mới

Baoquocte.vn. Căng thẳng giữa Paris và Minsk tiếp tục căng thẳng sau khi Belarus trục xuất Đại sứ Pháp tại nước này Nicolas de Lacoste.
Nga trả đũa cực gắt, NATO lên tiếng, Đức nói khó khăn

Nga trả đũa cực gắt, NATO lên tiếng, Đức nói khó khăn

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Nga tuyên bố, Moscow sẽ đình chỉ phái bộ của nước này tại NATO. Liên minh quân sự nói chưa nhận được thông báo chính thức nào.
Cựu Ngoại trưởng Mỹ Colin Powell qua đời vì biến chứng Covid-19

Cựu Ngoại trưởng Mỹ Colin Powell qua đời vì biến chứng Covid-19

Baoquocte.vn. Gia đình ông Colin Powell, cựu Ngoại trưởng da màu đầu tiên của Mỹ, thông báo trên Facebook rằng ông đã qua đời ngày 18/10 vì biến chứng Covid-19 ở tuổi 84.
Tin thế giới 18/10: Nga cảnh báo giới hạn đỏ; phái bộ OSCE ở miền Đông Ukraine bị giam lỏng; Thổ Nhĩ Kỳ lật bài ngửa với Mỹ

Tin thế giới 18/10: Nga cảnh báo giới hạn đỏ; phái bộ OSCE ở miền Đông Ukraine bị giam lỏng; Thổ Nhĩ Kỳ lật bài ngửa với Mỹ

Baoquocte.vn. Nga gửi thông điệp gì với châu Âu? Quan hệ Nga-Ukraine, Mỹ-Thổ Nhĩ Kỳ, tình hình miền Đông Ukraine, Myanmar... là một số tin thế giới nổi bật.
Giông tố trong ngoài, ngôi nhà chung châu Âu chằng chéo ra sao?

Giông tố trong ngoài, ngôi nhà chung châu Âu chằng chéo ra sao?

Baoquocte.vn. Liên minh châu Âu (EU) đang đứng trước nhiều thách thức, từ nguy cơ Polexit, quan hệ trắc trở với Mỹ tới bài toán tìm người lãnh đạo châu Âu.
Cuộc gặp cấp cao về Ukraine: Ba cần, một không vội

Cuộc gặp cấp cao về Ukraine: Ba cần, một không vội

Baoquocte.vn. Đức, Pháp và Ukraine hy vọng sớm có cuộc gặp cấp cao về Ukraine. Cuộc gặp diễn ra theo điều kiện và kịch bản nào thì phải chờ Nga. Báo TG&VN bình luận.
Mỹ-EU: Hợp tác gần, hợp sức xa

Mỹ-EU: Hợp tác gần, hợp sức xa

Baoquocte.vn. Hội đồng thương mại và công nghệ Mỹ-EU họp bất chấp sự giận dỗi của EU và NATO. Phải chăng một liên minh về công nghệ cao hình thành? TG&VN bình luận
Nhận diện chính sách đối ngoại của Thủ tướng Nhật Bản Kishida

Nhận diện chính sách đối ngoại của Thủ tướng Nhật Bản Kishida

Baoquocte.vn. Là người có nhiều kinh nghiệm về đối ngoại, tân Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio có thể kế thừa đường hướng đối ngoại của người tiền nhiệm với dấu ấn riêng.
Buổi điều trần khiến nước Mỹ dậy sóng

Buổi điều trần khiến nước Mỹ dậy sóng

Baoquocte.vn. Cuộc điều trần của Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Quân đội Mỹ trước Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ ngày 28/9 hé lộ nhiều chi tiết đáng chú ý.
Triều Tiên phóng tên lửa: Chút mới trong mô thức cũ

Triều Tiên phóng tên lửa: Chút mới trong mô thức cũ

Baoquocte.vn. Triều Tiên phóng tên lửa mới, sau một loạt các diễn biến gần đây liên quan Bán đảo Triều Tiên. Động thái này nên được giải mã thế nào? Báo TG&VN bình luận.
Tam giác chiến lược và tương tác đa chiều trong quan hệ quốc tế

Tam giác chiến lược và tương tác đa chiều trong quan hệ quốc tế

Baoquocte.vn. Mối quan hệ bên trong tam giác chiến lược Mỹ-Trung-Nga và tương tác với các quốc gia khác là một thực thể của thế giới đương đại.
Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ cuối)

Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ cuối)

Baoquocte.vn. Trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn, hợp tác đa phương gặp nhiều thách thức, hợp tác nhóm 3-4 bên là lựa chọn phổ biến của nhiều nước, trong đó có Việt Nam.
Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ I)

Mô hình hợp tác 3-4 bên: Thực tiễn quốc tế và hàm ý chính sách đối với đối ngoại đa phương Việt Nam (Kỳ I)

Baoquocte.vn. Trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn, hợp tác đa phương gặp nhiều thách thức, hợp tác nhóm 3-4 bên là lựa chọn phổ biến của nhiều nước, trong đó có Việt Nam.
Tầng lớp trung lưu - 'Đốm lửa' mới giúp 'sưởi ấm' quan hệ Mỹ-Trung?

Tầng lớp trung lưu - 'Đốm lửa' mới giúp 'sưởi ấm' quan hệ Mỹ-Trung?

Baoquocte.vn. Việc tìm ra động lực hàn gắn quan hệ Mỹ-Trung đang trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
'Điểm mặt' các vụ rò rỉ hồ sơ tài chính

'Điểm mặt' các vụ rò rỉ hồ sơ tài chính

Baoquocte.vn. Những năm qua, Hiệp hội báo chí điều tra quốc tế đã công bố một lượng tài liệu khổng lồ, phơi bày những bí mật mà giới tinh hoa muốn che giấu.
Thị trường vũ khí phức tạp, chỉ dấu của chạy đua vũ trang, bất ổn

Thị trường vũ khí phức tạp, chỉ dấu của chạy đua vũ trang, bất ổn

Baoquocte.vn. Mua bán vũ khí là một tiêu chí quan trọng thể hiện vị thế trong quan hệ đồng minh, đối tác.
Phiên bản di động