Nga-Trung: Quan hệ 'nở hoa' và những toan tính chiến lược của Moscow

Hồng Phúc
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Ông Ian Hill*, nhà ngoại giao kỳ cựu của New Zealand có bài viết mới trên lowyinstitute.org về mối quan hệ thực dụng giữa Nga và Trung Quốc.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Putin tại gala kỷ niệm 70 năm quan hệ ngoại giao Trung-Nga, năm 2019. (Nguồn: Kremlin.ru)
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Putin tại gala kỷ niệm 70 năm quan hệ ngoại giao Trung-Nga, năm 2019. (Nguồn: Kremlin.ru)

Cuộc khẩu chiến giữa Mỹ với Nga và Trung Quốc xoay quanh những mâu thuẫn trong tầm nhìn đa phương hồi tuần trước tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc một lần nữa phản ánh mối quan hệ chặt chẽ không ngừng được củng cố trong những năm gần đây giữa Moscow và Bắc Kinh.

Mối quan hệ đang "nở hoa" giữa Nga và Trung Quốc chắc chắn sẽ mang lại lợi ích chung cho cả hai nước, song đối với Moscow, mối quan hệ này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro và khiếm khuyết vốn có.

Nhu cầu chiến lược

Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov gần đây đã ca ngợi mối quan hệ Nga-Trung là "độc nhất", được thể hiện qua "bộ khung" là quan hệ đối tác toàn diện và tương tác chiến lược.

Không thể phủ nhận rằng hợp tác song phương Nga-Trung đã mở rộng cả về quy mô và chiều sâu trong một số lĩnh vực. Mối quan hệ này được dẫn dắt bởi mối quan hệ cá nhân tuyệt vời giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Thực tế, mối liên kết chặt chẽ hơn với Bắc Kinh là nhu cầu chiến lược của Moscow, đóng vai trò bù đắp những khoảng trống của Nga sau những tranh cãi giữa Nga với Mỹ và Liên minh châu ÂU (EU) vào năm 2014 cũng như nhiều mâu thuẫn về mặt chính trị và kinh tế khác.

Không chỉ có vậy, mối quan hệ này còn tiềm ẩn nhiều lợi ích khác.

Tin liên quan
Nga-Trung: Lấy điểm đồng làm điểm cộng Nga-Trung: Lấy điểm đồng làm điểm cộng

Putin nhận thấy rằng mối quan hệ Nga-Trung gần gũi hơn sẽ khiến Mỹ và các đối tác phương Tây bất an, làm phức tạp hơn các tính toán chiến lược của Mỹ và nhấn mạnh vị thế của Moscow đối với Washington.

Các tính toán về chính trị, kinh tế và chính sách đối ngoại thực dụng cũng liên quan tới việc hình thành một mối quan hệ Nga-Trung gần gũi hơn.

Những tương đồng rõ ràng về chính trị đã phản ánh tính cách độc đoán của cả hai nhà lãnh đạo và hệ thống chính trị tại Nga và Trung Quốc. Điều này có ý nghĩa trên thực tế khi Nga áp dụng công nghệ nhận dạng khuôn mặt của Trung Quốc để tăng cường đảm bảo an ninh trong nước và tìm cách, dù vẫn còn hạn chế, “mô phỏng” chính sách kiểm duyệt và giám sát tự do Internet mà Trung Quốc triển khai.

Những bổ sung về mặt kinh tế tạo ra một động lực mạnh mẽ. Đối với Nga, một Trung Quốc "khát" tài nguyên là thị trường rộng lớn, đầy tiềm năng tăng trưởng và gần gũi về địa lý đối với các nhà xuất khẩu năng lượng, hàng hóa và nông sản.

Hơn nữa, Trung Quốc đem đến cho Nga những nhà sản xuất với giá thành cạnh tranh và nguồn đầu tư dồi dào (dù có thể chưa đủ những gì mà Nga mong muốn).

Kim ngạch thương mại song phương Nga-Trung trong năm 2020 đã đạt mức 100 tỷ USD và thị phần của Trung Quốc trong hoạt động thương mại của Nga đã tăng gần gấp đôi kể từ năm 2013.

Sự hội tụ chính sách

Về chính sách đối ngoại, Nga và Trung Quốc là hai quốc gia cùng chí hướng. Các lợi ích và chương trình nghị sự của hai nước đa phần phù hợp, cụ thể là cả hai cùng có mục tiêu thách thức vị trí bá chủ của Mỹ.

Moscow và Bắc Kinh cũng không thiện cảm với những điều mà họ xem là chủ nghĩa xét lại của phương Tây nhằm áp đặt “tự do” với trật tự thế giới dựa trên luật lệ, những gì mà cả 2 nhìn nhận như một công cụ củng cố sự thống trị của Mỹ.

Thay vào đó, Nga khẳng định vai trò trung tâm của khuôn khổ pháp lý quốc tế dựa trên nền tảng Liên hợp quốc, đặc biệt là nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia có chủ quyền - một nguyên tắc mà Bắc Kinh mạnh mẽ tán thành.

Nga và Trung Quốc có những hội tụ về chính sách đối với các vấn đề quốc tế. Trong nhiều trường hợp, nếu không có những ủng hộ rõ ràng, Nga và Trung Quốc thường tránh phản đối gay gắt bên còn lại, hoặc trấn an rằng đối phương có sự hậu thuẫn nhất định.

Điều này đã được phản ánh qua thái độ thận trọng của Nga trước các hoạt động bành trướng của Trung Quốc ở Biển Đông và sự im lặng của Trung Quốc trước cuộc xâm lược mà Nga tiến hành tại Ukraine.

Việc Moscow phản đối khái niệm Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương không chỉ phản ánh việc Nga chưa quyết định vị thế của mình trong cấu trúc, mà còn xuất phát từ lo ngại về khía cạnh kiềm chế Trung Quốc trong đó.

Hợp tác quân sự chặt chẽ hơn giữa hai nước đã thu hút sự chú ý đặc biệt. Hợp tác diễn ra từ việc Trung Quốc tham gia các cuộc tập trận quân sự quy mô lớn hằng năm của Nga, các cuộc tuần tra chung bằng máy bay ném bom trên vùng Biển Nhật Bản và các cuộc tập trận hải quân chung (bao gồm cả ở Ấn Độ Dương).

Về mặt lịch sử, Nga là nhà cung cấp vũ khí hàng đầu cho Trung Quốc, giúp Bắc Kinh hiện đại hóa các lực lượng vũ trang, với việc cung cấp máy bay chiến đấu SU 35 và hệ thống tên lửa S-400 - và thậm chí là hệ thống cảnh báo sớm.

Mối quan hệ thực dụng Nga-Trung
Trong nhiều trường hợp, Nga và Trung Quốc thường tránh phản đối gay gắt bên còn lại, hoặc trấn an rằng đối phương có sự hậu thuẫn nhất định. (Nguồn: Reuters)

Những giới hạn

Tuy nhiên, mối quan hệ này cũng có những giới hạn. Nga ở thế yếu trong mối quan hệ này - một mối quan hệ sẽ ngày càng bất đối xứng theo thời gian. Vì lẽ đó, Moscow sẽ tìm cách duy trì năng lực tự chủ chiến lược và tự bảo vệ mình trước nguy cơ bị lệ thuộc, dù là chính trị hay kinh tế.

Việc đạt được sự cân bằng phù hợp trong quan hệ với Bắc Kinh là điều không dễ dàng đối với Moscow. Trên phương diện kinh tế, Nga rất cần thị trường Trung Quốc để xuất khẩu năng lượng và hàng hóa, điều này cho phép Trung Quốc có quyền định đoạt các điều khoản trong mối quan hệ thương mại.

Việc duy trì mối liên kết hữu ích với Bắc Kinh, trong khi vẫn giữ được những khoảng linh hoạt cho Nga bằng cách đa dạng hóa quan hệ với các nước thứ ba, sẽ đầy thách thức.

Tin liên quan
Nga-Ấn Độ: Những mảnh ghép Nga-Ấn Độ: Những mảnh ghép 'chưa hoàn chỉnh' và sự bền vững khó nhạt phai

Tình thế tiến thoái lưỡng nan này có thể thấy rõ qua mối quan hệ với Ấn Độ, nơi các hoạt động mở rộng hợp tác quốc phòng của Nga, đặc biệt là cung cấp các thiết bị quân sự tiên tiến, có thể sẽ vấp phải phản ứng từ Trung Quốc.

Nga sẽ theo dõi chặt chẽ mọi nỗ lực tăng cường sự hiện diện và ảnh hưởng của Trung Quốc trong không gian Xô viết cũ, nơi Moscow vẫn coi là phạm vi ảnh hưởng đặc quyền của mình. Moscow cũng cảnh giác với ý đồ của Bắc Kinh tại Bắc Cực, nơi Nga coi mình là một nhân tố chính.

Lịch sử cho thấy mối quan hệ khó có thể đến từ sự tin tưởng từ một phía. Sẽ có những người Nga, kể cả trong quân đội, lặng lẽ hoài nghi về các động thái củng cố quyền lực và tiềm lực của Trung Quốc. Những lo ngại này sẽ trở lại mạnh mẽ khi mối quan hệ xấu đi trong tương lai.

Thực tế, Mỹ và các đồng minh không có nhiều không gian và khả năng tác động tới mối quan hệ này. Tuy nhiên, ít nhất, điều quan trọng là Mỹ phải nghiêm túc và trực tiếp can dự với Nga, khuyến khích Moscow cân nhắc những rủi ro của việc phụ thuộc quá nhiều vào nước láng giềng phía Đông.


* Nhà ngoại giao chuyên nghiệp, từng có 3 nhiệm kỳ tại Nga, trong đó có 2 nhiệm kỳ Đại sứ (2009-2012 và 2016-2020), Phó Đại sứ tại Washington D.C, Mỹ; cố vấn về đối ngoại của Thủ tướng từ năm 1993-1995.

TIN LIÊN QUAN
Truyền thông Mỹ: Sự 'thiển cận' của Washington đưa Nga và Trung Quốc xích lại gần nhau
So găng sức mạnh công nghệ vũ khí Trung Quốc và Nga
Bác thẳng thừng liên minh quân sự Nga-Trung Quốc, Ngoại trưởng Lavrov đang 'bóng gió' điều gì?
Cuộc đấu mới ‘Ai thắng ai’: Liên thủ đấu liên minh
Nga-Trung: Lấy điểm đồng làm điểm cộng

Bài viết cùng chủ đề

Quan hệ Nga-Mỹ

Đọc thêm

Nhật Bản sẽ tiếp tục hỗ trợ vaccine phòng Covid-19 cho người dân Việt Nam

Nhật Bản sẽ tiếp tục hỗ trợ vaccine phòng Covid-19 cho người dân Việt Nam

Baoquocte.vn. Chủ tịch Quốc hội trân trọng cảm ơn Nhật Bản đã ủng hộ Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch Covid-19, chuyển cho Việt Nam 1 triệu liều vaccine.
Hà Nội cho phép dịch vụ cắt tóc, gội đầu, ăn uống trong nhà mở cửa trở lại từ 0h ngày 22/6

Hà Nội cho phép dịch vụ cắt tóc, gội đầu, ăn uống trong nhà mở cửa trở lại từ 0h ngày 22/6

Baoquocte.vn. Từ 0h00 ngày 22/6, UBND Thành phố Hà Nội cho phép mở cửa trở lại dịch vụ cắt tóc, gội đầu, dịch vụ ăn, uống trong nhà đảm bảo khoảng ...
Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp Bộ trưởng Ngoại giao Singapore

Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp Bộ trưởng Ngoại giao Singapore

Baoquocte.vn. Chiều ngày 21/6, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã tiếp Bộ trưởng Ngoại giao Singapore Vivian Balakrishnan.
Tiêm chủng vaccine - Vũ khí đánh chặn những 'cơn gió ngược' về kinh tế

Tiêm chủng vaccine - Vũ khí đánh chặn những 'cơn gió ngược' về kinh tế

Baoquocte.vn. Tỷ lệ tiêm chủng vaccine không đồng đều giữa các quốc gia đang tạo ra một sự phân chia về kinh tế.
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp Bộ trưởng Ngoại giao Singapore

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp Bộ trưởng Ngoại giao Singapore

Baoquocte.vn. Chiều ngày 21/6, tại Văn phòng Chủ tịch nước, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã tiếp Bộ trưởng Ngoại giao Singapore Vivian Balakrishnan chào xã giao trong khuôn khổ ...
Liên hợp quốc cảnh báo về tình hình nhân quyền trên thế giới

Liên hợp quốc cảnh báo về tình hình nhân quyền trên thế giới

Baoquocte.vn. Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc kêu gọi 'hành động thiết thực' nhằm giúp khôi phục tình hình nhân quyền thế giới, vốn đang bị xói mòn nghiêm trọng.
Tin thế giới 21/6: Nga-Mỹ va chạm sau Thượng đỉnh; Trung Quốc tố Mỹ tống tiền; Tổng thống đắc cử Iran cự tuyệt ý tưởng gặp ông Biden

Tin thế giới 21/6: Nga-Mỹ va chạm sau Thượng đỉnh; Trung Quốc tố Mỹ tống tiền; Tổng thống đắc cử Iran cự tuyệt ý tưởng gặp ông Biden

Baoquocte.vn. Quan hệ Nga-Mỹ, Mỹ-Trung, nguồn gốc Covid-19, Mỹ-Triều, EU trừng phạt Nga và Belarus, Tổng thống đắc cử Iran là một số tin thế giới nổi bật.
Sinh hoạt chi bộ chuyên đề Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh

Sinh hoạt chi bộ chuyên đề Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh

Baoquocte.vn. Chi bộ các đơn vị phối hợp tổ chức sinh hoạt chi bộ chuyên đề nhân dịp kỷ niệm 110 năm sự kiện Bác Hồ ra đi tìm đường cứu ...
Covid-19 tại Việt Nam tối 21/6: Thêm 135 ca mắc mới, tổng cộng 272 ca nhiễm trong ngày, 224 bệnh nhân khỏi bệnh

Covid-19 tại Việt Nam tối 21/6: Thêm 135 ca mắc mới, tổng cộng 272 ca nhiễm trong ngày, 224 bệnh nhân khỏi bệnh

Baoquocte.vn. Bản tin dịch Covid-19 của Bộ Y tế chiều 21/6 cho biết có thêm 135 ca mắc Covid-19, nâng tổng số ca mắc trong ngày lên 272 ca.
XSMN 22/6 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay 22/6/2021 - xổ số hôm nay 22/6 - SXMN - KQXSMN

XSMN 22/6 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay 22/6/2021 - xổ số hôm nay 22/6 - SXMN - KQXSMN

Baoquocte.vn. XSMN 22/6. xổ số hôm nay 22/6.Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 3 ngày22/6/2021. XSMN thứ 3. SXMN 22/6. KQXSMN.
Tin thế giới 21/6: Nga-Mỹ va chạm sau Thượng đỉnh; Trung Quốc tố Mỹ tống tiền; Tổng thống đắc cử Iran cự tuyệt ý tưởng gặp ông Biden

Tin thế giới 21/6: Nga-Mỹ va chạm sau Thượng đỉnh; Trung Quốc tố Mỹ tống tiền; Tổng thống đắc cử Iran cự tuyệt ý tưởng gặp ông Biden

Baoquocte.vn. Quan hệ Nga-Mỹ, Mỹ-Trung, nguồn gốc Covid-19, Mỹ-Triều, EU trừng phạt Nga và Belarus, Tổng thống đắc cử Iran là một số tin thế giới nổi bật.
Kết quả bầu cử tổng thống Iran: Trung Quốc chúc mừng, Nga nói tích cực, Nhật Bản gửi gắm hy vọng

Kết quả bầu cử tổng thống Iran: Trung Quốc chúc mừng, Nga nói tích cực, Nhật Bản gửi gắm hy vọng

Baoquocte.vn. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã gửi điện mừng tới ông Ebrahim Raisi sau khi ông đắc cử tổng thống Iran.
Đức bắt giữ một nhà khoa học Nga, EU gia hạn trừng phạt Moscow

Đức bắt giữ một nhà khoa học Nga, EU gia hạn trừng phạt Moscow

Baoquocte.vn. Hội đồng EU thông báo gia hạn thêm 1 năm các biện pháp trừng phạt mà khối này áp đặt đối với Nga.
EU chốt lệnh cấm nhập cảnh, công bố lệnh đóng băng 86 thực thể của Belarus

EU chốt lệnh cấm nhập cảnh, công bố lệnh đóng băng 86 thực thể của Belarus

Baoquocte.vn. EU sẽ áp đặt lệnh cấm nhập cảnh và đóng băng tài sản đối với 86 cá nhân và công ty của Belarus.
Bầu cử Quốc hội Armenia: 'Cuộc đua song mã' ngã ngũ, khủng hoảng vẫn còn, kẻ thua không phục

Bầu cử Quốc hội Armenia: 'Cuộc đua song mã' ngã ngũ, khủng hoảng vẫn còn, kẻ thua không phục

Baoquocte.vn. Đảng của quyền Thủ tướng Armenia đã giành chiến thắng với 53,92% số phiếu ủng hộ trong cuộc bầu cử Quốc hội trước thời hạn diễn ra ngày 20/6.
Thay đổi lớn trong liên minh đảng cầm quyền ở Australia

Thay đổi lớn trong liên minh đảng cầm quyền ở Australia

Baoquocte.vn. Đảng Quốc gia, một trong hai đảng liên minh cầm quyền ở Australia, đã có lãnh đạo mới sau cuộc bỏ phiếu trong ngày 21/6.
Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Tia hy vọng bên bờ vực thẳm

Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Tia hy vọng bên bờ vực thẳm

Baoquocte.vn. Thượng đỉnh giữa hai nhà lãnh đạo ngày 16/6 tại Thụy Sỹ mang tới tiến triển mới cho quan hệ Nga-Mỹ đang bên bờ vực. Song chừng đó liệu có đủ?
Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Bớt kỳ vọng để thêm thành công

Thượng đỉnh Nga-Mỹ: Bớt kỳ vọng để thêm thành công

Baoquocte.vn. Mong ước của Tổng thống Mỹ Joe Biden về một mối quan hệ Nga-Mỹ “ổn định và dễ lường hơn” liệu có thành sau thượng đỉnh với người đồng cấp Nga Vladimir Putin?
NATO xác định sứ mệnh mới

NATO xác định sứ mệnh mới

Baoquocte.vn. Kết quả và sự tham gia trở lại của Mỹ ở Thượng đỉnh NATO năm nay đã tìm kiếm cho liên minh quân sự này một sứ mệnh mới. Bình luận của báo TG&VN.
Ba điểm nhấn từ hai Thượng đỉnh G7 và NATO

Ba điểm nhấn từ hai Thượng đỉnh G7 và NATO

Baoquocte.vn. Sự trở lại của Mỹ, bài toán Nga và Trung Quốc hay bất đồng Anh-EU là điểm nhấn trong Thượng đỉnh G7 và NATO. Báo TG&VN bình luận.
Mỹ-Trung Quốc: Đòn nặng mới

Mỹ-Trung Quốc: Đòn nặng mới

Baoquocte.vn. Quan hệ Mỹ-Trung Quốc tiếp tục nóng. Mỹ vừa ra cú đòn mới và không hề nhẹ đối với Trung Quốc. Chúng rất đáng được chú ý bởi ba lý do. Bình luận của TG&VN.
Thấy gì qua phát biểu của Tổng thống Mỹ về vaccine Covid-19?

Thấy gì qua phát biểu của Tổng thống Mỹ về vaccine Covid-19?

Baoquocte.vn. Sáng ngày 3/6, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã có bài phát biểu về phân phối vaccine Covid-19 trên toàn cầu, với một số điểm nhấn đáng chú ý.
Giải mã gen-Mặt trận mới của cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

Giải mã gen-Mặt trận mới của cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

Baoquocte.vn. Dù công nghệ giải mã gen chủ yếu vẫn do Mỹ thống trị, nhưng Trung Quốc cũng đang tính toán vươn lên cạnh tranh.
Những ứng viên Thủ tướng Israel

Những ứng viên Thủ tướng Israel

Baoquocte.vn. Israel có thể sẽ chứng kiến một cuộc “thay máu” khi liên minh phe đối lập sắp “đánh bật” ông Benjamin Netanyahu khỏi vị trí Thủ tướng.
Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Địa bàn cạnh tranh tàu ngầm chiến lược thế hệ mới giữa Mỹ và Trung Quốc

Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: Địa bàn cạnh tranh tàu ngầm chiến lược thế hệ mới giữa Mỹ và Trung Quốc

Baoquocte.vn. Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương sẽ trở thành địa bàn cạnh tranh tàu ngầm chiến lược giữa Mỹ, Trung Quốc và một số quốc gia khác.
Giải mã bí ẩn UFO - Người Mỹ đã biết được những sự thật gì?

Giải mã bí ẩn UFO - Người Mỹ đã biết được những sự thật gì?

Baoquocte.vn. Trong 20 năm qua, Mỹ đã ghi nhận ít nhất 120 cuộc chạm trán với UFO, nhưng đến nay vẫn chưa thể xác định được chính xác những vật thể bay đó là gì.
Bí ẩn quốc gia khai thác vàng lớn nhất châu Phi

Bí ẩn quốc gia khai thác vàng lớn nhất châu Phi

Baoquocte.vn. Với hơn 142 tấn vàng khai thác năm 2019, Ghana chính thức soán ngôi Nam Phi, trở thành quốc gia khai thác vàng lớn nhất lục địa đen.
Vaccine phòng Covid-19 cho toàn cầu: Chuyện không đơn giản!

Vaccine phòng Covid-19 cho toàn cầu: Chuyện không đơn giản!

Baoquocte.vn. 70% dân số toàn cầu cần được tiêm vaccine phòng Covid-19. Đó là con số ước tính để thế giới đạt được miễn dịch cộng đồng.
Phiên bản di động