44 năm đã qua, chị đã có một gia đình êm ấm nhưng cuộc sống ngắn ngủi với người anh hùng, với chị, vẫn là quãng đời đẹp nhất.
Không yêu từ cái nhìn đầu tiên
Chúng tôi tới thăm chị Quyên tại gia đình chị ở quận 2 (TP.HCM). Ngôi biệt thự sang trọng vẫn còn lưu giữ khá nhiều hình ảnh, kỷ vật và cả những câu chuyện về anh Nguyễn Văn Trỗi. 44 năm đã trôi qua nhưng hình ảnh của anh vẫn hiện hữu dường như hàng ngày ở gia đình này.
“Có lần chị hỏi anh Tư (anh Tư Dũng, chồng chị Quyên hiện nay-NV): Tui hỏi thiệt ông nghen, ông có buồn không khi mỗi lần ông nghe người ta giới thiệu tui là vợ anh Nguyễn Văn Trỗi. Ảnh nói: “Giận gì mà giận. Tui coi ảnh như anh trai”- chị Quyên thổ lộ. Hai đứa con của anh chị (một trai, một gái) gọi anh Trỗi là ba.
Buổi sáng sớm cuối tháng Chín ở TP. HCM, trời mát dịu. Dưới hàng cây xanh, trong khuôn viên ngôi biệt thự, chị Phan Thị Quyên đã kể cho chúng tôi nghe về cuộc sống tuy rất ngắn ngủi (19 ngày) với anh Trỗi, nhưng đầy ắp những kỷ niệm.
Chị thú nhận rằng, ngày đầu tiên gặp anh Trỗi, chị không có chút ấn tượng nào với người thanh niên cao to ấy. Vì thế mà anh hỏi đến đâu, chị trả lời đến đó. Mãi sau này anh mới biết mình "mất điểm" do cái quần ống rộng vì thanh niên thời ấy ai cũng mặc quần ống bó.
Chị quen anh qua người bạn làm chung tên là Kim Anh (chị họ anh Trỗi). Một lần đến nhà chị Kim Anh chơi, anh Trỗi đã nhờ chị giới thiệu cho mình ý trung nhân. Chị Kim Anh nghĩ ngay đến cô gái tên Quyên cùng tổ. Nghe chị nói ý định mai mối, chị Quyên cười chọc chị: “Chị thấp chắc em chị cũng thấp”, chị Kim Anh khẳng định: “Em chị cao lắm!”.
Hỏi tên người thanh niên đó, chị Kim Anh ra vẻ bí mật ngâm nga: “Chim quyên trỗi giọng oanh vàng”. Chị bảo với Quyên tên hai người đều nằm trong câu thơ đó. Chị Quyên đoán già đoán non cũng không nghĩ ra tên anh là Trỗi.
Một buổi chiều tan tầm, chị tan ca cùng với chị Kim Anh, hai chị em chưa kịp băng qua đường thì thấy một người thanh niên cao lớn đã xăm xăm qua đường, bước lại gần. Chị Kim Anh giới thiệu "đây là em họ chị", còn anh nhìn Quyên nói nhẹ nhàng: “Tôi là Tư”. Anh xin phép được đưa chị về nhà. Chị thong thả đạp xe còn anh chạy chiếc Mobylette bên cạnh, vừa đi anh vừa hỏi chuyện. Anh đưa chị đến cầu Khánh Hội rồi quay về. Mấy ngày sau đó, anh lại đến chỗ làm đưa chị về nhà.
Thời gian ngắn sau đó, anh tìm đến tận nhà chị. Đang nấu cơm sau nhà, em gái chị chạy vào bảo có anh nào đến tìm chị. Tim chị đập thình thịch khi thấy bóng dáng anh trên nhà. Thoáng bối rối, chị chạy vội lên nhà giới thiệu anh với ba rồi tiếp tục vào bếp nấu nướng. Anh về lúc nào chị cũng không hay.
Buổi chiều, khi cả gia đình quây quần bên mâm cơm, ba chị nói: “Ba không cấm nhưng con gái muốn trả ơn công sinh thành dưỡng dục của cha mẹ thì phải có cưới hỏi đàng hoàng”. Chị ngập ngừng giải thích: “Chị Kim Anh giới thiệu cho con chứ con với ảnh chưa có gì hết”.
Cứ thế, thỉnh thoảng anh đến nhà chị chơi. Mà rất kỳ lạ là chẳng bao giờ anh nói chuyện với chị, chỉ ngồi nói chuyện với ba chị, anh trai. Nếu không có ba và anh chị ở nhà thì anh đưa em gái út của chị đi chơi. Anh cứ đến chơi với mọi người trong nhà, trừ chị, rồi ra về.
“Ngày 15/3/1963, hãng bông gòn Bạch Tuyết của chúng tôi tổ chức đi nghỉ mát ở Vũng Tàu hai ngày cuối tuần. Chị Kim Anh nảy ra ý định rủ anh Trỗi cùng đi. Anh hứa đi nhưng có việc bất ngờ nên không đi được. Thứ năm đó, anh đến nhà rủ tôi cùng hai em đi chơi cầu lông.
Đó là lần đầu tiên tôi đi chơi bên ngoài với anh. Anh bảo: “Có kế mẫu và em gái Tư từ quê vào chơi, Tư phải ở lại với họ không đi Vũng Tàu chơi với Quyên được”. Lúc ấy tôi rất ngây thơ, không hiểu “kế mẫu” là gì. Hỏi anh, anh bảo đó là mẹ kế của anh. Sau một thời gian quen nhau, tôi mới biết hoàn cảnh gia đình anh”- chị Quyên nhớ lại.
“Mẹ anh mất khi anh lên 9, nhà nghèo quá, anh phải ở nhà bác. Đến năm 12 tuổi, anh ra Đà Nẵng ở với người anh thứ ba. Anh làm đủ nghề từ công nhân hãng kẹo đến học may. Học may hai năm trời, chủ chỉ giao anh làm khuy nút và làm việc nhà mà không chỉ nghề, nản quá nên khi anh ba bảo mang tiền về quê cho chị hai, anh đã trở về quê ở Thanh Quýt, huyện Điện Bàn, rồi trốn tàu vào Sài Gòn. Cuộc sống ở Sài Gòn của anh cũng rất nhọc nhằn, anh đi đạp xích lô rồi đi học thợ điện, học tới học lui mấy nơi mới thành được thợ điện như bây giờ”- chị Quyên kể.
Nói chuyện tâm tình một hồi, anh dặn dò chị đi Vũng Tàu nhớ mang theo áo lạnh, anh sợ ngoài đó gió biển nhiều sẽ lạnh. Anh còn dặn chị phải uống nước nhiều vào, mỗi ngày khoảng hai lít cho da dẻ đẹp, lọc được chất độc trong cơ thể ra… Về đến nhà, chị cứ nghĩ mãi về anh. Những lời nói của anh cứ vang vang bên tai. Chị thoáng xúc động khi nhớ lại lời dặn chân tình của anh. Chỉ có thương nhau người ta mới để ý đến những điều tưởng chừng nhỏ nhoi đó.
Bắt đầu thương nhớ
Đến khi đó, chị cũng chỉ biết gọi anh là Tư, chị còn tưởng anh tên Tư. Khi anh về quê, anh gửi thư vào cho chị ký tên Nguyễn Văn Trỗi, chị mới biết tên anh là Trỗi, Tư chỉ là thứ tự anh chị em trong nhà. Anh viết thư rất tình cảm, trong thư anh còn dặn chị nhớ uống hai lít nước mỗi ngày. Nhớ anh, chị cũng hồi âm cho anh nhưng chỉ dám hỏi thăm vài ba câu, chị ngại mang tiếng con gái mà đi viết thư cho con trai, dù trong lòng đã thấy thương thấy nhớ anh…
Ngày 21/4/1964, anh chị chính thức nên vợ nên chồng. Đám cưới thời chiến tranh không vì thế mà kém vui. Chị đã tìm được nơi nương tựa vững chãi. Tiêu chuẩn chọn lựa của chị khi đó cũng rất đơn giản, chỉ cần người chí thú làm ăn, đứng đắn, không mèo mỡ, không thích làm lính. Trong mắt chị, anh hiền lành, chịu khó và yêu vợ. Sống chung cùng anh, chị còn biết anh rất chu đáo và khó tính.
 |
| Chị Quyên đang say sưa kể với nhà báo Lê Thọ Bình về mối tình bất diệt của mình với người chồng chỉ chung sống chưa đầy 20 ngày nhưng để lại thương nhớ suốt cả cuộc đời. |
Lúc còn quen nhau, anh có việc đi ra Huế, chị dặn anh mua đũa mun về cho chị. Không có đũa mun nên anh mua hai chục đũa tre thay vào. Chị chê không chịu lấy. Anh bảo để anh cất mai mốt có gia đình anh sẽ lấy ra cho vợ anh xài.
Chị không hề nhớ đến hai chục đũa đó. “Sau ngày cưới, tôi đi chợ mua chén đũa, nồi niêu. Trước khi đi anh dặn đừng mua đũa. Khi về anh lục tủ lấy ra hai chục đôi và nói: “Ngày trước anh có yêu một cô gái, anh mua cho cô ấy hai chục đôi đũa , nhưng cô ấy chê không lấy. Anh nói anh sẽ cất đi để sau này đưa vợ anh xài. Em xài tạm nhé. Tôi ớ người ra. Thì ra anh ghê thật!”- chị Quyên kể.
Sáng nào anh cũng đưa chị đi làm. Hôm nào xuống xe, vô ý chị đi luôn không chào là anh giận cả buổi. Buổi chiều, chị tan sở trước anh nên về nhà sớm để nấu ăn, anh về bóp kèn xe đến khi chị ra đón mới thôi. Anh có trí nhớ rất tốt, bạn bè của chị, anh đều nhớ rõ, thậm chí cả bạn trai của họ anh cũng nhớ. Có hôm vô tình người bạn của chị giới thiệu bạn trai khác, về nhà anh nói ngay với chị là chị bạn đó không tốt. Anh vừa là chồng nhưng cũng vừa là ông anh khó tính của chị.
Chị không hề biết anh hoạt động cách mạng. Với cuộc chiến, chị là người dân làm ăn lương thiện, không dính dáng đến bên nào. Chị nghĩ anh cũng như mình. Anh vốn thích đọc báo, bài nào hay, anh đưa cho chị đọc rồi giảng giải cặn kẽ đến khi chị hiểu mới thôi. Có lần đọc báo thấy bên cách mạng có người rạch bụng biểu tình, chị xuýt xoa thắc mắc, anh kiên nhẫn giải thích cho chị hiểu hành động đó xuất phát từ lòng yêu nước. Chị nghe, hiểu và có chút suy tư khi thấy anh có vẻ trầm ngâm.
Hàng ngày, anh vẫn đi làm như chị, sáng đi chiều về. Chị vẫn thường thấy anh đục đẽo, gò hàn phía sau nhà. Hỏi thì anh bảo làm hàng cho người ta. Thỉnh thoảng anh chạy vù qua xứ Bùi Phát, họ hàng của anh ở đó khá đông, chị nghĩ anh đi chơi nên không quan tâm nhiều.
Theo con đường anh chọn
Chiều 9/5/1964, anh vừa về tới nhà đã giục chị dọn cơm. Chị bị sốt nên ăn uể oải, anh đoán chị bị viêm họng. Chỉ đám lá mơ mọc sau nhà, anh dặn chị hái xuống nấu nước uống. Chị chê đắng không chịu nấu. Vừa buông chén cơm, anh đã ra sau nhà hái lá mơ vào rửa rồi bỏ vào ấm nấu cho chị uống. Anh dặn chị đừng tắm, phải đi ngủ sớm cho mau hết bệnh. Thấy anh nhấp nhổm, chị hỏi anh đi đâu. Anh nói anh đi sửa máy.
8 giờ tối anh về, thấy chị vẫn còn nằm ở chiếc chõng bên ngoài, anh kêu chị vào nhà, lên giường ngủ, rồi chị thấy anh lúi húi đi giăng mùng để chị chui vào giường. Chị thấy anh dựng chiếc xe đạp trong nhà, dẫn chiếc xe máy đi ra. Anh nói đổi xe máy đi cho nhanh để về sớm với chị.
Hơn 1 giờ sáng, chị giật mình tỉnh dậy, vẫn không thấy anh về. Chị gọi với sang nhà người bà con hỏi thăm, người đó bảo anh đi sửa máy móc gì đó, bảo chị yên tâm ngủ đi. Chị trằn trọc không ngủ được. Chị lo nghĩ vu vơ, sợ anh bị lính bắt đi quân dịch, rồi lo anh đang có chuyện gì… Nằm mơ màng, chị còn nghĩ, anh về, chị sẽ giận anh.
Sáng sớm, anh bị bọn lính dẫn về nhà. Chị nhìn anh bàng hoàng. Mới qua một đêm mà râu tóc anh bù xù, anh bị bọn lính đánh đến nỗi chỉ còn một, hai cái nút áo. Bọn lính lục soát khắp nơi, hỏi anh mìn giấu đâu. Anh bảo: “Chỗ nào có Mỹ chỗ đó có mìn”. Chúng tra tấn một hồi, khám xét, rà mìn tới lui không thấy gì nên dẫn anh đi. Trước khi đi anh dặn chị: “Em ở nhà thím cháu đùm bọc nhau”. Lúc đó còn có Hứa, đứa cháu gái gọi anh bằng chú, ở chung nhà anh chị.
Anh bị bắt, chị cảm thấy đất trời như sụp đổ. Đến lúc đó, chị vẫn không biết anh bị bắt về tội gì. Nghe bọn lính xì xầm anh và chú Lời bị bắt quả tang với cuộn dây điện, chị ngỡ anh túng thiếu quá đi lấy trộm dây điện. Nhưng trong thâm tâm chị vẫn tin anh không phải là người như thế. Anh bị bắt vì đâu?
Chị tức tốc chạy về nhà báo cho ba chị biết rồi đi tìm anh ở khắp các đồn bót. Đến khi nghe bọn lính nói anh bị bắt vì tội làm Việt cộng, chị ngỡ ngàng bênh vực chồng: “Mấy ông lầm rồi, chồng tôi không phải là Việt cộng, chồng tôi làm ăn đàng hoàng mà”. Buổi tối hôm đó, khoảng 10 giờ, bọn lính ập tới nhà bắt chị cùng cô cháu gái của anh vào nhà giam.
Mỗi lần đưa chị lên hỏi cung, bọn giặc rất nhẹ nhàng: “Tôi biết chồng chị bị xúi giục, chị hãy khuyên ảnh khai ra đi. Chị còn trẻ, hai vợ chồng mới cưới nhau, ảnh sẽ nghe theo chị, rồi hai vợ chồng được sum họp”. Trước sau gì chị cũng nói: “Tôi đã khai hết với mấy ông rồi, không còn gì để khai nữa”.
Chúng giữ chị 3 ngày ở Nha cảnh sát Đô Thành, sau đó chuyển chị sang Tổng nha nhốt chung với hai người khác. Lúc đó chị mới tin là mình đã bị bắt. Chị òa khóc nức nở. Hai người bạn tù là chị Sáu và chị Tâm hỏi thăm, biết chị là vợ anh Trỗi đã động viên, an ủi chị.
Chị Tâm (bí danh của bà Trương Mỹ Hoa, nguyên Phó chủ tịch nước) kể cho chị nhiều tấm gương hy sinh vì cách mạng, giải thích cho chị việc làm của anh Trỗi, chị Tâm khuyên chị không nên buồn bởi việc làm của anh xuất phát từ lòng yêu nước. Trước đó, chị vẫn còn giận anh vì nghĩ anh nghe lời người khác hành động dại dột, không đoái hoài đến vợ… Giờ bị bắt, ở chung với các chị hoạt động cách mạng, nghe các chị giải thích, chị cảm thấy mình có lỗi với anh, chị càng thương anh hơn.
Ngày 18/6, chị ra tù. Hơn một tháng trong tù chị đã hiểu được vì sao anh và các đồng chí anh đi làm cách mạng. Chị tự hứa với lòng không được làm gì để anh thất vọng và sẽ đi tiếp con đường mà anh đã chọn.
Theo VTC News
