Chuyên gia: Mỹ và Trung Quốc phải học cách cùng tồn tại

Lan Băng
Trong bài viết đăng trên Bangkok Post ngày 23/5, Giáo sư Pinelopi Koujianou Goldberg* nhận định rằng cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc cần được định hình lại theo hướng cùng tồn tại có kiểm soát, dựa trên sự phụ thuộc lẫn nhau và hợp tác chọn lọc trong những lĩnh vực lợi ích chung.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Chuyên gia: Mỹ và Trung Quốc phải học cách cùng tồn tại

Cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo không tạo đột phá, nhưng cho thấy hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đã gắn kết sâu sắc, khiến “tách rời hoàn toàn” trở nên bất khả thi. (Nguồn: Getty)

Hội nghị thượng đỉnh gần đây giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình tại Bắc Kinh không mang lại đột phá đáng kể nào về thuế quan, vấn đề Đài Loan hay các điểm nóng địa chính trị như xung đột Iran. Vì vậy, nhiều nhà quan sát cho rằng sự kiện này thiếu tính thực chất.

Tuy nhiên, theo Giáo sư Pinelopi Koujianou Goldberg, điều đáng chú ý lại nằm ở bầu không khí kiềm chế và mang tính hòa hoãn của cuộc gặp, phản ánh một cách tiếp cận thực dụng hơn, trong đó cả hai bên ngầm thừa nhận mức độ phụ thuộc kinh tế sâu sắc đã hình thành giữa hai quốc gia.

Việc coi Trung Quốc là một đối thủ kinh tế đáng gờm, theo bà, không phải là sự nhượng bộ mà đơn giản là thừa nhận thực tế. Trong nhiều năm, các tranh luận tại Mỹ về sự trỗi dậy của Trung Quốc thường trải qua một chu kỳ quen thuộc, đó là phủ nhận, tức giận và cuối cùng là chấp nhận.

Ở giai đoạn Trung Quốc tăng trưởng hai con số, không ít chuyên gia Mỹ nghi ngờ độ tin cậy của số liệu kinh tế từ Bắc Kinh. Khi sự phát triển của Trung Quốc trở nên rõ ràng hơn, thành công này lại thường được giải thích bằng chính sách công nghiệp, sao chép công nghệ hay các hành vi không công bằng như đánh cắp sở hữu trí tuệ và thao túng tiền tệ.

Nhưng những lập luận đó ngày càng khó đứng vững khi Trung Quốc đã vươn lên vị trí dẫn đầu trong nhiều ngành công nghiệp chiến lược. Đáng chú ý, các hãng xe điện Trung Quốc đã trở thành đối thủ toàn cầu thực sự, cạnh tranh ở cả phân khúc giá rẻ lẫn cao cấp.

Trong lĩnh vực dược phẩm, doanh nghiệp Trung Quốc cũng chuyển mình từ vai trò “sao chép” sang đổi mới sáng tạo. Còn trong ngành bán dẫn, nước này đã đạt nhiều tiến bộ trong sản xuất chip tiên tiến, dù vẫn còn khoảng cách so với các tập đoàn hàng đầu như TSMC của Đài Loan.

Theo bà Goldberg, thay vì tập trung chủ yếu vào việc kìm hãm Trung Quốc, Mỹ cần chấp nhận rằng cạnh tranh sẽ mang tính dài hạn, từ đó xây dựng khuôn khổ cho sự cùng tồn tại và hợp tác có giới hạn.

Một yếu tố then chốt là duy trì khả năng tiếp cận thị trường Trung Quốc cho doanh nghiệp Mỹ. Việc nhiều lãnh đạo tập đoàn lớn tháp tùng ông Trump tới Bắc Kinh cho thấy, dù giai đoạn hội nhập sâu rộng có thể đã qua, kịch bản “tách rời hoàn toàn” là không thực tế.

Thay vào đó, tương lai nhiều khả năng sẽ là mô hình phụ thuộc lẫn nhau có chọn lọc, trong đó hai bên vẫn hợp tác ở những lĩnh vực có lợi ích chung rõ rệt.

Về phía Trung Quốc, ông Tập Cận Bình từng mô tả quan hệ song phương qua lăng kính “bẫy Thucydides”, thuật ngữ do nhà khoa học chính trị Graham Allison đưa ra để chỉ nguy cơ xung đột khi một cường quốc đang lên đe dọa thay thế một cường quốc thống trị hiện hữu.

Tuy nhiên, theo bài viết, phép so sánh này chưa hoàn toàn chính xác. Dù Mỹ đang đối mặt nhiều thách thức nội tại, vẫn còn quá sớm để coi đây là một cường quốc suy yếu.

Mỹ vẫn giữ vị trí dẫn đầu về đổi mới sáng tạo, với hệ sinh thái khoa học, công nghệ và khởi nghiệp hàng đầu thế giới, từ máy tính, Internet đến trí tuệ nhân tạo. Chưa quốc gia nào có thể thay thế sự kết hợp giữa khoa học, vốn đầu tư, văn hóa khởi nghiệp và tính linh hoạt thể chế của Mỹ.

Trong khi đó, dù Trung Quốc có quy mô kinh tế rất lớn, mức sống bình quân vẫn thấp hơn đáng kể so với các nền kinh tế phát triển, đồng thời đối mặt nhiều thách thức về cơ cấu và nhân khẩu học trong dài hạn.

Dẫu vậy, bài học từ hình ảnh Athens - Sparta trong lịch sử Hy Lạp cổ đại vẫn mang giá trị tham chiếu: Cạnh tranh có thể kéo dài, nhưng không nhất thiết phải dẫn đến hủy diệt lẫn nhau. Cuộc chiến Peloponnesus từng làm suy yếu cả hai bên và đó là kịch bản mà thế giới hiện đại cần tránh.

Cạnh tranh Mỹ - Trung, theo tác giả, sẽ không nhất thiết dẫn đến kết cục tương tự nếu hai bên duy trì được các kênh hợp tác và tránh leo thang đối đầu.

Dù ý tưởng về một mối quan hệ hợp tác hơn có thể bị xem là thiếu thực tế, lịch sử cho thấy ngay cả những đối thủ gay gắt nhất cuối cùng vẫn có thể đạt được trạng thái cân bằng mới.

Sau cùng, vấn đề không nằm ở việc quốc gia nào dẫn đầu trật tự thế giới, mà là hệ thống nào có thể cải thiện đời sống người dân tốt hơn.

Hiện cả Mỹ và Trung Quốc đều đối mặt những thách thức chung: Tốc độ thay đổi công nghệ quá nhanh, tác động của trí tuệ nhân tạo lên thị trường lao động, bất bình đẳng gia tăng, ổn định tài chính và biến đổi khí hậu.

Theo Giáo sư Goldberg, giải quyết những vấn đề này đòi hỏi mức độ hợp tác sâu hơn giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, bởi không bên nào có thể theo đuổi một cuộc đua “thắng - thua tuyệt đối” mà không phải trả giá chung cho toàn cầu.

* Cựu chuyên gia kinh tế trưởng của Ngân hàng Thế giới và Tổng biên tập tạp chí American Economic Review, hiện là Giáo sư Kinh tế tại Đại học Yale.

Chuyên gia Campuchia: Bầu cử Quốc hội và HĐND góp phần thúc đẩy cải cách và phát triển tại Việt Nam

Trước thềm cuộc bầu cử, Tiến sĩ Chheang Vannarith cho rằng việc tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp là ...

Hội đồng Bầu cử quốc gia ban hành Nghị quyết xác nhận tư cách đại biểu Quốc hội khoá XVI với 500 người trúng cử

Hội đồng Bầu cử quốc gia vừa ban hành Nghị quyết về việc xác nhận đủ tư cách đại biểu Quốc hội khoá XVI của ...

Chuyên gia Trung Quốc: Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có giá trị chiến lược và lịch sử sâu sắc

Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Trung Quốc từ ngày 14-17/4 đã đạt được nhiều kết ...

Thái Bình Dương đủ rộng để cả Trung Quốc và Mỹ cùng phát triển theo cách riêng

Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ có chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc từ ngày 13-15/5 theo lời mời của Chủ tịch Trung ...

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ tới Mỹ vào mùa Thu, nhất trí cùng Washington thực thi mọi thỏa thuận thương mại

Ngoại trưởng Vương Nghị xác nhận Chủ tịch Tập Cận Bình sẽ thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước tới Mỹ vào mùa Thu năm ...

Đọc thêm

Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Ngày 21/11, Tổng thống Donald Trump cho biết, Mỹ và Canada sẽ sớm đạt được một thỏa thuận thương mại.
Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực trong đêm hôm nay và ngày mai (23/11) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Chiều 22/11, Chương trình kết nối doanh nghiệp Việt Nam và Malaysia đã diễn ra với sự tham gia của 41 doanh nghiệp hai nước.
Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Trong khuôn khổ Festival Tôm Cà Mau lần thứ 2 năm 2026, ngày 22/11, đã diễn ra Diễn đàn tôm Việt Nam - Giải pháp phát triển bền vững.
Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Các cuộc tấn công của Nga vào hệ thống năng lượng Ukraine khiến hàng triệu người dân phải đối mặt với nguy cơ thiếu điện, sưởi ấm.
Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Quyết định của ông Choi Kyo-jin được đưa ra sau kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia, trong bối cảnh lo ngại về gian lận bằng công nghệ AI ...
Mexico bắt giữ trùm ma túy nằm trong danh sách truy nã của FBI

Mexico bắt giữ trùm ma túy nằm trong danh sách truy nã của FBI

Quân đội Mexico đã bắt giữ Fausto Isidro Meza-Flores, thủ lĩnh băng đảng Los Mazatlecos và nằm trong danh sách 10 đối tượng bị FBI truy nã.
Tổng thống Mỹ gọi ông Putin là 'bạn tôi', Đặc phái viên Nga lên tiếng, hé lộ nhiều trao đổi quan trọng

Tổng thống Mỹ gọi ông Putin là 'bạn tôi', Đặc phái viên Nga lên tiếng, hé lộ nhiều trao đổi quan trọng

Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục khẳng định mối quan hệ cá nhân tốt đẹp với người đồng cấp Nga Vladimir Putin, gọi nhà lãnh đạo Nga là “bạn tôi”.
Mỹ - Iran đồng loạt phát tín hiệu muốn đạt thỏa thuận, giữa lằn ranh đỏ vẫn có 'giải pháp công bằng'

Mỹ - Iran đồng loạt phát tín hiệu muốn đạt thỏa thuận, giữa lằn ranh đỏ vẫn có 'giải pháp công bằng'

Mỹ và Iran cùng phát đi tín hiệu sẵn sàng hướng tới một thỏa thuận chấm dứt xung đột kéo dài gần 9 tháng qua, dù vẫn còn những bất đồng về các điều kiện ...
Đất hiếm ở một châu lục có tiềm năng thay thế nguồn cung từ Trung Quốc

Đất hiếm ở một châu lục có tiềm năng thay thế nguồn cung từ Trung Quốc

Châu Phi được đánh giá có tiềm năng trở thành một nguồn cung thay thế đáng kể nếu đẩy nhanh khai thác, chế biến và tinh luyện đất hiếm.
Tình hình Mỹ-Iran: Washington trừng phạt các thực thể liên quan đến kinh doanh dầu mỏ, ông Trump chịu một sức ép

Tình hình Mỹ-Iran: Washington trừng phạt các thực thể liên quan đến kinh doanh dầu mỏ, ông Trump chịu một sức ép

Cập nhật những diễn biến mới nhất trong quan hệ Mỹ-Iran ngày hôm nay.
Mỹ nói châu Âu né tránh đối thoại với Tổng thống Putin

Mỹ nói châu Âu né tránh đối thoại với Tổng thống Putin

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nhận định các quốc gia châu Âu đang muốn ‘thu mình lại’ hòng né tránh việc đối thoại với Tổng thống Nga.
Ukraine 'nóng lòng' muốn phương Tây làm rõ một việc, không phải bằng lời nói mà phải cam kết trên giấy

Ukraine 'nóng lòng' muốn phương Tây làm rõ một việc, không phải bằng lời nói mà phải cam kết trên giấy

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Kiev vẫn chưa nhận được các cam kết bằng văn bản, làm rõ cách thức bảo đảm an ninh theo mô hình Điều 5 NATO.
Thượng đỉnh Trung-Mỹ-Nga và những vấn đề đặt ra với thế giới

Thượng đỉnh Trung-Mỹ-Nga và những vấn đề đặt ra với thế giới

Thượng đỉnh Trung-Mỹ-Nga bên lề Hội nghị cấp cao APEC tại Thâm Quyến (Trung Quốc) ngày 19/11 khép lại với tuyên bố chung về những vấn đề chiến lược.
Sứ mệnh trung gian của Thổ Nhĩ Kỳ

Sứ mệnh trung gian của Thổ Nhĩ Kỳ

Thổ Nhĩ Kỳ đang đẩy mạnh vai trò trung gian hòa giải nhờ khả năng tiếp xúc với các bên xung đột tại khu vực.
Thượng đỉnh Anh - EU: Gió đổi chiều ở London

Thượng đỉnh Anh - EU: Gió đổi chiều ở London

Mong muốn hội nhập trở lại với châu lục đang chi phối bầu không khí London trước Hội nghị thượng đỉnh EU - Anh vào cuối tuần này.
Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Quản trị AI trong kỷ nguyên công nghệ không biên giới

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng một khuôn khổ quản trị toàn cầu bao trùm và có trách nhiệm.
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Phiên bản di động