Sổ tay văn hóa Đông - Tây

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 3)

HỮU NGỌC
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. Platon (427 - 347 TCN), triết gia duy tâm khách quan, được coi là người mở đầu siêu hình học phương Tây, môn đồ của Sokrates. Tác phẩm chính của ông là Những đối thoại.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 2)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 2)
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 1)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 1)

Những đối thoại (thế kỷ V-IV TCN) là tổng hợp những trước tác của Platon. Tư tưởng triết học của Platon được trình bày dưới hình thức đối thoại của sư phụ Sokrates với các đồ đệ. Có 28 đối thoại được công nhận đúng là của Platon, xếp thành ba loại theo thứ tự thời gian: thời thanh niên, thời trưởng thành và thời già cả.

Theo Platon, thế giới của Ý niệm (Idea) có trước, sinh ra thế giới những vật thể (mỗi vật thể chẳng qua chỉ là cái bóng của một ý niệm (ví dụ: cái cây, con ngựa,... chỉ là cái bóng của một ý niệm cây, ý niệm ngựa...). Chúng ta có thể dùng giác quan mà biết vật thể, nhưng tri thức bằng cảm giác không chân thật. Muốn có tri thức chân thật phải có sự hồi tưởng của linh hồn để nhớ lại thế giới ý niệm. Linh hồn đã quan sát thế giới ý niệm trước khi trú ngụ ở xác thân. Những đối thoại quan trọng nhất trong tác phẩm là:

- Phaidon kể về Sokrates: trước khi chết, bàn về sự bất tử của linh hồn qua những học thuyết về ý niệm và hồi tưởng.

- Crito thảo luận về sự tôn trọng luật pháp.

- Chế độ cộng hòa (Hệ Politeia) miêu tả chính thể Cộng hòa mẫu mực, xây dựng trên lý tưởng công bằng và trật tự hài hòa, có ba “giai cấp” (thủ công và nông dân, chiến binh, viên chức tư pháp). Chỉ có những “triết gia - vua” biết rõ cái chân và cái thiện mới trị dân được. Như vậy, quý tộc có khả năng cai trị nhất; phải tránh xa cả dân chủ lẫn bạo quyền.

- Symposium (Bữa tiệc) trình bày quan niệm của Platon về tình yêu. Đó là một cái gì giữa người trần và thần minh, giữa dốt nát và hiểu biết, giữa hoài bão bất tử và cái đẹp tự thân.

***

Aristoteles (384-322 TCN): triết gia, “nhà tư tưởng vĩ đại nhất của cổ đại” phương Tây. Tác phẩm tiêu biểu nhất của ông là Thi pháp.

Thi pháp (Peri poetikes-344 TCN) là chuyên luận đầu tiên về phê bình ở châu Âu, đến nay chỉ còn giữ được một phần. Từ cổ Hy Lạp Poiesis có nghĩa rộng hơn thi ca và bao gồm nghệ thuật nói chung. Ở châu Âu, cuốn Thi pháp hầu như ít được biết đến trong thời Trung cổ. Nhưng đến giữa thế kỷ XVI, nó nổi bật lên, có ảnh hưởng lớn đến sự hình thành nền văn học cổ điển mới (bắt chước văn học cổ đại Hy Lạp - La Mã).

Tác phẩm chia làm hai quyển: quyển đầu (còn giữ được) đi sâu vào tinh túy của thơ - sự bắt chước tự nhiên tạo nên sự vật đẹp hơn. Tác giả nghiên cứu nguồn gốc các thể loại, phân biệt anh hùng ca và bi kịch. Bi kịch được coi là thể loại cao nhất, nó nhằm bắt chước hành động gây cho người xem sự sợ hãi hay thương cảm để gạt bỏ dục vọng, đồng thời, cảm thấy thích thú thẩm mỹ.

Tác giả bàn về 6 yếu tố của bi kịch: cốt truyện, nhân vật, tư tưởng, diễn xuất, âm nhạc và đạo diễn. Nội dung phải dựa vào cái có thể là thực, chứ không phải cái có thực. Mỗi vở bi kịch chỉ được có một hành động xảy ra trong một ngày (về sau, đến thế kỷ XVI, bi kịch cổ điển Tây Âu mới thêm yếu tố không gian: hành động xảy ra ở một nơi, do đó hình thành luật Tam Nhất).

***

Plutarkhos (khoảng năm 46-119): nhà văn, với tác phẩm nổi tiếng: Những cuộc đời xếp song song. Đây là tác phẩm sử học cổ Hy Lạp, gồm 46 tiểu sử (xếp cạnh nhau thành đôi) của những nhân vật Hy Lạp và La Mã để tiện bề so sánh (ví dụ: hai nhà thao lược Alexandre Đại Đế và Caesar...). Tác phẩm đề cao dân tộc, có ý chứng minh là ngay trong nghệ thuật trị dân và chinh phục, người Hy Lạp không kém người La Mã.

Plutarkhos chú trọng miêu tả tính chất nhân vật (tâm lý xã hội, cách sống) hơn là những sự kiện lớn. Ý đồ giáo huấn mạnh hơn nghiên cứu lịch sử khách quan. Tác phẩm của Plutarkhos (còn gọi là: Cuộc đời những nhân vật nổi tiếng) có ảnh hưởng đến những nhà văn châu Âu như Amyot, Montaigne, Shakespeare và nền văn học cổ điển Đức.

***

Hera kleitos (thế kỷ VI-V TCN): nhà triết học duy vật, ông tổ của biện chứng luận hiện đại. Tác phẩm tiêu biểu nhất là Sự tự nhiên.

Sự tự nhiên (khoảng 500 TCN) là tác phẩm triết học, một trong những trước tác đầu tiên bằng văn xuôi cổ đại Hy Lạp (đến nay chỉ còn giữ được một số đoạn). Viết bằng văn phong tiên tri, nhằm khẳng định hơn là giải thích chân lý.

Theo nhà triết học Hera Kleitos, mọi vật biến đổi không ngừng theo những quy luật khách quan. Tất cả đều sinh ra trong đấu tranh và tất yếu phải sinh ra. Tính tất yếu nội tại ấy gọi là Logos. Người ta không thể tắm hai lần trên cùng một con sông, ý này của Hera Kleitos nhấn mạnh là hiện thực luôn luôn chuyển động. Hera Kleitos quả xứng đáng được coi là ông tổ của tư duy biện chứng hiện đại.

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Phác họa văn hóa phương Tây (kỳ cuối)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Phác họa văn hóa phương Tây (kỳ cuối)

TGVN. Đạo Kito khác đạo Do Thái ở chỗ nó đề cao tuyệt đối đức tin và nội tâm. Mặc cảm tội lỗi là một ...

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Phác họa văn hóa phương Tây (kỳ I)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Phác họa văn hóa phương Tây (kỳ I)

TGVN. Văn hóa phương Tây có ba yếu tố: chủ nghĩa nhân văn cổ Hy Lạp - La Mã, yếu tố Do Thái - Kito ...

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Malraux nghĩ gì?

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Malraux nghĩ gì?

TGVN. Sau khi chứng kiến sự ngu xuẩn của chiến tranh, Malraux nhận thấy nền văn minh châu Âu đã đi đến chỗ bế tắc, ...

Đọc thêm

Israel tiết lộ về cuộc gặp giữa các chủ tịch Hội đồng an ninh

Israel tiết lộ về cuộc gặp giữa các chủ tịch Hội đồng an ninh

Baoquocte.vn. Đại sứ Israel tại Moscow Alexander Ben Zvi cho biết Nga, Mỹ và Israel có thể quyết định thời điểm tổ chức cuộc gặp giữa các chủ tịch Hội đồng ...
XSMB 17/10/2021, xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật ngày 17/10/2021. dự đoán XSMB 17/10

XSMB 17/10/2021, xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật ngày 17/10/2021. dự đoán XSMB 17/10

Baoquocte.vn. XSMB 17/10. xổ số hôm nay 17/10. Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay, Chủ Nhật ngày 17 tháng 10 năm 2021. KQSXMB 17/10. XSMB chủ nhật.
XSMN 17/10/2021, xổ số miền Nam hôm nay Chủ Nhật ngày 17/10/2021. xổ số hôm nay

XSMN 17/10/2021, xổ số miền Nam hôm nay Chủ Nhật ngày 17/10/2021. xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMN 17/10, xổ số miền Nam hôm nay 17/10/2021 có quay không? XSMN khi nào quay trở lại?
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp 17/10/2021: Tuổi Ngọ công việc thuận lợi

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp 17/10/2021: Tuổi Ngọ công việc thuận lợi

Baoquocte.vn. Xem tử vi hôm nay 17/10/2021, tử vi 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài ...
Lịch âm 17/10, Xem âm lịch hôm nay Chủ nhật ngày 17/10/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên

Lịch âm 17/10, Xem âm lịch hôm nay Chủ nhật ngày 17/10/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên

Baoquocte.vn. Lịch âm 17/10. Âm lịch hôm nay 17/10. Xem âm lịch hôm nay ngày 17/10/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên ngày 17 tháng 10 năm 2021 hôm nay.
Nguyên nhân cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton chưa ra viện

Nguyên nhân cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton chưa ra viện

Baoquocte.vn. Cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton sẽ vẫn phải ở lại bệnh viện thêm để được truyền kháng sinh vì bệnh nhiễm trùng đường tiết niệu đã lan vào máu.
15 tỉnh, thành phố nới lỏng việc đi lại, bỏ yêu cầu xét nghiệm Covid-19

15 tỉnh, thành phố nới lỏng việc đi lại, bỏ yêu cầu xét nghiệm Covid-19

Baoquocte.vn. Hà Nội, Hải Dương, Bắc Giang, Bà Rịa-Vũng Tàu và hàng loạt tỉnh, thành phố đã quyết định nới lỏng việc đi lại, bỏ yêu cầu xét nghiệm Covid-19.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (16-17/10): Không khí lạnh tăng cường tràn xuống Bắc Bộ, cảnh báo mưa lớn ở Trung Bộ và Bắc Tây Nguyên

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (16-17/10): Không khí lạnh tăng cường tràn xuống Bắc Bộ, cảnh báo mưa lớn ở Trung Bộ và Bắc Tây Nguyên

Baoquocte.vn. Theo bản tin dự báo thời tiết đêm 16/10 và ngày 17/10, không khí lạnh tăng cường đã ảnh hưởng đến một số nơi ở phía Tây Bắc Bộ và ...
Tử vi 12 cung hoàng đạo Chủ Nhật 17/10/2021: Song Tử nên cảnh giác với Kim Ngưu

Tử vi 12 cung hoàng đạo Chủ Nhật 17/10/2021: Song Tử nên cảnh giác với Kim Ngưu

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 17/10/2021 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Khí đốt chuyển qua Ukraine giảm mạnh, Nga nêu nguyên nhân

Khí đốt chuyển qua Ukraine giảm mạnh, Nga nêu nguyên nhân

Baoquocte.vn. Khối lượng khí đốt được vận chuyển qua lãnh thổ Ukraine giảm từ 180 triệu mét khối/ngày xuống còn dưới 100 triệu m3/ngày từ đầu năm tới nay.
Thành phố Pretoria ở Nam Phi chìm trong sắc 'mộng mơ' của hoa phượng tím

Thành phố Pretoria ở Nam Phi chìm trong sắc 'mộng mơ' của hoa phượng tím

Baoquocte.vn. Thủ đô Pretoria của Nam Phi khoác lên mình bộ áo tím biếc quyến rũ khi những hàng cây hoa Jacaranda (phượng tím) nở rộ khắp các con đường.
Những thành phố độc đáo ở châu Âu đáng để 'lên lịch'

Những thành phố độc đáo ở châu Âu đáng để 'lên lịch'

Baoquocte.vn. Châu Âu nổi tiếng với một danh sách thành phố lớn 'đáng phải đến', song vẫn còn những thành phố nhỏ hơn nhưng 'có võ' đang chờ bạn khám phá...
Du lịch Việt Nam tìm cách thích ứng an toàn với Covid-19

Du lịch Việt Nam tìm cách thích ứng an toàn với Covid-19

Baoquocte.vn. Đại dịch đã khiến chưa bao giờ ngành du lịch trải qua khó khăn như lúc này, nhưng nhiều địa phương đang chuẩn bị cho việc mở cửa an toàn.
'Thổi lửa' cho ngành du lịch hậu Covid-19

'Thổi lửa' cho ngành du lịch hậu Covid-19

Baoquocte.vn. Ngành du lịch Việt Nam đang từng bước khắc phục khó khăn, nỗ lực chuẩn bị cho quá trình hồi phục, tái khởi động giai đoạn hậu Covid-19.
Trong du lịch không có khái niệm ranh giới giữa tỉnh nọ và tỉnh kia!

Trong du lịch không có khái niệm ranh giới giữa tỉnh nọ và tỉnh kia!

Baoquocte.vn. Khởi động Chương trình phục hồi du lịch nội địa toàn quốc ở thời điểm còn nhiều thử thách vì đại dịch Covid-19 với khái niệm an toàn mới.
Kế hoạch mở cửa du lịch của các nước ra sao?

Kế hoạch mở cửa du lịch của các nước ra sao?

Baoquocte.vn. Trong nỗ lực sống chung với Covid-19, nhiều quốc gia đang xúc tiến mở cửa với du khách.
Việt Nam và Nhật Bản hợp tác xuất bản tranh truyện

Việt Nam và Nhật Bản hợp tác xuất bản tranh truyện

Baoquocte.vn. Cuốn tranh truyện 'Những người bạn' do Đốm Đốm - nữ họa sĩ Việt Nam minh họa vừa được Nhà xuất bản Sunny Side (Nhật Bản) phát hành.
Vaxxers - cuốn sách kể về hành trình phi thường phát triển vaccine AstraZeneca

Vaxxers - cuốn sách kể về hành trình phi thường phát triển vaccine AstraZeneca

Baoquocte.vn. Ngày 13/10, Alpha Books đã công bố xuất bản cuốn sách của các nhà khoa học Oxford về hành trình phát minh vaccine chống Covid-19 AstraZeneca.
Abdulrazak Gurnah và những áng văn ‘dịch chuyển’

Abdulrazak Gurnah và những áng văn ‘dịch chuyển’

Baoquocte.vn. Sinh ra ở Zanzibar và rời đến Anh năm 18 tuổi – hai nền văn hóa đã đóng vai trò quan trọng trong hình thành các tác phẩm văn học của Abdulrazak Gurnad.
Tình bạn đặc biệt Việt Nam-Nhật Bản trong 'Tomodachi'

Tình bạn đặc biệt Việt Nam-Nhật Bản trong 'Tomodachi'

Baoquocte.vn. Ngày 5/10, Đại sứ Vũ Hồng Nam đã tiếp ông Aihara Hiroyuki, tác giả Tomodachi, truyện tranh sản xuất hợp tác hai nước Việt-Nhật.
Phát hành online tác phẩm 'Lục bát mỗi ngày'

Phát hành online tác phẩm 'Lục bát mỗi ngày'

Baoquocte.vn. Tác phẩm 'Lục bát mỗi ngày' của nhà thơ Đặng Vương Hưng do NXB Văn học – 2021 ấn hành, dày 1.248 trang khổ lớn.
Sách mới tháng 9: 'Khi đại dịch thế kỷ Covid-19 đi qua'

Sách mới tháng 9: 'Khi đại dịch thế kỷ Covid-19 đi qua'

Baoquocte.vn. Những sự kiện, câu chuyện, nhân vật của đại dịch Covid-19 của tác giả Sương Nguyệt Minh đang được bạn đọc đón nhận, chia sẻ và đồng cảm.
Phiên bản di động