Sổ tay văn hóa Đông - Tây

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 3)

HỮU NGỌC
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. Platon (427 - 347 TCN), triết gia duy tâm khách quan, được coi là người mở đầu siêu hình học phương Tây, môn đồ của Sokrates. Tác phẩm chính của ông là Những đối thoại.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 2)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 2)
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 1)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 1)

Những đối thoại (thế kỷ V-IV TCN) là tổng hợp những trước tác của Platon. Tư tưởng triết học của Platon được trình bày dưới hình thức đối thoại của sư phụ Sokrates với các đồ đệ. Có 28 đối thoại được công nhận đúng là của Platon, xếp thành ba loại theo thứ tự thời gian: thời thanh niên, thời trưởng thành và thời già cả.

Theo Platon, thế giới của Ý niệm (Idea) có trước, sinh ra thế giới những vật thể (mỗi vật thể chẳng qua chỉ là cái bóng của một ý niệm (ví dụ: cái cây, con ngựa,... chỉ là cái bóng của một ý niệm cây, ý niệm ngựa...). Chúng ta có thể dùng giác quan mà biết vật thể, nhưng tri thức bằng cảm giác không chân thật. Muốn có tri thức chân thật phải có sự hồi tưởng của linh hồn để nhớ lại thế giới ý niệm. Linh hồn đã quan sát thế giới ý niệm trước khi trú ngụ ở xác thân. Những đối thoại quan trọng nhất trong tác phẩm là:

- Phaidon kể về Sokrates: trước khi chết, bàn về sự bất tử của linh hồn qua những học thuyết về ý niệm và hồi tưởng.

- Crito thảo luận về sự tôn trọng luật pháp.

- Chế độ cộng hòa (Hệ Politeia) miêu tả chính thể Cộng hòa mẫu mực, xây dựng trên lý tưởng công bằng và trật tự hài hòa, có ba “giai cấp” (thủ công và nông dân, chiến binh, viên chức tư pháp). Chỉ có những “triết gia - vua” biết rõ cái chân và cái thiện mới trị dân được. Như vậy, quý tộc có khả năng cai trị nhất; phải tránh xa cả dân chủ lẫn bạo quyền.

- Symposium (Bữa tiệc) trình bày quan niệm của Platon về tình yêu. Đó là một cái gì giữa người trần và thần minh, giữa dốt nát và hiểu biết, giữa hoài bão bất tử và cái đẹp tự thân.

***

Aristoteles (384-322 TCN): triết gia, “nhà tư tưởng vĩ đại nhất của cổ đại” phương Tây. Tác phẩm tiêu biểu nhất của ông là Thi pháp.

Thi pháp (Peri poetikes-344 TCN) là chuyên luận đầu tiên về phê bình ở châu Âu, đến nay chỉ còn giữ được một phần. Từ cổ Hy Lạp Poiesis có nghĩa rộng hơn thi ca và bao gồm nghệ thuật nói chung. Ở châu Âu, cuốn Thi pháp hầu như ít được biết đến trong thời Trung cổ. Nhưng đến giữa thế kỷ XVI, nó nổi bật lên, có ảnh hưởng lớn đến sự hình thành nền văn học cổ điển mới (bắt chước văn học cổ đại Hy Lạp - La Mã).

Tác phẩm chia làm hai quyển: quyển đầu (còn giữ được) đi sâu vào tinh túy của thơ - sự bắt chước tự nhiên tạo nên sự vật đẹp hơn. Tác giả nghiên cứu nguồn gốc các thể loại, phân biệt anh hùng ca và bi kịch. Bi kịch được coi là thể loại cao nhất, nó nhằm bắt chước hành động gây cho người xem sự sợ hãi hay thương cảm để gạt bỏ dục vọng, đồng thời, cảm thấy thích thú thẩm mỹ.

Tác giả bàn về 6 yếu tố của bi kịch: cốt truyện, nhân vật, tư tưởng, diễn xuất, âm nhạc và đạo diễn. Nội dung phải dựa vào cái có thể là thực, chứ không phải cái có thực. Mỗi vở bi kịch chỉ được có một hành động xảy ra trong một ngày (về sau, đến thế kỷ XVI, bi kịch cổ điển Tây Âu mới thêm yếu tố không gian: hành động xảy ra ở một nơi, do đó hình thành luật Tam Nhất).

***

Plutarkhos (khoảng năm 46-119): nhà văn, với tác phẩm nổi tiếng: Những cuộc đời xếp song song. Đây là tác phẩm sử học cổ Hy Lạp, gồm 46 tiểu sử (xếp cạnh nhau thành đôi) của những nhân vật Hy Lạp và La Mã để tiện bề so sánh (ví dụ: hai nhà thao lược Alexandre Đại Đế và Caesar...). Tác phẩm đề cao dân tộc, có ý chứng minh là ngay trong nghệ thuật trị dân và chinh phục, người Hy Lạp không kém người La Mã.

Plutarkhos chú trọng miêu tả tính chất nhân vật (tâm lý xã hội, cách sống) hơn là những sự kiện lớn. Ý đồ giáo huấn mạnh hơn nghiên cứu lịch sử khách quan. Tác phẩm của Plutarkhos (còn gọi là: Cuộc đời những nhân vật nổi tiếng) có ảnh hưởng đến những nhà văn châu Âu như Amyot, Montaigne, Shakespeare và nền văn học cổ điển Đức.

***

Hera kleitos (thế kỷ VI-V TCN): nhà triết học duy vật, ông tổ của biện chứng luận hiện đại. Tác phẩm tiêu biểu nhất là Sự tự nhiên.

Sự tự nhiên (khoảng 500 TCN) là tác phẩm triết học, một trong những trước tác đầu tiên bằng văn xuôi cổ đại Hy Lạp (đến nay chỉ còn giữ được một số đoạn). Viết bằng văn phong tiên tri, nhằm khẳng định hơn là giải thích chân lý.

Theo nhà triết học Hera Kleitos, mọi vật biến đổi không ngừng theo những quy luật khách quan. Tất cả đều sinh ra trong đấu tranh và tất yếu phải sinh ra. Tính tất yếu nội tại ấy gọi là Logos. Người ta không thể tắm hai lần trên cùng một con sông, ý này của Hera Kleitos nhấn mạnh là hiện thực luôn luôn chuyển động. Hera Kleitos quả xứng đáng được coi là ông tổ của tư duy biện chứng hiện đại.

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Phác họa văn hóa phương Tây (kỳ cuối)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Phác họa văn hóa phương Tây (kỳ cuối)

TGVN. Đạo Kito khác đạo Do Thái ở chỗ nó đề cao tuyệt đối đức tin và nội tâm. Mặc cảm tội lỗi là một ...

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Phác họa văn hóa phương Tây (kỳ I)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Phác họa văn hóa phương Tây (kỳ I)

TGVN. Văn hóa phương Tây có ba yếu tố: chủ nghĩa nhân văn cổ Hy Lạp - La Mã, yếu tố Do Thái - Kito ...

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Malraux nghĩ gì?

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Malraux nghĩ gì?

TGVN. Sau khi chứng kiến sự ngu xuẩn của chiến tranh, Malraux nhận thấy nền văn minh châu Âu đã đi đến chỗ bế tắc, ...

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ 3 ngày 13/4/2021: Ma Kết bị hãm hại, Song Ngư ‘cháy túi’

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ 3 ngày 13/4/2021: Ma Kết bị hãm hại, Song Ngư ‘cháy túi’

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 13/4 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Lịch âm 13/4 - Xem âm lịch hôm nay thứ 3 ngày 13/4/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 13/4/2021

Lịch âm 13/4 - Xem âm lịch hôm nay thứ 3 ngày 13/4/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 13/4/2021

Baoquocte.vn. Lịch âm 13/4. Âm lịch hôm nay 13/4. Xem âm lịch hôm nay ngày 13/4/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên ngày 13 tháng 4 năm 2021 hôm nay.
XSMT 13/4 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 13/4/2021 - SXMT 13/4 - xổ số hôm nay

XSMT 13/4 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay 13/4/2021 - SXMT 13/4 - xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMT 13/4. Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 3 ngày 13/4/2021. XSMT thứ 3. KQXSMT. SXMT 13/4.
XSMN 13/4 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay 13/4/2021 - SXMN 13/4 - xổ số hôm nay

XSMN 13/4 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay 13/4/2021 - SXMN 13/4 - xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMN 13/4. Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 3 ngày 13/4/2021. XSMN thứ 3. KQXSMN. SXMN 13/4.
XSMB 13/4 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 13/4/2021 - SXMB 13/4 - xổ số hôm nay

XSMB 13/4 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 13/4/2021 - SXMB 13/4 - xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMB 13/4. Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 3 ngày 13/4/2021. XSMB thứ 3. KQXSMB. SXMB 13/4.
XSBL 13/4 - Kết quả xổ số Bạc Liêu hôm nay 13/4/2021 - SXBL 13/4 - KQXSBL thứ 3

XSBL 13/4 - Kết quả xổ số Bạc Liêu hôm nay 13/4/2021 - SXBL 13/4 - KQXSBL thứ 3

Baoquocte.vn. XSBL 13/4. KQXSBL 13/4. Xổ số Bạc Liêu hôm nay ngày 13 tháng 4 năm 2021. Xo so Bac Lieu. KQSXBL. SXBL 13/4.
Covid-19 ở Việt Nam chiều 12/4: Thêm 9 ca mắc mới tại Hà Nội, Bắc Ninh, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và Kiên Giang

Covid-19 ở Việt Nam chiều 12/4: Thêm 9 ca mắc mới tại Hà Nội, Bắc Ninh, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và Kiên Giang

Baoquocte.vn. Bản tin chiều 12/4 của Bộ Y tế cho biết có 9 ca mắc Covid-19 ghi nhận tại Hà Nội, Bắc Ninh, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và Kiên ...
Ông Nguyễn Hồng Diên nhậm chức Bộ trưởng Bộ Công Thương

Ông Nguyễn Hồng Diên nhậm chức Bộ trưởng Bộ Công Thương

Baoquocte.vn. Ông Nguyễn Hồng Diên chính thức nhận nhiệm vụ từ ngày 12/4, sau khi được Quốc hội phê chuẩn và Chủ tịch nước ký quyết định bổ nhiệm Bộ trưởng ...
Tòa tháp nghiêng 136 tuổi ở Malaysia

Tòa tháp nghiêng 136 tuổi ở Malaysia

Baoquocte.vn. Tháp Tehuk Intan bị nghiêng sau một trận lụt và được mệnh danh là tháp nghiêng Pisa của Malaysia.
Mỹ-Nhật Bản tăng hợp tác quốc phòng, hướng tới hiện thực hóa 'Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở'

Mỹ-Nhật Bản tăng hợp tác quốc phòng, hướng tới hiện thực hóa 'Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở'

Baoquocte.vn. Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản và Tư lệnh sắp mãn nhiệm của Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Mỹ đã nhất trí tăng cường quan hệ ...
Hoa anh đào rực rỡ, khoe sắc khắp các châu lục

Hoa anh đào rực rỡ, khoe sắc khắp các châu lục

Baoquocte.vn. Không riêng Nhật Bản, nhiều quốc gia ở Bắc bán cầu đang bước vào mùa Xuân, cũng là lúc hoa anh đào nở rộ tuyệt đẹp.
Đến Seoul ngắm 'sợi dây chuyền khổng lồ' kết bằng hoa anh đào

Đến Seoul ngắm 'sợi dây chuyền khổng lồ' kết bằng hoa anh đào

Baoquocte.vn. Hoa anh đào nở quanh hồ nước ngay công viên 32 tuổi, tạo thành một vòng khép kín khi nhìn từ trên cao, hút khách du Xuân.
Trải nghiệm chơi đùa cùng cá voi xám khổng lồ ở Mexico

Trải nghiệm chơi đùa cùng cá voi xám khổng lồ ở Mexico

Baoquocte.vn. Không chỉ sở hữu những bãi biển đẹp, khu bảo tồn El Vizcaíno (Mexico) còn thu lợi nhuận lớn từ sự xuất hiện của các chú cá voi xám.
'Vịnh Hạ Long thu nhỏ' đẹp như tiên cảnh ở An Giang

'Vịnh Hạ Long thu nhỏ' đẹp như tiên cảnh ở An Giang

Baoquocte.vn. Thiền viện Trúc Lâm An Giang đang trở thành điểm du lịch văn hóa - tâm linh thu hút đông đảo du khách.
Du lịch Việt Nam tìm cơ hội mới trong trạng thái bình thường mới

Du lịch Việt Nam tìm cơ hội mới trong trạng thái bình thường mới

Baoquocte.vn. Ngày 5/4, Hiệp hội Du lịch Việt Nam tổ chức buổi họp báo Hội chợ Du lịch quốc tế Việt Nam và Diễn đàn Du lịch nội địa toàn quốc 2021.
Cô gái Việt đội nón lá, mặc áo dài truyền thống ngắm núi lửa phun trào 6.000 năm mới có ở Iceland

Cô gái Việt đội nón lá, mặc áo dài truyền thống ngắm núi lửa phun trào 6.000 năm mới có ở Iceland

Baoquocte.vn. Có cơ hội đến gần một ngọn núi lửa đang phun trào, cô gái Việt không quên đội nón lá, mặc áo dài để ghi lại khoảnh khắc thiên nhiên hiếm gặp.
Hành trình sáng tác cuốn truyện tranh hợp tác Việt – Nhật ‘Những người bạn’

Hành trình sáng tác cuốn truyện tranh hợp tác Việt – Nhật ‘Những người bạn’

Baoquocte.vn. Nhân dịp cuốn truyện tranh 'Những người bạn' xuất bản tại Việt Nam, Trung tâm Giao lưu Văn hóa Nhật Bản sẽ tổ chức buổi trò chuyện với hai tác giả.
Bạn trẻ tuổi teen cần chuẩn bị gì cho tuổi trưởng thành?

Bạn trẻ tuổi teen cần chuẩn bị gì cho tuổi trưởng thành?

Baoquocte.vn. 5 cuốn sách dưới đây sẽ giúp bạn trẻ giải đáp các khúc mắc của độ tuổi mới lớn (hay tuổi teen), chuẩn bị sẵn sàng cho cuộc sống trưởng thành.
Hội sách trực tuyến quốc gia 2021: Sách cho mọi nhà

Hội sách trực tuyến quốc gia 2021: Sách cho mọi nhà

Baoquocte.vn. Hội sách trực tuyến quốc gia năm 2021 được tổ chức tại sàn sách trực tuyến quốc gia Book365.vn nhân dịp chào mừng Ngày Sách Việt Nam (21/4).
Để hiểu hơn về con người và vùng đất Tây Nguyên

Để hiểu hơn về con người và vùng đất Tây Nguyên

Baoquocte.vn. Lần đầu tiên Tọa độ: Cấu trúc gia đình và xã hội của người Jörai – một trong hai tác phẩm quan trọng nhất của nhà Tây Nguyên học hàng đầu Jacques Dournes phát hành ...
Giao lưu Việt-Mỹ và những câu chuyện thú vị trước năm 1946

Giao lưu Việt-Mỹ và những câu chuyện thú vị trước năm 1946

Baoquocte.vn. Cuốn sách là kết quả của nỗ lực nghiên cứu, tìm tòi các tài liệu gốc của nhà ngoại giao Nguyễn Văn Huỳnh về giao lưu Việt-Mỹ mà nhiều người chưa biết đến.
Giới thiệu sách cẩm nang về thị trường Anh nhằm thúc đẩy thực thi UKVFTA

Giới thiệu sách cẩm nang về thị trường Anh nhằm thúc đẩy thực thi UKVFTA

Baoquocte.vn. Cuốn sách về thị trường Anh sẽ giúp các doanh nghiệp nắm bắt nhu cầu nhập khẩu hàng hóa và cơ hội xuất khẩu cho các sản phẩm Việt sang xứ sở sương mù.
Phiên bản di động