Sổ tay văn hóa Đông - Tây

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ La Mã (Kỳ 1)

Hữu Ngọc
Theo dõi TGVN trên
TGVN. Văn học Tây Âu (cụ thể là văn học Âu - Bắc Mỹ) bắt đầu bằng văn học cổ Hy Lạp-La Mã.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học Tây Ban Nha (Kỳ cuối)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học Tây Ban Nha (Kỳ cuối)
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học Tây Ban Nha (Kỳ 1)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học Tây Ban Nha (Kỳ 1)

Nền văn học này bị chi phối bởi ba yếu tố chủ yếu: Văn học cổ Hy Lạp - La Mã ; Đạo Kitô; và tinh thần nhân văn tư bản chủ nghĩa, xuất phát từ thời Phục hưng (thế kỷ XIV-XVI) qua Chủ nghĩa Duy lý (thế kỷ XVII), Triết học ánh sáng (thế kỷ XVIII), Chủ nghĩa thực chứng (thế kỷ XIX) và nhiều luồng tư tưởng ở thế kỷ XX.

Văn học cổ đại Hy Lạp-La Mã thể hiện chủ nghĩa nhân văn, nghĩa là thừa nhận giá trị con người, thiết tha với cuộc sống trần gian. Là nền văn học cổ nhất châu Âu, nó tạo ra nhiều hình thức và thể loại văn học sẽ là khuôn mẫu sau này.

Khoảng 50 năm TCN, La Mã đã làm chủ miền Địa Trung Hải, bao gồm cả Hy Lạp. Nền văn học tiếng La tinh kế thừa văn học Hy Lạp và phát triển sắc thái riêng của mình. Trong giai đoạn đầu, đáng kể có những nhà viết hài kịch Plautus, Terentius. Thời huy hoàng của văn nghệ La Mã là thời Hoàng đế Augustus với những nhà thơ Vergilius, Horatius (thế kỷ I). Trong năm thế kỷ sau đó, đế chế và nền văn học suy dần. Đến thế kỷ thứ năm, đế chế sụp đổ. Sau đây là tóm tắt một số tác phẩm của các tác giả tiêu biểu cho nền văn học cổ đại La Mã.

Augustinus Aurelius (354 - 430) là linh mục đạo Thiên Chúa và nhà thần học. Tác phẩm còn giữ lại được của ông là Đô thành của Thượng đế (viết 413 - 426).

Đô thành của Thượng đế là tác phẩm ca ngợi đạo Kitô, viết để bác sự lên án của những người ngoại giáo: những người này cho là La Mã mắc tội phế bỏ việc thờ cúng những thần linh truyền thống, do đó, bị rợ Goth tàn phá. Sách trình bày một quan niệm thần học về lịch sử dựa trên sự đối lập thường xuyên giữa “đô thành tinh thần” và “đô thành vật chất”, giữa đạo và đời.

***

Caesar Gaius Julius (100-44 TCN) là chính khách, võ tướng, nhà văn. Tác phẩm chính: Bình luận về chiến tranh ở Xứ Ga-li-cô.

Bình luận về chiến tranh ở Xứ Ga-li-cô là hồi ký lịch sử do tướng Caesar soạn sau khi chinh phục được xứ Gaule (ngày này là nước Pháp), khoảng năm 52-51 TCN. Mục đích là trình bày những hoạt động và biện minh cho chính sách đối ngoại của Caesar, bác những ý kiến ở La Mã cho là Caesar tàn sát những dân tộc vô tội do muốn có danh tiếng. Sách gồm bảy chương, mỗi chương dành cho các sự kiện của một năm (bắt đầu từ năm 58 TCN).

***

Epiktetos (138-50 TCN) là nhà triết học khắc kỷ. Ông có hai tác phẩm nổi tiếng là Đàm luận và Sách giáo huấn.

Đàm luận tập hợp những lời dạy của nhà triết học khắc kỷ Epiktetos do đồ đệ là Arrhianos ghi và biên soạn. Ngoài những lời bình luận về trước tác của những nhà triết học khắc kỷ Stoa (về logic và vật lý), sách đặt trọng tâm vào những vấn đề luân lý.

Sách giáo huấn là tác phẩm triết học, chủ yếu tóm tắt quan niệm đạo đức học của nhà triết học Epiktetos gốc Hy Lạp, nhưng sống ở La Mã (thế kỷ I), do đồ đệ là Arrhianos ghi và biên soạn. Sách gồm những cách ngôn ngắn gọn. Con người có vốn quý nhất là tự do, tự do nằm trong nội tâm mỗi cá nhân. Sự vật có hai loại: một loại phụ thuộc vào ta, mang tính tự do (nhận xét, khuynh hướng, yêu ghét) và có giá trị đạo đức; một loại không phụ thuộc vào ta (thân thể, sức khỏe, may rủi, giàu sang, danh lợi) không mang giá trị đạo đức. Người hiền phân biệt được hai loại ấy, nên được hoàn toàn tự do. Không ai cướp được cái phụ thuộc vào ta. Ta phải sử dụng ý chí làm chủ dục vọng, bản năng, tham vọng, thất vọng, sợ bệnh, sợ chết, không để sự việc bên ngoài ảnh hưởng đến tâm hồn.

***

Quintus Horatius Flaccus (65-8 TCN) là nhà thơ trữ tình, ca ngợi đời sống nông thôn giản dị, cái nhàn, tình bạn. Ông có hai tác phẩm là Ca thi và Nghệ thuật thi ca.

Ca thi là tập thơ gồm bốn quyển (103 bài) đánh dấu cao điểm sáng tác của Horatius. Horatius đề cập những vấn đề thần thoại, dân tộc và bản thân (thơ tặng, thù tạc, biệt ly, đời sống nông thôn với hạnh phúc giản dị, ca ngợi rượu và tình yêu, tình bạn).

Nghệ thuật thi ca là tác phẩm của Horatius gửi tặng chính khách Piso là bố vợ của Caesar và hai con trai của ông, do đó có tên là “Thư văn vần gửi cho các người họ Piso”. Tác giả đề cập đến những quan hệ giữa nghệ sĩ và nghệ thuật, dưới hình thức đàm luận nhẹ nhàng hơn là đưa ra những giáo điều. Phần một nhấn mạnh về tính vững chắc của tác phẩm. Phần hai bàn nhiều về sân khấu. Phần ba bàn về bản thân nhà thơ, chủ trương nhà thơ vừa phải có năng khiếu vừa phải có cái tôi luyện. Horatius khuyên nên bắt chước các mẫu cổ Hy Lạp, phê phán sự tầm thường, thô thiển, rườm rà.

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ cuối)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ cuối)

TGVN. Hesiodos (thế kỷ VIII - VII TCN) là nhà thơ bênh vực nông dân và người chăn nuôi bị áp bức bóc lột. Ông ...

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Phác họa văn hóa phương Tây (kỳ cuối)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Phác họa văn hóa phương Tây (kỳ cuối)

TGVN. Đạo Kito khác đạo Do Thái ở chỗ nó đề cao tuyệt đối đức tin và nội tâm. Mặc cảm tội lỗi là một ...

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Người Mỹ nghĩ gì? (Kỳ 4)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Người Mỹ nghĩ gì? (Kỳ 4)

TGVN. Người Mỹ trải qua lịch sử của họ như thể lịch sử đã được vạch ra từ trước và tương lai chỉ là một ...

Có thể bạn quan tâm

Xem nhiều

Đọc thêm

Cập nhật Covid-19 ngày 24/11: Hơn 59,5 triệu ca toàn cầu; Hàn Quốc 'không còn nơi nào an toàn'; Trung Quốc đảm bảo chuyến điều tra của WHO

Cập nhật Covid-19 ngày 24/11: Hơn 59,5 triệu ca toàn cầu; Hàn Quốc 'không còn nơi nào an toàn'; Trung Quốc đảm bảo chuyến điều tra của WHO

Toàn cầu ghi nhận 59.514.388 ca nhiễm Covid-19, trong đó có 1.402.018 trường hợp tử vong và 41.154.032 bệnh nhân bình phục.
Du khách Mỹ thích thú thưởng thức món chào lòng độc đáo của Việt Nam

Du khách Mỹ thích thú thưởng thức món chào lòng độc đáo của Việt Nam

Blogger du lịch người Mỹ đã thử nhiều món ăn đường phố ở TP. Hồ Chí Minh, trong đó có cả món cháo lòng nổi tiếng.
Tất cả những người tham gia hoạt động đối ngoại buộc phải hiểu biết công tác lễ tân?

Tất cả những người tham gia hoạt động đối ngoại buộc phải hiểu biết công tác lễ tân?

Mỗi cán bộ khi làm đối ngoại đều cần có hiểu biết nhất định về công tác lễ tân để hoàn thành thuận lợi nhiệm vụ được phân công.
Trung Quốc-Australia 'đấu khẩu', Bắc Kinh gọi Canberra là 'gốc rễ' của mọi căng thẳng

Trung Quốc-Australia 'đấu khẩu', Bắc Kinh gọi Canberra là 'gốc rễ' của mọi căng thẳng

Trung Quốc-Australia lâm vào tranh cãi ngoại giao mới sau vụ rò rỉ tài liệu không chính thức liệt kê 14 cáo buộc của Bắc Kinh chống lại Canberra.
Học sinh sẽ học gì nếu không có sách giáo khoa Tiếng Việt 2 nào 'lọt' qua cửa thẩm định?

Học sinh sẽ học gì nếu không có sách giáo khoa Tiếng Việt 2 nào 'lọt' qua cửa thẩm định?

Sau khi thẩm định 2 vòng của đợt 1 thì cả 3 quyển sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 2 không quyển nào Đạt...
Làm người thầy thời nay không dễ!

Làm người thầy thời nay không dễ!

Với những áp lực đè nặng trên vai, làm người thầy thời nay không dễ, vì có thể ‘trồng người’ tốt nhưng cũng có thể làm tổn thương một tâm ...
Bầu cử Tổng thống Mỹ 2020: Thêm cánh cửa đóng trước mặt ông Trump, 'nữ chính bất đắc dĩ' trong sân khấu chính trị Mỹ lên tiếng

Bầu cử Tổng thống Mỹ 2020: Thêm cánh cửa đóng trước mặt ông Trump, 'nữ chính bất đắc dĩ' trong sân khấu chính trị Mỹ lên tiếng

Ban vận động bỏ phiếu bang Michigan đã chính thức xác nhận ông Biden giành chiến thắng trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ 2020 tại bang này.
Dự kiến kế hoạch tài chính quốc gia giai đoạn 2021-2025

Dự kiến kế hoạch tài chính quốc gia giai đoạn 2021-2025

Tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XIV đã đánh giá thực hiện kế hoạch tài chính quốc gia giai đoạn 2016-2020, dự kiến giai đoạn 2021-2025.
Kết quả bầu cử Mỹ 2020: Tìm thấy ‘động cơ’ của những lá phiếu ủng hộ Tổng thống Trump

Kết quả bầu cử Mỹ 2020: Tìm thấy ‘động cơ’ của những lá phiếu ủng hộ Tổng thống Trump

Dù kết quả bầu cử Mỹ 2020 vẫn còn gây nhiều tranh cãi, thì Tổng thống Trump cũng đã xuất sắc giành được sự ủng hộ của 72 triệu cử ...
Đại hội đồng Khóa 75 thông qua Nghị quyết về hợp tác ASEAN-Liên hợp quốc do Việt Nam chủ trì đề xuất

Đại hội đồng Khóa 75 thông qua Nghị quyết về hợp tác ASEAN-Liên hợp quốc do Việt Nam chủ trì đề xuất

Với vai trò Chủ tịch ASEAN 2020, Việt Nam thay mặt ASEAN chủ trì soạn thảo nội dung và thương lượng nghị quyết về hợp tác ASEAN-Liên hợp quốc.
4 cung đường du lịch mùa Đông chỉ nhắc thôi cũng phải xuýt xoa vì quá đẹp

4 cung đường du lịch mùa Đông chỉ nhắc thôi cũng phải xuýt xoa vì quá đẹp

Đừng quên tham khảo và lưu lại cho mình những cung đường du lịch mùa Đông 'cực cool' ở ngay tại Việt Nam nhé!
Khách sạn dát vàng từ trong ra ngoài đầu tiên trên thế giới tại Hà Nội lên báo Anh

Khách sạn dát vàng từ trong ra ngoài đầu tiên trên thế giới tại Hà Nội lên báo Anh

Khách sạn dát vàng Dolce by Wyndham Hanoi Golden Lake ở Hà Nội được coi là khách sạn đầu tiên trên thế giới dát vàng từ trong ra ngoài, từ trên xuống dưới.
Choáng ngợp với nhà ga tàu điện ngầm - 'Cung điện' lộng lẫy dưới lòng đất ở thủ đô nước Nga

Choáng ngợp với nhà ga tàu điện ngầm - 'Cung điện' lộng lẫy dưới lòng đất ở thủ đô nước Nga

Khai trương từ năm 1935, đến nay hệ thống tàu điện ngầm Moscow, Nga có 14 tuyến đang hoạt động với hơn 9 triệu lượt người sử dụng hằng ngày.
Nhiều hoạt động văn hóa, ẩm thực đặc sắc tại Tuần lễ Ẩm thực Italy tại Việt Nam

Nhiều hoạt động văn hóa, ẩm thực đặc sắc tại Tuần lễ Ẩm thực Italy tại Việt Nam

Tuần lễ Ẩm thực Italy sẽ diễn ra tại Việt Nam từ ngày 12/11-13/12 với chương trình đầy ắp các sự kiện văn hoá và ẩm thực đặc sắc.
10 điều không được làm khi du lịch châu Âu

10 điều không được làm khi du lịch châu Âu

Ngồi trên bậc thang ở Rome, đi giày cao gót khi vào các di tích cổ, cho chim bồ câu ăn là các hành vi trái pháp luật khi bạn đi du lịch châu Âu.
Bế mạc Hội chợ Du lịch Quốc tế Việt Nam 2020

Bế mạc Hội chợ Du lịch Quốc tế Việt Nam 2020

Sau 4 ngày hoạt động, sáng 21/11, Hội chợ Du lịch Quốc tế Việt Nam - VITM Hà Nội 2020 đã bế mạc.
Ngày Nhà giáo Việt Nam: Học kinh nghiệm từ thầy Hoàng Đạo Thúy

Ngày Nhà giáo Việt Nam: Học kinh nghiệm từ thầy Hoàng Đạo Thúy

Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam, NXB Nhã Nam cho ra mắt cuốn ‘Nghề thầy’ của cụ Hoàng Đạo Thúy với những lời gan ruột của một người thầy nổi tiếng.
CEO công nghệ ra sách ‘Nghề vương bụi phấn’ về tình thầy trò

CEO công nghệ ra sách ‘Nghề vương bụi phấn’ về tình thầy trò

Dù đã có khá nhiều tác phẩm viết về tình thầy trò, nhưng 'Nghề vương bụi phấn' của CEO Nguyễn Huy Du vẫn tạo nên ấn tượng riêng.
Tác giả Bình Ca trở lại với 'Đi trốn'

Tác giả Bình Ca trở lại với 'Đi trốn'

Từng gây bão với 'Quân khu Nam Đồng', 5 năm sau, tác giả Bình Ca trở lại với cuốn sách thứ hai 'Đi trốn'.
Bộ sách của Pháp giúp thay đổi suy nghĩ về quyền mỗi người trong gia đình

Bộ sách của Pháp giúp thay đổi suy nghĩ về quyền mỗi người trong gia đình

Bộ sách của Pháp đề cập đến quyền riêng tư của mỗi người và tôn trọng sự bình đẳng trong xã hội vừa được Nhà xuất bản Kim Đồng biên dịch và phát hành.
ASEAN 37: Ra mắt phiên bản tiếng Anh cuốn ‘25 năm Việt Nam tham gia ASEAN qua góc nhìn của người trong cuộc’

ASEAN 37: Ra mắt phiên bản tiếng Anh cuốn ‘25 năm Việt Nam tham gia ASEAN qua góc nhìn của người trong cuộc’

ASEAN 37: Bộ Ngoại giao đã ra mắt phiên bản tiếng Anh của cuốn sách: 25 năm Việt Nam tham gia ASEAN qua góc nhìn của người trong cuộc.
Một cách để hiểu về đảng phái chính trị ở Hoa Kỳ

Một cách để hiểu về đảng phái chính trị ở Hoa Kỳ

Tác phẩm được xem là tiêu chuẩn vàng cho các giáo trình về đảng phái chính trị đã được tái bản 17 lần và nay đã có mặt tại Việt Nam với ẩn bản thứ ...
Phiên bản di động