Sổ tay văn hóa Đông - Tây

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ cuối)

HỮU NGỌC
Theo dõi TGVN trên
TGVN. Hesiodos (thế kỷ VIII - VII TCN) là nhà thơ bênh vực nông dân và người chăn nuôi bị áp bức bóc lột. Ông được coi là ông tổ của thơ giáo huấn cổ Hy Lạp. Yêu thiên nhiên và bi quan, ông có hai tác phẩm lớn là Công việc và tháng ngày và Phổ hệ thần minh.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 3)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 3)
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 2)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 2)
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 1)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 1)

Qua tác phẩm Công việc và tháng ngày, Hesiodos thể hiện tình cảm và quyền lợi của nông dân và những người chăn gia súc bị áp bức, bóc lột.

Tác phẩm được viết để đáp lại hành động của người anh hoang phí, kiện Hesiodos về gia tài. Có bốn phần: Phần một gồm những lời khuyên đạo đức (dành cho người anh và các thẩm phán); phần hai là những lời khuyên về nghề nông và nghề đi biển; phần ba gồm những phương châm xử thế chung; phần bốn gồm những điều mê tín về ngày lành và ngày xấu.

Phổ hệ thần minh là thi phẩm gồm trên 1.000 câu thơ, đề cập đến các thế hệ thần minh; đồng thời, nó cũng nói về nguồn gốc vũ trụ, vì các thần minh là hiện thân của những lực lượng thiên nhiên. Từ Hỗn mang sinh ra thần Đêm và thần Âm phủ.

Thần Đêm sinh ra thần Ngày… Thần Đất sinh ra thần Trời và thần Biển. Thần Trời sinh ra những Titanes. Cuối cùng Zeus, Chúa của các thần minh, ngự trị và đem lại trật tự cùng công lý cho thế giới thần minh.

***

Herodotos (484-425 TCN): được coi là ông tổ của sử học châu Âu. Sử ký là tác phẩm sử học nổi tiếng nhất của Herodotos. Ông đi chu du nhiều nước ở châu Phi, Cận Đông, Địa Trung Hải, Hồng Hải, Hắc Hải, đi đâu cũng ghi chép kỹ càng, nghiên cứu phong tục tập quán, công trình kiến trúc địa lý, truyện cổ tích. Herodotos có tài kể chuyện, nêu rõ nguồn gốc sử liệu (nói hay viết).

Tuy nhiên, do không biết nhiều về ngôn ngữ nước ngoài, ông còn có nhiều sai lầm. Trong tác phẩm của ông, sự tị nạnh của thần minh được coi là động lực của lịch sử. Sử ký gồm chín quyển, kể về những cuộc chiến tranh giữa Hy Lạp và đế quốc Ba Tư. Ý định của Herodotos là ca ngợi những chiến công kỳ diệu (Đèo Thermopylae, nơi 300 chiến sĩ Hy Lạp Spartê hy sinh, trận thủy chiến Salamis...) được thể hiện trong quyển bảy, tám và chín.

***

Aiskhylos (525 - 456 tr.CN): Ông tổ bi kịch Hy Lạp (lấy cốt truyện và đối thoại làm trọng tâm). Ba tác phẩm lớn của ông là Quân Ba Tư (472 TCN), Bảy tướng đánh thành Tê-bai (467 TCN) và Oresteia (458 TCN).

Quân Ba Tư là bi kịch cổ Hy Lạp. Các vở bi kịch cổ Hy Lạp còn giữ lại đều được xuất phát từ những truyền thuyết, riêng vở này lại đề cập đến lịch sử đương thời. Nội dung nói về nỗi nhục của vua Ba Tư Xerxes trở về kinh đô sau việc chiếm đóng Hy Lạp bị thua.

Như vậy, tác phẩm không ca ngợi chiến thắng Hy Lạp mà là một điếu tang về sự thất bại của Ba Tư. Một vai nổi bật là Atossa, mẹ của Xerxes. Vở kịch có phần thương cảm kẻ thù bại trận, vạch ra những nguyên nhân của sự thất bại (kiêu căng đến mù quáng, lạm dụng quyền lực và sự giàu có của một đế chế quá rộng lớn).

Bảy tướng đánh thành Tê-bai và vở cuối của một bộ ba vở bi kịch cổ Hy Lạp (hai vở đầu không giữ lại được). Chủ đề là việc hai anh em tranh ngôi vua thành Tê-bai. Sau khi vua cha là Oidipus chết, hai hoàng tử Eteoklês và Polyneikês thỏa thuận với nhau mỗi người trị vì một năm. Eteoklês hết hạn không chịu trả ngôi cho Polyneikês. Polyneikês đi mộ được ở các thành khác sáu tướng, giao cho đánh sáu cửa thành Tê-bai, bản thân Polyneikês đánh cửa thứ bảy.

Vở kịch miêu tả sự cương quyết giữ thành của Eteoklês, nỗi lo của phụ nữ trong thành và cuộc tấn công sôi nổi. Eteoklês ra địch với Polyneikês và cả hai đều chết. Toàn bộ ba vở bi kịch kể chuyện một lời tiên tri được thực hiện: vì bố của Oidipus sinh con trái với lời thần minh, ông và ba đời con cháu đều bị tai họa chết chóc. Định mệnh là một động cơ hành động của bi kịch Hy Lạp cổ.

Oresteia là bộ ba vở kịch cổ Hy Lạp, được giải nhất trong một cuộc thi kịch ở thành Athênai. Chuyện kể về số phận hoàng tử Orestês. Vở đầu là Agamemnon: vua Agamemnon bị vợ là Klytaimnêstra thông đồng với nhân tình Aigisthos giết. Vở thứ hai là Choephoroi (nghĩa là: Những người dâng lễ). Orestês được bạn giúp đỡ, giết được mẹ và gian phu chiếm ngôi của cha. Những chàng bị các nữ thần Âm ty trừng phạt vì tội giết người.

Vở cuối là Eumenidès (nghĩa là: Những nữ thần hảo tâm). Thần minh cho tòa án thành Ahênai xử Orestês. Chàng được tha vì lý do giết người là để trả thù cho cha. Tác phẩm này là nổi bật một số quan điểm tôn giáo và đạo lý của tác giả: thần minh bao giờ cũng thiêng liêng và công bằng; con người phải tuân theo quyết định của thần minh; tội lỗi có tính kế thừa nhưng cũng có trách nhiệm cá nhân; giết người, kiêu ngạo và các tội lỗi khác đều phải chuộc bằng đau khổ.

Nhà văn hóa Hữu Ngọc bàn về các dân tộc thuộc địa cũ và toàn cầu hóa

Nhà văn hóa Hữu Ngọc bàn về các dân tộc thuộc địa cũ và toàn cầu hóa

TGVN. Những xung đột ở nhiều nơi khác trên thế giới là hậu quả tham vọng của các công ty siêu quốc gia muốn nắm ...

Nhà văn hóa Hữu Ngọc bàn về 'Đánh du kích' (1946-1954)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc bàn về 'Đánh du kích' (1946-1954)

TGVN. Sự phát triển của quân đội chính quy tiến hành song song với phong trào du kích là hình thái khác của chiến tranh ...

Nhà văn Hữu Ngọc bàn về đầm và hồ Hà Nội

Nhà văn Hữu Ngọc bàn về đầm và hồ Hà Nội

Đầm và hồ Hà Nội là tấm gương phản ánh tinh thần Hà Thành - đầm hồ là động cơ bị gây mê nhưng luôn ...

HỮU NGỌC

Có thể bạn quan tâm

Xem nhiều

Đọc thêm

Sri Lanka: Rải thảm đường cao tốc bằng... rác thải nhựa tái chế

Sri Lanka: Rải thảm đường cao tốc bằng... rác thải nhựa tái chế

Chính phủ Sri Lanka đang xúc tiến kế hoạch sử dụng rác thải nhựa tái chế làm nguyên liệu để thảm nhựa đường cao tốc.
Vụ sát hại nhà khoa học Iran: Đại sứ quán Israel trong tình trạng báo động, Đức kêu gọi kiềm chế

Vụ sát hại nhà khoa học Iran: Đại sứ quán Israel trong tình trạng báo động, Đức kêu gọi kiềm chế

Iran cáo buộc Israel gây ra vụ sát hại nhà khoa học hạt nhân Fakhrizadeh trong khi có nguồn tin cơ quan tình báo Mỹ cũng cho hay Israel đứng ...
Tình báo Mỹ: Israel đứng sau vụ ám sát nhà khoa học hàng đầu Iran

Tình báo Mỹ: Israel đứng sau vụ ám sát nhà khoa học hàng đầu Iran

Tình báo Mỹ nghi ngờ Israel đứng sau vụ ám sát nhà vật lý hạt nhân Iran Mohsen Fakhrizadeh hôm 27/11.
Phối hợp đưa 368 công dân Việt Nam từ Ma Cao (Trung Quốc) về nước

Phối hợp đưa 368 công dân Việt Nam từ Ma Cao (Trung Quốc) về nước

Ngày 28/11, các cơ quan chức năng Việt Nam phối hợp với các cơ quan chức năng Macao (Trung Quốc) đưa 368 công dân Việt Nam về nước.
Thế giới cổ xưa của Việt Nam trong những trang sách tiếng Italy

Thế giới cổ xưa của Việt Nam trong những trang sách tiếng Italy

Cuốn sách là một trong số ít tác phẩm văn học dân gian Việt Nam được chuyển thể trực tiếp từ tiếng Việt sang tiếng Italy.
Covid-19 ở Việt Nam chiều 28/11: Thêm 2 ca mắc mới từ Nga và Nhật Bản trở về

Covid-19 ở Việt Nam chiều 28/11: Thêm 2 ca mắc mới từ Nga và Nhật Bản trở về

Việt Nam ghi nhận thêm 2 ca mắc mới Covid-19 nhập cảnh từ Nga và Nhật Bản được cách ly ngay. Việt Nam hiện có 1.341 bệnh nhân.
Hậu Brexit: Anh và EU nỗ lực nhằm đạt thỏa thuận thương mại

Hậu Brexit: Anh và EU nỗ lực nhằm đạt thỏa thuận thương mại

Ngày 28/11, Anh và EU đã tái khởi động đàm phán trực tiếp về thỏa thuận thương mại trong những nỗ lực cuối cùng nhằm tìm kiếm sự đồng thuận.
Giữa lúc Trung Đông bất ổn, Mỹ triển khai tàu sân bay đến vùng Vịnh

Giữa lúc Trung Đông bất ổn, Mỹ triển khai tàu sân bay đến vùng Vịnh

Tàu sân bay Mỹ USS Nimitz đã được triển khai đến vùng Vịnh tuần này, vài ngày trước khi nhà khoa học hạt nhân hàng đầu của Iran bị sát ...
XSMB 29/11 - XSMB chủ Nhật - Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay - SXMB 29/11 - dự đoán XSMB 30/11

XSMB 29/11 - XSMB chủ Nhật - Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay - SXMB 29/11 - dự đoán XSMB 30/11

XSMB 29/11. KQXSMB chủ Nhật. SXMB 29/11. Trực tiếp kết quả xổ số kiến thiết miền Bắc hôm nay ngày 29 tháng 11 năm 2020. KQSXMB.
Việt Nam-EU: 30 năm quan hệ đối tác bền chặt

Việt Nam-EU: 30 năm quan hệ đối tác bền chặt

Việt Nam-EU có quan hệ đối tác bình đẳng, hợp tác toàn diện, phát triển bền vững và ngày càng đi vào chiều sâu.
Varanasi: Vùng đất của những linh hồn

Varanasi: Vùng đất của những linh hồn

Nhà văn Mark Twain cũng từng nói Varanasi xưa hơn lịch sử, cổ hơn truyền thống, cũ hơn cả huyền thoại và tuổi của nó gấp đôi tất cả những thứ vừa kể cộng lại.
Du lịch Mỹ: Sắc màu ở xứ cờ hoa

Du lịch Mỹ: Sắc màu ở xứ cờ hoa

Dựa trên các bảng xếp hạng du lịch uy tín, dưới đây là 9 điểm đến tràn ngập sắc màu mà bạn không thể bỏ qua khi du lịch Mỹ.
4 cung đường du lịch mùa Đông chỉ nhắc thôi cũng phải xuýt xoa vì quá đẹp

4 cung đường du lịch mùa Đông chỉ nhắc thôi cũng phải xuýt xoa vì quá đẹp

Đừng quên tham khảo và lưu lại cho mình những cung đường du lịch mùa Đông 'cực cool' ở ngay tại Việt Nam nhé!
Khách sạn dát vàng từ trong ra ngoài đầu tiên trên thế giới tại Hà Nội lên báo Anh

Khách sạn dát vàng từ trong ra ngoài đầu tiên trên thế giới tại Hà Nội lên báo Anh

Khách sạn dát vàng Dolce by Wyndham Hanoi Golden Lake ở Hà Nội được coi là khách sạn đầu tiên trên thế giới dát vàng từ trong ra ngoài, từ trên xuống dưới.
Choáng ngợp với nhà ga tàu điện ngầm - 'Cung điện' lộng lẫy dưới lòng đất ở thủ đô nước Nga

Choáng ngợp với nhà ga tàu điện ngầm - 'Cung điện' lộng lẫy dưới lòng đất ở thủ đô nước Nga

Khai trương từ năm 1935, đến nay hệ thống tàu điện ngầm Moscow, Nga có 14 tuyến đang hoạt động với hơn 9 triệu lượt người sử dụng hằng ngày.
Nhiều hoạt động văn hóa, ẩm thực đặc sắc tại Tuần lễ Ẩm thực Italy tại Việt Nam

Nhiều hoạt động văn hóa, ẩm thực đặc sắc tại Tuần lễ Ẩm thực Italy tại Việt Nam

Tuần lễ Ẩm thực Italy sẽ diễn ra tại Việt Nam từ ngày 12/11-13/12 với chương trình đầy ắp các sự kiện văn hoá và ẩm thực đặc sắc.
Thế giới cổ xưa của Việt Nam trong những trang sách tiếng Italy

Thế giới cổ xưa của Việt Nam trong những trang sách tiếng Italy

Cuốn sách là một trong số ít tác phẩm văn học dân gian Việt Nam được chuyển thể trực tiếp từ tiếng Việt sang tiếng Italy.
Ngày Nhà giáo Việt Nam: Học kinh nghiệm từ thầy Hoàng Đạo Thúy

Ngày Nhà giáo Việt Nam: Học kinh nghiệm từ thầy Hoàng Đạo Thúy

Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam, NXB Nhã Nam cho ra mắt cuốn ‘Nghề thầy’ của cụ Hoàng Đạo Thúy với những lời gan ruột của một người thầy nổi tiếng.
CEO công nghệ ra sách ‘Nghề vương bụi phấn’ về tình thầy trò

CEO công nghệ ra sách ‘Nghề vương bụi phấn’ về tình thầy trò

Dù đã có khá nhiều tác phẩm viết về tình thầy trò, nhưng 'Nghề vương bụi phấn' của CEO Nguyễn Huy Du vẫn tạo nên ấn tượng riêng.
Tác giả Bình Ca trở lại với 'Đi trốn'

Tác giả Bình Ca trở lại với 'Đi trốn'

Từng gây bão với 'Quân khu Nam Đồng', 5 năm sau, tác giả Bình Ca trở lại với cuốn sách thứ hai 'Đi trốn'.
Bộ sách của Pháp giúp thay đổi suy nghĩ về quyền mỗi người trong gia đình

Bộ sách của Pháp giúp thay đổi suy nghĩ về quyền mỗi người trong gia đình

Bộ sách của Pháp đề cập đến quyền riêng tư của mỗi người và tôn trọng sự bình đẳng trong xã hội vừa được Nhà xuất bản Kim Đồng biên dịch và phát hành.
ASEAN 37: Ra mắt phiên bản tiếng Anh cuốn ‘25 năm Việt Nam tham gia ASEAN qua góc nhìn của người trong cuộc’

ASEAN 37: Ra mắt phiên bản tiếng Anh cuốn ‘25 năm Việt Nam tham gia ASEAN qua góc nhìn của người trong cuộc’

ASEAN 37: Bộ Ngoại giao đã ra mắt phiên bản tiếng Anh của cuốn sách: 25 năm Việt Nam tham gia ASEAN qua góc nhìn của người trong cuộc.
Phiên bản di động