Những thông điệp lớn từ các diễn đàn quốc tế, khu vực

TS. Vũ Lê Thái Hoàng - Ths. Hoàng Thanh Tâm
Các chủ đề thảo luận tại những diễn đàn đa phương cho thấy thế giới đang bước vào một giai đoạn điều chỉnh mang tính bước ngoặt.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Vững “tinh thần đối thoại” trong thế giới bất định. (Nguồn: Getty Images)
Tại Davos 2026, nhiều lãnh đạo cho rằng các quốc gia ngày càng khó tin tưởng vào tính ổn định của cam kết. (Nguồn: Getty Images)

Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến nhanh chóng, phức tạp và khó lường, năm vừa qua đã chứng kiến các thảo luận sôi nổi tại nhiều diễn đàn đa phương quốc tế và khu vực quan trọng. Dù khác nhau về không gian, chủ đề và cách tiếp cận, nhưng các diễn đàn năm 2025 và đầu năm 2026 lại cùng hội tụ quanh một số cụm vấn đề lớn như tác động của cạnh tranh nước lớn, khủng hoảng lòng tin, xu hướng tự chủ chiến lược, quản trị AI, cho thấy những thách thức hàng đầu hiện nay không mang tính cục bộ hay nhất thời mà phản ánh xu thế vận động chủ đạo của cục diện thế giới thời gian tới.

Cạnh tranh nước lớn gia tăng và nguy cơ bất ổn mang tính hệ thống

Một điểm nhấn quan trọng trong thảo luận tại các diễn đàn đa phương lớn thời gian qua là cạnh tranh giữa các nước lớn đang tạo ra nguy cơ bất ổn mang tính hệ thống đối với trật tự quốc tế. Tại Davos 2026, Thủ tướng Canada Mark Carney nhấn mạnh thế giới đang trải qua sự đứt gãy cấu trúc, các nước lớn ngày càng sử dụng hội nhập kinh tế và chuỗi cung ứng như công cụ gây sức ép chiến lược. Cạnh tranh không còn bị giới hạn bởi các luật chơi đã thỏa thuận, mà chuyển sang vũ khí hóa các công cụ kinh tế và công nghệ như thuế quan, năng lượng, kiểm soát chuỗi cung ứng và tiêu chuẩn công nghệ. Tại Hội nghị An ninh Munich 2025, nhiều ý kiến cho rằng môi trường an ninh toàn cầu đang rơi vào trạng thái bất ổn kéo dài khi cạnh tranh nước lớn diễn ra đồng thời trên nhiều mặt trận và không còn được kiểm soát hiệu quả. Tại Đối thoại Shangri-La 2025, nhiều quan điểm cảnh báo các điểm nóng như Biển Đông, Eo biển Đài Loan, Ukraine và Trung Đông ngày càng liên thông với nhau trong tính toán chiến lược của các nước lớn, làm gia tăng khả năng một cú sốc ở khu vực này kích hoạt phản ứng dây chuyền ở khu vực khác. Các diễn đàn cũng lo ngại trong bối cảnh cạnh tranh kéo dài, các nước lớn có thể “giao dịch”, thỏa hiệp hoặc điều chỉnh lợi ích với nhau, khiến lợi ích của các nước nhỏ và vừa dễ rơi vào thế bị động.

Khủng hoảng lòng tin và nhu cầu tái cấu trúc chủ nghĩa đa phương

Tình trạng suy giảm lòng tin trong quan hệ quốc tế và những hệ lụy đối với chủ nghĩa đa phương là một chủ đề được nhắc đi nhắc lại tại tất cả diễn đàn lớn thời gian qua. Tại Davos 2026, nhiều lãnh đạo cho rằng các quốc gia ngày càng khó tin tưởng vào tính ổn định của cam kết, độ bền của thỏa thuận và khả năng dự báo hành vi của các đối tác, đặc biệt là các nước lớn. Xu hướng chính trị cường quyền đang thách thức nền tảng đồng thuận và luật lệ chung của hệ thống đa phương. Các thảo luận tại Hội nghị An ninh Munich và Diễn đàn Tương lai châu Á Nikkei cho rằng chính trị cường quyền không còn là ngoại lệ mà đang trở thành "quy tắc mới", biểu hiện qua việc vũ khí hóa sức mạnh kinh tế, áp đặt trừng phạt đơn phương bên ngoài khuôn khổ Liên hợp quốc và sử dụng sức mạnh quân sự như công cụ đàm phán. Nếu không có nỗ lực nghiêm túc củng cố luật pháp quốc tế và vai trò trung tâm của Liên hợp quốc, thế giới có nguy cơ rơi vào trạng thái "mạnh được, yếu thua".

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim, Tổng thống Timor-Leste José Ramos-Horta, Thủ tướng New Zealand Christopher Luxon và Thứ trưởng Ngoại giao Đỗ Hùng Việt chụp ảnh selfie tại Phiên thảo luận cấp cao Diễn đàn Tương lai AS
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim, Tổng thống Timor-Leste José Ramos-Horta, Thủ tướng New Zealand Christopher Luxon và Thứ trưởng Ngoại giao Đỗ Hùng Việt chụp ảnh selfie tại Phiên thảo luận cấp cao Diễn đàn Tương lai ASEAN tháng 2/2025. (Ảnh: Hoàng Hải)

Tự chủ chiến lược từ lựa chọn chính sách trở thành yêu cầu sống còn

Nếu trong giai đoạn trước, tự chủ chiến lược thường được nhắc tới như một định hướng dài hạn, thì tại các diễn đàn gần đây, khái niệm này lan tỏa mạnh mẽ, được nhìn nhận như một yêu cầu thích ứng mang tính sống còn đối với nhiều quốc gia và khu vực. Tại Hội nghị An ninh Munich, nhiều ý kiến cho rằng sự phụ thuộc kéo dài về quốc phòng, năng lượng và công nghệ đã bộc lộ những giới hạn nghiêm trọng trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn gia tăng, buộc các quốc gia phải xem xét lại năng lực tự cường. Tại Diễn đàn Tương lai châu Á Nikkei, các đại biểu nêu rõ nhu cầu duy trì không gian tự chủ giữa môi trường biến động. Diễn đàn Tương lai ASEAN nhấn mạnh tự chủ chiến lược phải gắn liền với phát triển, coi đây là điều kiện để giữ vững khả năng ra quyết định độc lập. Các cuộc thảo luận cho thấy tự chủ chiến lược không phải là đóng cửa hay đối đầu mà là mở cửa, đa dạng hóa có chọn lọc, dựa trên hai trọng tâm: Xây dựng năng lực mạnh trong nước và tăng khả năng chống chịu. Cụ thể, các nước vừa nỗ lực duy trì quan hệ ổn định ở mức có thể với các nước lớn, vừa tích cực xây dựng nhiều mạng lưới hợp tác đa dạng, thúc đẩy đồng thuận theo lĩnh vực, đẩy mạnh các hiệp định thương mại tự do liên khu vực để tránh phụ thuộc vào một đối tác duy nhất.

Trí tuệ nhân tạo và công nghệ mới nổi định hình lại cấu trúc quyền lực

Các diễn đàn đều thống nhất nhận định trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành động lực then chốt của tăng trưởng và đổi mới trong thập kỷ tới. Tại Davos 2026, nhiều lãnh đạo nhấn mạnh khả năng làm chủ AI, dữ liệu và năng lực tính toán đang quyết định trực tiếp vị thế kinh tế, sức chống chịu và ảnh hưởng địa - chính trị của mỗi quốc gia, tương tự các nguồn lực chiến lược truyền thống như năng lượng hay tài chính. Các thảo luận cảnh báo AI đang tái cấu trúc sâu sắc thị trường lao động, mô hình quản trị và chuỗi giá trị toàn cầu, làm gia tăng nguy cơ phân hóa xã hội và thách thức năng lực ứng phó của nhà nước. Ở góc độ an ninh, một số thảo luận tại Munich cho rằng việc tích hợp AI vào lĩnh vực quân sự và tác chiến thông tin có thể làm xói mòn các cơ chế răn đe truyền thống, đẩy nhanh tốc độ leo thang khủng hoảng. Đáng chú ý, Davos 2026 coi AI như một tài sản địa -chính trị, khi cạnh tranh không chỉ về công nghệ mà còn về chuẩn mực, luật lệ và mô hình quản trị.

An ninh mạng và cơ sở hạ tầng thiết yếu trở nên dễ tổn thương hơn

Nguy cơ ngày càng gia tăng đối với an ninh mạng và cơ sở hạ tầng thiết yếu là một vấn đề nổi lên rõ nét tại các diễn đàn. Tại Hội nghị An ninh Munich, nhiều chuyên gia cho rằng tấn công mạng đã trở thành công cụ gây sức ép chiến lược, khi các hệ thống điện, nước, viễn thông và tài chính có thể bị vô hiệu hóa mà không cần sử dụng vũ lực quân sự. Các cuộc thảo luận tại Đối thoại Raisina chỉ rõ các tác nhân nhà nước đang cài mã độc vào cơ sở hạ tầng thiết yếu, có thể gây ra tàn phá quy mô lớn hoặc ép buộc các quốc gia vào những thời điểm quan trọng. Việc bảo vệ hạ tầng dân sự không còn là vấn đề kỹ thuật mà đã trở thành trụ cột của an ninh quốc gia.

Triển vọng cho năm 2026

Những trao đổi nổi bật tại các diễn đàn đa phương thời gian qua cho thấy thế giới đang bước vào một giai đoạn điều chỉnh mang tính bước ngoặt. Cạnh tranh giữa các nước lớn và chính trị cường quyền tiếp tục gia tăng, song đồng thời bộc lộ những giới hạn khi chi phí kinh tế, xã hội và an ninh trở nên khó kiểm soát. Năm 2026 nhiều khả năng sẽ là giai đoạn các nước lớn vừa đẩy cao lợi ích, vừa thận trọng tìm kiếm các "điểm dừng" cần thiết nhằm tránh xói mòn nền tảng ổn định của trật tự toàn cầu.

Luật pháp quốc tế và các thể chế đa phương, dù đang chịu nhiều sức ép, vẫn là "cơ chế giảm xóc" cần thiết trong môi trường quốc tế bất ổn. Tuy nhiên, việc vận dụng các nguyên tắc này trong năm 2026 sẽ mang tính chọn lọc và thực dụng hơn, gắn chặt với lợi ích cụ thể của từng quốc gia thay vì dựa trên đồng thuận rộng rãi.

Tự chủ chiến lược tiếp tục là xu hướng chủ đạo. Một quốc gia càng phụ thuộc sâu vào một thị trường, nguồn vốn hay chuỗi cung ứng duy nhất thì càng dễ bị tổn thương trong cạnh tranh nước lớn. Ngược lại, đa dạng hóa thực chất đi đôi với nâng cao khả năng chống chịu, thích ứng được xem là con đường bền vững nhất để bảo vệ lợi ích quốc gia.

Trí tuệ nhân tạo và không gian số ngày càng trở thành tầng cấu trúc mới của quyền lực toàn cầu. Trọng tâm cạnh tranh không còn ở việc ai sở hữu thuật toán tiên tiến, mà chuyển sang ai kiểm soát dữ liệu, năng lực tính toán, chuẩn mực và toàn bộ hệ sinh thái công nghệ. An ninh mạng và cơ sở hạ tầng thiết yếu nổi lên như điểm dễ bị tổn thương, khi các hành động "dưới ngưỡng xung đột" có thể tạo tác động lan tỏa lớn và khó đảo ngược.

Triển vọng năm 2026 đặt ra yêu cầu rõ ràng: Để giữ vững dư địa chiến lược, các quốc gia cần chuyển từ phản ứng theo sự kiện sang quản trị theo xu thế, từ đối phó ngắn hạn sang chủ động xây dựng năng lực dài hạn; đồng thời đặt đối thoại và hợp tác thực chất làm nền tảng, kiên trì thúc đẩy tôn trọng luật pháp quốc tế và ưu tiên giải quyết hòa bình các tranh chấp thay vì đối đầu và áp đặt đơn phương. Có thể thấy, các diễn đàn gửi đi thông điệp chung: Không có hòa bình sẽ không có an ninh, hợp tác và phát triển; hòa bình cần luôn được gìn giữ và vun đắp cùng nhau; thế giới cần chuyển từ ưu tiên quân sự sang đầu tư cho phát triển bền vững và an ninh con người.

Thông điệp cuối năm của Tổng thống Vladimir Putin

Trong chương trình thường niên “Tổng kết năm với Vladimir Putin” ngày 19/12, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đưa ra hàng loạt phát biểu ...

Những thông điệp chiến lược từ Điện Kremlin

Những thông điệp mà Tổng thống Nga Vladimir Putin chuyển tải trong cuộc gặp gỡ cuối năm 2025 phần nào cho thấy cách Moscow đánh ...

Thông điệp Năm mới: Tổng thống Nga tin vào chiến thắng trong xung đột, ông Zelensky tuyên bố sẽ đấu tranh vì hòa bình

Đêm 31/12/2-25, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đều đưa ra các thông điệp chào Năm mới, trong bối cảnh ...

Hàn Quốc tăng cường thông điệp tự chủ quốc phòng giữa lo ngại an ninh với Triều Tiên

Bộ trưởng Quốc phòng Hàn Quốc Ahn Gyu Back ngày 1/1 đã tiến hành chuyến thị sát đầu tiên trong năm mới trên một máy ...

Chủ tịch Cuba nhắn gửi thông điệp tới Tổng thống Mỹ, Trung Quốc phản pháo Washington

Ngày 12/1, Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel cho biết, nước này hiện có rất ít đối thoại với Mỹ ngoài các cuộc tiếp xúc kỹ ...

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7) đang đối mặt với thách thức về đoàn kết.
Bước ngoặt chính trị tại Israel

Bước ngoặt chính trị tại Israel

Việc Tổng thống Israel Isaac Herzog giao lãnh đạo đảng Yashar nhiệm vụ thành lập chính phủ mới đánh dấu bước ngoặt chính trị.
Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Đằng sau diễn biến bầu cử sít sao tại New Zealand là những chuyển động sâu hơn trong cục diện chính trị.
Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Trong bối cảnh phải đối phó với các lệnh cấm vận và sức ép từ bên ngoài, Nga và Iran ngày càng xích lại gần nhau.
Cục diện mới trong chính trường Mỹ

Cục diện mới trong chính trường Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 tại Mỹ đã tạo ra sự thay đổi quan trọng trong tương quan quyền lực chính trị ở Washington.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc tại Thâm Quyến ngày 19/11 được đánh giá là dấu mốc ngoại giao đáng chú ý.
Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Awang Azman Awang Pawi người Malaysia đã trả lời phỏng vấn về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, diễn ra từ 14-17/11 tại Manila, Philippines.
EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc
Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California
Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31
Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy đang xây dựng đường hầm Rogfast dài 27 km dưới đáy biển, được kỳ vọng trở thành đường hầm đường bộ dưới biển dài và sâu nhất thế giới.
Phiên bản di động