Ông Biden có thể cứu vãn Hiệp ước Bầu trời Mở?

Nguyệt Ánh
Theo dõi TGVN trên
TGVN. Mỹ đã chính thức rút khỏi Hiệp ước Bầu trời Mở vào ngày 22/11. Như vậy, một quyết định từng gây ngạc nhiên ngay cả với các đồng minh châu Âu của Washington và không nhận được sự ủng hộ của tất cả, cuối cùng đã có hiệu lực kể từ ngày 22/11/2020.
Vì sao Nga chưa rút khỏi Hiệp ước Bầu trời Mở?
Mỹ đã chính thức rút khỏi Hiệp ước Bầu trời Mở vào ngày 22/11. (Nguồn: Báo Tiền Phong)

Phía Nga đã gọi quyết định này là một bước phá hoại hệ thống kiểm soát vũ khí hiện đại, nhưng các hành động tiếp theo của Moscow sẽ được xác định tùy thuộc cách hành xử trong tương lai của các quốc gia khác tham gia ký kết Hiệp ước này.

Các câu hỏi quan trọng hiện nay là liệu châu Âu có truyền dữ liệu từ các chuyến bay giám sát của họ đến Mỹ hay không và liệu Nga có thể thực hiện các chuyến bay giám sát trên các căn cứ của Mỹ ở châu Âu hay không?

Tin liên quan
Mỹ với Hiệp ước Bầu trời mở: Đóng rồi khó mở! Mỹ với Hiệp ước Bầu trời mở: Đóng rồi khó mở!

Nga-Mỹ cáo buộc lẫn nhau

Lý do Mỹ rút khỏi Hiệp ước là vì những cáo buộc Nga vi phạm điều khoản. Washington không hài lòng với việc Nga không cho phép thực hiện các chuyến bay giám sát trên hành lang dài 10 km dọc biên giới với Abkhazia và Nam Osetia.

Đáp trả cáo buộc này, Moscow nhắc nhở rằng Nga đã công nhận nền độc lập của Abkhazia và Nam Osetia, và theo các điều khoản của Hiệp ước, các chuyến bay giám sát có thể được thực hiện trên không phận không quá 10 km tính từ biên giới của một quốc gia không phải là thành viên của Hiệp ước. Ngoài ra, nhờ kỹ thuật hiện đại, các chuyên gia có thể thu được hình ảnh của các khu vực trên mà không cần bay vào hành lang này.

Mỹ cũng không hài lòng với việc Nga hạn chế phạm vi bay trên khu vực Kaliningrad ở mức 500 km. Moscow thì lưu ý, một cơ chế như vậy hoàn toàn giống với cơ chế mà Mỹ từng thiết lập cho Alaska. Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov cho rằng, ngay cả với những hạn chế như vậy, các đối tác phương Tây có thể bao phủ 90% lãnh thổ của khu vực Kaliningrad.

Có cả những cáo buộc khác như các chuyến bay trên bán đảo Crimea, vốn không được phương Tây công nhận là lãnh thổ của Nga. Mỹ cũng cáo buộc Moscow đang sử dụng những hình ảnh được chụp trong các chuyến bay giám sát để chọn mục tiêu, hơn nữa, dường như trong các chuyến bay trên bầu trời Mỹ, Nga đã theo dõi vị trí của Tổng thống Trump.

Lý lẽ của Nga

Theo lập luận của Nga, mặc dù rời khỏi một hiệp ước cơ bản tiếp theo về kiểm soát vũ khí, song Mỹ đang cố gắng không để mất những lợi ích mà văn kiện này đã mang lại cho họ và có ý định lợi dụng các đồng minh để đạt được mục tiêu này.

Ngoại trưởng Nga Lavrov cho rằng, Mỹ đang tích cực “làm việc” với các đồng minh và yêu cầu họ đảm bảo bằng văn bản về việc cung cấp hình ảnh chụp được từ các chuyến bay giám sát của họ trên lãnh thổ Nga. Trong khi đó, Hiệp ước Bầu trời Mở quy định rằng không được cung cấp thông tin cho nước thứ 3 không tham gia Hiệp ước. Ông Lavrov nêu rõ đây không phải là cách hành xử của “người đàng hoàng”.

Tất nhiên, Moscow không hài lòng với tình hình khi Mỹ có thể giám sát lãnh thổ của Liên bang Nga theo cách này, trong khi Moscow không có cơ hội như vậy. Ngoài ra, Mỹ yêu cầu các nước đồng minh cấm máy bay Nga trong khuôn khổ Hiệp ước Bầu trời Mở bay qua các căn cứ của họ ở châu Âu, mà đây là các căn cứ quân sự lớn, bao gồm cả những căn cứ với vũ khí hạt nhân công suất thấp.

Theo ông Lavrov, điều này cũng vi phạm nội dung của Hiệp ước, và Nga sẽ yêu cầu các thành viên khác nên xác nhận rằng họ sẽ không chuyển giao dữ liệu và sẽ không tuân thủ các yêu cầu của Mỹ về cấm các chuyến bay của Nga.

Trước đây, nhiều quốc gia đồng minh của Mỹ đã không ủng hộ Washington rút khỏi Hiệp ước Bầu trời Mở. Chỉ có Ba Lan và Gruzia ủng hộ quyết định này, còn Anh nói rằng họ hiểu ý định của Mỹ. Và giờ đây, các nước đồng minh cũng không vội vàng đưa ra những cam kết bổ sung. Như Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Ryabkov từng nói trước đó: “Cuộc trò chuyện về chủ đề này vẫn chưa kết thúc… Chúng tôi tiếp tục phân tích tình hình để cân nhắc những bước trả đũa có thể xảy ra”.

Đồng thời, Moscow không giấu diếm rằng Nga cũng có những lo ngại về cách các nước khác thực hiện Hiệp ước, dù nước này tin rằng tất cả các yêu sách lẫn nhau có thể và cần phải được giải quyết thông qua đối thoại trong khuôn khổ một cơ quan đặc biệt - ủy ban cố vấn.

Mỹ sẽ khó lòng quay lại

Theo các chuyên gia, ứng cử viên Tổng thống Joe Biden, người mà xét theo quá trình kiểm phiếu sẽ trở thành tân Tổng thống Mỹ, sẽ không quay lại chủ đề Hiệp ước Bầu trời Mở.

Một mặt, lễ nhậm chức của Tổng thống đắc cử sẽ diễn ra vào ngày 20/1/2021, tức là sau khi Mỹ rút khỏi Hiệp ước, và nếu ai đó muốn quay lại thỏa thuận này thì cần phải bắt đầu toàn bộ quá trình đàm phán từ đầu. Mặt khác, Mỹ chưa bao giờ quay trở lại sau khi rời khỏi các cơ chế như vậy.

Tin liên quan
Mỹ rút khỏi Hiệp ước Bầu trời mở, Nga có bị kích động? Mỹ rút khỏi Hiệp ước Bầu trời mở, Nga có bị kích động?

Chuyên gia Dmitry Suslov, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu các vấn đề châu Âu và Quốc tế thuộc Học viện Kinh tế Cao đẳng Nga, nói: “Việc Mỹ quay trở lại Hiệp ước Bầu trời Mở là cực kỳ khó xảy ra, vì để làm như vậy phải yêu cầu Thượng viện phê chuẩn một lần nữa, mà Thượng viện vẫn nằm dưới sự kiểm soát của đảng Cộng hòa. Do đó, điều này không thể xảy ra. Nói chung, trong những thập kỷ gần đây, thực tiễn đã cho thấy rõ rằng nếu Mỹ rút khỏi một hiệp ước nào đó về kiểm soát vũ khí, thì họ không bao giờ quay trở lại”.

Trong khi đó, Hiệp ước Bầu trời Mở vẫn tiếp tục hoạt động. Sau thời gian gián đoạn do đại dịch Covid-19, các quốc gia đang nối lại các chuyến bay. Kể từ tháng 7, Nga đã thực hiện các chuyến bay giám sát trên không phận của Đan Mạch, Pháp, Cộng hòa Czech, Hungary, Phần Lan, Đức. Đặc biệt, Berlin đã cho phép Moscow bay qua căn cứ Ramstein, căn cứ lớn nhất của Mỹ ở châu Âu. Về phần mình, Pháp, Đức và Romania đã thực hiện các chuyến bay giám sát trên lãnh thổ Nga.

Andrei Baklitsky, nhà nghiên cứu cấp cao tại Trung tâm An ninh châu Âu-Đại Tây Dương thuộc Viện Nghiên cứu Quốc tế tại Đại học Quốc gia Quan hệ Quốc tế Moscow (MGIMO), nhận xét rằng bất chấp những rủi ro và bất ổn do việc Mỹ rời khỏi Hiệp ước, Moscow vẫn có lợi hơn nếu duy trì thỏa thuận này.

Thứ nhất, các căn cứ quân sự trên lãnh thổ châu Âu gần biên giới Liên bang Nga là một nguyên nhân gây sự lo ngại lớn. Thứ hai, Hiệp ước này cho phép giải quyết một số vấn đề an ninh của châu Âu qua đường liên lạc với các nước thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), trong khi đối thoại và hợp tác với liên minh này đã giảm mạnh, gần như bằng không.

Hiệp ước Bầu trời Mở được ký năm 1992 đã trở thành một trong những biện pháp xây dựng lòng tin ở châu Âu sau Chiến tranh Lạnh. Hiệp ước có hiệu lực từ năm 2002, cho phép các quốc gia tham gia ký thực hiện các chuyến bay giám sát trên không phận của nhau để thu thập dữ liệu về lực lượng và hoạt động quân sự của nhau. Cho đến gần đây đã có 34 quốc gia là thành viên của Hiệp ước.
Phản ứng đầu tiên của Đức về việc Mỹ rút khỏi Hiệp ước Bầu trời Mở

Phản ứng đầu tiên của Đức về việc Mỹ rút khỏi Hiệp ước Bầu trời Mở

TGVN. Ngày 22/11, Ngoại trưởng Đức Heiko Maas đã bày tỏ lấy làm tiếc việc Mỹ chính thức rút khỏi Hiệp ước Bầu trời Mở, ...

Mỹ chính thức rút khỏi Hiệp ước Bầu trời Mở, Nga nói ngay về 'lựa chọn của chính quyền mới'

Mỹ chính thức rút khỏi Hiệp ước Bầu trời Mở, Nga nói ngay về 'lựa chọn của chính quyền mới'

TGVN. Ngày 22/11, Mỹ thông báo đã chính thức rút khỏi Hiệp ước quốc phòng Bầu trời Mở, sau khi hồi tháng 5, Tổng thống ...

Điều gì sẽ xảy ra sau Mỹ rời khỏi Hiệp ước Bầu trời Mở?

Điều gì sẽ xảy ra sau Mỹ rời khỏi Hiệp ước Bầu trời Mở?

TGVN. Thứ trưởng Ngoại giao Nga hôm 4/7 bày tỏ quan ngại về khả năng các bên tham gia Hiệp ước Bầu trời Mở cũng có ...

(theo Sputnik)

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

XSKG 24/1 - SXKG 24/1 - Kết quả xổ số Kiên Giang hôm nay - XSKG chủ Nhật - dự đoán XSKG 24/1

XSKG 24/1 - SXKG 24/1 - Kết quả xổ số Kiên Giang hôm nay - XSKG chủ Nhật - dự đoán XSKG 24/1

XSKG 24/1 . KQXSKG chủ Nhật. Trực tiếp kết quả xổ số Kiên Giang nhanh nhất hôm nay ngày 24 tháng 1 năm 2020. KQSXKG. SXKG 24/1.
Người Việt tại Indonesia: Đại hội Đảng lần thứ XIII nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế

Người Việt tại Indonesia: Đại hội Đảng lần thứ XIII nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế

Đảng viên, cộng đồng người Việt tại Indonesia đặt trọn niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, mong muốn đóng góp cho sự phát triển của ...
Đức khẳng định cần tiếp tục xây dựng đường ống dẫn khí trong dự án Dòng chảy phương Bắc 2

Đức khẳng định cần tiếp tục xây dựng đường ống dẫn khí trong dự án Dòng chảy phương Bắc 2

Bộ trưởng Bộ Bảo vệ Môi trường và An toàn Hạt nhân Đức Svenja Schulze ủng hộ việc tiếp tục dự án xây dựng đường ống dẫn khí Dòng chảy ...
Hội nghị Thượng đỉnh về Thích ứng với Biến đổi khí hậu năm 2021

Hội nghị Thượng đỉnh về Thích ứng với Biến đổi khí hậu năm 2021

Hội nghị Thượng đỉnh về Thích ứng với biến đổi khí hậu năm 2021 được được Hà Lan đăng cai tổ chức liên tục trong vòng hơn 24 giờ, theo ...
Tổng thống Mỹ Joe Biden cam kết tăng cường quan hệ với Anh và đồng minh NATO

Tổng thống Mỹ Joe Biden cam kết tăng cường quan hệ với Anh và đồng minh NATO

Tổng thống Mỹ Joe Biden cam kết tăng cường mối quan hệ giữa Mỹ và Anh, cũng như với các đồng minh trong NATO.
Đại hội Đảng lần thứ XIII: Báo chí Iran đặt kỳ vọng cao về tầm nhìn trung và dài hạn của Việt Nam

Đại hội Đảng lần thứ XIII: Báo chí Iran đặt kỳ vọng cao về tầm nhìn trung và dài hạn của Việt Nam

Tờ asianews.ir nhấn mạnh những thành tựu Việt Nam đã đạt được trong nhiệm kỳ Đại hội Đảng XII và đặt kỳ vọng cao về Đại hội Đảng XIII.
Đại hội XIII của Đảng: Viện nghiên cứu Đức đánh giá cao thành tựu chống dịch Covid-19, phát triển kinh tế của Việt Nam

Đại hội XIII của Đảng: Viện nghiên cứu Đức đánh giá cao thành tựu chống dịch Covid-19, phát triển kinh tế của Việt Nam

Các viện, quỹ nghiên cứu lớn của Đức đã có các bài báo cáo đánh giá cao thành quả chống dịch Covid-19 và phát triển kinh tế của Việt Nam.
Ấn Độ coi an ninh thông tin là thách thức lớn nhất của an ninh quốc gia

Ấn Độ coi an ninh thông tin là thách thức lớn nhất của an ninh quốc gia

Tư lệnh Lục quân Ấn Độ, Tướng Manoj Mukund Naravane nói rằng, an ninh thông tin là thách thức lớn nhất với an ninh quốc gia trong tình hình hiện ...
‘Chợ đen’ vaccine Covid-19 tại Philippines

‘Chợ đen’ vaccine Covid-19 tại Philippines

Hiện tại, chính phủ Philippines vẫn chưa thông qua việc sử dụng đại trà bất cứ loại vaccine Covid-19 nào.
Gia hạn New START: Tin tốt hay sự lãng phí ưu thế của Mỹ?

Gia hạn New START: Tin tốt hay sự lãng phí ưu thế của Mỹ?

Đề xuất gia hạn New START với Nga thêm 5 năm của Tổng thống Biden là 1 trong những quyết sách chính trị quan trọng đầu tiên của chính quyền ...
Đức khẳng định cần tiếp tục xây dựng đường ống dẫn khí trong dự án Dòng chảy phương Bắc 2

Đức khẳng định cần tiếp tục xây dựng đường ống dẫn khí trong dự án Dòng chảy phương Bắc 2

Bộ trưởng Bộ Bảo vệ Môi trường và An toàn Hạt nhân Đức Svenja Schulze ủng hộ việc tiếp tục dự án xây dựng đường ống dẫn khí Dòng chảy phương Bắc 2.
Tổng thống Mỹ Joe Biden cam kết tăng cường quan hệ với Anh và đồng minh NATO

Tổng thống Mỹ Joe Biden cam kết tăng cường quan hệ với Anh và đồng minh NATO

Tổng thống Mỹ Joe Biden cam kết tăng cường mối quan hệ giữa Mỹ và Anh, cũng như với các đồng minh trong NATO.
Ấn Độ coi an ninh thông tin là thách thức lớn nhất của an ninh quốc gia

Ấn Độ coi an ninh thông tin là thách thức lớn nhất của an ninh quốc gia

Tư lệnh Lục quân Ấn Độ, Tướng Manoj Mukund Naravane nói rằng, an ninh thông tin là thách thức lớn nhất với an ninh quốc gia trong tình hình hiện nay.
‘Chợ đen’ vaccine Covid-19 tại Philippines

‘Chợ đen’ vaccine Covid-19 tại Philippines

Hiện tại, chính phủ Philippines vẫn chưa thông qua việc sử dụng đại trà bất cứ loại vaccine Covid-19 nào.
Nhật Bản và Mỹ tăng cường liên minh để đối phó với sự quyết đoán trên biển của Trung Quốc

Nhật Bản và Mỹ tăng cường liên minh để đối phó với sự quyết đoán trên biển của Trung Quốc

Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản và Mỹ đã nhất trí tăng cường liên minh giữa hai nước.
Thủ tướng Anh Boris Johnson kỳ vọng về sự hợp tác với tân Tổng thống Mỹ Joe Biden nhằm thúc đẩy ưu tiên chung

Thủ tướng Anh Boris Johnson kỳ vọng về sự hợp tác với tân Tổng thống Mỹ Joe Biden nhằm thúc đẩy ưu tiên chung

Thủ tướng Anh Boris Johnson mong đợi được hợp tác với tân Tổng thống Mỹ Joe Biden để đạt được những mục tiêu chung.
Tân Tổng thống Joe Biden 'chữa lành vết thương' cho nước Mỹ như thế nào?

Tân Tổng thống Joe Biden 'chữa lành vết thương' cho nước Mỹ như thế nào?

Máu đã đổ, nước mắt đã rơi, nhưng những thời khắc khó khăn nhất vẫn đang chờ đón Tổng thống Joe Biden sau ngày 20/1.
Ngày cuối của Tổng thống Trump: Dương đông, kích tây

Ngày cuối của Tổng thống Trump: Dương đông, kích tây 1

Hai động thái của Tổng thống Trump trong những ngày cuối nhiệm kỳ đang đẩy Tổng thống đắc cử Joe Biden vào tình trạng khó xử. TG&VN bình luận.
Bầu cử Đức: Vắng bà Angela Merkel, thách thức nào chờ Berlin?

Bầu cử Đức: Vắng bà Angela Merkel, thách thức nào chờ Berlin?

Người chiến thắng trong bầu cử Đức tháng 9 sẽ phải đưa Berlin và EU vượt cơn sóng dữ đến bến bờ mới, một kỷ nguyên hậu Brexit, vắng bà Angela Merkel.
Cục diện hòa giải mới ở vùng Vịnh: Goliath thua David

Cục diện hòa giải mới ở vùng Vịnh: Goliath thua David

Tại vùng Vịnh đang mở ra cục diện hòa giải. Saudi Arabia đi đầu và ba nước khác là UAE, Bahrain và Ai cập lần lượt theo sau trong chuyện hoà giải với Qatar.
Bạo loạn Điện Capitol và ba câu hỏi lớn của nước Mỹ

Bạo loạn Điện Capitol và ba câu hỏi lớn của nước Mỹ 1

Máu đã đổ, khói đã tan trên Điện Capitol, Quốc hội Mỹ xác nhận ông Joe Biden sẽ làm Tổng thống, nhưng rối ren ở Washington sẽ khó mà chấm dứt.
Vaccine Covid-19: Ngoại giao thời dịch bệnh

Vaccine Covid-19: Ngoại giao thời dịch bệnh

Vaccine Covid-19 không chỉ là biện pháp ứng phó dịch bệnh mà còn được sử dụng làm công cụ trong chính trị ngoại giao quốc tế. Bình luận của TG&VN.
Sức mạnh quân sự quốc gia từ những góc nhìn khác nhau trên thế giới (Kỳ cuối)

Sức mạnh quân sự quốc gia từ những góc nhìn khác nhau trên thế giới (Kỳ cuối)

Để gìn giữ hòa bình, bảo vệ Tổ quốc, phải tiếp tục xây dựng quân đội tinh, gọn, mạnh cả về tổ chức lực lượng, nguồn nhân lực, vũ khí trang bị,...
Sức mạnh quân sự quốc gia từ những góc nhìn khác nhau trên thế giới (Kỳ I)

Sức mạnh quân sự quốc gia từ những góc nhìn khác nhau trên thế giới (Kỳ I)

Sức mạnh quân sự không chỉ là con số, mà phụ thuộc nhiều vào sự chuyển hóa tiềm năng thành sức mạnh thực chất, khả năng thực chiến, yếu tố tinh thần...
Muôn màu ngày nhậm chức Tổng thống Mỹ

Muôn màu ngày nhậm chức Tổng thống Mỹ

Ngày 20/1, ứng viên đảng Dân chủ Joe Biden chính thức đọc lời tuyên thệ để trở thành Tổng thống Mỹ thứ 46
Tương lai vũ khí hạt nhân Mỹ dưới thời ông Joe Biden

Tương lai vũ khí hạt nhân Mỹ dưới thời ông Joe Biden

Tương lai của vũ khí hạt nhân, thứ được coi là vũ khí chiến lược, “bảo vật” của xứ cờ hoa, sẽ đi về đâu dưới thời Tổng thống Mỹ đắc cử Joe Biden?
Qatar 'mạnh tay' chi hàng tỷ USD hiện đại hóa quân đội

Qatar 'mạnh tay' chi hàng tỷ USD hiện đại hóa quân đội

Qatar đang triển khai một trong những chiến lược trang bị vũ khí tham vọng nhất tại khu vực Trung Đông trị giá hàng tỷ USD để tăng cường an ninh quốc gia
Không riêng Việt Nam, Uruguay cũng vững vàng vượt qua thách thức Covid-19

Không riêng Việt Nam, Uruguay cũng vững vàng vượt qua thách thức Covid-19

Bất chấp thách thức từ đại dịch Covid-19, Uruguay là một trong số ít quốc gia chứng tỏ được 'sức bền' trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và nền kinh tế.
Phiên bản di động