PGS.TS Trương Đăng Dung: Khi thơ ca không còn biên giới

Được biết đến là một dịch giả, nhà nghiên cứu văn học, nhưng đến độ tuổi ngũ tuần, PGS.TS Trương Đăng Dung mới cho ra mắt tập thơ đầu tiên. Không chỉ nhận giải thưởng của Hội Văn học Hà Nội, mới đây, Viện Balassi (thuộc Bộ Ngoại giao Hungary) đã ra mắt bản song ngữ tập thơ này trong khuôn khổ Hội chợ sách quốc tế Budapest – Hungary.
TIN LIÊN QUAN
pgsts truong dang dung khi tho ca khong con bien gioi Nhà khoa học “hát thơ” tại Ba Lan
pgsts truong dang dung khi tho ca khong con bien gioi Người “xuất ngoại” cho thơ

Hội chợ sách quốc tế Budapest 2018 là một trong những sự kiện lớn nhất của ngành xuất bản Hungary với sự tham dự của 26 nước cùng 160 gian triển lãm sách in ấn và trên 100 cuộc giao lưu với người đọc. Tại đây, không gian thơ của Trương Đăng Dung đã thu hút đông đảo độc giả yêu văn học tới thưởng thức. Không chỉ vì ấn tượng của tập thơ Việt Nam mà tác giả là người đã từng học tập, nghiên cứu văn học ở Hungary và đã dịch Truyện Kiều ra tiếng Hungary.

Người tạo nên “Những kỷ niệm tưởng tượng”

PGS. TS Trương Đăng Dung sinh năm 1955 tại Nghệ An. Sau khi tốt nghiệp phổ thông, ông được Nhà nước cử sang học tại Khoa Văn, Đại học Tổng hợp Budapest và tốt nghiệp vào năm 1978. Bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ Văn học tại Viện Hàn lâm Khoa học Hungary năm 1984, ông về công tác tại Viện Văn học và đảm nhiệm chức vụ Viện phó Viện Văn học Việt Nam trong khoảng thời gian dài từ 1995-2010.

Là một nhà nghiên cứu văn học uy tín, khi ra mắt tập thơ mang tên Những kỷ niệm tưởng tượng vào năm 2011, không ít người ngạc nhiên trước tài năng thơ ca và thành quả lặng lẽ sáng tạo nghệ thuật của ông. Khi tái bản song ngữ Việt – Hung 2018, tập thơ do Nhà xuất bản Európa ấn hành lại có thêm một số bài thơ mới thể hiện sự bền bỉ của ông trong sáng tác nghệ thuật suốt 40 năm qua.

pgsts truong dang dung khi tho ca khong con bien gioi
PGS.TS Trương Đăng Dung phát biểu tại buổi giới thiệu thơ tại Hà Nội. (Ảnh: H.A)

Có thể nhận thấy trong thơ Trương Đăng Dung nỗi bất an thường trực về thân phận con người, nỗi cô đơn, cái chết, sự hủy hoại của thời gian hay sự vô cảm của thế giới...  Ông tâm sự: “Cả đời tôi chỉ day dứt về sự tồn tại của con người, đi tìm chân lý, đức tin và ý nghĩa của sự tồn tại ấy”.

Điển hình như bài thơ được lấy làm tiêu đề chính Những kỷ niệm tưởng tượng được Trương Đăng Dung viết vào năm 1983 trong khoảng thời gian ông cảm thấy rất cô đơn và thương nhớ quê hương, gia đình của mình. Lúc ấy, ông đang làm luận án tiến sĩ ở nước ngoài  – công việc nghe rất sang trọng nhưng thực tế ở quê bố mẹ ông đang không có đủ gạo để ăn. Điều này khiến ông cảm thấy rất bất hạnh và suy nghĩ nhiều về nỗi khổ chung của kiếp người. Nói như Tiến sĩ văn học Trần Ngọc Hiếu, “đọc tập thơ sẽ nhìn thấy rõ con người trí thức trong thơ  - con người luôn đau đáu, dằn vặt với những nỗi niềm không phải ai cũng cảm nhận được”.

Trương Đăng Dung quan niệm làm thơ không phải là phản ánh, mà là kiến tạo ra một thế giới khác trong tưởng tượng nhưng có cơ sở từ những ảo ảnh của thế giới hiện thực. Theo Viện trưởng Viện Văn học Việt Nam Nguyễn Đăng Điệp, 40 năm theo đuổi đam mê đã thể hiện sự kiên trì của ông trong con đường thơ ca. Hơn nữa, sự cống hiến lặng thầm và khá lặng lẽ của Trương Đăng Dung cho lĩnh vực thơ ca và giao lưu văn học rất đáng trân trọng.

... và xây lên những nhịp cầu văn học

Có lẽ, điều thú vị nhất trong tập thơ song ngữ của Trương Đăng Dung là người đọc không thể tìm thấy con người, địa danh và những ranh giới cụ thể. Thế giới thơ của ông đã trở thành câu chuyện, tiếng nói chung dễ đồng cảm của con người trên khắp hành tinh này. Và sự chào đón của độc giả tại Budapest đã minh chứng cho giá trị đích thực của thơ ca là vượt qua mọi giới hạn, không gian và biên giới.

Trương Đăng Dung đã từng được trao tặng Huân chương Chữ thập vàng của Tổng thống Hungary vào năm 2012 cho những đóng góp quan trọng đối với quá trình giao lưu văn hóa Hungary - Việt Nam. Vì vậy, hơn ai hết ông là người hiểu rõ về ý nghĩa của việc giao lưu văn hóa cũng như hội nhập trong sáng tác văn học. Đọc thơ ông, cũng có thể bắt gặp những trăn trở ấy về khoảng cách vô hình và những đường biên giới, như trong bài Những bức tường:

...Khi ta ngước mắt nhìn trời xanh

trên mặt đất đã có những bức tường,

Khi ta cúi xuống nhìn mặt đất

xung quanh ta đã có những bức tường,

Khi ta nghĩ đến những miền xa

phía trước ta đã có những bức tường.

Những bức tường, những bức tường, những bức tường

có mặt khắp nơi,

trong những lời vui đoàn tụ,

trong những lời buồn chia tay...

Ngày khi còn học tập và nghiên cứu, Trương Đăng Dung đã miệt mài chuyển ngữ nhiều tác phẩm văn học Hungary sang tiếng Việt và bỏ nhiều công sức để dịch nghĩa và chú giải Truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du. Thời gian sau, ông đã cùng với nhà thơ Hungary Tandori Dezső hoàn chỉnh bản dịch thơ dưới tựa đề Kieu története được Nhà xuất bản Európa ấn hành năm 1984 tại Hungary.

Khi nhớ lại những kỷ niệm ấy, Trương Đăng Dung cho biết ông luôn coi đất nước Hungary như Tổ quốc thứ hai của mình – nơi cho ông tiếp xúc với giới thơ ca nổi tiếng Hungary, mở ra cách nhìn mới về cảm thụ văn học và tạo cảm hứng cho ông viết lên những bài thơ đầu tiên trong tập Những kỷ niệm tưởng tượng.

“Làm thơ để tự sự nên có nằm mơ tôi vẫn không tin có ngày mình lại ra mắt một tập thơ, được đón nhận, giành được giải thưởng và giờ đây được nhà thơ đương đại nổi tiếng Háy Zasnos dịch ra tiếng Hungary. Tôi thấy mình thật may mắn và hy vọng rằng sẽ có nhiều nhà văn, nhà thơ Việt Nam được tham gia các hội chợ sách quốc tế, mang thơ ca Việt Nam tới nhiều bạn đọc trên thế giới.”, Trương Đăng Dung chia sẻ.

Hà Anh

pgsts truong dang dung khi tho ca khong con bien gioi Nhà thơ Việt Nam thứ hai nhận Giải thưởng Cikada của Thụy Điển

Tối 1/12, tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội), Đại sứ quán Thụy Điển tại Việt Nam đã tổ chức trao Giải thưởng ...

pgsts truong dang dung khi tho ca khong con bien gioi Hồn thơ Đức trong nhạc Việt cổ

Nhiều người sẽ cho rằng, khi đưa thơ của một nhà thơ nước ngoài vào âm nhạc cổ truyền Việt Nam là điều không tưởng. ...

pgsts truong dang dung khi tho ca khong con bien gioi Ra mắt bộ sách “Nguyễn Bính Toàn tập” nhân 100 năm ngày sinh nhà thơ

Nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhà thơ Nguyễn Bính (1917-2017), gia đình nhà thơ Nguyễn Bính với đại diện là bà Nguyễn Bính ...

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

Kinh tế thế giới hậu dịch Covid-19: Mô hình phục hồi hình chữ K

Kinh tế thế giới hậu dịch Covid-19: Mô hình phục hồi hình chữ K

Mô hình chữ K thể hiện sự phân hóa trong nền kinh tế với những nhóm ngành được hưởng lợi sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh trong đại dịch Covid-19.
Thủ tướng yêu cầu mỗi chuyến bay quốc tế đều phải có phương án phòng, chống dịch cụ thể

Thủ tướng yêu cầu mỗi chuyến bay quốc tế đều phải có phương án phòng, chống dịch cụ thể

Cùng với mở đường bay thương mại quốc tế có kiểm soát, Thủ tướng yêu cầu Bộ GTVT tiếp tục đề xuất tăng các chuyến bay để đón chuyên gia, ...
Tin thế giới 18/9: Mỹ mạnh tay đối phó Trung Quốc; Ấn-Trung tranh cãi về những vụ nổ súng; Belarus tiếp tục lên tiếng về bầu cử

Tin thế giới 18/9: Mỹ mạnh tay đối phó Trung Quốc; Ấn-Trung tranh cãi về những vụ nổ súng; Belarus tiếp tục lên tiếng về bầu cử

Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc, Ấn Độ-Trung Quốc, Bầu cử Mỹ 2020, Belarus,... là một số tin thế giới nổi bật 24 giờ qua.
BLACKPINK 'chơi lớn', lên đồ trị giá hàng tỷ đồng xuất hiện trên bìa tạp chí ELLE Mỹ

BLACKPINK 'chơi lớn', lên đồ trị giá hàng tỷ đồng xuất hiện trên bìa tạp chí ELLE Mỹ

Bốn cô gái của BLACKPINK đã diện trang phục của Bulgari, Chanel, Saint Laurent và Dior... để xuất hiện trên trang bìa số tháng 10 của tạp chí ELLE
Tân Thủ tướng Nhật Bản trong mắt giới chuyên gia

Tân Thủ tướng Nhật Bản trong mắt giới chuyên gia

Việc lựa chọn ông Suga Yoshihide vào vị trí tân Thủ tướng Nhật Bản, theo giới chuyên gia là một lựa chọn đúng đắn cho Nhật Bản.
CEO Bkav tiết lộ sắp ra mắt Bphone ở phân khúc cao cấp

CEO Bkav tiết lộ sắp ra mắt Bphone ở phân khúc cao cấp

CEO Nguyễn Tử Quảng cho biết Bkav đang dự kiến quay trở lại phân khúc cao cấp sau 5 năm, kể từ phiên bản Bphone 'đời đầu'.
Covid-19 ở Việt Nam chiều 18/9: 2 ca mắc mới, được cách ly ngay khi nhập cảnh

Covid-19 ở Việt Nam chiều 18/9: 2 ca mắc mới, được cách ly ngay khi nhập cảnh

Việt Nam ghi nhận thêm 2 ca mắc mới Covid-19, đều đã được cách ly ngay khi nhập cảnh.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (18-19/9): Mưa rào và rải rác có dông; mưa to ở Đông Bắc bộ và Bắc Trung bộ

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (18-19/9): Mưa rào và rải rác có dông; mưa to ở Đông Bắc bộ và Bắc Trung bộ

Dự báo thời tiết Hà Nội nhiều mây, mưa vừa, mưa to và dông, gió đông bắc cấp 2-3, trong cơn dông có khả năng xảy ra lốc, sét và ...
Hợp tác tài chính là yếu tố quan trọng hỗ trợ phục hồi kinh tế bền vững trong ASEAN+3

Hợp tác tài chính là yếu tố quan trọng hỗ trợ phục hồi kinh tế bền vững trong ASEAN+3

Ngày 18/9, Hội nghị Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân hàng Trung ương ASEAN+3 lần thứ 23 (AFMGM+3) đã diễn ra theo hình thức trực tuyến.
Tin bóng đá 24h hôm nay: Tottenham bán 5 cầu thủ để có Gareth Bale, Bruno Fernandes lập kỷ lục mới

Tin bóng đá 24h hôm nay: Tottenham bán 5 cầu thủ để có Gareth Bale, Bruno Fernandes lập kỷ lục mới

Những thông tin bóng đá 24h qua được cập nhật liên tục trên Báo Thế giới & Việt Nam.
Mùa vàng Hoàng Su Phì

Mùa vàng Hoàng Su Phì

Dưới nắng Thu nhè nhẹ, mùa vàng Hoàng Su Phì hiện ra trước mắt như một bức tranh thiên nhiên kì thú, khiến du khách đắm say.
Phục hồi du lịch Huế hậu Covid-19: Phải biến 'nguy' thành 'cơ'

Phục hồi du lịch Huế hậu Covid-19: Phải biến 'nguy' thành 'cơ'

Muốn phục hồi thị trường hậu Covid-19, du lịch Huế phải biết biến 'nguy' thành 'cơ' và chứng minh thông điệp: 'Huế, điểm đến an toàn, thân thiện'.
Đặc sản Nghệ An: Bánh mướt - Món ăn gây thương nhớ nhưng ít được gọi tên

Đặc sản Nghệ An: Bánh mướt - Món ăn gây thương nhớ nhưng ít được gọi tên

Nói đến đặc sản Nghệ An, người ta nghĩ ngay đến súp lươn hay xáo lòng, nhưng với người con xứ Nghệ, bánh mướt, món ăn kèm lại là món ăn gây thương nhớ.
Hoa hậu Tiểu Vy 'đẹp lạ' check-in quê hương Hội An

Hoa hậu Tiểu Vy 'đẹp lạ' check-in quê hương Hội An

Hội An đẹp lạ trong bộ ảnh của Hoa hậu Tiểu Vy, cô check-in bên bức ảnh chụp cụ Xong - được báo quốc tế tôn vinh là Cụ bà đẹp nhất thế giới.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Mạc Ngôn nghĩ gì? (kỳ cuối)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Mạc Ngôn nghĩ gì? (kỳ cuối)

Tác phẩm của Mạc Ngôn nói lên đời sống nhân dân, văn hóa độc đáo của Trung Quốc và nếp sống của dân tộc...
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Mạc Ngôn nghĩ gì? (kỳ I)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Mạc Ngôn nghĩ gì? (kỳ I)

Trong các tác phẩm, Mạc Ngôn khai thác nguồn gốc nông dân của gia đình, ghi lại những câu chuyện do người bà yêu dấu kể cho ông nghe thủa bé thơ...
Những lời nói làm nên lịch sử: Hồ Chí Minh và lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến

Những lời nói làm nên lịch sử: Hồ Chí Minh và lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến

Ta hãy cùng ôn lại tình hình đất nước từ khi Việt Nam tuyên ngôn độc lập, để rõ hoàn cảnh ra đời của lời kêu gọi ấy.
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Malraux nghĩ gì?

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Malraux nghĩ gì?

Sau khi chứng kiến sự ngu xuẩn của chiến tranh, Malraux hướng về nghệ thuật, phương diện để con người tồn tại và khẳng định tự do của mình trước phận người.
Phiên bản di động