Quyền lực mềm Trung Quốc ở Đông Nam Á

Nằm trong chiến lược thực hiện chính sách ngoại giao nước lớn, Trung Quốc đã nỗ lực biến đất nước và nền văn hóa quốc gia trở nên hấp dẫn ở mức độ cao nhất đối với thế giới, nhất là các quốc gia láng giềng Đông Nam Á.
Theo dõi Baoquocte.vn trên

Lặng lẽ xây móng

 

Tháng 11/2000, ông Giang Trạch Dân, khi đó là Chủ tịch nước CHND Trung Hoa, đã có chuyến công du đầu tiên tới Campuchia. Đến sân bay thủ đô Campuchia, nhà lãnh đạo Trung Quốc này có bài phát biểu ngắn trước các quan chức Campuchia ra tiếp đón, rồi nhanh chóng vào xe hộ tống đang đợi sẵn ở đường.

 

Bảy năm sau, ông Giang Trạch Dân trở lại đất nước Angkor. Hàng ngàn trẻ em Campuchia đứng dọc hai bên đường, vẫy những chiếc cờ Trung Quốc bé xíu hay những tấm ảnh nhỏ in hình Giang Trạch Dân. Khi ông Giang Trạch Dân dạo vòng quanh thành phố, những đứa trẻ chào đón ông như David Beckham, hơn là một chính trị gia già với cặp kính cận, tóc vuốt ngược, láng dầu.

Trung Quốc đã lặng lẽ đặt nền móng cho chuyến thăm của Giang Trạch Dân. Bắc Kinh đã trở thành nhà cung cấp viện trợ nước ngoài lớn nhất cho Campuchia. Tiếng Trung đã được giảng dạy ở hầu hết các trường học ở Phnom Penh. Những đứa trẻ Campuchia từng mơ đến Pháp và Mỹ học tập giờ đang hướng tới các trường đại học ở Thượng Hải.

 

Sự hào hiệp của Trung Quốc với Campuchia thì còn tới mức khiến cho ông Hun Sen, hồi tháng 4/2008, phải tuyên bố rằng: “Trung Quốc là người bạn đáng tin cậy nhất”. Từ năm 1997 đến 2005, Trung Quốc tài trợ cho Campuchia khoảng 600 triệu USD. Và ngay trong chuyến thăm Campuchia hồi tháng 4/2006, Thủ tướng Ôn Gia Bảo cam kết sẽ cho vay và viện trợ cho Campuchia 600 triệu USD. Số tiền mà Trung Quốc cam kết này nhiều bằng tổng số tiền mà các nước phương Tây và Nhật cam kết với ông Hun Sen trong năm 2006.

 

Campuchia không phải là trường hợp duy nhất. Từ cuối thập kỷ 1990, sự nhận thức về sự lan tỏa của Trung Quốc ở khắp các nước đang phát triển đã thay đổi. Các nước đang đi đến xem Trung Quốc phát triển và coi Trung Quốc như là một đối tác, thậm chí là một người bạn. Sự chuyển đổi này chủ yếu là nhờ vào quyền lực mền của Trung Quốc – sự hấp dẫn của văn hóa, ngoại giao, thương mại và nghệ thuật của Trung Quốc.

 

Người phát ngôn của Thế giới thứ 3

 

Trước thập kỷ 1990, quyền lực mềm của Trung Quốc được xem khá mờ nhạt. Nhưng vào cuối thập kỷ 1990, lãnh đạo Trung Quốc nhận ra rằng quyền lực cứng của quốc gia này vẫn còn giới hạn nên đã tập trung phát triển quyền lực mềm.

 

Bước sang thế kỷ 21, thông qua viện trợ nước ngoài, đầu tư, thuật ngoại giao khéo léo, du lịch và giáo dục, quyền lực mềm của Bắc Kinh bắt đầu mở rộng mạnh mẽ. Đặc biệt, đất nước này đang tự khắc họa mình như là “vệ sỹ” của các quốc gia đang phát triển. “Rõ ràng rằng tại các cuộc họp của Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á–Thái Bình Dương (APEC), Trung Quốc đang được xem như là người phát ngôn của các nước thuộc thế giới thứ 3”, Federico Macaranas, một học giả Philippines nói.

 
Sức mạnh PR

 

Trong các chuyến viếng thăm nước ngoài, các quan chức Trung Quốc không né tránh quảng cáo các lợi ích của mô hình kinh tế chính trị nước này. Ở nhiều quốc gia Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, các nhà hoạch định chính sách địa phương dường như được thuyết phục rằng nếu họ học được từ Trung Quốc, họ có thể thành công gấp đôi Trung Quốc trong việc xúc tiến sự phát triển và tuyên chiến với đói nghèo. Chẳng hạn, ở Việt Nam, các nhà hoạch định chính sách trẻ nghiên cứu “mô hình phát triển của Trung Quốc”, mô hình mở cửa kinh tế chậm trong khi duy trì được sự kiểm soát của hệ thống chính trị.

 

Nâng cấp ngoại giao nhân dân

 

Các nỗ lực của ngoại giao nhân dân Trung Quốc nhằm củng cố khái niệm phát triển hòa bình. Bắc Kinh cũng tạo ra một hình ảnh Trung Quốc của những Tổ chức thanh niên tình nguyện tới làm việc ở các nước khác (Peace Corps) trong các dự án tình nguyện dài hạn ở các nước đang phát triển như Lào.

 

Trung Quốc đã nâng cấp hệ thống Tân Hoa xã và mở rộng diện phổ biến bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau, ngoài tiếng Anh và tiếng Hoa và mở rộng hệ thống phát sóng quốc tế của đài truyền hình Trung Quốc (CCTV).

 

Khi Trung Quốc nâng cấp ngoại giao nhân dân, nước này cũng đầu tư vào việc đổi mới các cơ quan đối ngoại. Trong 15 năm qua, Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã bắt đầu cho các nhà ngoại giao già về hưu, thay thế bằng thế hệ trẻ, những người nói tiếng Anh và tiếng địa phương tốt hơn.

 

Quảng bá văn hóa và ngôn ngữ Trung Quốc là những nét chính của ngoại giao nhân dân. Bắc Kinh đang tài trợ cho các Viện nghiên cứu Nho giáo, các trường học tiếng Trung ở các quốc gia Đông Nam Á. Từ năm 2002 đến năm 2004, số các sinh viên Campuchia học tiếng Trung Quốc tăng gần 20%, trong khi số người Indonesia tăng gần 50% và số người Việt Nam tăng gần 90%.

 

Ảnh hưởng kinh tế

 

Các công cụ kinh tế của quyền lực mềm Trung Quốc cũng đã trở nên tinh vi hơn. Theo một nghiên cứu về viện trợ Trung Quốc của Trường Đại học Quốc phòng Henry Yep ở Washington, vào năm 2003, viện trợ của Trung Quốc đối với Philippines lớn gấp 4 lần so với viện trợ của Mỹ; Đối với Lào, viện trợ của Trung Quốc gấp 3 lần so với Mỹ; Và đối với Indonesia gần gấp đôi so với Mỹ.

 

Bắc Kinh cũng đã trở nên khôn ngoan hơn trong cách sử dụng đồng tiền của mình. Hiện Trung Quốc thường nhằm đến những dự án cơ sở mang tính thực tế. Tự do thương mại của Trung Quốc cũng đang giúp nâng cao hình ảnh của nước này. Cùng với một hiệp định tự do thương mại với Đông Nam Á, Bắc Kinh đang đàm phán hơn 15 hiệp định tự do thương mại với các quốc gia khác.

 

Khác với 10 năm trước, hiện nay, hầu như các nhà lãnh đạo Đông Nam Á không còn đặt câu hỏi về sự gia tăng ảnh hưởng mạnh mẽ của Trung Quốc.

 

Mặt trái của sức mạnh

 

Nhưng khi quyền lực mềm Trung Quốc phát triển, nó có thể bắt đầu vấp phải sự chống đối. Điều tất yếu là khi một quốc gia trở nên quyền lực hơn, các nước khác sẽ bắt đầu cảnh giác với sức mạnh đang tăng này.

 

 Một số nước nhận thấy rằng mặc dù các lời hứa của Trung Quốc về sự không can thiệp, nhưng khi động tới các quyền lợi thiết thực, Trung Quốc – giống như bất cứ cường quốc nào – sẽ nghĩ đến bản thân trước.

 

Không có quốc gia Đông Nam Á nào lại có thể từ chối những lời mời hấp dẫn của Trung Quốc. Nhưng bản thân các quốc gia này cũng nhận ra rằng, các nguồn vốn đầu tư nước ngoài đang bị hút về phía Trung Quốc; các ngành kỹ thuật cao cũng không thể có được từ Trung Quốc, và hàng hoá của họ phải cạnh tranh khốc liệt với Trung Quốc.

 

Mai Thảo(Tổng hợp từ Globalist, Newsweek, Foreign Affairs)

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Các UAV chiến đấu của Iran đã tấn công vào các hệ thống phòng không, bệ phóng UAV và tên lửa của Mỹ tại căn cứ không quân Ali Al-Salem ở Kuwait.
Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Ngày 18/11, Tổng thống Nga Vladimir Putin có cuộc hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC.
Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc cho rằng, việc đảm bảo hòa bình và ổn định trên bán đảo Triều Tiên phục vụ lợi ích chung của nước này và Trung Quốc.
Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Mỹ-Philippines đang mở rộng hợp tác quốc phòng, đồng thời khẳng định quan hệ đồng minh giữa hai nước hiện ở mức tốt đẹp nhất từ trước đến nay.
Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh thông báo áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với 8 công ty xây dựng của Israel có liên quan hoạt động mở rộng các khu định cư ở Bờ Tây.
Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Các quan chức quốc phòng của Đức và Mỹ đã có những phát biểu phản bác quan điểm của nhau về các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine vào lãnh thổ Nga.
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7) đang đối mặt với thách thức về đoàn kết.
Bước ngoặt chính trị tại Israel

Bước ngoặt chính trị tại Israel

Việc Tổng thống Israel Isaac Herzog giao lãnh đạo đảng Yashar nhiệm vụ thành lập chính phủ mới đánh dấu bước ngoặt chính trị.
Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Đằng sau diễn biến bầu cử sít sao tại New Zealand là những chuyển động sâu hơn trong cục diện chính trị.
Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Trong bối cảnh phải đối phó với các lệnh cấm vận và sức ép từ bên ngoài, Nga và Iran ngày càng xích lại gần nhau.
Cục diện mới trong chính trường Mỹ

Cục diện mới trong chính trường Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 tại Mỹ đã tạo ra sự thay đổi quan trọng trong tương quan quyền lực chính trị ở Washington.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc tại Thâm Quyến ngày 19/11 được đánh giá là dấu mốc ngoại giao đáng chú ý.
Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Awang Azman Awang Pawi người Malaysia đã trả lời phỏng vấn về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, diễn ra từ 14-17/11 tại Manila, Philippines.
EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc
Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California
Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31
Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy đang xây dựng đường hầm Rogfast dài 27 km dưới đáy biển, được kỳ vọng trở thành đường hầm đường bộ dưới biển dài và sâu nhất thế giới.
Phiên bản di động