Sứ mệnh khó thành của Mỹ ở Trung Đông

Theo dõi TGVN trên
TG&VN giới thiệu bài viết của nhà báo Thomas Friedman, đăng trên tờ New York Times ngày 6/4.
su menh kho thanh cua my o trung dong
Nhà báo Thomas Friedman (trái) và Giáo sư Michael Mandelbaum. (Nguồn: Bloomberg)

Tôi vừa đọc một cuốn sách mà chắc là cả hai ông Barack Obama và Donald Trump đều sẽ thích nó.

Cuốn sách này cho rằng, trong hai thập kỷ qua, chính sách đối ngoại của Mỹ đã sai lầm. Theo đó, Mỹ đã quá tự tin vào sức mạnh của mình so với các đối thủ trên thế giới, để rồi Washington liên tục vướng vào các xung đột địa chính trị. Mỹ luôn ảo tưởng rằng, sứ mệnh của họ không chỉ là bảo vệ đất nước mình, mà còn là một nhà cứu trợ, một kiến trúc sư cho sự phát triển của nhiều quốc gia khác.

Với ý tưởng này, Mỹ cũng đã đạt được một số thành công nhất định. Nhưng có thể nói, cho đến nay, Mỹ vẫn chưa thể tạo nên được nền dân chủ bền vững tại các quốc gia mà họ can thiệp. Đó cũng là lý do tại sao Tổng thống Obama và thậm chí người kế nhiệm ông cũng không hề muốn tiếp tục sứ mệnh bất khả thi này.

Dù biết như vậy, nhưng liệu nước Mỹ có thể tiếp tục theo đuổi lý tưởng xây dựng một thế giới dân chủ hay không?

Trong cuốn sách “Chúng ta đã từng như thế” (That used to be us) mà tôi vừa đọc, Giáo sư Michael Mandelbaum thuộc Đại học Johns Hopskin cho rằng, kể từ năm 1991, khi Tổng thống Bush (cha) quyết định can thiệp vào Iraq và thiết lập vùng cấm bay để bảo vệ người Kurd thoát khỏi nạn diệt chủng, “các sáng kiến quốc tế của Mỹ trong hai thập kỷ tiếp theo chỉ quan tâm đến chính trị nội bộ và vấn đề kinh tế, hơn là sự ảnh hưởng lẫn nhau giữa các quốc gia”.

Cũng theo Mandelbaum, “trọng tâm chính sách đối ngoại Mỹ chuyển từ chiến tranh (war) sang quản lý (governance), từ việc nghiên cứu các nước tiến hành chiến tranh với nhau như thế nào sang việc xem xét họ quản trị đất nước như thế nào”. Để minh chứng cho luận điểm này, ông Mandelbaum đã chỉ ra hàng loạt ví dụ như các chiến dịch của Mỹ ở Somalia, Haiti, Bosnia, Kosovo, Iraq, Afghanistan hay thái độ của Washington về chính sách nhân quyền ở Trung Quốc, tiến trình dân chủ hóa ở Nga hay đàm phán hòa bình Israel – Palestine.

Trong mỗi trường hợp, Mỹ luôn tác động đến việc quản trị nội bộ của các quốc gia khác theo hướng dân chủ, tôn trọng Hiến pháp như mô hình phương Tây. Mandelbaum nhận xét: “Trong Chiến tranh Lạnh, Mỹ luôn muốn kiềm chế nước khác, nhưng sang thời hậu Chiến tranh Lạnh, Mỹ muốn các nước khác bị chuyển hóa, đi theo tư tưởng và chính trị phương Tây”.

Những sứ mệnh kể trên, Mandelbaum nhấn mạnh, có kết cục giống nhau là đều bị thất bại. Theo vị Giáo sư trường Johns Hopskin, tại Bosnia, Somalia, Kosovo…, Mỹ đã triển khai các chiến dịch quân sự khá thành công, nhưng những nỗ lực sau đó nhằm biến chuyển nền chính trị của những vùng đất này lại không đi đến đích như Washington mong muốn.

Tại sao lại như vậy? Bởi vì các vấn đề chính trị nội bộ của nước khác chưa bao giờ nằm trong tầm kiểm soát của Mỹ. Những biến chuyển chính trị phải xuất phát từ nội tại chính quốc gia đó, từ ý chí của các nhà lãnh đạo địa phương, mới có thể vượt qua những rào cản vốn bám rễ từ lâu.

Iraq là một ví dụ điển hình củng cố cho luận điểm của Mandelbaum. Quốc gia Trung Đông đã nhận được nhiều hỗ trợ của Mỹ, nhưng tình hình tại đây trong nhiều năm qua vẫn rất bất ổn. Thực tế này lại đặt ra thêm một câu hỏi lớn khác: Ai sẽ giữ gìn trật tự tại những khu vực hỗn loạn này?

Thời Trung Cổ, các cường quốc luôn tìm cách bành trướng và thôn tính các quốc gia nhỏ yếu hơn, như đế chế Ottoman đã từng kiểm soát Trung Đông trong 500 năm. Sau đó là đến thời của các thế lực thực dân phương Tây. Kế đến, trong vài thế kỷ qua, các nước Trung Đông đặt dưới sự điều hành của các vị vua, tướng lĩnh quân sự và các nhà độc tài.

Tình hình hiện nay đã khác rất nhiều. Các vị vua, các tướng lĩnh và các nhà độc tài không còn có thể “bóp miệng” các công dân của họ, trong bối cảnh truyền thông đại chúng phát triển mạnh mẽ. Ngày trước, các nhà độc tài dùng lợi nhuận có được từ nguồn tài nguyên dầu mỏ khổng lồ hay viện trợ từ phương Tây để làm yên lòng dân chúng. Nhưng khi dân số tăng lên, tài nguyên dần cạn kiệt, và người dân cảm thấy bất mãn, những nhà lãnh đạo Trung Đông phải làm gì?

Giải pháp duy nhất đó là xây dựng một chính phủ tôn trọng và ủng hộ lợi ích của người dân hơn. Nếu đi theo hướng này, Washington sẽ tiếp tục hỗ trợ các nước Trung Đông trong chừng mực nhất định. Tuy nhiên, nếu làm như vậy, liệu có chắc là bất ổn tại đây sẽ giảm bớt và người dân khu vực này sẽ thôi tìm đường đến châu Âu và Bắc Mỹ?

Câu hỏi này chính là một trong những thách thức lớn nhất về chính sách đối ngoại mà vị Tổng thống Mỹ tiếp theo phải tìm cách giải quyết.

*Bài viết phản ánh quan điểm cũng như văn phong riêng của tác giả.

Quang Chinh
(lược dịch)

Có thể bạn quan tâm

Bài viết cùng chủ đề

Châu Mỹ

Đọc thêm

Trương Tuấn Anh: Người lai tạo lan đột biến thành công

Trương Tuấn Anh: Người lai tạo lan đột biến thành công

Thành công của Trương Tuấn Anh có được nhờ việc chăm và tạo ra những giống lan từ cái tâm, sự cần mẫn khoa học của một người có nhiều ...
XSMN 4/3 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 5 ngày 4/3/2021 - SXMN 4/3 - dự đoán XSMN 5/3

XSMN 4/3 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 5 ngày 4/3/2021 - SXMN 4/3 - dự đoán XSMN 5/3

XSMN 4/3. Kết quả xổ số miền Nam hôm nay ngày 4 tháng 3 năm 2021. XSMN thứ 5. SXMN 4/3. KQSXMN. xo so mien nam.
XSAG 4/3 - Kết quả xổ số An Giang hôm nay 4/3/2021 - SXAG 4/3 - KQXSAG thứ 5

XSAG 4/3 - Kết quả xổ số An Giang hôm nay 4/3/2021 - SXAG 4/3 - KQXSAG thứ 5

XSAG 4/3. Trực tiếp kết quả xổ số An Giang nhanh nhất hôm nay ngày 4 tháng 3 năm 2021. KQXSAG 4/3. Xo so An Giang. KQXSAG.
Doanh nhân Lê Ngọc Thanh và câu chuyện đam mê... hàng hiệu

Doanh nhân Lê Ngọc Thanh và câu chuyện đam mê... hàng hiệu

Lê Ngọc Thanh sở hữu hàng loạt thời trang và phụ kiện xa xỉ của các nhãn hiệu: Dior, Louisvuitton, Thombrow, Saint Laurent, off-White và đặc biệt là thương hiệu ...
Kinh tế Mỹ đang bùng cháy?

Kinh tế Mỹ đang bùng cháy?

Nền kinh tế Mỹ đang hồi sinh trở lại vào năm 2021, với mức tăng trưởng quý I/2021 được dự đoán tăng tới 10%.
Những sự cố 'khó đỡ' khi họp trực tuyến

Những sự cố 'khó đỡ' khi họp trực tuyến

Khỏa thân khi thảo luận cùng Tổng thống, 'biến hình' thành củ khoai tây, hay 'mây mưa' với thư ký... đều là những sự cố khó đỡ khi họp trực ...
Tên lửa phòng không Buk-M3 tối tân của Nga có thể tiêu diệt UAV ở vùng núi

Tên lửa phòng không Buk-M3 tối tân của Nga có thể tiêu diệt UAV ở vùng núi

Hệ thống tên lửa phòng không Buk-M3 tối tân của Nga đã hoàn thành tốt đẹp đợt thử nghiệm tiêu diệt máy bay không người lái ở vùng núi.
Thái Lan lo ngại đội tuyển Việt Nam sẽ thành công ở vòng loại World Cup 2022

Thái Lan lo ngại đội tuyển Việt Nam sẽ thành công ở vòng loại World Cup 2022

Đội tuyển Việt Nam và Thái Lan không còn trực tiếp đối đầu tại vòng loại World Cup, nhưng Thái Lan vẫn lo đội bóng của thầy Park sẽ thành ...
Bán không khí trong lành với giá 100 USD/chai

Bán không khí trong lành với giá 100 USD/chai

Một công ty ở Anh đã gây tranh cãi về việc bán những chai thủy tinh chứa đầy không khí trong lành nhất ven biển với giá lên tới 105 ...
Phát hiện những trường hợp đầu tiên nhiễm virus corona 'chung thân'

Phát hiện những trường hợp đầu tiên nhiễm virus corona 'chung thân'

Các bác sĩ ở Mỹ đã phát hiện ra những trường hợp đầu tiên bị nhiễm virus corona 'chung thân'. Thông tin được đăng tải trên trang medRxiv.
Quan chức Thổ Nhĩ Kỳ: Không cần thiết phải trở lại chương trình F-35 của Mỹ, nhưng chúng tôi cần công bằng

Quan chức Thổ Nhĩ Kỳ: Không cần thiết phải trở lại chương trình F-35 của Mỹ, nhưng chúng tôi cần công bằng

Thổ Nhĩ Kỳ nói rằng, nước này không nhất thiết phải quay trở lại chương trình máy bay chiến đấu F-35 của Mỹ.
Cập nhật Covid-19 ngày 4/3: Dịch 'căng', Campuchia phong tỏa tỉnh Preah Sihanouk; Mỹ Latinh kêu gọi đẩy nhanh cung cấp vaccine

Cập nhật Covid-19 ngày 4/3: Dịch 'căng', Campuchia phong tỏa tỉnh Preah Sihanouk; Mỹ Latinh kêu gọi đẩy nhanh cung cấp vaccine

Theo Worldometers, đến nay, toàn cầu ghi nhận gần 115,8 triệu ca nhiễm Covid-19, hơn 2,57 triệu ca tử vong và gần 91,5 triệu bệnh nhân bình phục
Tình hình Myanmar: LHQ thông báo số người thiệt mạng sau chính biến, Nga sẵn sàng hợp tác với ASEAN

Tình hình Myanmar: LHQ thông báo số người thiệt mạng sau chính biến, Nga sẵn sàng hợp tác với ASEAN

Nga khẳng định sẵn sàng hợp tác với ASEAN để tìm ra một giải pháp hòa bình cho tình hình ở Myanmar.
Thủ lĩnh đối lập Belarus: 'Chiếc ghế đang lung lay dưới chân Tổng thống Lukashenko' - bão lại sắp nổi?

Thủ lĩnh đối lập Belarus: 'Chiếc ghế đang lung lay dưới chân Tổng thống Lukashenko' - bão lại sắp nổi?

Thủ lĩnh đối lập Belarus dự báo, các cuộc biểu tình phản đối Tổng thống Alexander Lukashenko sẽ khởi động trở lại vào mùa Xuân.
Tòa Hình sự Quốc tế quyết điều tra về tình hình ở Palestine; Israel phẫn nộ, thề hành động; Mỹ bảo vệ đồng minh

Tòa Hình sự Quốc tế quyết điều tra về tình hình ở Palestine; Israel phẫn nộ, thề hành động; Mỹ bảo vệ đồng minh

Tòa Hình sự Quốc tế đã mở một cuộc điều tra chính thức về các tội ác bị cáo buộc xảy ra ở các vùng lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng.
Ngoại trưởng Mỹ: Trung Quốc là 'thử thách địa chính trị lớn nhất' trong thế kỷ, Washington sẵn sàng đối đầu khi cần

Ngoại trưởng Mỹ: Trung Quốc là 'thử thách địa chính trị lớn nhất' trong thế kỷ, Washington sẵn sàng đối đầu khi cần

Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken đã mô tả Trung Quốc là 'phép thử địa chính trị lớn nhất' trong thế kỷ này.
Mùa Đông thảm họa ở Texas và bài học đắt giá từ những lỗ hổng tồn đọng

Mùa Đông thảm họa ở Texas và bài học đắt giá từ những lỗ hổng tồn đọng

Người dân tại Texas tuần qua trải qua thảm họa trong thảm họa khi vừa phải hứng chịu một mùa Đông giá rét bất thường, vừa phải chịu cảnh mất điện, nước.
Cuộc đảo chính duy nhất tại Mỹ bị lãng quên trong lịch sử

Cuộc đảo chính duy nhất tại Mỹ bị lãng quên trong lịch sử

Sự việc năm 1898 là cuộc đảo chính thành công duy nhất trong lịch sử Mỹ, nhưng cũng là ‘vết nhơ’ đáng quên bởi những câu chuyện đằng sau đó.
Thách thức mới của Tổng thống Mỹ Joe Biden trong việc giải quyết kho vũ khí hạt nhân ở châu Á

Thách thức mới của Tổng thống Mỹ Joe Biden trong việc giải quyết kho vũ khí hạt nhân ở châu Á

Châu Á có tới 5 trên 9 quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân, và đây được xem là kho 'thuốc nổ' mà Tổng thống Mỹ Joe Biden cần giải quyết.
Trắc nghiệm về vaccine Covid-19

Trắc nghiệm về vaccine Covid-19

Mời bạn tham gia bài trắc nghiệm về vaccine Covid-19.
Tiêm chủng vaccine Covid-19 tại New York: Tìm kiếm sự công bằng

Tiêm chủng vaccine Covid-19 tại New York: Tìm kiếm sự công bằng

Thành phố và bang New York đang đối mặt nhiều thách thức trong triển khai một chương trình tiêm chủng vaccine Covid-19 công bằng và toàn diện hơn.
Italy và giấc mộng Vành đai và Con đường phiên bản Địa Trung Hải

Italy và giấc mộng Vành đai và Con đường phiên bản Địa Trung Hải

Học tập từ sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc, Italy đang muốn định vị bản thân thành một trung tâm thương mại ở Nam Âu và hơn thế nữa.
Đức lên kế hoạch điều tàu chiến đến Biển Đông: Tại sao chọn lúc này?

Đức lên kế hoạch điều tàu chiến đến Biển Đông: Tại sao chọn lúc này?

Việc Đức tiết lộ kế hoạch đưa tàu chiến đến Biển Đông lần đầu tiên sau hai thập kỷ đã thu hút sự chú ý của các chuyên gia và nhà quan sát quốc tế.
Hộ chiếu vaccine: Thêm một độc lực mới nguy hiểm của virus corona?

Hộ chiếu vaccine: Thêm một độc lực mới nguy hiểm của virus corona?

Vấn đề hộ chiếu vaccine Covid-19 đã trở thành đề tài gây tranh cãi ở nhiều nước trong thời gian vừa qua.
Lập trường 'chia đôi ngả' của EU và Mỹ về dự án Dòng chảy phương Bắc 2 của Nga

Lập trường 'chia đôi ngả' của EU và Mỹ về dự án Dòng chảy phương Bắc 2 của Nga

Cho đến nay, Mỹ dường như sẽ duy trì biện pháp cứng rắn với dự án Dòng chảy phương Bắc 2 của Nga trong khi các nước EU vẫn bị chia rẽ.
Cạnh tranh Mỹ-Trung: Washington thúc đẩy chiến lược đối ngoại tại châu Phi

Cạnh tranh Mỹ-Trung: Washington thúc đẩy chiến lược đối ngoại tại châu Phi

Việc Washington điện đàm với Cape Verde cho thấy Tổng thống Joe Biden nghiêm túc về cạnh tranh Mỹ-Trung.
Mỹ 'hồi sinh' thỏa thuận hạt nhân Iran: Con dao hai lưỡi

Mỹ 'hồi sinh' thỏa thuận hạt nhân Iran: Con dao hai lưỡi

Việc gia hạn thỏa thuận hạt nhân Iran có thể tác động rất khác trong khu vực so với khi hiệp ước này được ký lần đầu tiên cách đây gần 6 năm.
Cách Trung Quốc vận dụng sức mạnh mềm trên đất Anh

Cách Trung Quốc vận dụng sức mạnh mềm trên đất Anh

Sức mạnh mềm của Trung Quốc đang len lỏi vào từng ngóc ngách của nước Anh, giống như sông Thames chảy hàng thế kỷ qua Tháp London huyền thoại.
Phiên bản di động